Xalq qəhrəmanı Balo bəy

Vəkilovun məzarı ziyarət edilib.

Bu barədə ADPU-nun Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri tarix üzrə fəlsəfə doktoru Leyla Calalova məlumat verib. O, bildirb ki, Xalq qəhrəmanı Balo bəy Vəkilovun məzarının ziyarət edilməsi artıq ənənə halını alıb. Qərbi Azərbaycan Dərələyəz(Keşkənd) İcmasının rəhbəri, professor Mahirə Nağıqızının təşəbüsü ilə ilk dəfə geniş ictimaiyyət tərəfindən ziyarət edildikdən sonra Naxçıvanda səfərdə olan ziyalılar bu ənənəni davam etdirirlər.

Tarixçi alim L.Calalovanın sözlərinə görə, 1918-1920-ci illər Azərbaycan tarixinin ən mürəkkəb və çətin dövrlərindən biridir. Bir tərəfdən Anadoluda erməni dövləti yaratmaq istəyən qüvvələrin xülyaları boşa çıxmışdı. Digər tərəfdən isə Çar Rusiyası süquta uğramışdı. Fürsətdən istifadə edən ermənilər Qafqaz Hərbi dairəsindəki silahları ələ keçirmiş, Osmanlıda qırğınlar törədən Andranik Ozanyana saxta general rütbəsi verilmişdi. Belə bir şəraitdə Azərbaycan öz müstəqilliyini elan etmişdi. Andranik Ozanyanın hərbi dəstələri Anadoludan Azərbaycan ərazisinə daxil olaraq silahsız mülki əhaliyə qarşı kütləvi qətllər həyata keçirirdi. Belə bir şəraitdə məhz xalq qəhrəmanı Balo bəy Vəkilov Çivə özünümüdafiə taborunu yaradaraq Şərur-Dərələyəz qəzasında Andranikin qoşunlarına qarşı milli mücadiləni təşkil etmişdi. Təsadüfi deyil ki, ermənilər nə qədər mübarizə aparsalar da, Çivə kəndini aylarla mühasirədə saxlasalar da, kəndi təslim edə bilməyiblər. Belə qəhrəmanlar unudulmamalıdır. Balo bəy Vəkilov kimi qəhrəmanlarımızın ehtiramını saxlamaq hər birimizin borcudur.
L.Calalova onu da vurğulayıb ki, Andranik Ozanyanın ordusuna qarşı vuruşan Dərələyəzin qəhrəman övladlarından olan Hüseyqulu və Dini kişilər kimi qəhrəmanlarımız təəssüf ki tədqiqatdan kənarda qalıb. Hesab edirik ki, həmin qəhramanların irsi də öyrənilməlidir.

Tamaşaçı sevgisi də

mükafatdır

İyunun 18-də Azərbaycan Dövlət Musiqili Dram Teatrının artistləri, Dağıstan Mədəniyyət Nazirliyinin qərarı ilə hazırlanmış "Səhnə ustaları" layihəsi çərçivəsində Qayakənd rayonunun Başlığında kəndində, gözəl bir konsert proqramı ilə çıxış ediblər. Tamaşaçılar iştirakçıları çox isti və səmimi qarşılayıblar. Sənət adamı üçün də, xüsusən Səhnə adamları üçün, ən dəyərli hədiyyələr tamaşaçı sevgisidir. Konsertdə, Dağıstan Respublikasının Əməkdar artistləri Məhərrəm Ömərov, Əfsanə Məlikova, Sevda Bəybalayeva, Tamilə Mihrabova, gənc aktrisa Tamilə Bəybalayeva və hörmətli Zeynəb xanım Dərbəndli iştirak edib.
Səhnə ustalarına yeni yaradıcılıq uğurları arzulayırıq.

Allah rəhmət eləsin!

Ömür vəfa etmədiyi kimi, günlər də gözləmir. Artıq Hacı Qasımın dostlarını, doğmalarını tərk edib, balalarını boynubükük qoyduğu vaxtdan 40 gün keçir.
Aslanov Qasım Satılmış oğlu 1979-cu ildə, sentyabrın 1-də Zəngəzur mahalının Pürülü kəndində doğulmuşdu. 1988-ci ildə, 9 yaşındakən, erməni faşistlərinin silahlı basqını nəticəsində dogma yurdunu tərk etmək məcburiyyətində qalmışdı. Valideynlərilə birlikdə Zəngilan rayonuna pənah gətirən Qasımın taleyi orda da gətirmədi. 29 oktyabr 1993-cü ildə Zəngilan işğal olunanda 15 yaşlı Qasım ikinci dəfə qaçqınlıq həyatı yaşamağa məhkum oldu. Valideynləri Abşeron rayonunun Mehdiabad qəsəbəsində məskunlaşdı. Ailəlikcə el-obanın hörmətini qazandılar. Gənc yaşlarından Həcc ziyarətinə gedən Qasım Aslanov, elə gənclik illərindən yas mərasimlərində ağsaqqllıq elədi, ağır yığnaqlı məclisləri yüksək əxlaqla, ədəb-ərkanla idarə elədi. Artıq 5 həftəni keçib ki, Hacı Qasım axirət evindədir, amma onun əziz xatirəsi tanıyanlarının ürəyində, sevənlərinin qəlbindədir.
Mərhumun şair həmyerlisi İsrayıl Lətifoğlu onun cismən yoxluğunu iki bənd şeirlə belə ifadə edib:
Sənin yoxluğunu mən necə deyim?!

Sənin yoxluğunu mən necə deyim?!
Gəlib məzarına ellər Hacının.
Dünən yolum düşdü qəbiristanlığa,
Ağlayır üstündə güllər Hacının.

Yox oldu bir anda xoş arzu, dilək,
O qoca dağlardan gəlmədi kömək.
Gəlin baş daşına nəzər yetirək,
Yazılıb ayları, ili Hacının…
P.S. Tamxil Ziyəddinoğlu Aslanovlara Qasım Aslanovun cavan yaşında dünyadan köçməsinə kədərləndiyini bildirir və dərin hüznlə başsağlığı verir.

