HAFİZƏLƏRDƏ

YAŞAYAN İNSAN

Mərhum radio jurnalisti Heydər Zeynaloğlunun 80 illik yubileyinə

Radioda vaxtilə sayılıb, seçilən, səsi ilə sevilən, qələmi ilə özünə rəğbət, əməlləri ilə hörmət, təmizliyi, saflığı, dürüstlüyü ilə dəyər qazanan, baş redaktorumuz Heydər müəllim. Onu bu gün xatırlatmağımın, yada salmağımın, haqqında danışmağımın özəl səbəbi var...
Əməkdar mədəniyyət işçisi (2001), "Qızıl Qələm" mükafatı laureatı Heydər Zeynaloğlunun aprelin 6-da 80 yaşı tamam oldu. Aprelin 26-da isə vəfatının ildönümüdür. Eyni ayda doğulan və dünyasını dəyişən, bu işıqlı cahanda 69 il, 20 gün ömür sürən, bir yaz günü əzizlərinə vida edən jurnalistin ölüm xəbərini (həmkarım, redaksiyamızın ən gənc əməkdaşı Zaur Rzayevin zəngindən bildim) qəfil eşidən an həyəcan və ürəkağrısıyla Facebook-da (2015) paylaşım edib, bu acı olayı sosial şəbəkədə elan edəndə, haqqında ancaq xoş sözlər deyildi. Ölkənin tanınmış media mənsubları, bir kollektivdə çiyin-çiyinə işləmiş həmkarları bu itkidən təəssüfləndiyini dilə gətirib, onunla bağlı gözəl rəylər yazmışdılar. Əslində təəccüblü də deyildi.
Heydər müəllimlə bir yerdə çalışdığımız illərdə, onun necə bir insan olduğunu hamımız yaxşı bilirdik. Radionun "Xəbərlər" baş redaksiyasında rəhbər olduğu dövrdə onun bütün xarakterik xüsusiyyətləri, fərdi yaradıcılıq potensialı, idarəçilik ustalığı, həmkarları ilə yaxın ünsiyyət qurmaq bacarığı gözümüzün önündəydi. Bütün şəxsi keyfiyyətləri ilə sözün əsl mənasında örnək olan bir insan idi. Şəxsən mənim üçün həm də dərdimi deyəcək, atam qədər güvənəcək yaxın dost, böyük qardaşıydı. Redaksiyamızda İttifaq müəllim (Əməkdar jurnalist İttifaq Mirzəbəyli) ona "baba" deyib, müraciət edərdi. Aralarında elə böyük bir yaş fərqi olmasa da, Heydər müəllim öz şəxsi keyfiyyətləri ilə həmyaşıdları arasında bu böyüklüyə ucalmışdı. Müdrik davranışı, ağayana hərəkətləri, mənalı danışıqları ilə hər kəsin dərin rəğbətini qazanmışdı...

