Şərqlə Qərbin

mədəniyyət körpüsü

Prezident İlham Əliyev oktyabrın 27-də Bakıda “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusunda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda çıxış edərək Azərbaycanın multikulturalizm ənənələri, milli həmrəyliyi, ərazi bütövlüyünün bərpası, Ermənistanla sülh prosesi və beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlar barədə fikirlərini bölüşüb.
Dövlət başçısı bildirib ki, ötən 15 il ərzində Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu qlobal gündəlikdə duran aktual məsələlərin müzakirəsi, mədəniyyətlər və dinlər arasında münasibətlərin möhkəmləndirilməsi baxımından səmərəli beynəlxalq platformaya çevrilib. Qeydiyyatdan keçmiş 2000-dən artıq iştirakçının və 100-dən çox ölkədən gələn 500-dən artıq qonağın iştirakı forumun beynəlxalq əhəmiyyətini göstərir.
Prezident vurğulayıb ki, Azərbaycan tarixən Şərqlə Qərb arasında mədəniyyət körpüsü rolunu oynayıb. Multikulturalizm, dini və etnik dözümlülük xalqımızın əsrlər boyu qoruyub saxladığı dəyərlərdir. Onun sözlərinə görə, ölkənin sabit inkişafının əsas amillərindən biri cəmiyyətdə mövcud olan həmrəylik, qarşılıqlı hörmət və anlaşmadır. Azərbaycanda bütün etnik və dini qrupların nümayəndələri Konstitusiya ilə təsbit edilmiş bərabər hüquqlara malikdir və vahid cəmiyyətin tərkib hissəsi kimi yaşayırlar.
İlham Əliyev qeyd edib ki, azərbaycançılıq ideyası ölkədə yaşayan müxtəlif xalqları birləşdirən əsas dəyərlərdəndir. Bu birlik Azərbaycanın müstəqillik tarixinin ən çətin dövrlərində, Ermənistanın hərbi təcavüzü və işğalı zamanı, eləcə də İkinci Qarabağ müharibəsində özünü aydın şəkildə göstərib. Dövlət başçısının sözlərinə görə, müxtəlif etnik və dini qrupların nümayəndələri ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda vahid amal ətrafında birləşiblər.
Prezident Azərbaycanın müxtəlif siyasi sistemlərdə yaşamasına baxmayaraq, milli dəyərlərini, dilini, ənənələrini və həyat tərzini qoruyub saxladığını bildirib. O vurğulayıb ki, 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpasından sonra ölkə öz taleyini müstəqil şəkildə müəyyənləşdirmək imkanı əldə edib. Müstəqillik illərində əldə olunan nailiyyətlərlə yanaşı, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və daha da möhkəmləndirilməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyıb.
Çıxışında təhlükəsizlik məsələlərinə toxunan dövlət başçısı ideoloji risklərin də fiziki təhlükələr qədər ciddi olduğunu diqqətə çatdırıb. O bildirib ki, müasir dünyada baş verən proseslər ölkələrdən daim ayıq-sayıq olmağı, dövlətçiliyi, müstəqilliyi və milli özünəməxsusluğu qorumağı tələb edir.
Prezident Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həlli tarixindən danışarkən uzun illər davam edən danışıqların nəticəsiz qaldığını qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, o cümlədən BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsində təsbit olunmuş özünümüdafiə hüququna əsaslanaraq ərazi bütövlüyünü bərpa edib. İlham Əliyev bildirib ki, 2020-ci ildə baş vermiş İkinci Qarabağ müharibəsi və 2023-cü ildə keçirilmiş antiterror əməliyyatı nəticəsində Azərbaycanın suverenliyi bütün ərazisi üzərində təmin olunub.
Dövlət başçısı Azərbaycanın münaqişədən sonra Ermənistana sülh təklif etməsini xüsusi vurğulayıb. O bildirib ki, Azərbaycan qisas siyasəti yürütmək niyyətində olmayıb və müharibədən sonra sülhün təmin olunmasını prioritet hesab edib.
İlham Əliyev beynəlxalq təşkilatların qərarlarının icra mexanizmlərinin gücləndirilməsinin vacibliyini də diqqətə çatdırıb. O xatırladıb ki, BMT Təhlükəsizlik Şurası 1993-cü ildə Azərbaycanın işğal olunmuş əraziləri ilə bağlı dörd qətnamə qəbul etsə də, həmin sənədlər uzun illər icra edilməyib. Prezident hesab edir ki, beynəlxalq təşkilatların qərarlarının kağız üzərində qalmaması üçün effektiv mexanizmlər yaradılmalıdır.
Dövlət başçısı beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartların aradan qaldırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın üzləşdiyi işğal, etnik təmizləmə və tarixi-mədəni abidələrin dağıdılması faktlarına münasibətdə beynəlxalq ictimaiyyətin mövqeyi ilə digər münaqişələrə yanaşmalar arasında fərqlər ikili standartlar məsələsini gündəmə gətirib. Prezident bildirib ki, Azərbaycan bundan sonra da dövlətlərin suverenliyinə hörmət, qarşılıqlı münasibətlərdə bərabərlik və daxili işlərə qarışmamaq prinsiplərini müdafiə edəcək.
Çıxışda Azərbaycanın müstəqillik illərində əldə etdiyi iqtisadi və diplomatik nailiyyətlərə də toxunulub. İlham Əliyev qeyd edib ki, ölkə dağıntılardan və iqtisadi çətinliklərdən inkişaf və tərəqqiyə doğru uzun yol keçib. Prezidentin sözlərinə görə, Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmlənməsi, enerji və nəqliyyat sahələrində artan rolu, eləcə də müstəqil xarici siyasəti ölkənin beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirib.
Dövlət başçısı Azərbaycanın Çin və ABŞ ilə strateji tərəfdaşlıq münasibətlərini, Avropa İttifaqına üzv ölkələrlə əməkdaşlığını, eləcə də beynəlxalq təşkilatlardakı rolunu ölkənin xarici siyasətinin mühüm istiqamətləri kimi qiymətləndirib. Bildirib ki, Azərbaycan gələn il İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşünə ev sahibliyi edəcək və təşkilata sədrlik edəcək. 2028-ci ildə isə Avropa Siyasi Birliyinin Zirvə Görüşünün Bakıda keçirilməsi nəzərdə tutulur. Prezidentin fikrincə, bu tədbirlər Azərbaycanın beynəlxalq dialoq və əməkdaşlıq məkanı kimi rolunu nümayiş etdirir.
İlham Əliyev Azərbaycanın Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirədə sədrliyinin daha iki il uzadılmasını, həmçinin ölkənin Mərkəzi Asiya Məşvərət Formatına tamhüquqlu üzv kimi dəvət edilməsini də beynəlxalq əməkdaşlıq baxımından əhəmiyyətli hadisələr kimi qeyd edib.
Prezident çıxışında Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq nəqliyyat bağlantılarındakı rolunu da önə çəkib. Qeyd edib ki, ölkənin əlverişli coğrafi mövqeyi, müasir infrastrukturu, həyata keçirilən investisiyalar və qonşu dövlətlərlə qurulan münasibətlər Azərbaycanı regional bağlantılar baxımından mühüm tərəfdaşa çevirir.
Forumdakı çıxışının sonunda İlham Əliyev Ermənistanla sülh prosesinə bir daha toxunaraq, sülh sazişi layihəsinin 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda, Ağ Evdə ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə paraflandığını xatırladıb. O bildirib ki, həmin tədbir zamanı Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün təşviqinə yönəlmiş üçtərəfli Bəyannamə də imzalanıb.
Prezidentin sözlərinə görə, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsi, ardınca sülh təşəbbüsü ilə çıxış etməsi Cənubi Qafqazda yeni münasibətlər mərhələsinin formalaşması üçün zəmin yaradıb. Dövlət başçısı beynəlxalq ictimaiyyətin qarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram və əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanmasının münaqişələrin azalmasına, xalqlar arasında dialoqun genişlənməsinə xidmət edəcəyinə əminliyini ifadə edib.

