Təranə Dəmir

Qanı qaynamayan şairin şeirlərini

onun yaradıcılığına qanı qaynayan

oxucularımıza təqdim edirik:

*********

Heç kimə qaynamır qanım haçandı,
Açılmır sabahım,danım haçandı,
Neynirəm isinmir canım haçandı,
Don vurub könlümün gün tərəfini.

Baş əyib getmişəm qədərə,neynim,
Vermişəm bir ömrü hədərə,neynim,
Çoxdan alışmışam kədərə,neynim,
Seçmişəm dünyanın qəm tərəfini.

Savaşa bilmədim həsrətə qarşı,
Bahar deyə-deyə gətirdim qışı,
Gözlədim bir dəfə vüsal yağışı
Tutmadı saçımın dən tərəfini.

Yaşadım eləcə düşmənə acıq,
Bir gözüm yuxulu,bir gözüm açıq,
Nə tapdım hamısı alayarımçıq,
Doldura bilmədim kəm tərəfini.

Qaldı əllərimdə yaxam,bilmədim,
Çırpındım,özümdən çıxa bilmədim,
Özümə sevgiylə baxa bilmədim,
Sevmədim dünyanın mən tərəfini.

*********

Mən bir payız yolçusuyam,
Küləyim var,yağışım var,
Enişim var,yoxuşum var,
Hər açılan səhərlərin,
Hər qaranlıq gecələrin
Yanağında göz yaşım var.
Baxışımda xatirələr,
Kirpiyimdə qəm gül açıb.
Başımın üstündə səma,
Ayağım altdan yer qaçıb.
Sazaq vurub ürəyimi,
Bir də çətin oda düşə.
Bir də çətin sevdalana,
Bir də çətin bəndə düşə.
Hələ mənim irəlidə
Xəzan donlu,yaz həvəsli
Arzularla savaşım var.
Məndən uzaq dur,ay adam,
Mən bir payız yolçusuyam,
Sənin mənlə nə işin var?

***********

Bu gələn payız da mənə bənzəyir,
Dumanı tanışdı,çəni tanışdı.
Bulud gözlərindən ayrılıq yağır,
Həsrəti tanışdı,qəmi tanışdı.

Başdan ayağacan bahar xəstəsi,
Təpədən dirnağa vüsal acıdı.
O da mənim kimi Sözə qaçandı,
O da mənim kimi masal acıdı.

Dolaşır arzular əl-ayağına,
Bir arzu içindən min xəzan baxır.
Sevdalar oyanır daş yuxusundan,
Xəyallar uzaqdan yarımcan baxır.

Gör necə bənzəyir bu payız mənə,
Ürəyi nigaran,hissi yarımçıq.
İkimiz əl-ələ verib gedirik,
Gedirik küləyə,yağışa acıq.

************
Yenə payız gəlincə
Yarpaqlar budaq-budaq
Ağaclardan küsəcək.
Yenə dəli küləklər,
Yenə leysan yağışlar
Küçələrin,yolların
Nəfəsini kəsəcək.
Heç gedən baharın da
Arxasınca ürəklə
Su səpən olmayacaq.
Beləcə yağış-yağış,
Beləcə külək-külək
Bu şəhər bu payızın
Nazıyla oynayacaq.
...Hələ yasaq sevdalar,
Hələ günah keçisi.
Hələ bomboz tənhalıq,
Hələ dəli darıxmaq,
Hələ payız gecəsi...

**********
Xoş gördük, gələn səhər,
Xoş gördük,qayğılarım.
Xoş gördük,kağız,qələm,
Xoş gördük duyğularım.

Xoş gördük,dolan bulud,
Yağışını tök,görək.
Bəlkə bir az boşaldı
Çiynindəki yük,görək.

Xoş gördük,ay göyərçin,
Qırqovul,turac,salam.
Salam,Tuğay meşəsi,
Söyüd,qarağac,salam.

Xoş gördük, pəncərəmdə
Dəli tək əsən külək.
Xoş gördük,qızıl payız,
Xəzəllərin mübarək!.

*********
Hanı gözlərindən sevgi tökülən,
Qanı məhəbbətlə qaynayan şəhər?
Hanı yaz gələndə çiçəyə dönən,
Payızda xəzəllə oynayan şəhər?

Daha yadırğayıb sevincə deyən,
Daha gözlərindən ayrılıq baxır.
Burda xoşbəxt adam tapa bilmirəm,
Hamı narahatdı,hamı darıxır.

Hər gün hirsi artır,ədası artır,
Göydələn-göydələn dəyişir şəhər.
Günə başlamadan yenə gün batır,
Yenə qaranlıqla döyüşür şəhər.

Hanı bu şəhərin tox adamları,
Nə yaman çoxalıb aclar,səfillər.
Hanı bu şəhərin sərv ağacları,
Harda yuva qurur sərçə tifillər?

Tıxacda boğulur indi küçələr,
Yayda odu vurur,qışda şaxtası.
Kimin yadındadı aylı gecələr,
Kimin yadındadı Bakı buxtası?

Hanı gözlərindən sevgi tökülən,
Qanı məhəbbətlə qaynayan şəhər?
Hanı yaz gələndə çiçəyə dönən,
Payızda xəzəllə oynayan şəhər?

********
Əvvəlcə baxışların soyudu,
Sonra əllərin.
Sonra sığalını yadırğadım,
Sonra səsini.
Sonra dəniz çıxdı yadımdan,
Sonra sahil,
Sonra o ağac,
Sonra ağaca söykənən skamya,
Sonra qarğalar.
Sonra gülsatan qadın,
Sonra əlindəki orxideyalar.
Sonra sallana-sallana yanımızdan keçən bulaşıq küçə iti
Qarabaş adında,
adını biz qoymuşduq,
yadında?
Sonra gəmi fiti,
Sonra arxamızca əl sallayan uşaqlar,
Sonra uzaqlar,
Sonra təzə görüşlər,
Təzə sevdalar.
Sonra?
Eh,bilirsən?
Səndən sonra başladı bütün əlvidalar!
**********

Arxasınca atlı qovur?
Nəfəsi təntiyib yaman,
Küləyə bax,küləyə.

Günəş hardasa gizlənib,
Bulud torpağa atır can,
Çiləyə bax,çiləyə.

Başında xəzəl dolaşır,
Boynundan asılıb duman,
Dərəyə bax,dərəyə.

Hər tərəf xəzan donunda,
Bəs nədi daş altda çıxan?
Çiçəyə bax,çiçəyə.

Ağaclar küləyə inad
Yapışıb durub havadan,
Dirəyə bax,dirəyə.

İlin-günün bu vaxtında
Bir sevda tuta yaxandan,
Diləyə bax,diləyə.