Hər gün sübh tezdən işə gələr, öz növbəsinə düşən günlərdə "Qəzetlərdən özəklər"i efirə hazırlayar, xəbərlərin hər saatdakı buraxılışlarına nəzarət edər, əməkdaşlara gündəlik tapşırıqlarını verər, hazır süjetlərə diqqətlə qulaq asar, sabahkı efirin mövzularını araşdırar, "Səhər" informasiya proqramının ssenari tərtibini gözdən keçirər, radioya dəvət edilən qonaqlarla həmsöhbət olar, öz işçilərinin dərd-sərini dinləyər, bəzən də macal tapanda hərdən otağına çəkilib, düşüncələri ilə baş-başa qalar, yazıçı təxəyyülündəki qəhrəmanları ilə danışar, bədii mövzuda cızma-qaralarını edər, bir sözlə, günbatana kimi öz iş yerini tərk etməzdi.
Yeganə baş redaktor idi ki, xidməti və şəxsi maşını olmazdı. Baxmayaraq ki, ən məsul bir redaksiyanın rəhbəri idi və o zamanlar Azərbaycan radiosu ölkədə tək dalğaydı, yeganə kütləvi audio informasiya vasitəsiydi. Heydər Zeynaloğlu rəhbərliyə işin gərginliyini xatırladıb, sürücü ilə təmin oluna bilərdi. Lakin, bizim Heydər müəllim tam başqa bir dünyanın sakini idi...Kimdənsə qəti təmənna ummaz, heç kəsin əlinə baxmazdı. Könlü, nəfisi tox olduğundan, kimdənsə nəsə umacaq və alacaq bir ixtiyar sahibi deyildi. Heç kəsin yanında gözü kölgəli olmayan bu rəhbər işçi kimi xatırlanır. Radiomuzda ətrafdakılara örnək bir həyat yaşadı. Özünün maddi sıxıtıları, ailəsində böyüyən uç məktəbli uşağın qayğıları belə onu əqidəsindən döndərə bilmədi. Başqaları kimi vəzifə səlahiyyətlərindən istifadə edib, özünə gözəl gün-güzəran qura bilərdi. İstəsəydi yaxşı dəbdəbəli yaşayış yaradardı. Lakin, Heydər müəllim nəfsinə hakim olub, halal zəhməti, gözünün nuru ilə qazandığı pulla özünü xoşbəxt sayırdı.
O tək jurnalist deyildi, arada bir qələmindən iri həcmli əsərlər də yaranırdı. "Qocalar tək olmayanda" adlı bir kitabı da işıq üzü görmüşdü. Günlərin birində ona sual verdim ki, "Heydər müəllim, niyə yazıçı olmadınız, ancaq jurnalistikada qaldınız?". Bir anlıq duruxdu və dedi. "Onda gərək ailəmi unudam, tərki dünya olam, ancaq xəyallar aləmində çabalayam. Bu mənə ağır gəlir, mən hər gün evdəki körpələrimin necə böyüdüyünü, nələr hiss etdiyini görməliyəm, onları heç bir şeyə dəyişmərəm. Mənim dünyam onlardır...".

Heydər Zeynaloğlunun ətrafda gördüklərinə yanaşması tam fərqliydi. Onun təbiəti poetik lövhələrlə təsviri, İlahinin nəqş etdiyi varidatı bədii formada gözəl təcəssüm etdirmək məharəti bədii duyumu ilə bağlı idi. İttifaq Mirzəbəylinin sözləri ilə desək, "Qəbələnin yazı, payızı haqqında, bənövşədən və digər yaz çiçəklərindən əvvəl, uşaq köynəyinin düymələrindən də kiçik olan, üstü ağ xətli xırda göy çiçəkləri, cincilim kimi yerlə sürünən həmin bitkinin çiçəklərinin gün görən kimi açılıb, günəş buludun arxasında qalan kimi bükülməsini, meşənin sıx yerlərində, hündür ağacların altında olan zoğal ağacının öz meyvələrini oktyabrın axırınadək “kimin üçünsə” qoruyub saxladığını Heydər Zeynaloğlu kimi təsvir eləmək çox çətindir…". Soruşacaqsınız ki, niyə bəs Qəbələ? Çünki uşaq vaxtı bir neçə il o torpaqda yaşamışdı. Orda gördükləri nə vardısa, hafizəsinə hopmuşdu. Ağaclarını, şırıltılı və dəlisov çaylarını, quşlarını, kol-kosunu, yağışını, palçıqlı yollarını belə, vəsfində sanki, nağllar aləmin seyrangahına düşürdün. Mənim doğulduğum, böyüdüyüm, hər halına bələd olduğum bu torpağın hər qarışında bir gözəllik var imiş. Necə olub ki, mən bunlardan xəbərsiz olmuşammış? Bəli, sonralar anladım ki, Heydər müəllimin dilindəki qeyri-adi söz boyaları ilə təsvirini görəndə baxın, dərk elədim ki, yazıçı elə bu demək imiş. Duyğularını dilə gətirib yazan, sözdən naxış çəkən, əsər yaradan insan məhz mənim kimi minlərlə fərddən fərqlənən biri imiş…
Heydər müəllim qayğılı bir rəhbər idi. Həm ailəsinin, həm də keçid dövrünün çətinliklərində, redaksiyada çalışan onlarla insanın problemlərini çözməyə cəhd edər, ən azından dinləməyi bacarardı. Qonorar bölgüsündə şəffaflığı təmin etməyə çalışardı. Ondan aslı olmayan səbəblərdən pulumuz kəsiləndə, günahı olmadığı halda, ən böyük vicdan əzabını da özü çəkərdi...