İkram Manafov
Xırdalan şəhər 11 illik musiqi məktəbinin direktoru, əməkdar müəllim

Dialoqdan ədalətə və sülhə

gedən Azərbaycan yolu

Prezident İlham Əliyevin 2026-cı il 27 oktyabr tarixində Bakıda “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusunda VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda çıxışı müasir dünyanın ən həssas məsələlərinə Azərbaycan baxışının ifadəsi olub. Dövlət başçısı qeyd edib ki, Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu artıq 15 ildir ki, [justify][/justify]və mədəniyyətlərarası münasibətləri həll etmək üçün ən səmərəli platformalardan birinə çevrilib. Bu il Forumda 2000-dən artıq iştirakçı, 100-dən artıq ölkədən 500-dən çox qonaq iştirak edib. Azərbaycan bu təşəbbüsü hələ 2011-ci ildə irəli sürüb və BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı ilə birlikdə yaşadıb.
Prezidentin çıxışında multikulturalizm əsas yer tutub. Azərbaycan tarixən Asiya ilə Avropa arasında körpü olub. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, multikulturalizm ənənələri, dini və etnik dözümlülük xalqımızın əsrlər boyu yaşatdığı meyarlar olub. Azərbaycanın uğurlu və sabit inkişafının təməlində məhz cəmiyyətimizdəki ahəngdarlıq dayanır. Bütün etnik qrupların, dinlərin nümayəndələri Konstitusiyamıza uyğun bərabər hüquqlara malikdir və bir ailə kimi yaşayırlar. Bakıda məscid, kilsə və sinaqoqun yanaşı fəaliyyəti bunun canlı sübutudur.
Milli birlik məsələsinə toxunan dövlət başçısı bildirib ki, hamımız azərbaycançılıq ideyası ətrafında birləşirik və bu ideya Azərbaycandakı bütün xalqları bir araya gətirir. Bu birlik müstəqillik tariximizin ən ağır vaxtlarında sınaqdan çıxıb.
Prezident İlham Əliyev bildirib ki, Ermənistanın hərbi təcavüzü və işğalı, həmçinin İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı bütün etnik və dini qrupların nümayəndələri Qələbəmizin rəmzi olan Dəmir yumruq kimi vuruşublar. Dövlət başçısının sözlərinə görə, əgər Azərbaycanda yaşayan bütün xalqlar arasında qarşılıqlı hörmətin real platforması olmasaydı, heç zaman uğur qazana bilməzdik.
Dövlət başçısı deyib ki, yaşadığımız sistemdən asılı olmayaraq dəyərlərimizi, dilimizi, ənənələrimizi, həyat tərzimizi qoruyub saxlaya bilmişik. Azərbaycan əsrlər boyu dövlətçiliyindən məhrum olub, lakin milli hisslərini itirməyib. Bu ay müstəqilliyimizin bərpasının 35-ci ildönümü qeyd olunub. Bütün quruculuq işləri məhz bu illərdə görülüb.
Cənab İlham Əliyev vurğulayıb ki, Azərbaycanda hər hansı daxili risk yoxdur, bütün potensial risklər hüdudlarımızın kənarından gəlir və ideoloji risklər fiziki risklər qədər təhlükəlidir.
Dövlət başçısı bildirib ki, biz əraziləri işğal altında olan ölkə kimi, ən elementar insan hüquqları daim pozulan xalq kimi əbədi yaşamalı deyildik. Uzun illər danışıqlarda səmimiyyətlə iştirak etmişik, nəticə olmayanda isə BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsinə əsaslanaraq özünümüdafiə hüququmuzdan istifadə etmişik. Bəli, biz özümüzü müdafiə etmişik, düşməni məğlub etmişik, 30 il işğal altında olmuş torpaqlarımızı azad etmişik və ədaləti bərpa etmişik.
Prezident İlham Əliyev bildirib ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi, lakin 30 il kağız üzərində qalan dörd qətnaməni təkbaşına icra etmişik. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi və 2023-cü ildə antiterror əməliyyatı işğala son qoyub.
Dövlət başçısı deyib ki, bundan sonra Ermənistana sülh təklif etmişik və bu misli görünməmiş haldır. Müharibələr tarixində qanlı toqquşmadan iki il keçməmiş sülh təklifinə rast gəlinmir. Sülh sazişinin layihəsini Azərbaycan hazırlayıb. Cənab İlham Əliyevin fikrincə, biz qisasımızı döyüş meydanında almışıq və bundan irəli getməməliyik, əks təqdirdə bu sonsuz müharibəyə çevrilər. Prezident vurğulayıb ki, müharibəyə başlamaq çox asandır, onu bitirmək isə çox çətindir və Azərbaycanın bu təcrübəsi bu gün müharibə aparan tərəflər üçün öyrənilməlidir.
Beynəlxalq təşkilatların qərarlarının icra mexanizmi də müzakirə olunub. Dövlət başçısı qeyd edib ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icra mexanizmi olmalıdır. Onlar icra olunmayıb, onları təmin edən mexanizm yox idi və Ermənistana qarşı heç bir sanksiya tətbiq edilməyib. Prezident deyib ki, indi ətrafımıza baxanda hər yerdə sanksiyalar görürük, Azərbaycandan şimala və cənuba baxdıqda yüzlərlə sanksiyanın tətbiq olunduğunu görürsünüz, lakin Ermənistana qarşı sanksiya tətbiq edilməyib və bu ikili standartdır. Dövlət başçısının sözlərinə görə, cəmiyyətimiz ikili standartları qətiyyətlə rədd edir və biz siyasətdə ikili standartlara qarşı həmişə mübarizə aparmışıq. Bütün nailiyyətlər xalqımızın zəhməti sayəsində olub.
Dövlət başçısı bildirib ki, bütün nailiyyətlər Azərbaycan xalqının öz zəhməti sayəsində mümkün olub və biz heç bir beynəlxalq yardım almamışıq. Prezidentin dediyinə görə, biz özümüzü beynəlxalq birliyin etibarlı üzvü kimi təqdim edə bilmişik. 2025-ci ildə Çinlə hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq Bəyannaməsi, ABŞ ilə Strateji Xartiya imzalanıb, Avropa İttifaqının 10 üzvü ilə strateji tərəfdaşlığımız var. Dövlət başçısı qeyd edib ki, Azərbaycanın borcu ÜDM-in 5 faizindən bir az artıqdır. Gələn il İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşünə, 2028-ci ildə Avropa Siyasi Birliyinin Zirvə Görüşünə Bakı ev sahibliyi edəcək. Dövlət başçısının sözlərinə görə, Ermənistanla sülh keçən ilin avqust ayında Vaşinqtonda, Ağ Evdə ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə paraflanıb. Beləliklə, Azərbaycan ədaləti bərpa edərək Cənubi Qafqazda yeni reallıq yaradıb və bunu Ağ Evdə möhürləyib.