Dədə Qorqud ruhunu

yaşadan sənətkar

Bakının mərkəzində, "28 May" metrosu yaxınlığındakı kiçik emalatxana sadəcə iş yeri deyil, həm də unudulmaqda olan bir tarixin, köçkünlük ağrısının və ustad sənətkar irsinin yaşandığı bir saz ocağıdır. Bu günlərdə yolumuz həmin emalatxanaya düşdü. Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalından köçkün düşmüş tanınmış sazbənd Rizvan Şahmalı oğlu Qurbanovla səmimi söhbət elədik. Bu söhbət bizi həm Göyçənin sazlı-sözlü dünyasına apardı, həm də bir sənətkarın fədakar ömür yolunu gözlərimiz önündə canlandırdı. Haşiyə: Rizvan Qurbanov 1959-cu ildə Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalı, Basarkeçər rayonunun Nərimanlı kəndində dünyaya göz açıb. Göyçə mühiti hər zaman aşıq sənətinin, sazın-sözün beşiyi hesab olunub. Rizvan ustanın uşaqlıq və gənclik illəri də bu zəngin mədəni mühitdə formalaşıb. Lakin 1980-ci illərin sonunda baş verən məlum tarixi hadisələr və deportasiya dalğası onun da taleyindən yan keçməyib."Biz Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalından qaçqın gəlmişik. 1989-cu ildən bəri Bakıda yaşayıram," – deyən Rizvan usta, yurd itkisinin ağrısını bu gün də ürəyində gəzdirir. Doğma kəndindən, bərəkətli Göyçə torpağından ayrılmaq məcburiyyətində qalsa da, o, özü ilə bərabər Bakıya ən qiymətli xəzinəsini – saz sənətinə olan sevgisini və ustadlarından öyrəndiyi sənətkarlıq sirlərini gətirib. Hər bir böyük sənətkarın arxasında ona yol göstərən, əlindən tutan bir ustad dayanır. Rizvan Qurbanov üçün bu şəxs Azərbaycan Neft Kimya Akademyasının müəllimi əslən Göyçəli olan tanınmış elm adamı Kimya Elimləri Doktoru Pənah Qurbanov olub. Rizvan usta sənətə gəlişini böyük ehtiramla xatırlayır: "Bu sənəti mənə Pənah müəllim öyrədib". Pənah müəllimdən öyrəndiyi dərslər sadəcə quru ağac parçasından musiqi aləti yonmaqdan ibarət olmayıb. O, ustaddan ağacın dilini anlamağı, pərdələrin düzülüşündəki riyazi dəqiqliyi və ən əsası, saza ruh verməyin sirlərini mənimsəyib. Bu gün Rizvan ustanın əlindən çıxan hər bir saz ustadı, professor Pənahın müəllimin ona miras qoyduğu ənənəvi sazbəndlik məktəbinin canlı sübutudur.

1989-cu ildən Bakıda məskunlaşan sazbənd, illər ərzində "28 May" metrosu yaxınlığındakı emalatxanasını aşıq dünyasının mərkəzlərindən birinə çevirib. Bura sadəcə sazların təmir olunduğu yer deyil, həm də ustad sənətkarların, aşıqların toplaşdığı, dərdləşdiyi bir məkandır. Rizvan usta illər ərzində neçə-neçə ustad aşığın sazını bərpa etdiyini, onlara yenidən həyat verdiyini qürurla qeyd edir. Sazın qolu əyiləndə, çanağı çatlayanda və ya pərdəsi kökdən düşəndə aşıqlar birbaşa Rizvan ustanın emalatxanasına üz tuturlar. Sazların bərpası prosesində isə emalatxanada qızğın sənət söhbətləri qurulur. Rizvan usta bura gələn sənətkarlarla ustad aşıqlar, qədim dastanlar, sazın pərdələri və sənətin gələcəyi haqqında saatlarla bəhs etdiklərini bildirir. Bu söhbətlər qədim Göyçə aşıq mühitinin Bakıdakı kiçik bir modelini xatırladır. Sazbənd Rizvan Şahmalı oğlu Qurbanovun həyatı və fəaliyyəti bir sənətkarın öz kökünə, mədəniyyətinə necə sadiq qala biləcəyinin bariz nümunəsidir. Göyçənin Nərimanlı kəndindən başlayan, qaçqınlıq çətinliklərindən keçən və Bakının mərkəzində qərar tutan bu ömür yolu sazın sehrinə bürünüb. Rizvan usta öz emalatxanasında qədim aşıq ruhunu -Dədə Qorqud ruhunu, Dədə Ələsgər ruhunu yaşadır və hər toxunuşu ilə Azərbaycanın milli-mədəni irsinə əvəzsiz töhfələr verməyə davam edir.
Əllərin var olsun , ustad!

Hüseyn İsaoğlu,
yazıçı-publisist,
AYB və AJB üzvü.
Dəyərli oxucular usta Rizvan haqqında yazılmış bir neçə şeri də sizlərlə bölüşürəm.
Sazbənd Rizvana
Sənət dünyasının sərkərdəsisən,
Həmişə dağ kimi dur usta Rizvan.
Sənət aləmində, saz dünyasında
Həmişə möhrünü vur usta Rizvan.
****
Can qurban verərsən bir təmiz ada,
Sənə əl eləyir günəş də, Ay da
Öz Qorqud sazınla qoca dünyada,
Sən yeni bir dünya qur usta Rizvan.
****
Qaracan söz qoşar , saz sənətinə,
Qızıl əllərinə, dəyanətinə.
Cəm ustadlar gələr ziyarətinə,
Haqq səni yaradıb pir usta Rizvan
Qaracan Borçalı

Dəli könlüm havalandı,
Rizvanın otağında.
Qəlbimizə nur ələndi,
Rizvanın otağında
***
Sənətkar, sənətdən dedi,
Aşıq məhəbbətdən dedi.
Dörd tərəf cənnətə döndü,
Rizvanın otağında.
***
Məcnun sığal çəkir saza,
Bülbüllər qayıtdı yaza,
Sinəm dolu , ilham təzə,
Rizvanın otağında.
***
Telli sazlar dilə gəldi,
Bir "Sarı tel " yola gəldi.
Gələn gülə-gülə gəldi,
Rizvanın otağında.
***
Şair unutmaz bu dəmi,
Hikmətdi sənət Aləmi,
Salman götürdü qələmi,
Rizvanın otağında.
Salman qazi
Rizvanın
Sənət aləmində elə iz qoyub,
Qalacaq tarixdə adı Rizvanın.
Ana sazımız bir süs verıb ki,
Fəxr edir doğması, yadı Rizvanın.
***
Düzəltdiyi hər saz gözü oxşayır,
Ulu bir sənətin yükün daşıyır.
Pərdədən boylanıb, sazda yaşayır,
İsidir qəlbləri odu Rizvanın.
***
Ay Urfan gələndə sazın avazı,
Qışda çiçəkləyir baharı, yazı.
Yüz illər qalacaq ustadın sazı,
Sənətdə pasportu budu Rizvan
Urfan Qurbanov.

Paşinyanın səs faizi dəyişdi

Düzəlişlər və yenidən hesablamalar nəticəsində partiyamızın səsi artıb”.
globalinfo.az-a xəbər verir ki, bunu Ermənistanın “Vətəndaş müqaviləsi” Partiyasının deputatı Vaaqn Aleksanyan yazıb.
“Bu, danılmaz faktdır. Başqa sözlə, texniki səhvlər və qeyri-dəqiqliklər səbəbindən ən çox azalan bizim səsimiz olub. Yoxlamalardan sonra partiyamızın səsində 950 artım olub”, – V.Aleksanyan bildirib.
Qeyd edək ki, Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyanın “Vətəndaş müqaviləsi” Partiyası iyunun 7-də keçirilən parlament seçkilərində 49,83 % səs toplayıb.

Paşinyanın qələbəsini

həzm etməyənlər var

Ölkənin Mərkəzi Seçki Komissiyasının (MSK) sədri Vaaqn Ovakimyan bildirib ki, Ermənistanda parlament seçkilərinin nəticələrindən narazı qalan siyasi qüvvələr iyunun 19-na qədər Konstitusiya Məhkəməsinə müraciət edə bilərlər.
MSK sədri bildirib ki, iyunun 19-u şikayət üçün son gündür və növbəti proseslər məhz məhkəmənin qərarından asılı olacaq. O, seçkilərin yekun nəticələrinin iyunun 14-də elan ediləcəyini, o vaxta qədər isə daxil olan şikayətlərə baxılacağını və səslərin yenidən sayılacağını dəqiqləşdirib.
Xatırladaq ki, ilkin nəticələrə görə, baş nazir Nikol Paşinyanın "Vətəndaş Müqaviləsi" Partiyası 49,83% səslə seçkilərin qalibi olub. İkinci yerdə 23,28% səslə "Güclü Ermənistan" Partiyası, üçüncü yerdə isə 9,93% səslə Robert Köçəryanın rəhbərlik etdiyi "Ermənistan" bloku qərarlaşıb.

Görkəmli rejissorun

yubileyi keçirilib

İyunun 7-də Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının təşkilatçılığı ilə “Nizami” Kino Mərkəzində rejissor Maarif Məhərrəmbəylinin 65 illik yubileyi qeyd olunub.

Yubiley tədbirində rejissorun həmkarları, dostları iştirak ediblər, təbrik və ürək sözlərini yubilyara çatdırıblar. Qeyd olunub ki, Maarif Məhərrəmbəyli 26 may 1961-ci ildə Bakıda dünyaya göz açıb. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində təhsil alıb. 1978-ci ildən “Azərbaycanfilm” kinostudiyasında fəaliyyət göstərməyə başlayıb, əvvəlcə fəhlə, sonra rejissor assistenti olaraq çalışıb. “Azərbaycanfilm”in istehsalı olan bir çox filmlərdə – “Qəribə adam”, “Solmaz bir bahar kimi”, “Qocalar, qocalar”, “Qoca palıdın nağılı” filmlərində rejissor assistenti kimi çalışan Maarif Məhərrəmbəyli 2004-cü ildən rejissor və senari müəllifi kimi yaradıcılığını davam etdirib. “Dağlı məhəlləsi”, “Üzü gündoğana tikilən evlər”, “Bakı toyları” və s. bir çox bədii və sənəd filmlərin ərsəyə gəlməsində xidmət göstərib.
Tədbirdən sonra Maarif Məhərrəmbəylinin qısametrajl filmləri tədbir iştirakçılarına təqdim olunub.

Ermənistan seçicilərinin fəallığı

Ermənistanda keçirilən seçkilərdə saat 17:00-a olan seçici fəallığı açıqlanıb.
Bu barədə “Güclü Ermənistan” blokunun səlahiyyətli nümayəndəsi Gohar Meloyanbildirib.
Qeyd olunub ki, səsvermədə 1 224 957 seçici iştirak edib ki, bu da 2021-ci il 20 iyun parlament seçkilərində eyni saata qədər iştirak edən seçicilərin sayından (989 972 nəfər) 234 985 nəfər çoxdur.

ELDAR İSMAYILIN

BİR İMZASININ VƏ

BİR ŞEİRİNİN TARİXİ

Bu gün kimi yadımdadır - onda da həftənin beşinci günü idi. Azərbaycan Tibb Universiteti Tədris Cərrahiyyə Klinikasının fizioterapiya şöbəsində işləyirdim. Şöbənin müdiri 24 yaşından alimlik dərəcəsi almış, indi orta yaşa yaxın olan sarışın, buruq saçlı, qəddi-qamətli, şux yerişli, iri gözlü, şirin sözlü həkim, dosent, müəllim Nurlana xanım idi. O, şöbəyə beş dəqiqəlik toplantıdan döndükdən sonra məni və tibb bacısı Mənsurə xanımı yanına çağırıb həmişəki kimi tapşırığını verdi.
Onu da deyim ki, biz iki tibb bacısı yaşca Nurlana xanımdan böyük olsaq da, o bizə “mənim qızlarım” deyirdi. Biz də onu elə indi də həm həkim, həm müəllim, eyni zamanda ziyalı bir xanım kimi çox istəyirik.
Hə, mətləbdən uzaqlaşmayım.
Nurlana xanımın ilk göstərişi:
- Bilirsiniz, şöbəmizdə kim müalicə alacaq? “Təbib” qəzetinin baş redaktoru, tanınmış şair-publisist Eldar İsmayılı müayinə etmişik. Sağ aşağı ətrafında bir az şiş var. Şəkərin fəsadlarıdır. Damarları, bilirsiniz ki, çox zəiflədir. Təyinatı dəqiq yerinə yetirin. Eldar müəllim kimi Vətənsevərlər bu əziz və gənc dövlətimizə, Vətənə çox lazımdır. Ömrünü uzatmaq üçün əlimizdən gələni etməliyik. Kardioqrammasında da dəyişikliklər var.
- Hələlik bu qədər məlumat yetər, mən də yanınızda olacağam.
Nurlana xanım sözünü bitirdikdən sonra əlavə etdi:
- Düzdür, biz hamıya yüksək səviyyədə eyni xidməti göstəririk, fərq qoymuruq, qoymamalıyıq da. Bilirsiniz ki, sadəcə diqqətli və xoş rəftar olmağınız da, xəstə üçün təbəssüm də şəfadır. Bu qədər.
Sözünü bitirən həkim məni xoş baxışı ilə nazlayaraq, ciddi səslə dedi:
- Sara xanım, Eldar İsmayılı tanımamış olmazsan, o da yazardı, həm də siz tərəfdəndir, Göyçənin Ağbulaq kəndindəndir.
- Bəli, həkim, mənim ikinci şeir kitabımın redaktorudur. Xəstə olduğunu da bilirəm. Həm də ailəvi yaxınıq. Elə bu yaxınlarda polkovniklə (həyat yoldaşımla) evlərinə getmişdik. Çox sevindi, gözləmirdi. Orada olan söhbət, məncə, sizə də maraqlı olar. Vaxtınız varsa, danışım:
- Var,-dərsin başlamasına hələ var.
- Sağ olun, həkim.
Eldar müəllim yoldaşıma “Əli kişi” deyirdi.
Hə, elə lap əvvəlindən başlayım.
Onlara gedəndə salam-kəlamdan sonra çay süfrəsi açdılar. Süfrə arxasında şəkər xəstəliyi ilə bağlı söhbətləri bitəndən sonra - çünki hər ikisində də şəkər var id - Eldar müəllim keçdi yaradıcılığa:
- Hə, Əli kişi, ən sadiq oxucularımdan birisən. Bilirəm, bütün kitablarımı oxuyursan. Sağ ol. Qismətində evdə hədiyyə edəcəyim kitab varmış.
Ayağa durdu, çətinliklə yeriyərək yan otağa keçdi. Əlində kitabla geri dönərək kitabı masanın üzərinə qoydu.
- Hə, Əli kişi, “GÖYÇƏNİN QİSASI QALIR”. Bunu gərək sizin kimi vətənpərvər hər bir göyçəli oxusun. Göyçənin qisasını yerdə qoymasın. Bizə o günü görmək qismət ola-olmaya, deyə bilmərəm. Mənim yazdığım tarixdir - gərək oxunsun.
(O, öz qələmi ilə bu tarixi - 07.09.2016 - yazaraq müəllif imzasını atdı) və kitabı Əliyə verdi.
- Bəli, Eldar müəllim, təəssüf ki, oxuyan azdır. Biz Sara xanımla kitabı özümüz oxuduqdan sonra aparıram işdəkilərə də verirəm, oxuyanlar maariflənirlər. Hətta sonra müzakirə də edirik. İnşallah, hərbçilərlə də bir dəfə sizi görüşdürərik.
Xəstə ziyarəti qısa olar. Amma bizim bu tarixi ziyarət heç qısa olmadı.
O günkü gün hər ikisi də Göyçə ləhcəsi ilə tarixi hadisələrdən, adət-ənənəmizdən şirin və duyğusasl söhbət açdılar. (İndi mənim üçün o günlər unudulmazdır - nəmlənən gözlərimdə inci kimi sapa düzülən xoş bir xatirədir.)
Onu da deyim, həkim! Kitabı oxumaq üstündə Əli ilə hər zaman çəkişirik. Mən bir neçə səhifə oxuduqdan sonra Əli kitabı işə aparıb özü oxuyandan sonra ailə dostumuz - Şişqaya kəndindən olan polkovnik Rasim müəllimə vermişdi. Mən də on dörd gün sonra gəldim “Təbib”in redaksiyasına. Eldar müəllimdən xahiş etdim ki, mənim özümə ayrı kitab verin, yoxsa Əli kişi ilə savaşırıq.
Eldar müəllim gülümsəyərək “GÖYÇƏNİN QİSASI QALIR” kitabından birini rəfdən götürərək:
-Qabil, bir bura gəl. Ayə, indiki dövrdə belə şey görmüsən? Kitabların bəxtinin bağlanan vaxtında bunların evində kitab oxumaq üstündə dava gedir. Nə yaxşı hələ kitab oxuyan və kitab da var imiş, yoxsa Sara Göyçəli məndən qisas alardı- deyib, güldü. Mənə də bu tarixdə - 21.09.2016 - Əliyə bağışladığı tarixdən on dörd gün sonra hədiyyə etdi.
(Bu gün üzüntü ilə xoş xatirələrini yad etdiyim Eldar İsmayıla və ömür-gün yoldaşım Əli Dünyamalıyevə Allahdan rəhmət diləyirəm.)
Həkim dedi:
- Onda gələndə deyərik, qalıbsa, birini də mənə gətirərlər.
- Sağ olun, həkim. Siz də Göyçəni çox sevirsiniz.
- Əlbəttə, sevirəm. Tovuz dağlarının o üzü bizim tarixi torpaqlarımız olan Göyçəmizdir. Odur ki, bugünkü işimizə köklənin.
- Narahat olmayın, həkim. İnşallah, Eldar müəllimi buradan sizin nəzarətinizlə sağaldıb yola salacağıq.
Saat 12:00-da şöbənin qapısı döyüldü. Tibb bacısı - Qaxlı qızı Mənsurə xanım - “Buyurun” deyib özü qapını açdı. Əslində şöbənin qapısı çox vaxt açıq olardı, hansısa xəstə çıxan zaman örtülmüşdü.
Öndə Eldar İsmayıl, arxasınca Qabil Zimistanoğlu içəri daxil oldular.
- Buyurun, Eldar müəllim, - deyə Mənsurə xanım geri çəkilib yol verdi.
Eldar müəllim Mənsurəni diqqətlə süzərək:
- Səndəmi göyçəlisən? - dedi. Ayə, amma Qaxlıya, Şəkiliyə oxşatdım. Onlar da məni hardan tanıyacaq? – deyib, Qabil müəllimə baxdı.
Onu xoş qarşılayan Nurlana xanım salamlaşdıqdan sonra:
- Bəli, Eldar müəllim, qızımız Qaxdandır, - dedi.
Hamımız təbəəssümümüzü gizlədə bilmədik.
- Eldar müəllim, hardan bildiniz?
O, gülümsəyərək:
- Bu da mənim özəlliyimdir - dedi.
Nurlana xanım:
- Yaxşı, - deyib onlara əyləşmək üçün yer göstərdi.
Sonra mənə baxaraq:
- Sara xanımı tanış etməyə ehtiyac yoxdur. Səhərdən elə sizdən və yaradıcılığınızdan danışır. Elə mən də sizin oxucularınızdanam. İnşallah, şöbəmizdən razı gedərsiniz. Qızlarımın hər ikisi də canyandırandır. Sizi tapşırmışam. Təyinatınız da verilib. Şəfalar diləyirəm.
Hə, əziz dostlar, beləcə on gün Eldar müəllim özünün dediyi kimi yavəri Qabil müəllimlə şöbəmizdə hər gün qonağımız oldular. Artıq Mənsurəni də göyçəli eləmişdik.
Bir gün verilən vaxtdan bir saat gec gəldilər. Mənsurə xanım pərdə arxasında başqa xəstəyə xidmət göstərir və astadan, xoş avazla, gözəl səsi ilə oxuyurdu:
O bu boyda bir cahanı yaradıb, yaradıb,
Həm həqiqət, həm əfsanə məhəbbət, məhəbbət…
Eldar müəllim qapıdan başı ilə salam verərək əli ilə “susun” işarəsi verdi. Gəlib sakitcə oturub sona kimi dinlədi. Və sabahısı bu şeirlə gəldi…

SƏN DEYİLSƏN MƏNSURƏDİ
(İlahi bir səsə malik Mənsurə xanıma)
Sarı bülbül bu oxuyan
Sən deyilsən Mənsurədi.
Tər nəfəsi gül qoxuyan
Sən deyilsən Mənsurədi.

Məni üzüb atıb təklik,
Sənətçim ol bircə günlük…
Pünhan-pünhan ötən kəklik,
Sən deyilsən Mənsurədi.