Mən və həmkarım Kəmalə Mikayılzadə, dövrünün tanınmış və nüfuzlu qadın radio jurnalisti Zərxanım Əhmədlinin istəyi və güvəni ilə 1993-cü ildə Heydər müəllimin rəhbərlik etdiyi "Xəbərlər" redaksiyasında işə başladıq. Zərxanım müəllimə, İttifaq müəllim ona isə Zəri xanım deyərdi, bizim hər ikimizə doğma münasibət bəsləyirdi. Heydər müəllimə də bizi yaxından tanıdırdı. Üstümüzdə hər birinin haqqı var. Onlar, bizim tezliklə "Səhər" informasiya proqramında aparıcı olmağımız üçün var gücüylə çalışır, ümumiyyətlə gənclərə kömək etmək üçün əllərindən gələni əsirgəmirdilər. Gənc əməkdaşları peşəkar kimi yetişdirməyə çalışırdılar. Sözün həqiqi mənasında müəllim kimi çıxış edirdilər. Redaksiyada mötəbər insanlar çalışırdı. Yasin Qaraməmmədli, İttifaq Mirzəbəyli, Qulu Kəngərli, Reyhan Rüstəmli, Akif Cabbarlı, Asəf Məhərrəmov və s. onların ardınca gələn yeni nəsil... Beləcə sənət yollarında, efir məkanında Heydər Zeynaloğlunun rəhbərlik etdiyi bir komanda ilə addımlamağa başladıq...
Hər zaman fikirləşirəm ki, Allahdan bəxtim gətirib, qarşıma belə əqidəsi saf, vicdanı təmiz, ləyaqətli insanlar çıxıb. Məhz onların sayəsində, yaxşı dostların əhatəsində mən də jurnalistikada boy atmışam. Heydər müəllim kimi ustadlardan örnək götürərək onların yolu ilə addımlamağa başlamışam.
Elə sözləri var ki, bugünkü gündə, bəlkə də hər gün onları təkrarlayırıq. Süjetlərimizi qısaldanda inciyərdik, “ay Anaş, Quran ayəsi deyil ki”, deyib dodaqaltı gülümsəyərdi. Bütün xanımlara da bu cür müraciət edərdi… Bu gün Heydər Zeynaloğlu ölməyib, o yaddaşlarda yaşayır. Redaksiyamızda hər gün adı çəkilir, duzlu-məzəli söhbətləri, mənalı sözləri yada düşür, xoş ehtiramla xatırlanır. Bundan sonra da dərin hörmətlə anılacaq. Nə qədər ki, onunla birlikdə çalışmış, onu yaxından tanıyan insanlar sağdır, nə qədər ki, onlar yaşayır, Heydər müəllim də var olacaq, xoş təbəssümlə yada düşəcək….
Sizin o cavan ikən ağarmış saçlarınız, işıqlı çöhrəniz, asta-asta yerişiniz, eynəyin üstündən qaşlarınızı çatıb, təəccüblə baxmağınız gözümüzün yaddaşında əbədiləşib, əziz Heydər müəllim. Ruhunuz şad olsun Ustad! Allah sizə rəhmət eləsin, nur içində yatın!

Şəlalə Məhyəddinqızı

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru