Bişkekdən verilən mesajlar

“Qırğızıstanın paytaxtında təşkil olunan Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının yubiley sammiti Avrasiya məkanında yeni geoiqtisadi və geosiyasi reallıqların formalaşdığı müstəsna platformadır.
Bunu Milli Məclisin Təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya komitəsinin sədri Sadiq Qurbanov bildirib.
O, qurumun 25 illiyinə təsadüf edən və bütün təsisçi üzvlərin, yeni qoşulan dövlətlərin, həmçinin dialoq tərəfdaşlarının təmsil olunduğu bu zirvə görüşünün regional təhlükəsizlik, dayanıqlı inkişaf və iqtisadi tərəfdaşlıq baxımından strateji qərarlarla yadda qaldığını vurğulayıb.
Deputat qeyd edib ki, tədbirdə dialoq tərəfdaşı qismində iştirak edən Azərbaycan ölkənin qlobal miqyasda nəqliyyat, logistika, rəqəmsal bağlantı və enerji qovşağı kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirmək üçün mühüm mesajlar ünvanlayıb.
O, Prezident İlham Əliyevin sammitdəki proqram xarakterli çıxışının ölkəmizin qlobal nəqliyyat və enerji arxitekturasındakı həlledici rolunu bir daha ön plana çəkdiyini bildirib. Sadiq Qurbanov dövlət başçısının “Ölkəmiz şərq-qərb və şimal-cənub istiqamətlərində etibarlı körpü rolunu oynayır və regional tərəfdaşlıq əlaqələrinin dərinləşməsində həlledici təşəbbüslərlə çıxış edir” fikirlərinə istinad edərək, bu yanaşmanın Azərbaycanın yalnız regional çərçivə ilə məhdudlaşmadığını, həm də qlobal miqyasda strateji qərarların qəbul edildiyi mərkəzlərdən birinə çevrildiyini əyani şəkildə təsdiqlədiyini vurğulayıb.
Məqalədə sammit çərçivəsində aparılan ikitərəfli görüşlərin danışıqların mahiyyəti və gələcək əməkdaşlıq perspektivləri baxımından müstəsna əhəmiyyət daşıdığı diqqətə çatdırılıb. Komitə sədri qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyev müxtəlif ölkələrin liderləri ilə intensiv müzakirələr aparmış, o cümlədən İran İslam Respublikasının Prezidenti ilə baş tutan görüş zamanı ikitərəfli münasibətlərin dostluq və mehriban qonşuluq ruhunda inkişaf etdirilməsi diqqət mərkəzində olub. Liderlər arasındakı səmimi və dostyana ab-havada keçən söhbətin iki ölkə arasında tarixi bağların dərinliyini, həmçinin gələcək birgə layihələrin həyata keçirilməsi üçün mövcud olan yüksək səviyyəli qarşılıqlı etimadı və siyasi iradəni nümayiş etdirdiyi qeyd edilib.
Sadiq Qurbanov tədbirin iqtisadi gündəliyində duran əsas məsələlərdən biri olan Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan dəmir yolu layihəsinin gedişatının Orta Dəhlizin investisiya cazibədarlığını kökündən artırdığını bildirib. O, ümumi dəyəri 4 milyard dollardan çox olan bu strateji xəttin Çindən Avropaya yük daşımalarını təxminən 900 kilometr qısaltdığını, daşıma müddətində isə 7-8 gün ərzində birbaşa vaxt qənaəti əldə etməyə şərait yaratdığını vurğulayıb. Komitə sədri bu marşrutun Azərbaycanın fəal iştirakçısı olduğu Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutuna birbaşa inteqrasiya olunduğunu və Çinin “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsü ilə rəsmi Bakının maraqlarının tam uzlaşdığını qeyd edib.
S.Qurbanov şərhində Zəngəzur dəhlizinin qlobal logistika mənzərəsindəki roluna xüsusi yer ayrılıb. Millət vəkili dövlət başçısının dəhlizin açılmasının yalnız milli maraqlara deyil, həm də bütün Avrasiya qitəsinin nəqliyyat xəritəsinə mühüm töhfə verəcəyi ilə bağlı fikirlərini önə çəkərək bildirib: “Zəngəzur dəhlizinin reallaşdırılması Avrasiya məkanında nəqliyyat əlaqələrini tamamilə yeni səviyyəyə qaldıracaq və qitələrarası yükdaşımaların həcmini dəfələrlə artıracaqdır.” O, bu layihənin Orta Dəhlizin tərkib hissəsi olaraq Türk dünyasını birləşdirdiyini, Avropa ilə Asiya arasında ən qısa, səmərəli və təhlükəsiz quru yolu təmin etdiyini vurğulayıb.
Sonda millət vəkili sammitdə müzakirə olunan rəqəmsal bağlantılar və yaşıl enerji proqramlarının Azərbaycanın uzunmüddətli strateji hədəfləri ilə tam üst-üstə düşdüyünü qeyd edib. Prezident İlham Əliyevin ölkəmizin bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafına xüsusi önəm verdiyini və Xəzər dənizinin yaşıl enerji potensialının Avropaya və digər bazarlara nəqli istiqamətində mühüm addımlar atdığını bildirdiyini xatırladıb. Sadiq Qurbanov Bişkek sammiti fonunda irəli sürülən təşəbbüslərin Azərbaycanın Böyük Avrasiya coğrafiyasının əsas tranzit logistika və enerji mərkəzlərindən birinə çevrildiyini qəti şəkildə təsdiqlədiyini vurğulayıb.
Rasim

Süni intellekt yaradıcılığı

stimullaşdırır, yoxsa zəiflədir?

Süni intellekt təhsil, elm, incəsənət, media və hətta gündəlik həyatımızda həyata keçirdiyimiz fəaliyyətlər kimi müxtəlif sahələrdə getdikcə daha çox yer almağa başlayıb. Süni intellektin insan yaradıcılığına təsiri ilə bağlı fikirlər isə fərqlidir. Bəzi insanlar süni intellektin düşünmə və yaratmaq qabiliyyətinə mənfi təsir etdiyini düşünür. Digərləri isə onun yaradıcılığı artırdığı üçün müsbət təsir göstərdiyini düşünür.
İnsanlar süni intellektdən düzgün istifadə etdikdə, həqiqətən də yaradıcılıqlarını inkişaf etdirə bilərlər. Məsələn, süni intellekt yazıçıya mövzu tapmaqda kömək edə, rəssamlara müxtəlif kompozisiyalar yaratmaq üçün yeni ideyalar verə bilər. Musiqi ilə məşğul olan insanlar isə süni intellektdən istifadə edərək yeni səslər və musiqi janrları haqqında ideyalar əldə edə bilərlər.
Lakin burada əsas məsələ süni intellektin insanın yerinə düşünməsi deyil, ona yeni imkanlar yaratmasıdır. Süni intellekt yaradıcılığın özü yox, yaradıcılıq prosesində istifadə olunan bir vasitə olmalıdır. İnsan öz düşüncəsini və təxəyyülünü qoruduğu müddətdə süni intellekt yaradıcılığı məhdudlaşdırmaq əvəzinə onu daha da inkişaf etdirə bilər.
Bu texnologiyanın mənfi tərəfləri də var. Əgər insan hər hansı tapşırıqda daim süni intellektə müraciət edirsə, zamanla müstəqil düşünə bilmək və öz ideyalarını formalaşdırmaq qabiliyyəti zəifləyə bilər. Xüsusilə tapşırıqlar hazır cavablardan həddindən artıq istifadə etdikdə, araşdırmaq və problemi özləri həll etmək imkanlarını itirə bilərlər. Buna görə də süni intellektdən istifadə edərkən onun verdiyi məlumatı olduğu kimi qəbul etmək əvəzinə, insan öz düşüncəsini də prosesə daxil etməlidir.
Əslində, yaradıcılığı artıran və ya azaldan əsas amil süni intellektin öz deyil, ondan necə istifadə edilməsidir. Əgər insan öz ideyasını yaratmaq üçün süni intellektdən ilham mənbəyi kimi istifadə edərsə, bu texnologiya yaradıcılığın inkişafına kömək edə bilər. Əksinə, bütün işi ona həval etmək insann yaradıcı düşüncəsini məhdudladıra bilər.
Nəticə olaraq, süni intellekt insan yaradıcılığının rəqibi deyil, düzgün istifadə edildikdə onun güclü köməkçisi ola bilər. Əsas məsələ texnologiyanın insan düşüncəsini əvəz etməsinə yox, onu dəstəkləməsinə imkan verməkdir. Gələcəkdə ən yaradıcı nəticələr, böyük ehtimal, insan təxəyyüllə süni intellekt imkanlarının birlikdə istifadəsindən yaranacaq.