Gəzdim, dinşədim meşəni,
Dilə tutdum bənövşəni…
Mənə verən bu nəşəni,
Sən deyilsən Mənsurədi.

Dağdan aşan çınqıllı çay,
Nədən ötrü bu hay-haray?
Gəlib çatan nəğməli pay,
Sən deyilsən Mənsurədi.

Şəlaləmi nur çiləyən,
Üstümə nəğmə ələyən,
Bulaq zümzümə eyləyən,
Sən deyilsən Mənsurədi.

Şıltaq qəniz, bir az dayan,
Haqdan gələn səsə oyan…
Ay ağ dalğa, pıçıldayan,
Sən deyilsən Mənsurədi.

Şirinlikdə ozan səsi,
Ozan çəkmə azan səsi…
Saf ruhuma yazan səsi,
Sən deyilsən Mənsurədi!
ELDAR İSMAYIL
Ruhun şad olsun, ustad. Bu gün sayğı ilə sizi anan

Sara Göyçəli
19.02.2026

DÜŞÜNCƏ FƏDAİSİ

OLAN YAZIÇI

Yazıçı-publisist, tibb xidməti polkovnik-leytenantı Elman Süleyman oğlu Rüstəmovun “Novella və hekayələr” (“Vətən”, 2014) adı ilə nəşr olunmuş kitabını vərəqlədikcə, burada verilən ədəbi nümunələri oxuduqca, onların hər birində canlı həyat nəfəsi görürəm. Yazıların çoxu oçerk janrında – bədii dillə publisistikanın qovşağında verilmiş esse üslubundadır. Belə ki, burada təsvir olunanlar əsas etibarilə müəllifin özünün yaşantılarının, ya da görüb-eşitdiklərinin əsasında qələmə alınmışdır. Başqa sözlə, Elman Rüstəmov həyat hadisələrini yazıçı ustalığı ilə nəsrə uğurla gətirir. Burada maraqlı təhkiyə tərzi və üslubu şifahi ədəbiyyatımızdakı rəvayət janrını da xatırladır. Belə ki, yazıçı hadisələri elə təbiiliklə nəql edir ki, oxucu yazıçının özünü birbaşa həmin epizodların iştirakçısı kimi hiss edir. Bu da yazıçının oxucunu hadisələrin gerçəkliyinə inandırma ustalığıdır. Təsadüfi deyil ki, kitaba ön söz əvəzi kimi verilən yazıda da yazıçı-filosof, şair Əlisa Nicat yazısına “Elman Rüstəmovun nəsri zamanın güzgüsüdür” adını verib. Məhz “zamanın güzgüsü” olduğuna görədir ki, bu əsərlərdə biz həyat reallıqlarını təhkiyəçinin şahidi olduğu hadisələr fonunda təsəvvür edə bilirik. Ə.Nicat həmin yazısına belə başlayır:
“Müasirləri heç vaxt əsl yazıçı və filosofu görə bilmirlər. Hətta o, hər gün onların yanından gəlib keçsə, onlarla salamlaşsa, əl verib görüşsə də.
Tarix bu cür nümunələrlə doludur.
Tək-tək istisnaları nəzərə almasaq bütün xalqlar, hətta Almaniya, Fransa kimi ən zəkalı, qədirbilən xalqlar belə öz dövrlərində böyük istedadlara biganə olublar.
Musiqi sahəsində Bethoven, rəssamlıqda Van Qoq, ədəbiyyat sahəsində Kafka və nəhayət, təfəkkür aləmində Nitsşenin taleyi belə olmuşdur.” (səh. 4)
Daha sonra yazıçı dediklərinə rəğmən göstərir ki, “Elman Rüstəmov, əlbəttə, Kafka və Nitsşe deyil və onlara oxşamasına gərək də yoxdur. O, elə Elman Rüstəmovdur.”
Söz yox ki, Elman Rüstəmovun yazıçı kimi özünütəsdiqinə işarə edilir burda. Özü də o, bir müəllif kimi yazdıqlarında nə dərəcədə millidirsə, o dərəcədə də vətənpərvər kimi, nə dərəcədə milli ruhlu vətənpərvərdirsə, o dərəcədə də bəşəri ideallara sadiq bir sənətkar kimi çıxış edir. Mən onun yazılarının ruhunda ziyalı – yazıçı kimi özünü fəda etdiyini görürəm: onu sözün həqiqi mənasında düşüncə fədaisi olan yazıçı kimi səciyyələndirirəm. Çünki o, eşidib-gördükləri həyat həqiqətlərini yazıçı təxəyyülündən və analitik yazıçı düşüncəsindən keçirməklə nəsr əsərinə çevirir. Onun yazı üslubu, yazıçı kimi özünü göstərə bilmək missiyası məhz bu mühüm amildən rişələnir. Onun hər əsərində düşüncə qatları müəyyən intervallarla özünü göstərir.
“Kreml qülləsi”, “Ağ vərəq”, “Mən”, “Tupoy”, “Baş kəsənlər”, “Ən qısa hekayəm”, “21 dekabr dünyanın sonu, yoxsa bir yəhudi oyunu”, “Şəkinin “Xan sarayı” və s. Bütün bu və bu kimi digər əsərlərində biz qatbaqat düşüncə layları ilə rastlaşırıq: düşünərək (müəyyən ədəbi-fəlsəfi kəşflər edərək) oxucularını da bu xüsusda düşündürür.
Misal üçün, “Min il sonranın salnaməsindən...” adlı yazıya belə bir kəlamı avtoqraf yazıb: “Xalqlar ona görə mövcuddur ki, onların qəhrəmanları var”. Bu cümlə ilə müəllif xalq yaddaşında yüzillərlə özünə yer eləmiş epik və mifik qəhrəmanlara işarə edir, bildirmək istəyir ki, bu qəhrəmanlar zamanbazaman xalqı düşdükləri girdablardan, fəlakət və bəlalardan xilas etməklə xalqı özləri ilə bərabər qoruyub yaşadıblar. Həm də bu qəhrəmanlar xalqın özünükimlik simvoluna çevrilməklə gələcək nəsillərin də öyünc, qürur yeri olublar, xalqı zaman-zaman düşmən üzərinə hücumlara və zəfərlərə səfərbər edən mənəvi-fiziki gücün enerjisinə çevrilib, xalqı fiziki gücdən və ruhdan düşməyə qoymayıblar.
Cavanşirəm, Babəkəm,
Nəbiyəm, Koroğluyam –
Azərbaycan oğluyam (Hafiz Baxış)
və s. şəklində müəllifli və ya müəllifsiz xalq nəğmələrinə, mahnılarına çevrilərək dillərdə-ağızlarda gəzib-dolaşan qəhrəmanlarımız böyük bir ordu gücü timsalında “Azərbaycan oğluyam” tipli ifadə şəklində xalqın özünü təmsil edib yaşadıblar. Ona görə mən yuxarıda qeyd etdim ki, yazıçı kimi Elman Rüstəmovun nəsrində mərtəbəli şəkildə düşüncə qatları boy göstərir ki, bu epiqraf özündə müəyyən düşüncə tipi yaşadır. Məhz epiqrafdan doğan məntiqin davamı olaraq yazıçı hekayəyə belə başlanğıcla start verir: “Tarix boyu özünün qəhrəmanları ilə tanınan Azərbaycan 1000 il əvvəl, 2000-ci ilin əvvəllərində xalqın taleyində dönüş yaradan özünün növbəti qəhrəmanını meydana gətirdi. O vaxta qədər həmin torpaq Tomris ana, Cavanşir, Babək, Şah İsmayıl Xətai kimi qəhrəmanlar yetirmişdi. 20-ci əsrin sonunda, 21-ci əsrin əvvəllərində öz müstəqilliyini əldə etmiş Azərbaycanın 20%-dən çox ərazisi irticaçı dövlətlərin köməyi ilə böyük Ermənistan dövləti yaratmaq iddiası ilə yaşayan xəstə təxəyyüllü erməni millətçiləri tərəfindən işğal edilmişdi. 2 milyondan çox azərilər öz yurdlarından didərgin va qaçqın düşmüşdülər. 20 il idi ki, Azərbaycanın cənnət guşələri sayılan gözəl Qarabağ, Şuşa qalası erməni tapdağı altında idi. Kiçik xalqları bir-birinə vuruşduran va bundan böyük mənfəət götürən o vaxtkı irticaçı dövlətlər min bir hiylə və fənd işlədərək müxtəlif təşkilatlar yaradır və bu məsələlərin həllini həmin taşkilatlara tapşırmaqla məsələni uzadır va bundan öz xeyirləri üçün məharətlə istifadə edirdilər. Həmin dövrlərdə Azərbaycan Bakı nefti hesabına iqtisadi cəhətdən inkişaf etsə də, bu, vətənpərvərlik ruhunun yüksəlməsinə heç bir təsir göstərmirdi. Əksinə, Bakıya güclü kapital axını meşşan həyatı keçirən insanlar üçün əlverişli şərait yaradır, mətbuat və televiziya şou aləminə geniş yer ayırırdı. Şou biznes özünün çiçəklənmə dövrünü yaşayırdı. Artıq xalqda öz torpaqlarını azad etmək üçün bir inamsızlıq əmələ gəlmişdi. Çoxu bu müharibənin sonunu görmürdü, ümidsizliyə qapılanlar, həmin yerləri bir daha görməyəcəkləri ilə barışanlar var idi. Belə bir vaxtda Azərbaycan xalqının növbəti qəhrəmanı meydana çıxdı. Allah-təala sanki əməlinə uyğun ad qoymağı agah etmişdi onun valideynlərinə. Adını Mübariz qoymuşdular. Çoxlarının adı Mübariz idi o vaxt. Ancaq mübarizlik təkcə onun taleyinə, bəxtinə yazılmışdı. Alın yazısına çevrilmişdi. Ruhuna, iliyinə işləmişdi bu ad. Azəri türk xalqının saf geni ilə daşınan qəhrəmanlıq geni Cavanşirdən, Babəkdən, Şah İsmayıl Xətaidən sonra Mübarizin ruhuna keçmişdi” (səh. 70-71).
Müəllif hekayənin dili ilə də gələcəyi mətləbə (qəhrəmanlıq salnaməsinə) işarələr vurur, Tomris ana, Cavanşir, Babək, Xətai kimi tarixi (eləcə də xalq yaddaşındakı epik) qəhrəmanlarımızı xatırladır. Daha sonra yazıçı bu kimi qəhrəmanlarımızın göydən düşmə, yaxud sadəcə pafos naminə tərifə layiq olmadıqlarını xatırladır, göstərir ki, necə ki, bu qəhrəmanlarımız min ildi ki, xalqımızın əzmkarlıq, mübarizlik simvoluna çevriliblər, eləcə də bu gün də – “2000-ci ilin əvvəlində də xalqın taleyində dönüş yaradan növbəti qəhrəmanlar” doğuldu. Bəs kimdir bu qəhrəman? Əfsanəvi-mifik varlıqmı, xalq təxəyyülünün şişirtməsimi? Xeyr! Bu qəhrəman bizim müasirimiz olan xalq qəhrəmanı – Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimovdur. Əslində, bu mövzu ilə Elman Rüstəmov tariximizə və folklorumuza işarə yolu ilə dünyaya mesaj verir: Hansı mesajdır bu? Bu, o mesajdır ki, bu gün az qala öz qəhrəmanlıqları ilə və həm də bizdən uzaqlaşdıqda uzaq keçmişdə qalmaqları ilə mifik-əfsanəvi qəhrəmanlara dönmüş Tomris, Cavanşir, Babək, Xətai kimi tarixi şəxsiyyətlər heç də pafos naminə dilimizdə gəzib dolaşan uydurma obrazlar deyillər! Bir vaxtlar düşmənlərin canına vəlvələ salan bu tarixi qəhrəmanlarımız bu gün də doğulurlar. Onların biri də məhz Koroğlu kimi düşmənin kürkünə birə salmış Biləsuvarlı balası olan qəhrəman Mübariz İbrahimovdur. “Kim idi Mübariz? Sadə, zəhmətkeş bir azəri-türk ailəsinin övladı. Sadə kəndçi balası. O vaxt Azərbaycanın ucqar əyaləti sayılan Biləsuvar əyalətində, indiki böyük ticarət mərkəzinə və ziyarətgaha çevrilən Mübarizabad şəhərində dünyaya göz açmışdı sadə kəndçi balası, azəri-türk oğlu. Anası Qarabağ haqqında, bəşəriyyətin ən sonuncu dəhşətli soyqırımı sayılan Xocalı soyqırımı haqqında bayatılar deməklə, 19-20-ci əsrlərdə Azərbaycanın konservatoriyası sayılan Şuşa haqqında qəmli, vətən ruhlu nəğmələr oxumaqla layla çalmışdı öz oğluna, mübariz ruhda böyüyən Mübarizinə. Birinci sinfə ayaq basan Mübarizə ilk dərs günü ana dili müəllimi Şuşanın işğalından bəhs edən “Ana vətən çağırır” mövzusunda dərs keçmişdi. Dərsdən evə dönən Mübariz atasının və anasının boynuna sarılmış, onlara Vətən deyə müraciət etmişdi. Ata və anası isə “səni Vətən üçün böyüdəcəyik” – demişdilər gözləri qəlbinin atəşindən par-par parıldayan oğullarına. Hərb sənətinin sirlərinə yiyələnən və daim qəlbi səngər üçün döyünən Mübarizin əsgəri xidməti o vaxt daxili qoşunlar adlanan və ölkədaxili nizamı qoruyan qoşun növündə keçmişdi. Ancaq onun məqsədi daxili nizamı pozan nümayişçilərin başına dubinka endirmək yox, düşmən sinəsinə yumruq vurmaq, bir yumruqla işğal altında olan torpaqlarımızda at oynadan düşməni məhv etmək idi. Odur ki, əsgəri xidmətini başa vurduqdan sonra yenidən hərbi kursa yazılır və kursu müvəffəqiyyətlə bitirərək birbaşa cəbhə xəttinə yollanır. Postda dayandıqları yüksəklikdən işğal altında olan barlı-bərəkətli torpaqlarımızı, xarabazarlığa çevrilən kəndlərimizi, tüstüsü çıxmayan komaları, azan səsi eşidilməyən məscidləri seyr edən Mübarizin düşmənə nifrəti birə min artır. Bir gün tabeçiliyində olan və postda dayanaraq düşmən tapdağında olan vətənini nişangahla müşayiət edən əsgərin gözlərinin yaşardığını görür və səbəbini soruşur. Əsgər bildirir ki, indi onun dayandığı bu postda 20 il əvvəl onun atası dayanıbmış. O atası ki, o vaxt həmin bu yerdə böyrəyini soyuqlatmışdı və indi yataq xəstəsidi. İmkanlı ağalar isə onun atasının, Qarabağ müharibəsi iştirakçısının, Qarabağ müharibəsi əlilinin böyrəyinin dəyişdirilməsinə sponsorluq etmək əvəzinə şou biznesin “yeni ulduzlarına”, “avrovijin” iştirakçılarına sponsorluq edirlər. “Yəqin ki, 20 il sonra da mənim oğlum məni yataqda qoyub gələcək bu yerdən vətən torpaqlarını izləməyə. Çünki geri qayıdan kimi bir böyrəyimi atama vermək istəyirəm. Amma elə qorxuram ki, istəyim baş tutmaya. Çünki yaman gizildəyir böyrəklərim” – demişdi gözləri yaşlı əsgər. Mübariz öz dəsmalı ilə onun göz yaşlarını silmiş və “ağlama, 20 il sonra sənin oğlun buradan yox, Şuşadan seyr edəcək vətən torpaqlarını; İsa bulağını, Cıdır düzünü, gözəl Qarabağı. Bu sözü mən Mübariz Allah qarşısında söz verirəm sənə” – demişdi. Bunu demiş, həmin axşam ata və anasına son sətri “Təki vətən sağ olsun” kəlamı ilə bitən son məktubunu yazmış və təpədən dırnağa qədər silahlanaraq təkbaşına düşmən üstünə getmişdi. Gecənin qaranlığında intiqam hissindən par-par parıldayan, işıq saçan gözləri düşməni vahiməyə salmış, onu ova çıxmış ac canavara bənzətmişdi düşmən tərəf. Bəli, düşmən yanılmamışdı. Həmin anda Mübarizin qəlbinə türkün əfsanəvi mifi sayılan boz qurdun ruhu hakim kəsilmişdi. İlk sərrast atəş ön cərgədə keşik çəkən düşmǝni yerə sərir. Düşmən səngərində qarışıqlıq düşür. Əllərini silaha atmamış Mübarizin avtomatı işıq saçmağa başlayır. Yorğun məşqlər, ağır təlimlar zamanı qazanılmış zəngin təcrübə öz bəhrəsini verir”.
Göründüyü kimi, Elman Rüstəmov sənədli hekayə janrına xas olan oçerkvari üslubda “Kim idi Mübariz?” sualını qoymaqla qəhrəmanımızın tarixi kimliyinə arayış gətirir. Burada həm Mübarizin ata-anası ilə bağlı tarixi informasiyanı çatdırır, həm də Mübarizi tarixi-əfsanəvi cəngavərlik ruhunda yetirən milli-ədəbi zəminə də aydınlıq gətirərək göstərir ki, Azərbaycan xalqının milli və ədəbi-bədii-fəlsəfi düşüncəsində elə ana da, ata da vətən timsalında özünə möhkəm yer eləmişdir. Elə ona görə də ”Mübariz atasının və anasının boynuna sarılmış, onlara Vətən deyə müraciət etmişdi” ifadələri ilə müəllif bu məqama birbaşa toxunmuşdur. Çünki Azərbaycanlı təfəkküründə Ana vətən, Ata yurdu (Dədə-baba torpağı) tipli sabitləşmiş el ifadələri hava(yı)dan deyilməyib. Ata, ya ana övlad üçün nə dərəcədə əziz – doğmadırsa, elə torpaq (vətən) də o cür əziz və müqəddəsdir.
Daha sonra müəllif hekayə janrının bədii tələbinə uyğun olaraq burada da haşiyə çıxır, postda dayanan gənc əsgərin obrazını yaradır və o əsgərin atasının da vaxtilə bu postda – səngərdə keşik çəkərkən böyrəklərini soyuq aldığı səhnəsini təsvirə gətirir. Məhz bu acı səhnəni görən və eşidən Mübarizin bundan sonra qisas eşqilə düşmən üzərinə təkbaşına getməsindən söhbət açılır.
Gördüyümüz kimi, gətirilən bu parçada da yazıçının müxtəlif cür düşüncə modellərini bir arada birləşdirdiyinin şahidi oluruq. Mübarizin cismani kimliyi, daha sonra mənəvi kimliyi (ata-anasının metaforik siması olaraq Vətən övladı olması) və eyni zamanda mifik kimliyi laybalay oxucuya təsvir olunur. Göstərilir ki, gecə ikən düşmən ordusu üstünə təkbaşına yeriyən Mübarizi düşmənlər “ova çıxmış ac canavara bənzətmişdi”. Yazıçı bu bənzətmənin doğru olduğunu da təsdiqləyir: “Mübarizin qəlbinə türkün əfsanəvi Boz qurd mifinin hakim kəsildiyini” deyən yazıçı bununla qəhrəmanımızın mifik ulu əcdadlarımızdan sayılan Boz Qurdun da daşıyıcısı olduğunu düşüncə hadisəsi olaraq oxucuya təqdim edir. Bununla Elman Rüstəmov belə bir ideyanı vermək istəyir ki, qədim türk miflərində də – mifik qəhrəmanların təbiətində də rəmzi-metaforik şəkildə də olsa bir həqiqət boy göstərir. Bununla xilaskar Boz qurd obrazının özünün də hardasa metaforik də olsa həqiqətdən rişələndiyini göstərmək istəyir. Düşmənlərə anlatmaq istəyir ki, real qəhrəmanlarımız kimi mifik qəhrəmanlarımız da havadan – boş-boşuna yaranmayıblar.
Ardınca yazıçı Elman Rüstəmov Mübarizin qəhrəmanlıq səhnəsini təsvir edir, onun Koroğlu kimi meydana təkbaşına girib düşmən üzərinə atıldığını, leşi leş üstə qaladığını görtərir.
Yazıçı Mübarizin düşmənlərə bu qan uddurmasını “səngərdən izləyən əsgərlərimizin beynini silkələyib, yatmış beyinləri oyatdığını” yazır. Bununla müəllif onun bu misilsiz şücaətini 2020-ci ilin 44 günlük Zəfərlə sonuclanan savaşımızın başlanğıcı kimi səciyyələndirir.
Lakin təkcə 44 günlük qələbəmizin başlanğıcı çərçivəsində məhdudlaşdırmır, onu daha böyük ölçüdə dəyərləndirən yazıçı bunu aşağıdakı cümlələrlə ifadə etməklə həm hekayəni yekunlaşdırır, həm də hekayənin əsas ideyası olaraq hekayənin adına çıxardığı “Min il sonranın salnaməsindən...” ifadəsinə aydınlıq gətirib yazır: “Azərbaycanın ərazisində ən yüksək zirvə Bazardüzü zirvəsidir. Mübariz isə ondan daha da hündür bir zirvə fəth edir. Bu onun ucaldığı şəhidlik zirvəsi olur. Mübariz öz qəhrəmanlığı ilə şəhidliyin ən uca zirvəsinə yüksəlir. Onun qəhrəmanlığından sonra qəlbi qisas hissi ilə dolu azəri türkləri bu zirvəni fəth etməyə üz tuturlar. Televizorda hansısa müğənniyə cangüdənlik etməyindən fəxrlə danışan başı qırxılı peysər oğlanlar əllərinə silah alıb cəbhəyə yollanırlar. Rusiyada, Almaniyada, Hollandiyada Qarabağ müharibəsindən qaçıb gizlənmiş gənclər vətəni Azərbaycana qayıdıb 20 il düşmən tapdağında olan torpaqları azad etmək üçün silaha sarılırlar. Mübarizin qəhrəmanlığından sonra xalqda özünə inam yaranır, əsl vətən ruhlu, Çanaqqala döyüşçüləri kimi ölümün gözünün içinə düz baxan böyük bir Mübarizlər ordusu yaranır. Har ayın sonunda Mübarizin ruhu əsgər yoldaşlarından birinin bədəninə daxil olur, həmin əsgər də Mübariz kimi silahlanaraq əvvəlcə Mübarizin atasının və anasının əlindən öpür, təkbaşına düşmən üstünə yeriyir və düşmənin mövqelərini darmadağın edərək şəhid olur. Artıq Azərbaycan özünün 100-cü Mübarizini şəhid verərkən düşmən ordusundan əsər-əlamət qalmamış, sağ qala bilənlər nəinki işğal etdikləri Azərbaycan torpaqlarından, həm də tarix boyu məskunlaşdıqları qədim Azərbaycan torpaqlarından baş götürüb Avropa ölkələrinə qaçmış və 3-cü minilliyin ortalarında bir millət kimi assimilyasiya olaraq yer üzündən silinmişlər ... 3011-ci il. “Azərbaycanın tarixi salnaməsindən”.
Belə bitirir hekayəni müəllif. Tarix isə gördüyümüz kimi, hekayənin yazıldığı real 2011-ci il tarixi ilə yox, 3011-ci il kimi göstərilib.
İstərdim bu məqamdan öncə yazıçının söhbət açdığı Bazardüzü zirvəsi ilə bağlı söylədiyi “Mübarizin o zirvədən də yüksək bir zirvə – şəhidlik zirvəsi” fəth etməsi məsələsinə də toxunam. Bu ifadələr mənim 1990-cı illərin əvvəllərində, hələ Cəbrayıl torpağı işğala məruz qalmadığı dövrlərdən çox əvvəl yazdığım şeirimdən aşağıdakı misraları bir daha xatırlatdı mənə:

Torpağın köksündə ən yüksək zirvə
Kəşf etdi şəhid şah şəhid qardaşım.

O vaxt şəhid qardaşlarımızın öz şəhidlikləri – igidliklərilə “torpağın köksündə ən yüksək – əlyetməz bir zirvəni kəşf etdiklərini” yazmışdım misraların dililə. İndi də Elman Rüstəmov Mübarizin timsalında şəhidlərimizin Bazardüzü zirvəsindən də uca bir qəhrəmanlıq zirvəsini fəth etdikləri fikrini oxuyuram. Fikirlərimiz necə də üst-üstə düşür. Məlumdur ki, torpaqda – yerin təkində ancaq dərinlik ölçüsündən söhbət gedə bilər. Ancaq biz bədii-fəlsəfi bir yanaşma ilə şəhidlərimizin torpağın yeraltı qatında dərinlik aşkarladıqlarını yox, əlyetməz – ən yüksək zirvəni fəth etdiklərini söyləmişik. Bu yanaşma mahiyyətcə şəhidlərimizin torpağa gömüldüklərini yox, əksinə, ölməzliyə, ölməzlik zirvəsinə yüksəldiklərinə dair söylədiyimiz bədii-poetik bir dəyərləndirmədir. O ki qaldı yazıçı Elman Rüstəmovun hekayəni belə bir sonluqla bitirməsinə və hələ bundan sonra bəşəriyyətin 1000 illik bir yol qət edəcəyi 3011-ci il tarixinin simvolikasına, bununla müəllif özündən əvvəlki tarixi şəxsiyyət olan qəhrəmanlarımızın bu gün tarixi-mifik bir örtüyə bürünərək günümüzdə – zamanımızda yaşamasına paralel bir bənzərlik ortaya qoymuşdur ki, hələ 1000 il bundan sonra da Mübariz İbrahimov qəhrəmanlığı öz sələflərinin qəhrəmanlığı kimi xalqımızın və vətənimizin tarixində anılıb yaşayacaqdır. Eyni zamanda bununla müəllif gələcəyi yazıçı gözü ilə necə görə biləcəyini təsəvvürdə canlandırmışdır. Yazıçıların öz əsərləri ilə real və ya fantastik təsvir yolu ilə gələcəyi təsəvvürdə canlandırmaları isə ədəbiyyatda kino sənəti və s. vasitəsilə əks etdirdiyi nümunələr isə hamımıza tanış məsələdir.
Bir sözlə, yazıçı Elman Rüstəmovun hər bir yazısı oxucuya müəyyən ideya – estetik məzmunlu dəyərli fikirlər aşılayır. İxtisasca həkim olan yazıçı əsərləri ilə insanların mənəvi dünyasında sağlam və faydalı ovqatla düşünə bilmək duyğuları formalaşdırır. Dəyərli yazıçımıza yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayırıq!

Şakir Albalıyev,
filologiya elmləri doktoru