Konstitusiyadan suverenliyə uzanan

Azərbaycanın dövlətçilik yolu

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası müstəqil dövlətimizin hüquqi əsaslarını müəyyən edən, xalqımızın milli iradəsini, dövlətçilik ənənələrini və demokratik inkişaf istiqamətini özündə əks etdirən fundamental sənəddir. Hər il noyabrın 12-də qeyd olunan Konstitusiya Günü Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində mühüm mərhələnin, hüquqi dövlət quruculuğunun və milli suverenliyin əsaslarının formalaşmasının əlamətdar tarixidir.
1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq referendumu ilə qəbul edilən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ölkəmizin müstəqillik tarixində yeni siyasi və hüquqi mərhələnin başlanğıcını qoydu. Bu mühüm sənədin hazırlanması və qəbul edilməsi xalqımızın Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən dövlət quruculuğu prosesinin ən əhəmiyyətli nəticələrindən biri oldu.
1918-ci ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qısa müddət ərzində müstəqil dövlətçilik ənənələrinin formalaşmasına mühüm töhfələr versə də, mövcud olduğu 23 ay ərzində ölkənin əsas qanununu qəbul edə bilmədi. Sovet hakimiyyəti dövründə isə 1921, 1927, 1937 və 1978-ci illərdə Azərbaycan SSR-in müxtəlif konstitusiyaları qəbul edildi.
Həmin sənədlər Azərbaycanın siyasi və hüquqi həyatının müəyyən mərhələlərini əks etdirsə də, müstəqil dövlətin milli iradəyə əsaslanan Konstitusiyasının qəbul edilməsi yalnız dövlət müstəqilliyinin bərpasından sonra mümkün oldu.
1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktının qəbul edilməsi yeni Əsas Qanunun hazırlanmasını zəruri etdi. Lakin müstəqilliyin ilk illərində ölkədə yaşanan siyasi böhran, idarəçilik problemləri və qeyri-sabitlik dövlət quruculuğu prosesini ciddi şəkildə çətinləşdirirdi. 1993-cü ildə xalqın tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyəti nəticəsində ölkədə sabitliyin təmin olunması və dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Bununla da Azərbaycanın müasir Konstitusiyasının hazırlanması və qəbul edilməsi üçün zəruri siyasi və hüquqi şərait formalaşdı.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə yaradılan Konstitusiya komissiyası tərəfindən hazırlanan layihə 1995-ci il noyabrın 12-də referendum yolu ilə xalqın müzakirəsinə və təsdiqinə təqdim edildi. Referendumda seçicilərin 86 faizi iştirak etdi, onların 91,9 faizi Konstitusiyanın qəbul edilməsinə səs verdi. Həmin il noyabrın 27-də qüvvəyə minən Əsas Qanun müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik modelini, hakimiyyət sistemini və hüquqi inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirdi.
Konstitusiyanın qəbul edilməsi ilə Azərbaycanda demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğunun möhkəm təməli yaradıldı. Əsas Qanun hakimiyyət bölgüsünün prinsiplərini müəyyənləşdirərək qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətinin fəaliyyət çərçivəsini təsbit etdi. İnsan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının qorunması dövlətin başlıca vəzifələrindən biri kimi müəyyən olundu.
Konstitusiyada müxtəlif dil, din, irq və etnik mənsubiyyətə malik insanların hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsi, cəmiyyətin demokratik əsaslarla inkişafı və qanunların aliliyinin qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Əsas Qanunun qəbulundan sonra ölkədə hüquqi dövlət quruculuğunun inkişafı istiqamətində mühüm institusional islahatlar həyata keçirildi. 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinin fəaliyyətə başlaması konstitusiya nəzarətinin formalaşması, hüquqi təminatların gücləndirilməsi və Konstitusiyanın aliliyinin qorunması baxımından əhəmiyyətli hadisə oldu.
Sonrakı illərdə keçirilən referendumlar nəticəsində Konstitusiyaya bir sıra əlavə və dəyişikliklər edildi. 2002-ci il avqustun 24-də, 2009-cu il martın 18-də və 2016-cı il sentyabrın 26-da keçirilən referendumlar dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsinin gücləndirilməsi, hüquqi mexanizmlərin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması məqsədi daşıdı.
Azərbaycan Konstitusiyası dövlətin müstəqilliyini, suverenliyini və ərazi bütövlüyünü qorumaq, demokratik cəmiyyət qurmaq, hüquqi dövlət prinsiplərini təmin etmək və iqtisadi inkişafı dəstəkləmək kimi strateji məqsədləri müəyyənləşdirir. Bu baxımdan Əsas Qanun yalnız dövlət idarəçiliyinin hüquqi çərçivəsini müəyyən edən sənəd deyil, həm də Azərbaycanın gələcək inkişafının istiqamətlərini müəyyənləşdirən fundamental dövlətçilik aktıdır.
2020-ci ildə Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Qələbə və 2023-cü ildə həyata keçirilən antiterror əməliyyatı nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam bərpa edildi. Bununla da Konstitusiyanın hüquqi qüvvəsi ölkəmizin bütün ərazilərində təmin olundu.
2025-ci ilin Azərbaycan Respublikasında “Konstitusiya və Suverenlik İli” elan edilməsi də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıdı. Konstitusiyanın qəbul edilməsinin 30-cu ildönümü və Vətən müharibəsində əldə edilən Qələbənin beşinci ildönümü ilə əlaqədar bu təşəbbüs dövlətçilik ənənələrinin, hüquqi prinsiplərin və milli suverenliyin daha geniş təbliğinə xidmət etdi. İl ərzində həyata keçirilən tədbirlər Konstitusiyanın cəmiyyət həyatındakı rolunun, hüquqi dövlət quruculuğunun və milli inkişafın əsaslarının daha dərindən dərk edilməsinə yönəldildi. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 30 illiyi münasibətilə yubiley medalının təsis edilməsi də Əsas Qanunun hazırlanmasına, təkmilləşdirilməsinə, hüquq sisteminin inkişafına və konstitusion prinsiplərin qorunmasına töhfə verən şəxslərin fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli addım oldu.
Bu gün Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası müstəqil dövlətimizin siyasi, hüquqi və ictimai həyatının əsasını təşkil edir. Onun müəyyən etdiyi prinsiplər dövlət idarəçiliyinin inkişafına, insan hüquqlarının qorunmasına, cəmiyyətin demokratikləşməsinə və milli suverenliyin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Konstitusiyanın mahiyyətini dərindən anlamaq, onun müddəalarına hörmətlə yanaşmaq və hüquqi dövlət prinsiplərini gündəlik həyatımızda rəhbər tutmaq hər bir vətəndaşın məsuliyyətidir.
12 noyabr – Konstitusiya Günü Azərbaycanın dövlətçilik tarixində mühüm yer tutan, müstəqilliyimizin hüquqi əsaslarını və xalqımızın demokratik inkişaf iradəsini təcəssüm etdirən əlamətdar gündür. Konstitusiyamızın aliliyinin qorunması, dövlətçiliyimizin möhkəmləndirilməsi və milli suverenliyimizin əbədi təmin edilməsi Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri olaraq qalır.