Zərifə Paşazadə
Müvəkkil Hüquq Mərkəzinin Könüllülər Departamentinin üzvü

Müharibə iştirakçısının

qətli ilə bağlı detallar-VİDEO

Yusif Orucovun qətlində iştirak edən Elşad Əliyev canlı efirdə cinayəti etiraf etdi. Qeyd edək ki, Sədərək döyüşlərinin iştirakçısı, Şərur rayon Dərə kənd sakini Yusif Barı oğlu Orucovun müəmmalı qətli ilə bağlı şok hadisə yaşanıb. 1995-ci ildə şəxsi zəmində Yusif Orucovu qətlə yetirən şəxslərdən biri Elşad Əliyev SƏS.TV-nin canlı efirində qətlin təfərrüatlarını etiraf edib.

https://www.youtube.com/live/z_hZNYcP-ss
Belə ki, Elşad Məcid oğlu Əliyev 1995-ci ildə qardaşı Əliyev Elxan Məcid oğlu və onun Elnur adlı kirvəsi ilə Nərimanov metrostansiyası yanında Yusif Orucovu avtomobilə mindirərək Hövsan qəsəbəsində məişət tullantılarının atılması üçün nəzərdə tutulan yerdə bıçaqlayaraq öldürməsini etiraf edib. O, bunu vicdan əzəbı çəkməsi ilə əsaslandırıb. Elşad Əliyev bildirib ki, cəzamız nədirsə çəkək, bu məsələni gənclərin öhdəsinə buraxmayaq. Verilişdə Elşad Əliyev onu da bildirb ki, qardaşı Davud Əliyev Yusifi öldürdükdən sonra atası Barı kişiyə bu qətl hadisəsəini araşdırmaması üçün saxta məktub düzəldərək guya Yusif atasına məktub göndərib ki, mən Türkiyədə PKK-ya qoşulmuşam məni axtarmayın.

Efirdə mərhum Yusif Orucovun qardaşı İbrahim Orucov ölkə başçısı, Prezident İlham Əliyevə müraciət edərək cinayət işini nəzarətə götürməsini xahiş edib.

Yeraltı düşmənləri məhv

edən gənc musiqiçi…

Bu günlərdə sosial şəbəkələrdə fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, şair Vəsilə Möhsümovanın belə bir paylaşımı qarşımıza çıxdı. “Biz hər ikimiz müharibədən çıxmışdıq… hər ikimizin də ağrıyan yerləri vardı… əslində gözəl xəyallarımız da… Bu istedadlı gənc Qarabağın yetirməsidir - Azadxan Mirzəliyev…”
Azadxan adlı bu gəncin sazda gözəl ifası dinləyənlərin, elə bizim də marağımıza səbəb oldu. Bir paylaşım və saz havasının izi ilə “Vətən səsi”nin əməkdaşı Azadxan Mirzəliyevlə həmsöhbət oldu. Gəlin, əvvəlcə bu istedadlı gənclə tanış olaq.
Azadxan Mirzəliyev 2002-ci ildə Füzuli rayonunun Qazaxlar kəndində anadan olub. Ancaq onlar Cəbrayılın Cocuq Mərcanlı kəndindəndirlər. O, Horadiz qəsəbəsində orta məktəbdə oxuyub. Eyni zamanda, Horadiz Uşaq Musiqi Məktəbində tar sinifində təhsil alıb.
Azadxanın ailəsi hazırda işğaldan azad Cocuq Mərcanlı kəndində yaşayır. Anası dogma yurdunda orta məktəbdə dərs deyir.
Azadxan istedadlı bir gəncdir. O ixtisasca tar sinifini bitirsə də, sazda da mükəmməl ifa edir. O, həm də gitarada və türk sazında da ifa etməyi yaxşı bacarır. Bu gün istedadı ilə, özünün dediyi kimi, parlamasa da, Azadxan xüsusi qabiliyyətinə görə uşaqlıqdan ətrafına işıq salmağı bacarıb. Elə ona görə də, hələ orta məktəb illərində Turkiyədə musiqi yarışmalarında iştirak edərək uğurlar qazanıb. Bu barədə isə bizə Vəsilə Möhsümova məlumat verir.
Vəsilə xanım deyir ki, Azadxanın istedadlı bir uşaq kimi meydana çıxması 2014-cü ildə “Qarabağın səsi” adlı layihə ilə bağlıdır. Təkamül və İnteqrasiya ictimai Birliyinin Yunis Əmrə İnstitutu ilə birgə həyata keçirdiyi bu layihə o vaxt Qarabağdan olan istedadlı uşaqları aşkar etmək məqsədi daşıyırdı: “Bunun üçün o vaxt biz ən ucqar bölgələrimizə qədər gedib köçkün düşərgələrində istedadlı uşaqları axtarırdıq. Bir dəfə də Füzuliyə getdik. Yay aylarında az qala 40 dərəcə istidə Sabirabad, Saatlı rayonlarından sonra beləcə Füzuliyə gəldik. İndiyə qədər rast gəldiyimiz uşaqlar xüsusilə muğama həvəsi olanlar idi. Düşündüm ki, niyə bu uşaqlar arasında bircə nəfər də saz çalan olmasın. Fikrimi orada paylaşdıqdan sonra öyrəndim ki, Azadxan adında belə bir saz çalan uşaq var. Amma o qonşu kənddən yarım saata gələr. Hamı artıq yorulmuşdu və seçimini edib geri dönmək ərəfəsindəydi. Onlardan xahiş etdim ki, bir az səbr edək. Təxminən 20 dəqiqədən sonra bir də gördük balaca, özü kimi, bu istidə uzunqol paltarı da qapqara olan bir oğlan gəlir. Sazı özündən böyük idi. Azadxanı ilk gördüyümdə, düzü, onun bu qədər istedadlı olacağına inanmadım. Ancaq onun saza elə ilk toxunuşundan axtardığımı tapdığımı düşündüm…”
Beləliklə, 12 yaşlı Azadxanın yoluna işıq düşür. O, bu layihə çərçivəsində əvvəlcə Milli Konservatoriyada keçirilən Qala konsertində iştirak edir. Sonra isə Türkiyədə uşaqlar üçün keçirilən müsabiqələrdə iştirak edərək uğurlar qazanır. O, qardaş ölkədəki yay düşərgələrində olur və öz ifası ilə dinləyicilərini heyran edir. Vəsilə xanım deyir ki, Azadxanla bax, belə tanış olmuşuq…
Bu gün isə istedadlı gəncimiz öz sazını, yeri gələndə, gitarasını bağrına basaraq azad torpaqlarımızda keçirilən el şənliklərində iştirak edərək, bu tədbirlərə ayrıca bir rəng qatır. Ancaq o yalnız öz sənəti ilə məşğul olmur. Artıq 4-cü ildir ki, ANAMA-da çalışır. Deyir ki, bu işi təkcə maddi vəziyyətinə görə qəbul etməyib. Həm də ona görə bu işi seçib ki, o da Vətən qarşısında hər hansı bir borcunu yerinə yetirsin, işi, əməli ilə dogma Qarabağa öz töhfəsini versin.
Azadxan bir gənc kimi 44 günlük Vətən Müharibəsində qazandığımız böyük Zəfərdən qürur duyur və müharibədə iştirak edə bilmədiyi üçün bu gün dogma yurdu naminə əlindən gələni etməyə çalışır. “Mən də istərdim ki, yeraltı düşmənlərimizi məhv edim”, - deyən musiqiçi inanırıq ki, istedadı ilə daha böyük səhnələrdə çıxış edəcək və öz layiq olduğu qiymətini alacaq.
Mina RƏŞİD

ZAMANIN

SINAĞINDAN

KEÇMİŞ DOSTLUQ

Bu günlərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin ölkəmizə səfəri Özbəkistan–Azərbaycan münasibətləri tarixində mühüm hadisədir. İki qardaş dövlət rəhbərlərinin görüşləri, səmərəli danışıqlar və xüsusilə “Əbədi dostluq haqqında” müqavilənin imzalanması xalqlarımız arasındakı əzəli yaxınlığı yeni tarixi mərhələyə çıxardı.
Həqiqətən də, özbək və Azərbaycan xalqlarını bir-birinə bağlayan tellər bu gün ya dünən yaranmayıb. Onların kökləri əsrlərin dərinliyinə gedib çıxır. Dil və qəlb yaxınlığı, ortaq tarix, mədəniyyət, adət-ənənə və dəyərlər iki xalqın mənəvi dünyasını əzəldən bir-birinə yaxınlaşdırıb. Bu səbəbdən özbək-Azərbaycan dostluğu təkcə siyasi maraqların tələbi ilə formalaşmış bir münasibət deyil, zamanın sınağından keçmiş qardaşlıqdır.
Bu gün dövlət rəhbərlərinin görüşləri, imzalanmış sənədlər və əldə olunmuş razılaşmaların siyasi-iqtisadi əhəmiyyəti haqqında kütləvi informasiya vasitələrində çoxlu materiallar dərc edilir. Biz isə bu tarixi hadisə münasibətilə iki xalqın dostluğunun daha bir mühüm və qədim səhifəsi – özbək və Azərbaycan ədəbi əlaqələri haqqında söz açmaq istədik.
Çünki xalqları bir-birinə siyasət və iqtisadiyyat yaxınlaşdıra bilər, amma onların qəlbini ədəbiyyat və mədəniyyət bağlayır. Özbək və Azərbaycan ədəbi əlaqələri tarixi də məhz belə bir mənəvi yaxınlığın parlaq ifadəsidir.
Klassik ədəbiyyatımızın tarixinə nəzər salsaq, bu mənəvi yaxınlığın köklərinin nə qədər dərin olduğunun şahidi olarıq. Böyük Nizami Gəncəvi yaradıcılığı əsrlər boyu özbək ədəbiyyatına səmərəli təsir göstərib. Qütb Xarəzmi Nizami ənənələrinin təsiri ilə “Xosrov və Şirin” dastanını yaratmışsa, Heydər Xarəzmi “Məxzənul-əsrar” əsərini yazmışdır. Sonralar Əlişir Nəvai Nizaminin əsasını qoyduğu xəmsəçilik ənənəsini yeni zirvəyə qaldıraraq, türk dilində mükəmməl “Xəmsə” yaratdı. Nəvai bu böyük sələfini özünə ustad hesab etmiş və onun dühasını yüksək ehtiramla etiraf etmişdir:

Asan deyil bu meydan içrə durmaq,
Nizami pəncəsinə pəncə vurmaq.

Bu mənəvi dialoq sonrakı əsrlərdə də davam etdi. Azərbaycan poeziyasının böyük nümayəndəsi Məhəmməd Füzuli Nəvai yaradıcılığına yüksək ehtiramla yanaşdığı kimi, özbək şairləri də Füzulini özlərinə ustad hesab etmişlər. Agahi, Əmiri, Üveysi, Muqimi və digər bir çox sənətkarların Füzuli ənənələrinə müraciət etməsi ədəbiyyatlarımız arasındakı təsir və yaradıcı dialoqun qırılmazlığından xəbər verir.
XX əsrə gəldikdə isə bu əlaqələr yeni məzmun qazandı. Bu dövrdə iki xalqın dostluğunu öz taleyi və yaradıcılığı ilə birləşdirən böyük simalardan biri Maqsud Şeyxzadə oldu. Azərbaycanda doğulub, taleyin hökmü ilə Özbəkistana gələn Mqasud Şeyxzadə bu torpağı öz Vətəni bildi, özbək dilində yazıb-yaratdı və XX əsr özbək ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsinə çevrildi. Onun “Cəlaləddin Manquberdi”, “Mirzə Uluqbəy”, “Daşkəndnamə” kimi əsərləri özbək ədəbiyyatının misilsiz xəzinəsinə çevrildi. Bu mənada, Maqsud Şeyxzadə təkcə böyük sənətkar deyil, həm də iki xalqın dostluğunun rəmzi timsalıdır.
Müstəqillik illərində ədəbi əlaqələr üçün yeni imkanlar açıldı. Azərbaycan ədiblərinin əsərləri özbək dilinə, özbək ədəbiyyatının bir çox nümunələri isə Azərbaycan dilinə tərcümə edildi. Bəxtiyar Vahabzadə, Xəlil Rza Ulutürk, Anar, Elçin, Ramiz Rövşən kimi sənətkarların əsərləri özbək oxucusuna çatdırıldığı halda, Abdulla Aripov, Erkin Vahidov, Osman Əzim və digər özbək yazıçı və şairlərinin əsərləri Azərbaycan oxucularına təqdim olundu.
Sevindirici haldır ki, son illərdə bu proses daha da canlanmışdır. İki ölkədə keçirilən mədəniyyət günləri, ədəbi görüşlər, yeni tərcümələr və kitab təqdimatları mənəvi əməkdaşlığın yeni səhifələrini açır. 2024-cü ildə Bakıda Özbəkistan elm və mədəniyyəti günləri keçirildiyi halda, Daşkənddəki Azərbaycan mədəniyyəti günləri çərçivəsində böyük Məhəmməd Füzulinin əsərlərinin təqdimatı təşkil olundu.
Özbək ədəbiyyatının Azərbaycanda öyrənilməsi və təbliğ edilməsində azərbaycanlı alimlərin də layiqli töhfəsi var. Xüsusilə, tanınmış ədəbiyyatşünas, professor Almaz Ülvinin (Binnətova) çoxillik elmi fəaliyyəti təqdirəlayiqdir. Onun özbək ədəbiyyatına, xüsusən də Əlişir Nəvai yaradıcılığına həsr olunmuş çoxsaylı tədqiqatları iki xalqın ədəbi əlaqələrinin elmi əsaslarını zənginləşdirməkdədir. “Əlişir Nəvainin əsri və nəsri” kitabının özbəkcə yeni nəşri də bu davamlı elmi dialoqun daha bir sübutudur.
Bu məqamda daha bir rəmzi hadisəni xatırlatmaq yerinə düşər. 2024-cü ildə Prezident Şavkat Mirziyoyev Bakıda azərbaycanlı şair və tərcüməçi Akif Bağırov – Akif Azalp ilə görüşdü. O, bir çox özbək sənətkarlarının əsərlərini Azərbaycan dilinə tərcümə edərək, ədəbiyyatımızı qardaş xalq arasında təbliğ edir. Dövlətimizin başçısı onun özbək ədəbiyyatının Azərbaycanda populyarlaşdırılmasına və mədəni əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə verdiyi töhfəni xüsusi qeyd etdi.
Bu gün isə həmin çoxəsrlik mənəvi yaxınlıq dövlətlərimizin münasibətlərində yeni tarixi məzmun kəsb edir. Prezidentlər Şavkat Mirziyoyev və İlham Əliyev tərəfindən imzalanmış “Əbədi dostluq haqqında” müqavilə xalqlarımızın əsrlər boyu formalaşmış qardaşlığının məntiqi davamı oldu.
Nizamidən Nəvaiyə, Nəvaidən Füzuliyə, Maqsud Şeyxzadədən bugünkü yaradıcı insanlara və alimlərə qədər davam edən ədəbi dialoqun özü bu dostluğun nə qədər sarsılmaz olduğunu göstərir. Dövlətlər arasındakı müqavilələr müəyyən bir tarixi dövrdə imzalanır. Lakin xalqların qəlbinə həkk olunmuş dostluğun tarixi əsrlərlə ölçülür. Özbək və Azərbaycan xalqlarının dostluğu məhz belə – zamanın sınağından keçmiş və gələcəyə yönəlmiş əbədi dostluqdur.

Obidjon ŞOFİYEV,

Özbəkistan Respublikası, Termiz Dövlət Universitetinin gənclərlə iş və
mənəvi-maarifləndirmə məsələləri üzrə birinci prorektoru,
filologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru (PhD), dosent

Azərbaycan dilinə tərcümə etdi: Atilla SÜLEYMANLI

Komitə sədrindən çağırş

“Bəşəriyyət tarixin ən ağrılı və həssas dövrlərindən birini yaşayır. Qlobal miqyasda okeanların və daxili su hövzələrinin tarixdə misli görünməmiş sürətlə isinməsi bütün qitələrdə ürək ağrıdan risklər yaradır. Lakin bu ümumi mənzərənin fonunda hər birimizin canından bir parça olan unikal bir ekosistem gözümüzün önündə əriyir ki, o da qədim Xəzər dənizidir”.
Bu fikirləri Milli Məclisin Təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya komitəsinin sədri Sadiq Qurbanov “Facebook” hesabında paylaşıb.
Millət vəkili vurğulayır ki, son elmi tədqiqatlar və iqlim modelləri artıq həyəcan çağırışı yox, fəryad qoparır: “Əgər qlobal temperaturun artımı və amansız antropogen təsirlər mövcud templə davam edərsə, Xəzərin səviyyəsi əsrin sonuna qədər 18-20 metrədək aşağı düşə bilər. Bu faciə doğma sahil xəttinin 20-30 kilometr geri çəkilməsinə, gözəl yurdumuzun unikal biomüxtəlifliyinin silinib getməsinə və əsrlərlə qorunan regional sabitliyin gözümüzün önündə darmadağın olmasına gətirib çıxaracaq”.
Komitə sədri xatırladır ki, Azərbaycanın dünya ekologiyasına münasibəti həmişə vicdanlı və məsuliyyətli olub. Onun sözlərinə görə, cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən qətiyyətli siyasət nəticəsində qəbul edilən mütərəqqi qanunvericilik bazası, Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyinin yaradılması, su ehtiyatlarından səmərəli istifadə proqramları və İlkin Milli Uyğunlaşma Planı ölkəmizdə iqlim idarəçiliyini və hüquqi tənzimləməni əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirib.
“Lakin bu ürəkdağlayan qlobal böhran təkbaşına hökumətlərin öhdəsində qala biləcək məsələ qalmayaraq, hər birimizin və bütün beynəlxalq birliyin birgə səylərini, fəal mübarizəsini tələb edir. Bu baxımdan Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi COP29 və VUF13 gələcəyimizi xilas etmək üçün mühüm platformalardır”, - deputat qeyd edib.
Sadiq Qurbanov hesab edir ki, dövlət tədbirləri ilə yanaşı, hər bir vətəndaşın ürəyi bu torpaq üçün döyünməli, bu müqəddəs proseslərə aktiv şəkildə qoşulmalıdır: “Ümumi problemlərin həlli və xalqımızın iqlim dəyişmələrinə müsbət töhfə verməsi üçün hər birimiz gündəlik həyatda su ehtiyatlarından şüurlu şəkildə, göz bəbəyi kimi qənaətlə istifadə etməli, məişətdə və kənd təsərrüfatında resurs itkilərinin qarşısını alan qənaətcil üsullara keçməli, ətraf mühitin qorunmasında və yaşıllaşdırma təşəbbüslərində tərəddüt etmədən fəal iştirak etməliyik”.
Millət vəkili sonda yazır: “Unutmayaq ki, laqeydlik gələcək nəsillərin yaşamaq hüququna böyük təhlükədir. Bu acı böhranı yalnız güclü qlobal həmrəyliklə və böyük məsuliyyətlə idarə edib xilas edə bilərik”.

Rasim

Mobil Vəkiloğlu

GÜRCÜSTAN VƏ GÜRCÜLƏR


Gürcülər Qafqaz dil ailəsinə aid olan çoxsaylı xalqdır. Gürcülər əsasən Gürcüstanda, Türkiyədə, Azərbaycanda, İranda, Rusiyada və dünyanın əksər ölkələrində az sayda yaşayırlar. Gürcülərin sayları barədə müxtəlif rəylər, fikirlər və faktlar var. Hal-hazırda Gürcüstanda 1 yanvar 2022-ci ilin siyahıyaalmasına görə 3 milyon 688 min insan yaşayır ki, bunun da 1 milyona qədəri qeyri-gürcülərdir. Qardaş Türkiyə dövlətində qeyri-rəsmi məlumata əsasən 3 milyona qədər gürcü mənşəli Laz, Acar, Gürcü, Çevenburi, Gelibolu adlanan xalqlar yaşamaqdadırlar və onların hamısı islam dininin sünni təriqətinə sitayiş edirlər. Azərbaycanda gürcülər əsasən Zaqatala, Qax və Bakıda yaşayırlar. Azərbaycanda yaşayan gürcülərin çoxu müsəlman inqloylar,əsasən Zaqatalanın Əliabad kəndində, xristianlar isə əsasən Qax rayonunda yaşayırlar. İranda yaşayan gürcülər Şah Abbasın( 1524-1587) zamanında zorla İrana köçürülmüşlər. Sayları təxminən 1 milyona qədər və ya daha çoxdur. İranda uzun müddətdir ki, əhalinin etnik tərkibini dəqiq açıqlamırlar. İranda yaşayan gürcülər şiə müsəlmanları olmaqla bərabər Şiraz və Mazandaran bölgəsində yaşamaqdadırlar.
Gürcülər tarix boyu daima qonşu xalqların işğalına məruz qalmışlar. Onlar orta əsrlərdə romalıların, əhəmənilərin, ərəblərin işğalına məruz qalmışlar. Daha sonra qərbi Gürcüstan daima türklərin və ya Osmanlıların, şərqi Gürcüstan isə Azərbaycanın və ya Səfəvilərin tabeliyində olmuşdur. Ərəb işğalından sonra gürcülər tədricən islama keçmiş, 10-cu əsrin sonlarında demək olar ki, gürcü xalqı tam olaraq müsəlman olmuş, 11-ci əsrdə xalqın böyük əksəriyyəti yenidən xristianlığa qayıtmışdır. Həmişə müsəlmanların əhatəsində yaşayan gürcülər sonradan yenidən tədricən İslam dininə üz tuturlar. Rusların Gürcüstanı işğal etməsi gürcülərin tamamilə müsəlmanlaşmağının qarşısını almışdır. Orta əsrlərdə gürcülərin bir qismi qul kimi Qafqaz xalqları ilə birlikdə başqa ölkələrə satılmış və ya aparılmışdır. Misir məmlük (qul) dövlətinin yaranmasında qul türklərlə bərabər gürcülər də yaxından iştirak etmişdilər. Bu səbəbdən gürcülərin sayı daima azalmışdır. Sonuncu dəfə gürcüləri Ağa Məhəmməd Şah Qacar 1795-ci ildə kütləvi şəkildə İrana (20 mindən çox) aparmışdır. İranda yaşayan gürcülər əsasən Mazandaran, Xuzistan və İsfahanda yaşayırlar, onları Firudini adlandırırlar. 1617-ci ildə Şah Abbas Gürcüstanın Kaxetiya bölgəsinə yürüş edir. Tarixi mənbələrdə 100 min insan qılıncdan keçirilmiş, 200 min gürcü isə Səfəvi (İran) ərazisinə aparılmışdır, amma bu rəqəmlər reallığı əks etdirmir. Belə ki, həmin dövrdə Gürcüstan ərazisində 1 milyondan artıq insan yaşaya bilməzdi. Misal üçün,1828-ci ildə quzey Azərbaycanın cəmi əhalisi 900 mini keçmirdi. Əgər 200 min əhalini (Gürcünü) bir yerə yığmaq, onları qidalandırmaq və aparmaq sadəcə reall görünmür, belə ki, həmin dövürlərdə kütləvi yaşayış yerləri də yox idi. Belə ki, Şah Abbas o zaman Gürcüstandan təxminən 50-60 min ən çoxu insan aparıb indiki İran ərazisində müxtəlif yerlərdə yerləşdirmişdir. Əgər 1617-ci il tarixdə şah Abbas Gürcüstandan 200 min insan aparsaydı bu gün İranda təxminən 400 min Gürcü olmalıydı. İsfahanda 10-na qədər gürcü qəsəbəsi və çox sayda gürcü kəndləri var. Ayrıca Nəcəfabad, Rəhmətabad, Yezdənşəhr və Əmirabad kimi yerlərdə də gürcülər yaşayır. Rəsmi sayları 100 min, qeyri-rəsmi 1-3 milyon ola bilər.
Azərbaycan gürcülərinin cəmi sayı 15-17 min nəfərdir ki, onların da 12-13 mini müsəlman inqloylardır. Türkiyədə yaşayan 120-150 min (1,5 milyon) , Ukraynada 35 min, Rusiyada rəsmi 198 min ,
Çevenburi (gürcülərə verilən ad) sözünün mənası "bizdən olan,bizim kimi olan" deməkdir. Gürcülərin Türkiyəyə kütləvi köçü əsasən 1828-1829-cu illərdə, daha sonra ən böyük köç isə 1877-78-ci illərdə Osmanlı-Rusiya müharibəsindən sonra başladı. Əsasən Ciresun, Rize, Ordu, Samsun, Sinop, Amasya və Tokat illərində (el-oba mənasında) ,həmçinin Bolu, Mərmərə, Düzcə, Sakariya, Kocaeli, Balıkesir illəri Çeveneburilərin məskunlaşdığı yerlərlərdir. 81 min nəfər laz dilini bilir,lakin təxminən 250 mindən 300 minə qədər olması güman edilir. Türkiyədə yaşayan müsəlman gürcülərdən tanınmış dövlət xadimləri Baş nazirlər Məsud Yılmaz və Nəcməddin Ərbakan olmuşdur.
Gürcüstanın rəsmi ərazisi 69, min kv km-dir, əhalisi 2024-cü ilin siyahıyaalmasına görə cəmi 3 milyon, 700 min, 581 nəfər təşkil edir. onlardan ən çox 3 milyon 224 min Gürcü, 233 min Türk (azərbaycanlı), 168 min Erməni, 15 min Çeçen (kistinlər), 13 min Rus və digər millətlər yaşayır. Rürcülər sayları azalan xalqlar sırasındadırlar, belə ki, dünyada finlərin, almanların, fransızların, rusların ölüm sayı doğulanları üstələyir. Gürcüstanda yaşayan gürcülərin bir qismi islam dininə sitayiş edirlər, əsasən ərazisi 1,9 min kv km olan Acariya muxtar Respublikasının əhalisi və Türkiyə sərhəddində müsəlman Gürcü kəntləri vardır. Bundan başq bizim millətin bir qolu olan Mesxeti türklərinin içində də müsəlman gürcülər var. Onu da əlavə edim ki, 2008-ci ilin avqustunda baş vermiş Rusiya- Gürcüstan müharibəsində Gürcüstan 3,9 min kv km ərazisi olan cənubi Asetiyanı və 8,6 min kv km olan Abxaziyanı itirmişdir.

Bir müjdə, bir

xoş xəbər, amma...


Öncə müjdəni verək

“Paşa Bank” və Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının birgə əməkdaşlığı ilə operamızın zirvəsi olan “Koroğlu” operası bu gün yenidən səhnəyə qayıdır.
Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının əməkdaşları tərəfindən kostyumlar, zərif naxışlarla tamamlanan dekorasiyalar, ifaçıların və musiqinin vəhdəti nəticəsində böyük sənət əsəri yenidən canlanır.
“Paşa Bank”ın dəstəyi ilə müasir səhnə estetikasına uyğunlaşdırılmış “Koroğlu” tamaşası artıq yalnız yerli izləyicilər üçün deyil, beynəlxalq auditoriya üçün də təqdim olunacaq. Bu, Azərbaycan musiqisinin zənginliyini dünyaya tanıtmaqla yanaşı, milli mədəni irsimizin qlobal miqyasda möhkəmlənməsinə xidmət edəcəkdir.
Bu ilin sentyabr ayının 24-də Heydər Əliyev Sarayında “Koroğlu” tamaşası izləyicilər üçün təqdim olunacaqdır.
Azərbaycan səhnə sənətinin klassik nümunələrindən olan bu əsər peşəkar yaradıcı heyətin ifasında bir daha tamaşaçıların görüşünə gələcəkdir.

İndi də xoş xəbəri təqdim edək
Afişa: “Koroğlu” epik tamaşası 14 avqust 2026-cı il tarixindən etibarən Təbrizin üstüaçıq amfiteatrında səhnəyə çıxarılacaqdır.
Dizayner, ssenarist və rejissor: Yaqub Sadiq Cəmali
Prodüser: Nima Enhari
Musiqi: Qulamrza Mirzəzadə
Xoreoqrafiya: Elnaz Xodadadi, Səhənd və Babək Qeysəri
Tamaşaların icra müddəti: avqust-sentyabr 2026
Yaqub Sadiq Cəmalinin rejissorluğu ilə Azərbaycan türkcəsində hazırlanan "Koraoğlu" tamaşası 14 avqust 2026-cı il tarixində Təbrizdəki “29 Bəhmən” Mədəniyyət və İncəsənət Kompleksinin açıq havadakı amfiteatrında səhnələşdirilmişdir.
"Koraoğlu" epik tamaşası Azərbaycan mədəniyyətində qədim və dərin kök salmış hekayələrdən ilham alıb. Bir qrup Azərbaycan türk sənətçisi tərəfindən yaradılan və Azərbaycan mədəniyyətini, tarixini və folklorunu diqqətlə əks etdirən nəhəng meqalayihə olan "Koraoğlu" ötən il Təbrizdə səhnələşdirilmiş və artıq 42 mindən çox tamaşaçı tərəfindən görünməmiş bir coşqu ilə izlənmişdir.