Ceyran Həsənova
Abşeron-Xızı Regional Mədəniyyət İdarəsinin Abşeron rayonu üzrə nümayəndəsi, şəhid anası

Doğma yurda

qayıdışın sevinci

İllərlə doğma torpağın həsrəti ilə yaşayan Vəliyəddin Rüstəmovun ən böyük arzusu bir gün ailəsi ilə birlikdə Xocalıya, Xanabad kəndinə qayıtmaq idi. Bu gün həmin arzu gerçəkləşib. Xankəndi şəhərində, Ağdərə və Xocalı rayonlarında Bərpa, Tikinti və İdarəetmə Xidmətinin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsindən verilən məlumata görə, uzun illər keçmiş məcburi köçkün kimi Oğuz rayonunda müvəqqəti məskunlaşmış Xocalı rayonunun Xanabad kənd sakini Vəliyəddin Rüstəmov Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində ailəsi və nəvələri ilə birlikdə doğma yurda qayıdaraq, həyatının yeni mərhələsinə qədəm qoyub.

İşğaldan əvvəl Şuşada polis əməkdaşı kimi çalışan Vəliyəddin kişi hazırda təqaüddədir. Uzun illərdən sonra doğma torpağa qayıtmaq, uşaqlıq və gənclik xatirələri ilə bağlı olan yurdda yenidən yaşamaq onun üçün böyük sevinc və qürur hissidir. Bu gün Vəliyəddin Rüstəmovun xoşbəxtliyi, ailəsi və nəvələri ilə birgə doğma torpaqda yaşamaq, hər yeni günə öz yurdunda başlamaqdır. Onun üçün Xanabada dönüş sadəcə evə qayıtmaq deyil, həsrətin sona çatması, doğma torpaqda xoşbəxt həyatın yeni başlanğıcı deməkdir.