Elmar Abbasov
Abşeron RİH başçısının Məmmədli kənd inzibati ərazi dairəsi üzrə
nümayəndəsi

“Xankəndi” FK-nın doğma

şəhərinə köçürülməsi planlaşdırılır

“Xankəndi” Futbol Klubunun əsas hədəflərindən biri komandanın fəaliyyətini daimi olaraq Xankəndi şəhərində təşkil etməkdir. Klubun maddi-texniki bazasının formalaşdırılması və müvafiq infrastrukturun yaradılmasından sonra komandanın doğma şəhərinə köçürülməsi nəzərdə tutulur.
Hazırda Xankəndidə komandanın daimi yerləşməsi üçün zəruri infrastruktur tam formalaşmadığından futbolçular və məşqçilər heyəti fəaliyyətlərini Bakı şəhərində davam etdirirlər. Bu səbəbdən komanda hələlik oyunlarda iştirak etmək üçün Xankəndiyə səfər edəcək.
Klub rəhbərliyi tərəfindən Xankəndi şəhər nümayəndəliyi ilə müvafiq məsələlər üzrə əlaqələrin qurulması, komandanın yerləşməsi üçün binanın müəyyənləşdirilməsi istiqamətində işlərin aparılması planlaşdırılır. İlkin plana əsasən, zəruri təşkilati və infrastruktur məsələləri həll olunduqdan sonra, qış mövsümündən sonra komandanın Xankəndiyə köçürülməsi nəzərdə tutulur. Köçürülmənin dəqiq vaxtı müvafiq şəraitin yaradılmasından asılı olacaq.
Qeyd edək ki, “Xankəndi” FK üçün əsas prioritetlərdən biri yalnız ev oyunlarını doğma meydanda keçirmək deyil, həm də klubun gündəlik fəaliyyətini Xankəndidə qurmaq, şəhərin idman həyatına inteqrasiya olunmaq və bölgədə futbolun inkişafına uzunmüddətli töhfə verməkdir.