“Koroğlu”nun Güney Azərbaycanda səhnəyə çıxması tarixçəsi barədə qısa arayış:
1997-ci ildə isə Sadiq Hatifi tərəfindən fars dilində yazılmış, Lütfəli Tudə Fəllah tərəfindən səhnələşdirilmiş "Koroğlu" əsəri Saplaq təxəllüsü ilə tanınan satirik şair Xeyrulla Haqq Bəygi tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, Kərəc şəhərində Aqşin Agkəmərlinin təşəbbüsü (Rüfət Muradlı da quruluşçu rejissor və məsləhətçi qismində iştirak etmişdir) və Hacı Əli Səfainin rejissorluğu ilə 2 ay müddətinə Mədəniyyət nazirliyinə aid "Şəhid Çəmran" kino-tetrında tamaşaya qoyulmuşdur. Həsən xan rolunu Aqşin Ağkəmərli özü oynamışdır.
Sonralar əsərin fars dilindəki nüsxəsinin müəllifi Sadiq Hatifi “Koroğlu” tamaşasının türk/Azərbaycan dilində olan səhnə quruluşuna etiraz etmiş və bildirmişdir ki, bu, onun yazdığı mətnlə uyğun deyil.
Əslində tamaşanın türk/Azərbaycan dilində olan səhnə quruluşunu hazırlayan müəlliflər “Koroğlu” dastanının türk/Azərbaycan dilində mövcud olan əsil nüsxələrini əsas götürmüşlər. “Koroğlu”nun Azərbaycan türkcəsində Kərəcdə göstərilən ilk tamaşasının açılışında Azərbaycan Respublikasının o zamankı Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiri mərhum Əliyar Səfərli də iştirak etmişdir.
"Koroğlu" əsəri 2000-ci ildə Təbrizdə səhnəyə çıxandan sonra Tehranın beynəlxalq “Ayini-Sünnəti” və Əhvazın beynəlxalq “İranzəmin” teatr festivallarinda tamaşaya qoyulmuşdur.
Ancaq Covid-19 pandemiyasına (2020 – 2023) görə əsərin tamaşaya qoyulması dayandırıdı və Güney Azərbaycandakı soydaşlarımız və eləcə də biz onun yenidən səhnəyə alınması ümidi ilə uzun müddət səbr etməli olduq.
Bu gün Təbrizdə səhnəyəı çıxan "Koroğlu" isə sadəcə teatr tamaşası kimi deyil, ondan daha artıq bir hadisə kimi qarşılanıb. Bəlkə də bu tamaşa yenidən Təbrizdə türk əsərlərinin istehsalı və nümayişi üçün yeni bir başlanğıc olacaq.
“Əmma” da elə bundan sonra başladı...
Fars ekstremistləri Təbrizdə “Koroğlu”nu hədəf aldılar, təhdidlər, çağırışlar və tamaşanı ləğv etmək cəhdləri göstərildi.

"Koraoğlu" tamaşasının rejissoru Sadiq Cəmali jurnalistlərə verdiyi mətbuat konfransında bu əsərə müraciət etməklə yerli hekayələrə və qəhrəmanlara daha çox diqqət yetirməyin vacibliyinə toxunaraq bildirmişdir: “Niyə kitab mağazalarımızda türk kitablarından daha çox Koreya kitabları var? Niyə Koreya hekayələri və qəhrəmanları yeniyetmələrimiz üçün daha cəlbedici olmalıdır?”
O, həmçinin çıxışının davamında bildirmişdir: "Təbriz Bələdiyyəsindən bu diyarın qəhrəmanlarından biri olan Mehdi Bakeri Teatrının tamaşası və tikintisi üçün tədbir görülməsi xahiş olunur. Bəs gənclərimiz bu qəhrəmanları necə tanımalıdırlar?"
“Koroğlu”nun rejissoru bu əsərin açıq havada nümayişinə toxunaraq deyib: “Bir tərəfdən də açıq hava cəlbedici ola bilər. Ümid edirik ki, hava şəraiti bizə xoş təsir bağışlayacaq və bir çox tamaşaları səhnələşdirə biləcəyik, çünki açıq havada səhnə sisteminin və şərtlərinin öz məhdudiyyətləri var”.
O, həmçinin tamaşa üçün biletlərin satışı barədə də danışmış, tamaşaçıların bilet almaq üçün elektron bilet veb saytına daxil olaraq biletləri əldə edə biləcəklərini vurğulamışdır. Habelə, hər tamaşa üçün 200 avtomobil tutumu olan dayanacaq yerlərinin planlaşdırıldığını demişdir.
Teatrın direktoru və Məsud Pezeşkianın Təbrizdəki seçki kampaniyasının üzvü Yaqub Sadiq Cəmali "Koroğlu" tamaşası üçün keçirilən mətbuat konfransında eyni zamanda onu da deyib ki: “Həm Babək Xürrəmdin, həm də İmam Rza Abbasi xəlifələrinə qarşı vuruşublar. Niyə İmam Rzanı haqlı, Babəki isə İslam düşməni adlandırırsınız?”
Elə əsas qarşıdurma da rejissorun bu müqayisəsindən sonra başlanıb. Təbrizin cümə namazı imam-xətibi bəzi şərhləri və mədəniyyət proqramlarını tənqid edərək bildirmişdir: "İmam Rzanı filankəslə müqayisə etməyin mənası nədir? Nəşrlərdə və bir sıra konfranslarda bəzi materiallara diqqət yetirilməlidir. Sənət adı altında hər şeyi demək düzgün deyil".
O, eyni zamanda 14-cü hökumətə də toxunaraq demişdir: "Bəzi insanlar Pezeşkian hökumətinin səlahiyyətləri haqqında istədiklərini demir və yazmırlar. İnsanlar doktor Pezeşkiana nə istədiklərini, öz fikirlərini demək üçün yox, hökumət onların problemlərini həll etsin deyə səs verdilər".

Bundan sonra Şərqi Azərbaycan Mədəniyyət və İslam İrşadının Baş direktoru Nemətullah Payan Təbriz Teatrının tanınmış rejissoru Yaqub Sadiq Cəmalinin son açıqlamaları ilə bağlı izahat vermək üçün şöbəyə çağırıldığını açıqlayıb.
O, rejissorun sözlərini "nalayiq və gözlənilməz" adlandırmış, xəbərdarlıq etməklə yanaşı, onun davam edən bədii fəaliyyətinə də yenidən baxılacağını bildirmişdir. O, həmçinin "Babək Xürrəmdin" tamaşasının səhnələşdirilməsi üçün Rəhbərlik İdarəsinə heç bir müraciətin edilmədiyini iddia edib.
Sadiq Cəmalidən əvvəllər Babək Xürrəmdin haqqında tamaşanın səhnələşdirilməsinin niyə dayandırıldığını və onun Abbasi xəlifələrinə qarşı müqavimətinin niyə "İslamofobiya" adlandırıldığı soruşulmuş, O isə öz növbəsində Azərbaycanın tarixi qəhrəmanları ilə məşğul olmağı özünün bədii missiyası hesab etdiyini vurğulamışdı.

Sənətçinin Mədəniyyət İdarəsinə (İrşad) çağırılışı Təbrizin cümə imamı Əhməd Mütəhərri-Əslin Sadiq Cəmalini açıq şəkildə hədələməsindən bir gün sonraya təsadüf edir. Mütəhərri-Əsl cümə namazı kürsüsündən Sadiq Cəmaliyə "son xəbərdarlıq" etmiş və hakimiyyəti onunla məşğul olmağa çağırmışdı.
Təbriz İslam Şurasının üzvü xanım Həkimə Qafuri Təbrizli rejissorun son açıqlamaları ilə bağlı Təbrizdəki cümə namazı imamının mövqeyini yüksək qiymətləndirərək, Şərqi Azərbaycan əyalətinin Mədəniyyət və İslam İdarəsinin Baş direktorunun aydın cavab verməsini, eləcə də alimlərin və nəzarət qurumlarının bununla bağlı ölçü götürmələrini və mümkün pərdəarxası məsələlərə ciddi müdaxilə edilməsini tələb edib.

