26-04-2026, 20:03
Nurbay CABBAROV
Professor, nəvaişünas,
Əlişir Nəvai adına Daşkənd Dövlət Özbək dili və
Ədəbiyyatı Universitetinin prorektoru,
Özbəkistan Yazıçılar Birliyinin ədəbi tənqid şöbəsinin müdiri
Siracəddin Səyyid yaradıcılığında
ərbəinçilik ənənəsi və irfani poeziyanın yenilənməsi
Klassik Şərq poeziyasında dini-irfani məzmunun bədii ifadəsi xüsusi bir ənənə kimi formalaşmışdır. Bu ənənənin mühüm qollarından biri olan ərbəinçilik – yəni qırx hədisin poetik şərhi – əsrlər boyu həm mənəvi, həm də estetik dəyər daşıyan janr kimi inkişaf etmişdir. Müasir dövrdə bu ənənənin yenidən işlənməsi və yeni məzmunla zənginləşdirilməsi xüsusi yaradıcılıq potensialı tələb edir. Siracəddin Səyyid bu istiqamətdə klassik irsə sadiq qalmaqla yanaşı, onu müasir düşüncə ilə uzlaşdıran sənətkarlardandır. Onun yaradıcılığında ərbəinçilik yalnız dini motivlərin təkrarı deyil, insanın mənəvi kamillik axtarışının poetik ifadəsi kimi təqdim olunur.
Ərbəinçilik ənənəsinin yenilənməsi – İnsan ömrünün real dəyəri təqvimlərlə deyil, antoloji həqiqəti dərketmə səviyyəsi, vətənə və xalqa xidmət dərəcəsi ilə ölçülür. Siracəddin Səyyid yaradıcılığının ilk mərhələlərindən etibarən bu hikməti yaradıcılığının ana xəttinə çevirmiş, bədii ustalığını irfani biliklərlə zənginləşdirmişdir. Bu xüsusiyyət özünü xüsusilə "Ərbəin" (qırxlıq) ənənəsinin bərpası ruhunda qələmə alınan nümunələrdə büruzə verir. Türkdilli poeziyada bu janrın fundamental əsasları məhz Əlişir Nəvai tərəfindən qoyulmuşdur.
Müasir özbək poeziyasında hədislər əsasında poetik silsilələr yaratmaq ənənəsini yeni bədii zirvəyə ucaldan ustad şair Abdulla Aripovdur. Onun "Hikmət səsləri" silsiləsi bu sahədə bir növ ədəbi məktəb funksiyasını yerinə yetirmişdir. S.Səyyidin "Qırx hədis" toplusu həmin ədəbi məktəbin dərslərindən bəhrələnən, lakin özünəməxsusluğu ilə seçilən uğurlu bir bədii təcrübədir. Toplu Yaradana edilən xüsusi bir münacatla açılır:
Gözlərim yaşlı, dərgahına gəldim,
İndi artıq yolum mənə bəllidir.
Atamın günahlarını bağışla, ey Rəbbim,
Anama uzun ömür ver, ey Allahım.
Mövzu arealından asılı olmayaraq, şair öz varlığının və ömrün mahiyyətini anlamaq prosesini lirik bir fəlsəfə kimi təqdim edir. Klassik ədəbiyyat nəzəriyyəçisi Şeyx Əhməd Tərazi münacatı "İlahinin hüzurunda səmimi yalvarış" kimi xarakterizə edir. Siracəddin Səyyid bu janrda saleh bir övlad prizmasından çıxış edərək valideyn amilinə xüsusi yer ayırır. Şairin poeziyasında "bacı" obrazının tez-tez xatırlanması və onların "payız reyhanı"na bənzədilməsi isə milli-mənəvi dəyərlərin poetik inikasıdır:
Böyük hikməti dərk etdiyim zaman,
Göz yaşlarım axdı, qəlbim qan ağladı,
Ey Rəbbim, onları Özün qoru –
Payız reyhanları tək bacılarımı.
"Qırx hədis" toplusunun girişində yer alan "Zamanın sahibi" şeiri – “Zamandan şikayət etməyin, çünki zamanın sahibi Allahdır” – hədisinin poetik şərhidir. Şair zaman və insan münasibətlərini belə ifadə edir:
Allahın sizə bəxş etdiyi aylar və illər üçün,
Hər an qiymətlidir, əgər iz qoya bilsəniz.
Əzəldən bəri zaman pis insanlara sərt olub,
Amma yaxşılar üçün zaman həmişə xeyirlidir.
Zamanın sahibidir Uca Allah,
Ondan giley etmək qəflət nişanıdır.