Həkimə Qafuri “Fars” Xəbər Agentliyinə verdiyi müsahibədə bu şəxsin açıqlamaları ilə bağlı bunları deyib: "Hörmətli Cümə İmamına təşəkkür edirəm. Digər alimlər də bu məsələyə toxunmalıdırlar ki, heç kəs imamları və müqəddəs yerləri təhqir etməyə cəsarət etməsin. Bundan əlavə, hörmətli Cümə İmamından bu məsələ ilə bağlı əyalətin Mədəniyyət və İslam İdarəsinin Baş direktoruna ciddi və qəti xəbərdarlıq etməsini və onu (rejissoru) məsuliyyətə cəlb etməsini xahiş edirəm".
O, əlavə edərək bunu deyib: “Xürrəmilər”in istədiklərini deməsi və heç kimin onları dayandırmaması pak imamlara qarşı ən böyük ədalətsizlik və haqsızlıqdır. Dinin və pak imamların ləyaqətini və şərəfini müdafiə etmək hər şeydən vacibdir və bu məsələ hər hansı bir şəxsdən və onun statusundan daha artıq səviyyədə nəzərdən keçirilməlidir”.
Təbriz İslam Şurasının üzvü sözünə davam edərək deyib: " Bu şəxsin (Yaqub Sadiq Cəmalini nəzərdə tutur - müəllif) artıq səhnəyə çıxmaq, tamaşa vermək qabiliyyəti və səriştəsi yoxdur. Ona rejissorluq etməyə icazə verilməməlidir. Ayağına çoxlu qan tökülmüş İslam Respublikasının müqəddəs sistemində məsum İmamı başqaları ilə təhqiramiz şəkildə müqayisə etməyə imkan verən bu cür insanların meydana çıxmasına icazə verilməməlidir".
Bu hərəkətlərin eyni vaxtda baş verməsi Təbrizdəki kiçik, lakin nüfuzlu dini ekstremist hərəkatların Azərbaycanın tarixi kimliyi ilə bağlı tamaşaların göstərilməsindən və bu əsərlərin ictimaiyyət tərəfindən geniş qəbul edilməsindən narahat olduqları fikrini gücləndirib. İslam Mədəniyyəti (İrşad) Baş İdarəsinin direktorunun cavabı Sadiq Cəmalinin Azərbaycanda incəsənət üçün məhdudlaşdırıcı məkan və tarixi şəxsiyyətlər haqqında tamaşaların göstərilməsi ilə bağlı əsas tənqidini də cavabsız qoyur.
Tamaşaya qarşı son təhdidlər və təzyiqlərdən sonra…

Dünən, 19 avqust 2026-cı il tarixində “Koroğlu” tamaşasının uğurlu nümayişindən sonra teatr səhnəsində tamaşaçılar qarşısında çıxış edən Yaqub Sadiq Cəmali öz nitqinə bu sualla başlayıb: “Bu gün bizlər mədəniyyəti qorumasaq, sabah gələcək nəsillərə nə qalacaq?”
Davamında mədəniyyət qoruyucularını tənqid etdikdən və mədəniyyətin qorunmasına və gələcək nəsillərə ötürülməsinə ciddi diqqət yetirməyin vacibliyini vurğuladıqdan sonra demişdir: "Biz artıq inkişaf dövrünü keçmişik və əgər bu gün bu fəaliyyətlərdə israr edirəmsə, bu, gələcək nəsillər naminədir. Uşaqlarımızı mədəniyyətimizlə tanış etməsək, bu məsuliyyəti kim öz üzərinə götürəcək?"
Sadiq Cəmalinin sözləri yalnız mədəni vəziyyətlə bağlı şikayət deyil, onlar həm də mədəniyyət qoruyucularının və cəmiyyətin gələcək nəsillərə qarşı çiyinlərində olan məsuliyyətlə bağlı ciddi bir xəbərdarlıqdır.
Bir millətin mədəniyyəti onun dili, ədəbiyyatı, musiqisi, dastanları, tarixi və mədəni şəxsiyyətləri gələcək nəslə ötürüldükcə yaşayacaq.
“Koroğlu” sadəcə bir pyes və ya dastan hekayəsi deyil, o, türklərin yaddaşının və mədəni irsinin bir hissəsidir. Əgər o, mədəniyyət və incəsənət səhnəsindən çıxarılarsa, gələcək nəsillər onu necə tanımalıdırlar?
Sadiq Cəmalinin sualı çox aydındır. Əgər bu gün öz mədəniyyətimiz üçün çalışmazsaq, onu sabahkı uşaqlarımız üçün kim qoruyacaq?
Elə bu günlərdə dünyanın 15 xarici ölkəsində yaşayan 121 Güney Azərbaycanlı siyasi və sivil fəal, alim və ziyalı İranda Azərbaycan türklərinin hüquqlarının vəziyyəti ilə bağlı BMT-nin xüsusi məruzəçilərinə, BMT-nin İran üzrə Həqiqət Araşdırma Missiyasına, beynəlxalq təşkilatlara və insan hüquqları qurumlarına birgə bəyanatla müraciət etmişlər. Azərbaycan, ingilis və fars dillərində hazırlanan bəyanatda İranda son dövrlərdə, xüsusilə ABŞ, İsrail və İran arasında baş vermiş hərbi toqquşmalardan sonra siyasi və sivil fəaliyyətlərə qarşı məhdudiyyətlərin sərtləşdirildiyi bildirilir. Bu bəyanatda eyni zamanda vurğulanır ki, Qərbi Azərbaycan, Şərqi Azərbaycan, Tehran, Əlborz, Ərdəbil, Zəncan, Qəzvin və Həmədan kimi əyalətlərdə Azərbaycan milli fəalları həbslərə, təkrar çağırışlara və məhkəmə təqiblərinə məruz qalır.
Bəyanatda habelə dinc mədəni, dil və ictimai fəaliyyətlərin cinayət təqibinə əsas olmamalı olduğu vurğulanıb.
Bəyanatı imzalayanlar Azərbaycan milli fəallarının vəziyyətinin yaxından izlənilməsini, məhkəmə proseslərinin müşahidə olunmasını, ədalətli məhkəmə standartlarının təmin edilməsini və saxlanılan şəxslərin sağlamlığının və insan ləyaqətinin qorunması üçün hüquqi və diplomatik imkanlardan istifadə edilməsini istəyiblər.
Amma bununla belə…
Cənubi Azərbaycanın paytaxtı Təbrizdə artıq "Koraoğlu"nun beş tamaşası nümayiş olunub və bu əsər indiyə qədər 3000 tamaşaçıya ev sahibliyi edib.
İnsanların bilet növbəsi və tamaşada iştirakı göstərir ki, son günlərdə “Koroğlu” tamaşasına və onun rejissoruna qarşı yaranan təzyiqlər, daş atmalar və pis atmosfer yaratmaq cəhdləri onun cəmiyyətlə əlaqəsini, tamaşaçıların Azərbaycan incəsənətinə və mədəniyyətinə olan marağını azalda bilməyib. "Koraoğlu" artıq təkcə teatr tamaşası deyil, həm də sənətkarın sərbəst şəkildə mədəni əsərlər yaratmaq və təqdim etmək hüququnu müdafiə edən bir səhnədir.

Bu əsəri izləmək üçün bir qrup İraq türkünün gəlməsi də “Koraoğlu”nun tamaşaçılar tərəfindən necə qarşılanmasının səviyyəsini göstərən maraqlı nəticələrdən biridir.
19 avqust axşamı beşinci tamaşanın nümayişi zamanı bu teatra həvəslə baxan tamaşaçıların sıxlığı deyinlənlərə əyani sübutdur.
Çox güman ki, Pezeşkianın Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə birbaşa ünsiyyəti və telefon danışıqları Azərbaycan-İran münasibətlərində müsbət dəyişikliklərə səbəb olmuşdur. Orta Doğu Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri Sədrəddin Soltanın da fikrincə, burada Məsud Pezeşkianın Azərbaycan türkü olması, Azərbaycan Respublikasına fərqli, dost və qardaş münasibəti bəsləməsi əlaqələrin daha səmimi və daha isti olmasına təsir göstərir.
Sözsüz ki, bu münasibətlər fonunda İranla Azərbaycan arasında mədəniyyət və incəsənət əlaqələrinin də artan tempdə inkişaf etməsini, Təbrizin “29 Bəhmən” mədəniyyət sarayının açıq amfiteatrında artıq beşinci gündür ki, nümayişi davam etməkdə olan 3000-ə yaxın tamaşaçının baxışına nail olan “Koroğlu”nun uğurlarını da qeyd etməyə dəyər.
Səməd Bayramzadə
20.08.2026

SƏRHƏDDƏN

BOY VERƏN

VƏTƏN SEVGİSİ

Dövlət Sərhəd Xidmətinin bir illik fəaliyyəti, əldə olunan nəticələr və

18 Avqust – Sərhədçinin şərəf günü

Dövlət sərhədi xəritədə çəkilmiş bir xəttdən daha böyük məna daşıyır. O xəttin hər qarışında dövlətin suverenliyi, xalqın təhlükəsizliyi, Vətənin bütövlüyü və milli maraqları dayanır. Bu müqəddəs sərhədin keşiyində isə gecə-gündüz, istənilən hava və relyef şəraitində Azərbaycan sərhədçisi dayanır.
Azərbaycanın dövlət sərhədi ölkənin təhlükəsizliyinin, suverenliyinin və milli maraqlarının etibarlı təminat xəttidir. Bu xəttin keşiyində dayanan sərhədçilər isə üzərinə düşən məsuliyyətli və şərəfli vəzifəni hər gün böyük peşəkarlıq, sayıqlıq və fədakarlıqla yerinə yetirir.
Hər il 18 Avqust – Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin yaranması günü bu şərəfli missiyanın daşıyıcılarını bir araya gətirən əlamətdar tarix kimi qeyd olunur. Qarşıdan gələn 18 Avqust ərəfəsində Dövlət Sərhəd Xidmətinin son birillik fəaliyyətinə nəzər saldıqda, sərhəd təhlükəsizliyinin təmin edilməsi istiqamətində həyata keçirilən genişmiqyaslı işlərin, əldə olunan əməliyyat nəticələrinin və quruculuq tədbirlərinin ardıcıl xarakter daşıdığı aydın görünür.
Rəqəmlərdə ifadə olunan nəticələr
Dövlət Sərhəd Xidmətinin 2025-ci ilin xidməti-döyüş fəaliyyətinin yekunlarına dair hesabat müşavirəsində açıqlanan göstəricilər ötən ilin necə gərgin və məsuliyyətli keçdiyini əyani şəkildə nümayiş etdirir.
2025-ci il ərzində dövlət sərhədini pozduqlarına görə 516 nəfər, sərhəd rejimini pozduqlarına görə 1226 nəfər, axtarışda olan 3922 nəfər saxlanılıb. Saxta sənədlərdən istifadə edən, özgəsinə məxsus sənədlə dövlət sərhədini keçməyə cəhd göstərən və sərhəd-buraxılış məntəqələrindən gizli keçməyə çalışan şəxslərlə bağlı da müvafiq tədbirlər görülüb.
Sərhəd təhlükəsizliyinin ən mühüm istiqamətlərindən biri olan narkotik vasitələrin və qaçaqmalçılığın qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizədə də ciddi nəticələr əldə olunub. İl ərzində 4 ton 311 kiloqram 864 qram narkotik vasitənin, 78 457 ədəd psixotrop tərkibli və güclü təsiredici həbin, 128 milyon 255 min 862 manat dəyərində qaçaqmalın dövlət sərhədindən qanunsuz keçirilməsinin qarşısı alınıb. Bundan başqa, 24 ton 585 kiloqram narkotik xassəli bitki məhv edilib.
Bu rəqəmlər sadəcə statistika deyil. Onların hər birinin arxasında sərhədçinin ayıq-sayıqlığı, operativ qərarı, peşəkarlığı və Vətən qarşısında məsuliyyəti dayanır.
2025-ci ildə terrorçuluğa qarşı mübarizə tədbirləri çərçivəsində xaricdə döyüşmüş 6 nəfərin saxlanılması, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi, qaçaqmalçılıq və qeyri-qanuni miqrasiya ilə məşğul olan mütəşəkkil cinayətkar dəstələrin zərərsizləşdirilməsi də DSX-nin sərhəd təhlükəsizliyinə kompleks yanaşmasının göstəricilərindəndir.
Güclü idarəçilik – davamlı nəticələrin əsas amili
Dövlət Sərhəd Xidmətinin son illərdə əldə etdiyi nəticələrdə qurumun rəhbərliyinin ardıcıl və məqsədyönlü fəaliyyətinin də mühüm rolu var.
Dövlət Sərhəd Xidmətinin rəisi general-polkovnik Elçin Quliyevin rəhbərliyi ilə sərhəd mühafizəsinin əməliyyat, texniki, kadr, infrastruktur və sosial istiqamətlərinin paralel inkişaf etdirilməsi diqqəti cəlb edir. DSX-nin rəsmi məlumatlarında da 2025-ci ilin yekunları üzrə qarşıda duran əsas vəzifələr sırasında dövlət sərhədinin texniki vasitələrlə mühafizəsinin gücləndirilməsi, mürəkkəb relyef və müxtəlif hava şəraitində xidmət aparmaq qabiliyyətinin artırılması, döyüş hazırlığının daim yüksək səviyyədə saxlanılması, hərbi intizamın möhkəmləndirilməsi və şəxsi heyətin sağlamlığının qorunması xüsusi vurğulanıb. Bu yanaşma sərhəd mühafizəsinin yalnız bu günün deyil, gələcəyin təhlükələrinə də hazır vəziyyətdə saxlanılmasına hesablanıb.
Elçin Quliyevin rəhbərliyi ilə DSX-də maddi-texniki bazanın müasirləşdirilməsi, sərhəd bölmələrinin imkanlarının artırılması və şəxsi heyət üçün daha əlverişli xidmət şəraitinin yaradılması istiqamətində tədbirlər də davam etdirilir. 2026-cı ildə keçirilən tədbirlərdə DSX rəisi sərhədçilərin peşəkarlığının yüksəldilməsi və müasir texnologiyaların tətbiqinin genişləndirilməsini də xüsusi diqqətdə saxlayıb.
Dövlət Sərhəd Xidmətinin rəisi general-polkovnik Elçin Quliyevin rəhbərliyi ilə sərhəd mühafizəsinin bütün istiqamətlərinin vahid sistem çərçivəsində inkişaf etdirilməsi diqqəti cəlb edir. 2025-ci ilin yekunlarına həsr olunmuş hesabat müşavirəsində DSX qarşısında qoyulan tapşırıqların yüksək səviyyədə yerinə yetirilməsi, şəxsi heyətin sosial-məişət şəraitinin və mənəvi-psixoloji vəziyyətinin yaxşılaşdırılması istiqamətində görülən işlər xüsusi vurğulanıb.
General-polkovnik Elçin Quliyevin rəhbərliyi dövründə sərhəd mühafizəsinin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması, yeni hərbi hissələrin və sərhəd obyektlərinin yaradılması, şəxsi heyətin hazırlığının yüksəldilməsi və maddi-texniki bazanın gücləndirilməsi istiqamətində ardıcıl işlər aparılır. Xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə dövlət sərhədinin mühafizəsinin təşkili bu fəaliyyətin mühüm istiqamətlərindən biridir.
Rəhbərliyin qarşıya qoyduğu əsas vəzifələrdən biri də sərhədçinin yalnız döyüş və xidmət hazırlığının deyil, onun sosial və məişət şəraitinin də yüksək səviyyədə təmin edilməsidir. Bu baxımdan son bir ildə istifadəyə verilən yeni obyektlər diqqət çəkir.
2026-cı ilin iyununda “Samur” sərhəd komendantlığının istifadəyə verilməsi, ardınca Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sürücülük Mərkəzinin, iyul ayında isə Logistika Mərkəzi və Sərhəd Nəzarətinin Tədris Mərkəzinin istifadəyə verilməsi bu siyasətin ardıcıl xarakter daşıdığını göstərir. Yeni obyektlər bir tərəfdən şəxsi heyətin xidmət şəraitini yaxşılaşdırır, digər tərəfdən isə sərhədçilərin peşə hazırlığının və maddi-texniki təminatının daha yüksək səviyyəyə çatdırılmasına xidmət edir.

Baş Qərargah: qərardan icraya
Sərhəd mühafizəsinin səmərəli təşkili yalnız strateji qərarların qəbul edilməsindən deyil, həmin qərarların yerlərdə dəqiq və ardıcıl icrasından asılıdır.
Bu baxımdan Dövlət Sərhəd Xidməti rəisinin birinci müavini – Baş Qərargah rəisi general-leytenant Rəşad Sadıqovun fəaliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Sərhəd mühafizəsi sisteminin gündəlik fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi, hərbi hissələrdə yaradılan şəraitin qiymətləndirilməsi, şəxsi heyətlə görüşlər və xidməti obyektlərdə aparılan işlərin yerində təhlili Baş Qərargahın praktiki fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Müxtəlif sərhəd bölmələrində yeni və əsaslı təmir olunmuş obyektlərin istifadəyə verilməsi zamanı general-leytenant Rəşad Sadıqovun həmin ərazilərdə yaradılmış xidmət və yaşayış şəraiti ilə tanış olması da bu yanaşmanın göstəricilərindəndir.
Baş Qərargah rəisinin beynəlxalq əməkdaşlıq istiqamətində fəaliyyəti də diqqətdən kənarda qalmır. Xarici tərəfdaşlarla keçirilən görüşlərdə sərhəd təhlükəsizliyi, dəniz təhlükəsizliyi və qabaqcıl təcrübə mübadiləsi məsələlərinin müzakirəsi Azərbaycan sərhəd mühafizəsi sisteminin beynəlxalq əməkdaşlığa açıq olduğunu göstərir.
Baş Qərargahın əsas funksiyalarından biri sərhəd mühafizəsinin, bölmələrin hazırlığının və xidmət şəraitinin diqqətdə saxlanılmasıdır. General-leytenant Rəşad Sadıqovun müxtəlif sərhəd bölmələrində keçirilən tədbirlərdə iştirakı, yeni və əsaslı təmir olunmuş obyektlərdə yaradılan şəraitlə yerində tanış olması bu fəaliyyətin praktiki istiqamətini nümayiş etdirir.

Məsələn, sərhəd bölmələrində istifadəyə verilən yaşayış binalarında o, hərbi qulluqçular üçün yaradılmış şəraitlə tanış olub, xidməti mənzillərə baxış keçirib və hərbi qulluqçuların ailə üzvləri ilə görüşüb. Bu yanaşma sərhədçinin xidmət şəraitinin onun döyüş və mənəvi hazırlığının mühüm hissəsi kimi qiymətləndirildiyini göstərir.
Beləliklə, rəhbərliyin fəaliyyətində iki mühüm xətt paralel şəkildə görünür: bir tərəfdə sərhədin etibarlı mühafizəsini təmin edən əməliyyat və döyüş hazırlığı, digər tərəfdə isə bu hazırlığın təminatını təşkil edən müasir infrastruktur, texnologiya və insan resursları.
Sərhədçi üçün yaradılan şərait – xidmətin keyfiyyət göstəricisi
Müasir sərhəd mühafizəsi yalnız texnika və silah demək deyil. Sərhədçinin xidmət etdiyi məntəqədə onun təhlükəsizliyi, yaşayışı, istirahəti və peşə hazırlığı üçün yaradılan şərait də ümumi nəticənin mühüm tərkib hissəsidir.
Son dövrdə DSX bölmələrində yeni və yenidən qurulmuş obyektlərin istifadəyə verilməsi bu istiqamətdə aparılan işlərin miqyasını göstərir. Xidmət və yaşayış binalarının, təlim və logistika imkanlarının genişləndirilməsi sərhədçinin gündəlik fəaliyyətinin daha səmərəli təşkilinə imkan verir.
Bu siyasətin arxasında sadə, lakin mühüm bir prinsip dayanır: Vətənin sərhədini qoruyan insanın özü də dövlətin qayğısını daim hiss etməlidir.
Texnologiya və peşəkarlıq bir arada
Dövlət sərhədinin mühafizəsində ənənəvi üsullarla yanaşı, müasir texnologiyaların tətbiqi də getdikcə genişlənir. Pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə etməklə narkotik vasitələrin aşkarlanması bunun nümunələrindən biridir.
Bu gün sərhədçinin qarşısında duran vəzifələr əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha mürəkkəbdir. Transsərhəd cinayətkarlıq, narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi, qeyri-qanuni miqrasiya və qaçaqmalçılıqla mübarizə yüksək peşəkarlıq və çevik qərarvermə tələb edir.
Bu səbəbdən DSX-də şəxsi heyətin hazırlığına xüsusi diqqət yetirilir. 2026-cı ildə “Çevikçi” kursunu uğurla başa vuran hərbi qulluqçulara beretlərin təqdim olunması kimi tədbirlər xüsusi hazırlığın inkişaf etdirilməsinə verilən önəmin göstəricisidir.