Burada zamanın "yaxşı" və ya "pis" olması subyektiv deyil, insanın qəlbindəki niyyət və əməlləri ilə əlaqəli bir reallıq kimi təqdim olunur. Xeyirxah məqsədlər insanın həyat yolunu işıqlandıran əsas amil kimi vurğulanır.
S.Səyyid mübarək hədislərin mahiyyətini dərin fəlsəfi məzmun və bədii zərifliklə nəzmə çəkir. "Allah gözəldir və gözəlliyi sevir" hədisi şairin interpretasiyasında belə səslənir:
Parlayan dünyanın zahirinə bax:
Onun sübhü və şamı sadəcə bir bəzəkdir.
Hər şey keçici, hər şey fanidir,
Sadəcə Allah baqi, Allah gözəldir.
O, zahiri cah-calalı deyil, səmimi əməli sevər,
Əgər qəlbin və əxlaqın pak olarsa,
Haqqın nəzərgahına yüksələrsən.
Şairin bu misraları dini-etik dəyərlərin bədii təfəkkürlə vəhdətini nümayiş etdirməklə yanaşı, oxucunu zahiri bəzəklərdən uzaqlaşıb daxili təkamülə səsləyir.
Cəmi beş sözdən ibarət olan mübarək hədisin semantik tutumu bu poetik mətndə yüksək bədii sənətkarlıq, dərin fəlsəfi təfəkkür və xalq şeiri üslubunun sintezi vasitəsilə bənzərsiz bir ədəbi hadisəyə çevrilmişdir. Şeirin strukturundakı mənəvi enerji oxucunu ruhani bir oyanışa sövq edir; maddi dünyanın keçiciliyi, səhər və axşamın zahiri bər-bəzəyinin fani olduğu və yalnız İlahi varlığın əbədi qaldığı həqiqəti qəlbən hiss edilir. Şair hədislər aləmindən seçdiyi nurani inciləri poetik mirvarilərə çevirərək, ədəbiyyatsevərlərin mənəvi xəzinəsini zənginləşdirir. Silsilənin qırxıncı şeiri "Sözün sehr, şeirin isə hikmət olduğu" barədə mübarək hədisin mənzum şərhi ilə tamamlanır:
Söz – insan qəlbinin bəzəyi, libasıdır,
Əgər söz gözəl olarsa, içində mərhəmət olar.
Allah heç bir sözü səbəbsiz yerə könüllərə salmaz,
Demək ki, sözdə bir sehr var.
Bu dünya yaxşılıqlarla çiçəklənər,
Yetər ki, insanlarda qəlb və himmət olsun.
Şeir də əsla boş yerə yaranmaz,
Çünki şeirdə Peyğəmbərin söylədiyi hikmət vardır.
Siracəddin Səyyid, xalq şairi
Özbəkistan Yazıçılar Birliyinin sədri
Siracəddin Səyyid sözdəki sehri və şeirdəki hikməti öz yaradıcılığının mənəvi-fəlsəfi fundamentinə çevirmiş, poeziyaya sadiqliyini ömrünün hər anında nümayiş etdirmişdir. Onun əsərlərini orijinal edən cəhət şeirlərdəki maarifçi nurun oxucunu dərin təfəkkürə və həyat fəlsəfəsini dərk etməyə yönəltməsidir.
Böyük Əlişir Nəvainin qəzəllərinə təxmis yazmaq sənətkardan misilsiz məsuliyyət və klassik poetika qaydalarına dərindən vaqiflik tələb edir. Nəvai yaradıcılığının ədəbi-estetik konsepsiyasını, dilin bəlağət və fəsahət incəliklərini mənimsəmədən bu janra müraciət etmək yalnız müəllifin elmi və bədii səriştəsizliyini büruzə verə bilər. Müxəmməs janrının sərt qanunlarına görə, əlavə edilən üç misra orijinal qəzəlin fəlsəfi yükü, əruz vəzni və bədii təsvir vasitələri ilə elə bir vəhdət təşkil etməlidir ki, beşlik bütöv bir yaradıcılıq aktı təsiri bağışlasın.
Siracəddin Səyyid klassik poeziyanın bu mürəkkəb janrında da yüksək məharət nümayiş etdirmişdir. Onun Sabir Tirmizi, Lütfi, Hafiz Şirazi, Ətayi, Əlişir Nəvai, Babur və digər ustad şairlərin qəzəllərinə yazdığı təxmislər, eləcə də Çolpanın misralarına etdiyi təzminlər müəllifin klassik poeziya ənənələrinə hakimliyini təsdiqləyir.
S. Səyyidin müxəmməslərində klassik təxmisçilik meyarları – şairin müxəmməsləri klassik janrın tələbləri ilə tam uzlaşması baxımından xüsusi elmi və ədəbi əhəmiyyət kəsb edir. Nəvainin məşhur bir qəzəlinə bağlanan müxəmməsin son bəndi bu fikri əyani şəkildə nümayiş etdirir:
Ömür bir gəmi kimidir, hər an onun səsi eşidilər,
Səfər qəfildən bitəcək, istər axşam olsun, istər səhər.
Ən gözəli budur ki, şüur və düşüncə yaxşılıqla dolsun,
Əgər Nəvai yaxşıların içində vətən tapsa, bunda qəribə bir şey yoxdur,
Çünki pis insanlarla oturan, özü də pis olar.
Həmçinin, Nəvainin "Bizim məcnun könlümüz biçarə olmuş" matlalı qəzəlinə yazılan təxmisin son bəndi bədii tamlığı ilə seçilir:
Ömür boyu tikdiyin sarayı dağıt,
Bu üç günlük səfərin mənasını dərk et,
Qəlbindən tamamilə əl çək,
Nəvai, başqalarından çarə umma,
Çünki dərdinə çarəsizlik çarə olmuşdur.
Nəvainin "Dərdinə çarəsizlik çarə olmuşdur" misrasındakı lirik faciənin miqyası S. Səyyidin əlavə etdiyi misralarla daha da dərinləşir. Burada "çarə" və "çarəsizlik" antonimiyası taleyin amansız ziddiyyətlərini bütün mürəkkəbliyi ilə açır. "Ömür boyu tikdiyin sarayı dağıt" və "Qəlbindən tamamilə əl çək" kimi radikal bədii kəşflər Nəvai fəlsəfəsi ilə elə bir uyğunluq yaradır ki, sanki qiymətli bir üzük öz daşı ilə tamamlanır.
Müasir şeirimizdə Nəvai dühasına layiq təxmis qoşmaq ənənəsində Siracəddin Səyyidin mövqeyi müstəsnadır. Şairin "Gözün nə bəla, qara olub" misrası ilə başlayan məşhur tərmin qəzəlinə bağladığı təxmisin ilk bəndi klassik poeziya səviyyəsindədir:
Kim qaşına mübtəla olub?
İki qılınc arasında qalıb,
Qəlbində iki yara açılıb,
Gözün nə bəla, qara olub,
Ki, canıma qara bəla olub.
Aşiqin sevgilinin qaşları qarşısında özünü "iki qılınc arasında" hiss etməsi təsviri tamamilə Nəvai üslubuna xas olan möhtəşəm bir obrazdır. Belə bir bədii təfəkkür səviyyəsi yalnız dərin irfani ilhamın və ustad sənətkarlığın vəhdəti nəticəsində mümkündür.
Beləliklə, Siracəddin Səyyidin “Qırx hədis” silsiləsi və ümumilikdə ərbəinçilik ənənəsinə yanaşması klassik poeziyanın müasir interpretasiyasının uğurlu nümunəsidir. Şair dini mətnlərin mahiyyətini qorumaqla yanaşı, onları yeni bədii-estetik çalarlarla zənginləşdirərək oxucunun mənəvi dünyasına təsir göstərir. Onun poeziyasında hədislər sadəcə dini kəlam kimi deyil, həyat fəlsəfəsinin, əxlaqi dəyərlərin və insanın daxili kamillik yolunun bədii ifadəsi kimi çıxış edir. Bu baxımdan Səyyidin yaradıcılığı klassik irslə müasir təfəkkür arasında körpü rolunu oynayır və ərbəinçilik ənənəsinin yaşarlığını bir daha təsdiqləyir.
Nurboy Cabbarovun
“Əmir Əlişir Nəvainin İrfani dünyası”
monoqrafiyasından tərcümə etdi:
Almaz Ülvi Binnətova,
Nəvaişünas
26-04-2026, 07:10
Şərəfli Yapon Komutanı
Qafqaz cəbhəsində rusların əsir götürdüyü 1012 türk əsgəri Sibirdən İstanbula göndərilərkən Yunanıstan donanması tərəfindən dayandırılıb və ələ keçirilməsi istənilib. Lakin yapon komandiri Yukiçi Tsumura bu tələbi rədd edərək türk əsgərlərini Yunanıstana təhvil verməyib.
"Türklər üçün canımı verərəm" deyən Yaponiya komandiri
Yarbay Yukiçi Tsumura bütün təzyiqlərə baxmayaraq qərarından əl çəkmədi.
Bu münasibət türk məhbusların qorunmasını təmin etmiş və Türkiyə-Yapon münasibətləri baxımından mühüm nümunə kimi qeydə alınmışdır.
26-04-2026, 06:47
40 yaşlı fəlakət
Bu gün Ukraynanın şimalında, Pripyat şəhəri yaxınlığında yerləşən Çernobıl Atom Elektrik Stansiyasında baş vermiş qəzanın 40-cı ildönümüdür.
XX əsrin ən böyük texnogen fəlakətlərindən biri kimi tarixə düşən bu hadisə atom elektrik stansiyasında təhlükəsizlik sınağı aparılarkən baş verib. Reaktorun gücünün yoxlanılması məqsədilə keçirilən test zamanı ciddi texniki səhvlərə yol verilib, eyni zamanda təhlükəsizlik sistemləri bilərəkdən deaktiv edilib. Bunun nəticəsində reaktor idarəetmədən çıxaraq partlayıb.
Stansiyanın dördüncü enerji blokunda baş verən partlayış ətraf mühitə böyük həcmdə radioaktiv maddələrin yayılmasına səbəb olub. Partlayışın gücü Xirosimaya atom bombası atılması zamanı istifadə edilən bombanın təxminən 500 qatına bərabər qiymətləndirilir. Fəlakətin ilk günlərində partlayış, yanğın və yüksək dozalarda radiasiya səbəbilə 50 nəfər həyatını itirib.
Sonrakı illərdə isə radiasiyanın təsiri nəticəsində ölənlərin dəqiq sayı məlum olmasa da, müxtəlif hesablamalara görə bu rəqəm 50 mindən 100 minə qədər dəyişir.
Qəza nəticəsində Ukrayna, Rusiya və Belarus ərazilərində 145 min kvadrat kilometrdən artıq sahə radioaktiv çirklənməyə məruz qalıb. Hadisədən dərhal sonra stansiyanın ətrafındakı 30 kilometrlik zonadan 115 mindən çox insan təxliyə edilib. Ümumilikdə isə 586 min nəfər bu fəlakətin təsirlərini yaşayıb. Onların 200 mini qəzanın nəticələrinin aradan qaldırılmasında iştirak edənlər, 116 mini birbaşa Çernobıl bölgəsində yaşayanlar, 270 mini isə Ukrayna və Belarusun radiasiyaya məruz qalmış digər rayonlarının sakinləri olub.
Çernobıl qəzasının nəticələrinin aradan qaldırılmasında azərbaycanlılar da fəal iştirak ediblər. Ümumilikdə 7 min azərbaycanlı bu prosesə cəlb olunub və onlardan 2 minə yaxını sonrakı illərdə müxtəlif xəstəliklər səbəbilə vəfat edib. Hadisədən sonra 2 mindən artıq azərbaycanlı uşaq müxtəlif sağlamlıq problemləri ilə dünyaya gəlib, bir çoxu isə doğuş zamanı həyatını itirib.
Çernobıl Atom Elektrik Stansiyası 2000-ci il dekabrın 15-də tam şəkildə fəaliyyətini dayandırıb.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı aprelin 26-nı Beynəlxalq Radiasiya Qəzaları və Fəlakətləri Qurbanlarının Xatirə Günü elan edib.
26-04-2026, 06:38
Çanaqqala zəfəri ilə
bağlı PAYLAŞIM
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Çanaqqala döyüşlərinin ildönümü ilə bağlı paylaşım edib. Ərdoğan bu barədə "X" sosial şəbəkə hesabında yazıb.
"Çanaqqala quru döyüşlərinin 111-ci ildönümündə başda Qazi Mustafa Kamal olmaqla istiqlalımız və gələcəyimiz uğrunda dastan kimi mübarizə aparan bütün qəhrəmanlarımızı hörmətlə anır, şəhidlərimizi və əbədiyyətə qovuşan qazilərimizi rəhmətlə yad edirəm", - paylaşımda bildirilib.
Xatırladaq ki, Çanaqqala döyüşü Birinci Dünya müharibəsi dövründə Osmanlı ilə Antanta dövlətləri arasında baş verib. İttifaq üzvləri Osmanlı dövlətinin paytaxtı İstanbulu alaraq boğazları idarə etmək hüququnu özlərində saxlamaq istəyiblər. Lakin onlar türk xalqının dəmir iradəsini sarsıda bilməyiblər. Səkkiz ay davam edən və böyük itkilərin qeydə alındığı döyüşlərdə məğlub olan ittifaq dövlətləri geri çəkilmək məcburiyyətində qalıblar. Bu döyüş məhv olmaq vəziyyətindəki ölkənin möhtəşəm qələbəsi kimi əfsanələşib və Çanaqqala zəfəri adı ilə tarixə düşüb. Türklər bu qanlı mübarizədə 250 mindən çox şəhid verib. Bir o qədər hərbçi itirən müttəfiq qüvvələr üçün isə bu döyüş hərbi fəlakət rəmzi kimi qiymətləndirilir.
Çanaqqala zəfərinin əldə olunmasında azərbaycanlılar da yaxından iştirak ediblər və üç mindən çox soydaşımız şəhid olub.
26-04-2026, 06:31
SEPAH quru müharibəsi ssenarisini hazırlayır
Gunaz TV-nin məlumatına görə, SEPAH (İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu) son bəyanatında sərt və təhdidedici tonla bildirib ki, “düşmən”lə qarşılaşma üçün hətta əsir düşərgələri belə əvvəlcədən hazırlanıb.
Bəyanatda deyilir: “SEPAH-ın əməliyyat və müdafiə planlarının qiymətləndirilməsi və proqnozlaşdırılması düşmənin müxtəlif addımları, o cümlədən quru əməliyyatları ilə üzləşmək səviyyəsindədir ki, hətta mümkün təcavüzkarları qəbul etmək üçün əsir düşərgələri də hazırlanıb.”
Bu iddia regionda gərginliyin misli görünməmiş şəkildə artdığı bir vaxtda səsləndirilib və İranın hərbi strukturları genişmiqyaslı müharibə ssenarilərini gündəmə gətirərək qarşıdurma ritorikasını gücləndirir.
SEPAH-ın son açıqlamaları yalnız bu qurumun aqressiv və təbliğat xarakterli yanaşmasını deyil, həm də artan hərbi və siyasi təzyiqlər fonunda güc nümayişi cəhdi kimi qiymətləndirilir.
Müşahidəçilərin fikrincə, bu cür bəyanatlar real hərbi hazırlıqdan çox psixoloji müharibənin bir hissəsi olmaqla ictimai rəyə və regional balanslara təsir göstərməyə yönəlib.
26-04-2026, 06:26
İslam Bazarqanov
Avropa çempionu oldu
Azərbaycanın sərbəst güləşçisi İslam Bazarqanov Albaniyanın paytaxtı Tiranada təşkil olunan Avropa çempionatının qalibi adını qazanıb.
57 kq çəki dərəcəsində yarışan təmsilçimiz Musa Mextixanovu (UWW) 8:6 hesabı ilə üstələyib.
Beləliklə bu Avropa çempionatında Azərbaycanın üçüncü qızıl medalı olub.
Xatırladaq ki, daha əvvəl yunan-Roma güləşçilərindən Həsrət Cəfərov (67 kq) və Qurban Qurbanov (82 kq) Avropa çempionu olub. Rəşad Məmmədov (55 kq), Nihat Məmmədli (60 kq) və İslam Abbasov (87 kq) isə bürünc medal qazanıblar. Yunan-Roma güləşi üzrə milli komanda hesabında birinci olub. Qadın güləşçilərdən Jalə Əliyeva (57 kq) və Günay Qurbanova (59 kq) bürünc medal qazanıblar.
26-04-2026, 06:23
Qulu Məhərrəmli yazır:
Bu paylaşma Rusiya və İrandakı rejimin aşiqlərinin yuxusunu qaçıra bilər, amma reallıq budur ki, hazırda Ukrayna dünyanın ən döyüşkən ordusuna malikdir. Putin Ukaynanı 3-4 günə işğal edib öz əsarətinə salmaq istəyirdi, amma indi 4 ildir ki, onunla bacara bilmir. Hazırda Ukrayna dron savaşı və texnologiyası üzrə ən öndə gedən olkə kimi öz təcrübəsini ABŞ-a və onun müttəfiqlərinə öyrədir. Bu kontekstdə Ukrayna prezidenti V.Zelenskinin Azərbaycana işgüzar səfəri çox vacib hadisədir. Qəbələdə iki ölkə başçısı arasında keçirilən görüşdən sonra Bakı ilə Kiyev arasında təhlükəsizlik və ticarət də daxil olmaqla 6 saziş imzalanıb. Xeyirli olsun!!!
25-04-2026, 18:59
Sabah hava
necə olacaq?
Bakıda və Abşeron yarımadasında aprelin 26-da hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir.
Milli Hidrometeorologiya Xidməti bildirir ki, gecə və səhər bəzi yerlərdə duman olacaq. Şimal-qərb küləyi səhər mülayim cənub-şərq küləyi ilə əvəz olunacaq. Havanın temperaturu gecə 8-11°, gündüz 15-18° isti olacaq. Atmosfer təzyiqi 768 mm civə sütunundan 762 mm civə sütununa enəcək. Nisbi rütubət 65-75 % təşkil edəcək. Azərbaycanın rayonlarında havanın əsasən yağmursuz keçəcəyi, lakin gündüz bəzi dağlıq rayonlarda qısamüddətli yağıntılı olacağı, şimşək çaxacağı, dolu düşəcəyi ehtimalı var. Ayrı-ayrı yerlərdə arabir duman olacaq. Mülayim qərb küləyi əsəcək.
Havanın temperaturu gecə 7-11° isti, gündüz 19-24° isti, dağlarda gecə 0-5° isti, gündüz 8-13° isti olacaq
25-04-2026, 18:25
HAFİZƏLƏRDƏ
YAŞAYAN İNSAN
Mərhum radio jurnalisti Heydər Zeynaloğlunun 80 illik yubileyinə
Radioda vaxtilə sayılıb, seçilən, səsi ilə sevilən, qələmi ilə özünə rəğbət, əməlləri ilə hörmət, təmizliyi, saflığı, dürüstlüyü ilə dəyər qazanan, baş redaktorumuz Heydər müəllim. Onu bu gün xatırlatmağımın, yada salmağımın, haqqında danışmağımın özəl səbəbi var...
Əməkdar mədəniyyət işçisi (2001), "Qızıl Qələm" mükafatı laureatı Heydər Zeynaloğlunun aprelin 6-da 80 yaşı tamam oldu. Aprelin 26-da isə vəfatının ildönümüdür. Eyni ayda doğulan və dünyasını dəyişən, bu işıqlı cahanda 69 il, 20 gün ömür sürən, bir yaz günü əzizlərinə vida edən jurnalistin ölüm xəbərini (həmkarım, redaksiyamızın ən gənc əməkdaşı Zaur Rzayevin zəngindən bildim) qəfil eşidən an həyəcan və ürəkağrısıyla Facebook-da (2015) paylaşım edib, bu acı olayı sosial şəbəkədə elan edəndə, haqqında ancaq xoş sözlər deyildi. Ölkənin tanınmış media mənsubları, bir kollektivdə çiyin-çiyinə işləmiş həmkarları bu itkidən təəssüfləndiyini dilə gətirib, onunla bağlı gözəl rəylər yazmışdılar. Əslində təəccüblü də deyildi.
Heydər müəllimlə bir yerdə çalışdığımız illərdə, onun necə bir insan olduğunu hamımız yaxşı bilirdik. Radionun "Xəbərlər" baş redaksiyasında rəhbər olduğu dövrdə onun bütün xarakterik xüsusiyyətləri, fərdi yaradıcılıq potensialı, idarəçilik ustalığı, həmkarları ilə yaxın ünsiyyət qurmaq bacarığı gözümüzün önündəydi. Bütün şəxsi keyfiyyətləri ilə sözün əsl mənasında örnək olan bir insan idi. Şəxsən mənim üçün həm də dərdimi deyəcək, atam qədər güvənəcək yaxın dost, böyük qardaşıydı. Redaksiyamızda İttifaq müəllim (Əməkdar jurnalist İttifaq Mirzəbəyli) ona "baba" deyib, müraciət edərdi. Aralarında elə böyük bir yaş fərqi olmasa da, Heydər müəllim öz şəxsi keyfiyyətləri ilə həmyaşıdları arasında bu böyüklüyə ucalmışdı. Müdrik davranışı, ağayana hərəkətləri, mənalı danışıqları ilə hər kəsin dərin rəğbətini qazanmışdı...
Hər gün sübh tezdən işə gələr, öz növbəsinə düşən günlərdə "Qəzetlərdən özəklər"i efirə hazırlayar, xəbərlərin hər saatdakı buraxılışlarına nəzarət edər, əməkdaşlara gündəlik tapşırıqlarını verər, hazır süjetlərə diqqətlə qulaq asar, sabahkı efirin mövzularını araşdırar, "Səhər" informasiya proqramının ssenari tərtibini gözdən keçirər, radioya dəvət edilən qonaqlarla həmsöhbət olar, öz işçilərinin dərd-sərini dinləyər, bəzən də macal tapanda hərdən otağına çəkilib, düşüncələri ilə baş-başa qalar, yazıçı təxəyyülündəki qəhrəmanları ilə danışar, bədii mövzuda cızma-qaralarını edər, bir sözlə, günbatana kimi öz iş yerini tərk etməzdi.
Yeganə baş redaktor idi ki, xidməti və şəxsi maşını olmazdı. Baxmayaraq ki, ən məsul bir redaksiyanın rəhbəri idi və o zamanlar Azərbaycan radiosu ölkədə tək dalğaydı, yeganə kütləvi audio informasiya vasitəsiydi. Heydər Zeynaloğlu rəhbərliyə işin gərginliyini xatırladıb, sürücü ilə təmin oluna bilərdi. Lakin, bizim Heydər müəllim tam başqa bir dünyanın sakini idi...Kimdənsə qəti təmənna ummaz, heç kəsin əlinə baxmazdı. Könlü, nəfisi tox olduğundan, kimdənsə nəsə umacaq və alacaq bir ixtiyar sahibi deyildi. Heç kəsin yanında gözü kölgəli olmayan bu rəhbər işçi kimi xatırlanır. Radiomuzda ətrafdakılara örnək bir həyat yaşadı. Özünün maddi sıxıtıları, ailəsində böyüyən uç məktəbli uşağın qayğıları belə onu əqidəsindən döndərə bilmədi. Başqaları kimi vəzifə səlahiyyətlərindən istifadə edib, özünə gözəl gün-güzəran qura bilərdi. İstəsəydi yaxşı dəbdəbəli yaşayış yaradardı. Lakin, Heydər müəllim nəfsinə hakim olub, halal zəhməti, gözünün nuru ilə qazandığı pulla özünü xoşbəxt sayırdı.
O tək jurnalist deyildi, arada bir qələmindən iri həcmli əsərlər də yaranırdı. "Qocalar tək olmayanda" adlı bir kitabı da işıq üzü görmüşdü. Günlərin birində ona sual verdim ki, "Heydər müəllim, niyə yazıçı olmadınız, ancaq jurnalistikada qaldınız?". Bir anlıq duruxdu və dedi. "Onda gərək ailəmi unudam, tərki dünya olam, ancaq xəyallar aləmində çabalayam. Bu mənə ağır gəlir, mən hər gün evdəki körpələrimin necə böyüdüyünü, nələr hiss etdiyini görməliyəm, onları heç bir şeyə dəyişmərəm. Mənim dünyam onlardır...".
Heydər Zeynaloğlunun ətrafda gördüklərinə yanaşması tam fərqliydi. Onun təbiəti poetik lövhələrlə təsviri, İlahinin nəqş etdiyi varidatı bədii formada gözəl təcəssüm etdirmək məharəti bədii duyumu ilə bağlı idi. İttifaq Mirzəbəylinin sözləri ilə desək, "Qəbələnin yazı, payızı haqqında, bənövşədən və digər yaz çiçəklərindən əvvəl, uşaq köynəyinin düymələrindən də kiçik olan, üstü ağ xətli xırda göy çiçəkləri, cincilim kimi yerlə sürünən həmin bitkinin çiçəklərinin gün görən kimi açılıb, günəş buludun arxasında qalan kimi bükülməsini, meşənin sıx yerlərində, hündür ağacların altında olan zoğal ağacının öz meyvələrini oktyabrın axırınadək “kimin üçünsə” qoruyub saxladığını Heydər Zeynaloğlu kimi təsvir eləmək çox çətindir…". Soruşacaqsınız ki, niyə bəs Qəbələ? Çünki uşaq vaxtı bir neçə il o torpaqda yaşamışdı. Orda gördükləri nə vardısa, hafizəsinə hopmuşdu. Ağaclarını, şırıltılı və dəlisov çaylarını, quşlarını, kol-kosunu, yağışını, palçıqlı yollarını belə, vəsfində sanki, nağllar aləmin seyrangahına düşürdün. Mənim doğulduğum, böyüdüyüm, hər halına bələd olduğum bu torpağın hər qarışında bir gözəllik var imiş. Necə olub ki, mən bunlardan xəbərsiz olmuşammış? Bəli, sonralar anladım ki, Heydər müəllimin dilindəki qeyri-adi söz boyaları ilə təsvirini görəndə baxın, dərk elədim ki, yazıçı elə bu demək imiş. Duyğularını dilə gətirib yazan, sözdən naxış çəkən, əsər yaradan insan məhz mənim kimi minlərlə fərddən fərqlənən biri imiş…
Heydər müəllim qayğılı bir rəhbər idi. Həm ailəsinin, həm də keçid dövrünün çətinliklərində, redaksiyada çalışan onlarla insanın problemlərini çözməyə cəhd edər, ən azından dinləməyi bacarardı. Qonorar bölgüsündə şəffaflığı təmin etməyə çalışardı. Ondan aslı olmayan səbəblərdən pulumuz kəsiləndə, günahı olmadığı halda, ən böyük vicdan əzabını da özü çəkərdi...
Mən və həmkarım Kəmalə Mikayılzadə, dövrünün tanınmış və nüfuzlu qadın radio jurnalisti Zərxanım Əhmədlinin istəyi və güvəni ilə 1993-cü ildə Heydər müəllimin rəhbərlik etdiyi "Xəbərlər" redaksiyasında işə başladıq. Zərxanım müəllimə, İttifaq müəllim ona isə Zəri xanım deyərdi, bizim hər ikimizə doğma münasibət bəsləyirdi. Heydər müəllimə də bizi yaxından tanıdırdı. Üstümüzdə hər birinin haqqı var. Onlar, bizim tezliklə "Səhər" informasiya proqramında aparıcı olmağımız üçün var gücüylə çalışır, ümumiyyətlə gənclərə kömək etmək üçün əllərindən gələni əsirgəmirdilər. Gənc əməkdaşları peşəkar kimi yetişdirməyə çalışırdılar. Sözün həqiqi mənasında müəllim kimi çıxış edirdilər. Redaksiyada mötəbər insanlar çalışırdı. Yasin Qaraməmmədli, İttifaq Mirzəbəyli, Qulu Kəngərli, Reyhan Rüstəmli, Akif Cabbarlı, Asəf Məhərrəmov və s. onların ardınca gələn yeni nəsil... Beləcə sənət yollarında, efir məkanında Heydər Zeynaloğlunun rəhbərlik etdiyi bir komanda ilə addımlamağa başladıq...
Hər zaman fikirləşirəm ki, Allahdan bəxtim gətirib, qarşıma belə əqidəsi saf, vicdanı təmiz, ləyaqətli insanlar çıxıb. Məhz onların sayəsində, yaxşı dostların əhatəsində mən də jurnalistikada boy atmışam. Heydər müəllim kimi ustadlardan örnək götürərək onların yolu ilə addımlamağa başlamışam.
Elə sözləri var ki, bugünkü gündə, bəlkə də hər gün onları təkrarlayırıq. Süjetlərimizi qısaldanda inciyərdik, “ay Anaş, Quran ayəsi deyil ki”, deyib dodaqaltı gülümsəyərdi. Bütün xanımlara da bu cür müraciət edərdi… Bu gün Heydər Zeynaloğlu ölməyib, o yaddaşlarda yaşayır. Redaksiyamızda hər gün adı çəkilir, duzlu-məzəli söhbətləri, mənalı sözləri yada düşür, xoş ehtiramla xatırlanır. Bundan sonra da dərin hörmətlə anılacaq. Nə qədər ki, onunla birlikdə çalışmış, onu yaxından tanıyan insanlar sağdır, nə qədər ki, onlar yaşayır, Heydər müəllim də var olacaq, xoş təbəssümlə yada düşəcək….
Sizin o cavan ikən ağarmış saçlarınız, işıqlı çöhrəniz, asta-asta yerişiniz, eynəyin üstündən qaşlarınızı çatıb, təəccüblə baxmağınız gözümüzün yaddaşında əbədiləşib, əziz Heydər müəllim. Ruhunuz şad olsun Ustad! Allah sizə rəhmət eləsin, nur içində yatın!
Şəlalə Məhyəddinqızı
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru
25-04-2026, 13:54
Silahlar aşkar edilərək götürülüb
Silah və sursat qaçaqmalçılığı ilə mübarizə aparmaq və sərhəd zolağında nəzarət tədbirlərini gücləndirmək üçün əyalət sərhədinin əlçatmaz yüksəkliklərində yerləşən sərhədçilər 28 ədəd tapança silahı aşkar edib və götürüblər.
Bunu Qərbi Azərbaycan əyalətinin Sərhəd Mühafizəsinin komandanı Məhəmməd Əhmədi deyib.
O, silahlarla yanaşı 55 ədəd mərmi darağı və 978 ədəd döyüş gülləsinin də götürüldüyünü bildirib.
Əhmədi, silah qaçaqmalçılarının qonşu ölkəyə (İraq-G.Tv) qaçdıqlarını və onların müəyyən edilərək saxlanılmaları üçün iş aparıldığını söyləyib.
Sorğu
Saytımızda hansı mövzulara daha çox yer verilməsini istəyirsiniz?
Son buraxılışımız
Facebook səhifəmiz
Reklam
Hava
Valyuta
Reklam
Sayğac
Ən çox baxılanlar
Köşə
Xəbər lenti
Foto
Tanınmış telejurnalist vəfat edib
Tanınmış telejurnalist Nailə Əkbərova vəfat edib.
Bu barədə onun dostları məlumat yayıblar.
O, ağır xəstəlikdən əziyyət çəkirmiş.
Əkbərova Nailə Ənvər qızı 27 avqust 1963-cü ildə Şamaxı şəhərində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin məzunudur. 1981-ci ildən Azərbaycan Dövlət Televiziyasında çalışmağa başlayıb. 1997-2006-cı illərdə musiqi verlişləri baş redaksiyasında baş rejissor vəzifəsində çalışıb.
2006-ci ildə “Space” telekanalında bir neçə verlişin rejissoru işləyib. 2009-cu ildən TRT telekanalının əməkdaşıdır. TRT Avaz-da yayımlanan “Qafqazlara əsən yellər” proqramının müəllifi, rejissoru və aparıcısı olub. Azərbaycanda ilk klip yaradıcılarındandır.
Allah rəhmət etsin!
Video
"Vətən Qəhrəmanları" Şəhid İlyas Nəsirov
All rights reserved ©2012 Butov.az
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!