Sərhədin keşiyində yeni nəsil
Dövlət Sərhəd Xidmətinin gələcək uğurları böyük ölçüdə peşəkar zabit və hərbi qulluqçu potensialından asılıdır. Bu istiqamətdə DSX Akademiyasının fəaliyyəti mühüm yer tutur.
Müasir sərhədçi həm hərbi hazırlıqlı, həm hüquqi və taktiki biliklərə malik, həm də yeni texnologiyalardan istifadə etməyi bacaran mütəxəssis olmalıdır. Çünki dövlət sərhədinin qorunması artıq yalnız fiziki dözümlülük və sayıqlıq deyil, eyni zamanda analitik düşüncə, texnoloji bacarıq və operativ qərarvermə tələb edir.
Bu baxımdan son bir ildə əldə olunan nəticələrə yalnız keçmiş ilin göstəriciləri kimi deyil, Azərbaycanın sərhəd təhlükəsizliyinin gələcəyinə qoyulan investisiya kimi baxmaq olar.
Sərhəd – dövlətin təhlükəsizlik xəttidir
Bu gün Azərbaycanın dövlət sərhədi əvvəlki illərlə müqayisədə daha mürəkkəb və geniş imkanlar üzərində qorunur. Müasir infrastruktur, texniki vasitələr, peşəkar şəxsi heyət və sistemli idarəçilik vahid məqsədə – dövlət sərhədinin toxunulmazlığının təmin edilməsinə xidmət edir.
Ötən bir ilin nəticələri də göstərir ki, sərhəd mühafizəsi sahəsində qarşıya qoyulan vəzifələr ardıcıl şəkildə icra olunur. Sərhədçi üçün isə bu fəaliyyətin ən mühüm nəticəsi bir rəqəmdə və ya hesabat göstəricisində deyil, hər gün sərhəd xəttində dövlət bayrağının əmin-amanlıq içində dalğalanmasındadır.
Çünki sərhədçinin keşik çəkdiyi hər bir məntəqə Azərbaycan dövlətinin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin canlı ifadəsidir.

Sərhədçi ailəsinə göstərilən diqqət
DSX-nin son birillik fəaliyyətində şəxsi heyətin sosial rifahına göstərilən diqqət də xüsusi yer tutur. Yeni və təmir olunmuş hərbi obyektlərdə yaşayış, xidmət, istirahət və məişət üçün yaradılan şərait sərhədçinin xidməti vəzifələrini daha rahat və səmərəli yerinə yetirməsinə imkan yaradır.
2026-cı ildə keçirilən “Açıq qapı” günləri də bu baxımdan maraq doğurur. Hərbi qulluqçuların valideynləri və yaxınları sərhəd bölmələrində yaradılan xidmət və sosial-məişət şəraiti ilə tanış olub, şəxsi heyətin peşə, fiziki və taktiki hazırlığı barədə məlumat əldə ediblər. Bu tədbirlər ordu-cəmiyyət münasibətlərinin möhkəmləndirilməsi və sərhədçi ailələrinin xidmət şəraiti barədə məlumatlandırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Qarşıda yeni vəzifələr, yeni hədəflər
Ötən bir ilin nəticələri göstərir ki, Azərbaycan sərhəd mühafizəsi sistemi inkişafın yeni mərhələsinə qədəm qoyub. Yeni infrastrukturun yaradılması, texniki imkanların genişləndirilməsi, peşəkar kadr hazırlığı, sərhəd təhlükəsizliyinin müasir təhdidlərə uyğun təşkil edilməsi və şəxsi heyətin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi vahid strategiyanın tərkib hissələridir.
Bu strategiyanın əsas məqsədi dəyişməzdir: Azərbaycanın dövlət sərhədini etibarlı qorumaq, sərhəd təhlükəsizliyinə qarşı bütün təhdidlərin qarşısını vaxtında almaq və ölkəmizin suverenliyinin keşiyində ayıq-sayıq dayanmaq.
Bu gün Azərbaycan sərhədçisi dövlətimizin gücünü, xalqımızın iradəsini və Vətənə sədaqətini sərhəd xəttində təcəssüm etdirir. Sərhədçinin şərəfli xidməti təkcə hərbi vəzifə deyil, həm də dövlətə və Vətənə sədaqətin ən yüksək ifadələrindən biridir.
18 Avqust Azərbaycan sərhədçisinin təqvimində xüsusi yer tutan, tariximizi, dövlətçilik ənənələrimizi və Vətən qarşısında müqəddəs borcumuzu özündə birləşdirən əlamətdar gündür.
Bu əlamətdar tarix münasibətilə dövlət sərhədinin keşiyində dayanan bütün sərhədçiləri, onların ailə üzvlərini, sərhəd mühafizəsi sistemində uzun illər xidmət göstərmiş veteranları səmimi-qəlbdən təbrik edirik.
Bu şərəfli və məsuliyyətli yolda hər bir sərhədçiyə möhkəm cansağlığı, ailə səadəti, xidməti fəaliyyətində uğurlar və yeni nailiyyətlər arzulayırıq.
Qoy sərhədlərimiz daim etibarlı əllərdə, sərhədçilərimizin Vətən sevgisi isə hər zaman onların ən böyük gücü olsun.
Azərbaycan sərhədi etibarlı əllərdədir!

G.Süleymanlı,
“Bütöv Azərbaycan”

Şah İsmayıl

Xətaiyə məktub

Ey şah babam, meydan boşdur, yalıncıqlar at oynadır,
Yad mahnıya züy tutanı çəpik çalır, yad oynadır.
Özün bilməz, sözün qanmaz xalqa tarix dərsi keçir,
Ermənidən, ingilisdən, farsdan mənbə, dəlil seçir.
Çəkib taxta qılıncını ad-sanına hücum çəkir,
Tariximi qaralayır, şər danışır, fitnə əkir.
Əqidəsin, məsləkini yüz yol, min yol dəyişənlər,
Gecə-gündüz söyüşənlər, deyişənlər, döyüşənlər,
Dil uzadır şöhrətinə, ləkə yaxır keçmişinə,
Xəbəri yox öz-özündən: biçarənin keçmişi nə.
Çiy loxmanı dişləyənlər, tamahına qul olanlar,
Yurda qənim çıxanlara ortaq olub, yol olanlar,
Səfəviyə hədyan deyir qafası boş, başı boşlar,
Unudurlar: yox olmayıb, təkkədədi qızılbaşlar...
Yaratdığın dövləti də, milləti də heçə sayır,
Din adına yaxa yırtır, məzhəb deyir, fitnə yayır.
Ala qarğa tora düşər geci-tezi dimdiyindən,
Bircə kəlmən ağır gələr nadanların cəmdəyindən.
Çingiz xandan üzübəri bütün keçmiş cahangirlər,
Şəhərləri viran qoyan napoleonlar, kimlər, kimlər...
Onlar üçün şəxsiyyətdir, bircə sənsən "xalq düşməni",
Bu cahillər çətin qanar kim dostudu, kim düşməni.
Ey Şeyx oğlu, Şahlar şahı, Qızılbaşın Pir-Mürşidi,
Tək-tək olub sən qüdrətdə dəyişən köhnə gərdişi.
Bir əlində qılınc tutdun, bir əlində zərli qələm,
Sözlərinə heyran oldu, duyğulandı cümlə aləm.
Bir bədənə necə sığdı şair qəlbi, şir ürəyi?
Qılıncınla ölkə tutdun, sözlərinlə min ürəyi.
Mizraqının al şəfəqi neçə iqlim aşıb keçdi,
Şeirlərin Xan Araz tək əsrləri daşıb keçdi.
Adından da xoflanırlar Alp Aruzun qandaşları,
Göbələk tək orda-burda yaman artır yandaşları.
Qoca tarix çox görübdü əslin-nəslin dananları,
Başlarına bəla olub böhtanları, yalanları.
Qılıncıyla tarix yazıb, dövlət quran böyük insan,
Millətimin qürurudu belə tarix, ölməz ad-san.
Çox ilanlar ünvanına dil uzadıb, zəhər tökdü,
Yel qayadan nə aparar, ağılsız baş cana yükdü.
Nə qədər ki, bu millət var, sən də varsan, Ulu xaqan!
Ana dilim yaşadıqca, yaşayırsan, daim sağsan!

İlham MƏMMƏDLİ,
"Bütöv Azərbaycan" qəzetinin redaktoru,
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru