Uşaq

ədəbiyyatşünaslığına

yeni töhfə:

Zaur Ustacın yaradıcılığı tədqiq olunub

Şair, yazıçı-publisist Zaur Ustacın yaradıcılığına həsr olunmuş yeni elmi monoqrafiya işıq üzü görüb.
“Zaur Ustacın uşaq poeziyasında bədii sənətkarlıq sistemi, yaxud uşaq dünyası Zaur Ustacın gözü ilə” adlı kitabın müəllifi Ayətxan Ziyaddır (İsgəndərov).
“Ön söz”ün müəllifi və elmi redaktoru pedaqogika elmləri doktoru, professor Kamal Camalovdur.
Monoqrafiyada Zaur Ustacın uşaq poeziyası elmi-nəzəri aspektdən araşdırılır, şairin poetik yaradıcılığının ideya-estetik xüsusiyyətləri, bədii ifadə vasitələri və sənətkarlıq prinsipləri təhlil olunub. Tədqiqatda uşaqların yaş və psixoloji xüsusiyyətlərinin poetik mətnlərdə əksi, obrazlar sistemi, dil və üslub, ritm, qafiyə, kompozisiya və poetik dinamika kimi məsələlərə geniş yer verilib.
Monoqrafiyada “Ağıllı gülər”, “Tuncay” və digər şeirlər təhlilə cəlb olunub və Zaur Ustacın digər kitablarına da istinad edilib. Müəllif uşaq poeziyasının uşaqların dil bacarıqlarının, obrazlı təfəkkürünün, estetik zövqünün və mənəvi dünyasının formalaşmasındakı rolunu elmi mülahizələrlə əsaslandırmağa çalışıb.
Nəşr Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının müasir inkişaf meyillərinin, uşaq poeziyasının bədii-estetik imkanlarının və Zaur Ustacın yaradıcılıq xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi baxımından diqqət çəkir. Monoqrafiya Zaur Ustacın uşaq poeziyasına həsr olunmuş sistemli elmi araşdırma kimi Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığına təqdim edilir.

Yaxşılıq qalır dünyada

Daim bacardıqca yaxşılıq eləyən, əlindən yalnız xeyirxahlıq gələn adamlar heç vaxt ölmürlər, sadəcə olaraq dünyanın geyli-qallı bu üzündə öz fiziki yerlərini dəyişib köçürlər, paylanırlar hələ sağ olanların ürəyinə, talelərinə, öz cismani ölümləri ilə də yaşadırlar insanları.
Nəcib əməllər sahibi olan Nəriman müəllim xeyirxah insan idi. Uşaq kimi saf ürəkli, dədə-baba ocaqlarımız kimi yanıb öz istisini, işığını özgələrə təmənnasız paylayan böyük ürək sahibi Nəriman Abdullayevin əziz xatirəsi həmyerliləri tərəfindən hörmətlə xatırlanır, ehtiramla yad edilir.
Nəriman müəllim Şınıx bölgəsinin Hacılar kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdu. Atalar yaxşı deyiblər: “Ot kökü üstə bitər”. Gen yaddaşından ayrılmaz, Nəriman müəllim də gözünü açıb ailələrində səmimi tərbiyə, rəftar görmüşdü. Onun böyük arzusu oxumaq, təhsil almaq idi. Tale onu öz istəyinə, könül verdiyi maliyyəçi peşəsinə qovuşdurdu.
Uzun illər Maliyyə Nazirliyində, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində işlədi. Qismətilə qənaətlənib, şükür edib, heç kimin varına-dövlətinə qibtə hissi ilə baxmayıb. Nəriman müəllimi təkcə vəzifəsinə görə tanımayıblar, təmiz əxlaqına, yüksək ailə tərbiyəsinə, vicdanlı əməyinə görə seviblər, hörmət ediblər.
Yaxın dostları deyir ki, Nəriman müəllim təmiz, xeyirxah bir insan idi. Bu adı qazanmaq həyatda hər adama nəsib olmur.
Ancaq nurani, müqəddəslərimiz kimi xeyirxah bir adam olan Nəriman müəllim bu adı öz sadə, xeyirxah əməyi və hörməti sayəsində qazanmışdı. Onun amalı, qayəsi xeyirxahlıqdan yoğrulmuşdu. Kəndimizin bütün xeyir-şər məclislərində iştirak edərdi, o həmişə doğru yol göstərərdi. Ruhu şad, yeri bəhiştlik olsun. Biz daima onun işıqlı xatirəsini əziz tuturuq.
Vaxt gur axan ümmanlı çaya bənzəyir. Axır, elə hey axır. O çayı dayandırmaq, saxlamaq mümkün deyil, olsa da təbiətin ixtiyarına qüdrətimiz çatmaz. Nəriman müəllim də ucu-bucağı görünməyən bir dağ çayına bənzəyirdi. Hamının sevdiyi şəxsiyyət idi. Onun üçün ata müqəddəs idi, ana şərəf idi, qohum-qardaş başucalığı idi...
Lakin amansız ölüm onu haqladı... Amma nə edəsən, ölümdür, hər ömrün axır sətiri.
Nəriman müəllim həyatı fanatikcəsinə sevirdi. Lakin həyat isə onu min bir qayğısına büküb, payızın tənha yarpağı kimi döşünə qatıb aparırdı. Yaman tələsirdi gərək olmağa, qollardan tutmağa, könül şad eləyib yaddaşlara köçməyə, ailə, uşaq, vurğunluğunun ömrünü uzatmağa...
Nəriman müəllim mənalı, hikmətli bir ömür yaşadı. Burada qədim bir mütəfəkkirin kəlamı yada düşür: “Nə edəsən, yaxşılar Allahın da sevimli bəndəsi olurlar”. İndi Nəriman müəllimin yeri yaman görünür. Onun səsi, məsləhətləri qulaqlarımızda səslənir.
Ulu Tanrı tərəfindən sevilmək, onun qayda-qanunlarına əməl etmək böyük şərəfdir. Nəriman müəllim kimi xeyirxah əməl sahibləri xalqın yaddaşında, qəlbində əbədi yaşamaq hüququ qazanıblar. O dağlar, o yollar qədirbilən Hacılar elləri Nərimanı heç zaman unutmayacaq.
Qəbri nurla dolsun, Allah rəhmət eləsin!

Tahir Alıyev,
dostu
Sabir Hüseynov,
yazıçı, Prezident mükafatçısı

Könül Quliyeva
Uşaqların Gələcəyi Naminə İctimai Birliyinin sədri

Abşeron Sağlamlıq Mərkəzi:

”Bir ünvan...Bir hiss... Min xatirə...”

Sağlamlıq və istirahət mərkəzi haqqında danışanda adətən eyni sözlər yazılır: təmiz hava, gözəl təbiət, peşəkar həkimlər, rahat şərait… Amma bəzi insanlar üçün bu bir qədər fərqli görünə bilir. Çünki insan həmin yerlərə turist kimi getmir. Bir tərəfdən müalicəyə ümid edir, digər tərəfdən tanımadığı bir yerdə özünü necə hiss edəcəyini düşünür. Mənim fikrimcə, hər bir sağlamlıq mərkəzi haqqında ən doğru qiyməti orada bir neçə gün istirahət edən, müalicə alan insan verə bilər.
“Abşeron Sağlamlıq Mərkəzi” ilk olaraq mənim diqqətimi sakitliyi ilə çəkdi. Müalicə prosedurlarından sonra otağa qayıdıb dincəlmək, bir az yatmaq, kitab oxumaq və ya sadəcə sakit oturub mərkəzin həyətində pianodan süzülən milli musiqilər və klassik əsərləri dinləmək insana həm dinclik verir, həm də istirahəti daha zövqlü edir. Mənim üçün bunun özü müalicənin bir hissəsi qədər vacibdir. Müalicə ilə yanaşı musiqi mühitinin yaradılması insanın mənəvi rahatlığına da müsbət təsir göstərir.
Abşeron Sağlamlıq Mərkəzinin ən yaxşı tərəfi yalnız prosedurlardan keçmək deyil, eyni zamanda sakit mühitdə dincəlməkdir. Bu ünvanı fərqləndirən əsas cəhət müalicə ilə istirahətin bir-birini tamamlamasıdır. İnsan burada yalnız müalicə almır, eyni zamanda ruhən də dincəlmək imkanı qazanır. Telefon, iş, şəhərin səs-küyü, gündəlik qayğılar bir qədər arxa plana keçir.
Burda istirahət günlərinin daha maraqlı və rəngarəng keçməsi üçün hər üç gündən bir konsert proqramı təşkil olunur. Canlı musiqi və müxtəlif ifalar sakit mühitə xüsusi ab-hava qatır. Belə tədbirlər insanların asudə vaxtını daha mənalı keçirməsinə, musiqi sədaları altında gündəlik qayğılardan uzaqlaşmasına imkan yaradır. Müalicə ilə yanaşı, mədəni və musiqili proqramların təşkil olunması Abşeron Sağlamlıq Mərkəzinin diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biridir.
Təbii ki, insanın diqqət etdiyi ilk məsələlərdən biri də personalın münasibətidir. Xəstə üçün həkimin və tibb işçisinin necə danışması, müraciətə nə qədər diqqətlə yanaşması heç də kiçik məsələ deyil. Gülərüz münasibət, səbrlə dinləmək və gündəlik ehtiyaclarla maraqlanmaq özünü rahat hiss etməyə kömək edən amillərdəndir. Xidmət sahəsində çalışan digər əməkdaşların münasibəti də ümumi atmosferə təsir göstərir. İllər ərzində burda çalışan insanların təcrübəsi də müəssisənin fəaliyyətində öz rolunu oynayır. Müasir tibbi imkanlarla yanaşı, pasiyentlə düzgün ünsiyyət qurmaq, onun ehtiyacını vaxtında görmək və gündəlik qayğısına qalmaq sağlamlıq xidmətinin vacib tərəflərindəndir.
Digər tərəfdən, belə məkanlarda insanlarla ünsiyyət də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müxtəlif yaşlarda və fərqli həyat hekayələrinə malik insanların bir araya gəlməsi istirahəti daha maraqlı edir. Bəzən adi söhbət, xoş bir salamlaşma və ya fərqli mövzular istiqamətində aparılan müzakirələr insanın yaddaşında gözəl xatirəyə çevrilir.
Gündəlik həyatın mühüm hissələrindən biri isə qidalanmadır. Burda qidalanma müalicə rejiminin tərkib hissəsi kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Yeməklərin vaxtında hazırlanması, süfrənin səliqəsi və qidanın pasiyentlərin ehtiyaclarına uyğun təşkil olunması insanların gündəlik rahatlığı baxımından çox vacibdir. Müalicə şəraitində olan insanlar ağır yeməklərdən daha çox, sadə və nizamlı qidalanmaya üstünlük verirlər. Şved masası prinsipi ilə təşkil olunan qidalanmada səhər, nahar və axşam yeməklərində müxtəlif çeşiddə yeməklər təqdim edilir. Qonaqlar menyudan öz zövqlərinə uyğun seçim edə bilirlər.
Əlbəttə, hər şey ideal olmaya bilər. Sağlamlıq və istirahət mərkəzində qalan hər bir insanın gözləntisi, ehtiyacı və narazı qaldığı məqam fərqlidir. Kimisi otağa, kimisi yeməyə, kimisi tibbi xidmətə, kimisi isə personalın münasibətinə daha çox diqqət edir. Buna görə belə bir yer haqqında ən səmimi fikir “hər şey mükəmməldir” demək yox, “mən burada özümü necə hiss etdim?” sualına cavab verməkdir.
“Abşeron Sağlamlıq Mərkəzi”nin başqa bir üstün cəhəti onun yerləşdiyi mühitdir. Mərdəkanın dənizə yaxınlığı, havası və yaşıllıqları insana şəhərin səs-küyündən bir qədər uzaqlaşmaq imkanı verir. “Abşeron Sağlamlıq Mərkəzi” illərdir müalicə və istirahəti bir arada yaşadan müəssisələrdən biridir. Bura gələn insan üçün müalicə və istirahət yalnız həkim müayinəsindən keçib yod-brom vannaları, parafin terapiyası, təbii müalicəvi palçıq, tübaj, həmçinin müxtəlif fizioterapiya və reabilitasiya prosedurları aldığı yer deyil. Həm də bir neçə gün, bəzən həftələrlə burada qalmaq, gündəlik həyatın fərqli bir ritminə uyğunlaşmaq deməkdir. Burdakı günlər bizə onu xatırladır ki, sağlamlıq üçün vaxt ayırmaq lüks deyil, ehtiyacdır. İnsan bəzən özünü o qədər gündəlik qayğıların içində itirir ki, bədəninin və ruhunun verdiyi siqnalı eşitmir. Bu mühit bizə dayanmaq, nəfəs almaq və özünə diqqət göstərmək fürsəti verir.

“Abşeron Sağlamlıq Mərkəzi”nin əsas müalicə istiqamətlərindən biri mədə-bağırsaq xəstəlikləridir. Müalicə prosesi həkim nəzarəti altında müxtəlif prosedurlarla müşayiət olunur. Burda tətbiq olunan fizioterapevtik prosedurlar, müalicəvi vannalar, masaj, bədən tərbiyəsi və digər bərpaedici üsullar insanın sağlamlığının möhkəmləndirilməsinə yönəldilir. Bu prosedurların tətbiqi həkim məsləhəti və tibbi göstərişlər əsasında həyata keçirilir.
Təmizlik də mərkəzin ümumi təəssüratını formalaşdıran əsas məsələlərdəndir. Otaqların, dəhlizlərin, ümumi istifadə sahələrinin və sanitar qovşaqların səliqəli saxlanılması burada istirahət edən insanların rahatlığı üçün vacibdir. Xüsusilə müalicə müəssisəsində təmizliyə münasibət həm pasiyentlərin, həm də personalın gündəlik həyatında özünü göstərməlidir.
Əslində istirahətə gələn insanların gözləntisi də çox sadədir: müalicə almaq, sakit mühitdə qalmaq, fiziki-psixoloji vəziyyətini yaxşılaşdırmaq, düzgün qidalanmaq, rejimli istirahət və özünü güvəndə hiss etmək. Müxtəlif xəstəliklərin qarşısının alınması, profilaktik müayinələr, orqanizmin müqavimətinin artırılması, həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsi və fiziki aktivlik məhz bu ehtiyacların ətrafında formalaşır.
Nəticədə Abşeron Sağlamlıq Mərkəzini yalnız müalicə prosedurları ilə xarakterizə etmək düzgün olmaz. Burada təmizlik, təbii müalicə imkanları, pəhriz qidalanma, mütəxəssis yanaşması, yaşıllıqlar içində yerləşən ərazi, mərkəzin həyətində səslənən milli və klassik musiqilərin ümumi atmosferi insanda xoş ovqat yaradır. Mühitin özünəməxsus rahatlığı istirahət və sağlamlıq üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.
Yaradılan bütün imkanlar hər birimizin sağlamlığına və sosial rifahına verilən dəyərin bariz nümunəsidir. İnsanların müalicəsi və istirahəti üçün şəraitin daha da yaxşılaşdırılması, xidmətlərin təkmilləşdirilməsi və gündəlik iş prosesinə yeni yanaşmaların gətirilməsi mərkəzin fəaliyyətində müsbət dəyişikliklər yaradıb. Təbii ki, Abşeron Sağlamlıq Mərkəzində bu yeniliklərin həyata keçirilməsində, insanların sağlamlığı və sosial rifahı istiqamətində atılan addımlarda Həmkarlar İttifaqının xüsusi rolu var. Görülən hər bir işin arxasında zəhmət, təşəbbüs və xəstələr üçün daha yaxşı şərait yaratmaq istəyi dayanır.
Həmkarlar İttifaqının yüksək səviyyəli fəaliyyətini, fədakar əməyini qiymətləndirir və bizlərə bu imkandan faydalanmaq şəraiti yaratdığı üçün təşəkkür edirəm. Həmçinin hər bir qonağa mehriban münasibət göstərən, öz işinə sevgi ilə yanaşan həkimlərə və mərkəzin bütün əməkdaşlarına minnətdarlığımı bildirirəm. Göstərdiyiniz qayğı yalnız bir günün və ya bir imkanın çərçivəsində qalmayacaq, onun xoş təsiri uzun müddət yaddaşımda yaşayacaq. Hər birinizə möhkəm can sağlığı, işinizdə uğurlar və daim minnətdar qonaqlar arzulayıram.
Burada keçirdiyim hər gün mənim üçün sadəcə bir istirahət, müalicə deyil, ən gözəl xatirələrlə dolu bir zaman oldu. Mən burdan sağlamlığımla yanaşı, mənəvi rahatlıq və gözəl insanların verdiyi xoş xatirələrlə ayrılıram. Üzləşdiyim nəzakətli münasibət və peşəkar yanaşma mənim üçün xüsusi əhəmiyyət daşıdı. İnsanın həyatında elə anlar olur ki, ona göstərilən kiçik bir diqqət belə böyük məna daşıyır. Doğurdan da belə sosial imkanların yaradılması insanların özlərini dəyərli hiss etməsinə səbəb olur. Məncə, sosial dəstəyin ən gözəl tərəfi insanın özünü tək hiss etməməsidir. Ona göstərilən diqqət və yaradılan imkan insanda xoş təəssürat yaradır, həyata və insanlara münasibətinə müsbət təsir edir.
Bəlkə bir gün bu məkana yenidən qonaq kimi qayıdaram. Amma bu dəfə müalicə üçün yox, sizi görmək və “mən yaxşıyam” demək üçün... O günə qədər hər birinizə sevgilərimi və sayğılarımı buraxıram.
Sonda dostlarıma səslənmək istəyirəm ki, mənim əzizlərim, hər birimizə sadəcə bir neçə gün fasilə lazımdır. Mən öz fasiləmi burada tapdım. Həm müalicə olundum, həm də mənəvi cəhətdən rahatlıq tapdım. Həyatın ən gözəl tərəfi gözəl yerləri kəşf etmək yox, onları sevdiyin insanlarla bölüşməkdir. Sağlamlığınıza və istirahətinizə vaxt ayırmaq, gündəlik həyatın yorğunluğundan uzaqlaşmaq və xoş zaman keçirmək istəyirsinizsə, bu məkanı ziyarət etməyinizi hər birinizə tövsiyə edirəm. Bir məkanın arxasında gizlənən min gözəlliyi siz də görün və burada keçirəcəyiniz xoş günləri unudulmaz xatirəyə çevirin. Bəlkə də axtardığınız sakitlik və rahatlıq məhz Abşeron Sağlamlıq Mərkəzindədir.

BÜTÖV AZƏRBAYCAN

ƏDƏBİYYATŞÜNASLIGINDA

İZİ QALAN ALİM

(SABİR ƏMİROV (NƏBİOĞLU) – 100)

1946-cı ilin baharında Cənubi Azərbaycanın Təbriz şəhərinin dəmir yolu vağzalında böyük bir izdiham var idi. Yarandığı qısa bir müddət ərzində xalqın rifahı naminə böyük işlər görən Azərbaycan Milli Hökuməti bir qrup mübariz gənci təhsil almaq üçün Şimali Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərinə göndərirdi. Bu gənclər arasında 1941-1946-cı illərdə Sovet-İran mədəni əlaqələr cəmiyyəti nəzdində fəaliyyətə başlamış Azərbaycan truppası tərkibində çalışan 20 yaşlı mehriban gözlü, gülümsər çöhrəli Sabir Əmirov da var idi. O Hərbi piyada məktəbində iki il oxuyub, Azərbaycan Dövlət Universitetində təhsilini davam etdirib başa vurduqdan sonra məlum səbəblərə görə bir çoxları kimi Təbrizə qayıda bilməmiş, Bakıda qalmışdır.
S.Əmirov arabir yeri düşəndə yığıncaqlarda, məclislərdə, ziyafətlərdə dost-tanışları üçün yaxşı tar çalarmış. O, istedadlı bir tarzən də ola bilərdi. Çünki onun ürəyində həmişə coşğun duyğular çağlayırdı. Ancaq sən demə S.Əmirov tarı qələmlə əvəz edəcəkmiş. O, ürəkləri tarla deyil, qələmlə ehtizaza gətirməyi daha üstün tutmuşdu. Süngünü qələmlə, qələmi silahla əvəz edən və ya hər ikisindən birgə istifadə edənlər haqqında çox eşitmişdik, oxumuşduq və yazmışdıq. Amma təvazökar insan, xeyirxah yoldaş S.Əmirov tarı qələmlə əvəz etdi.
İlk qələm məhsulu 1949-cu ildə ADU-nun ikinci kurs tələbəsi olduğu vaxt “Azərbaycan” ruznaməsində dərc edilən istedadlı tənqidçi, dözümlü tədqiqatçı filologiya elmləri doktoru S.Əmirovun (Nəbioğlunun) (1926-2014) 65 illik zəngin yaradıcılıq ardıcıllığı, məsuliyyəti, səliqəsi, Şimali və Cənubi Azərbaycan ədəbi ictimaiyyətinə tanışdır. Həyat ətirli 100-lərlə məqalələrini, 10-larla kitablarını cənublu, şimallı oxucuları minnətdarlıq hissi ilə oxuyurlar.
O, çalışırdı ki, oxuculara daha az tanış olan və ya heç tanış olmayan sənətkarları üzə çıxarıb onlara tanıtsın və sevdirsin. Alim Cənubi Azərbaycanın ayrı-ayrı görkəmli qələm sahiblərinin həyatından, yaradıcılığından söz açdıqda həmin dövrdə yaranan ümumi ədəbiyyatın da xarakteristikasını verməyi özünə borc bilirdi.
Yorulmaq bilmədən daim axtarışlarda olan Sabir müəllim həqiqi bir ədəbiyyatşünas səriştəsi ilə cənubda nəşr olunan ədəbiyyatları tədqiq, təhlil və təbliğ edirdi.
“O, qələm məhsullarını gecəli-gündüzlü yol yoldaşı, qayğılı günlərində sevincini bölüşdürdüyü can sirdaşı hesab edirdi”. Vətəndən, əzizlərdən uzaq olmağın doğurduğu ağrı-acıları yalnız onun ədəbi ərmağanları ilə ülfətdə olduğu anlar ona unutdururdu.
O taylı – bu taylı Azərbaycan şairi Əli Tudə yazırdı ki, “Qələm sahibinin qaş-daş dolu dəfinəsi çox ehtiyatlıdır. Bunun üçün yazıçının geniş mütaliəsi, dərin dünya görüşü, zəngin həyat təcrübəsi olmalıdır. Mən bu baxımdan Sabir Əmirovun əməksevərliyinə heyranam. Qələm dostumun yazılarında geniş təhlil, güclü mühakimə, sönməz yangıyla bərabər rəngarəng şeiriyyət də olur. Sabir Əmirov başa düşür ki, onsuz da yaşıl meşələrin yandığı, mavi dənizlərin quruduğu, təmiz havanın zəhərləndiyi məsum dünyamızda məqaləni də cansıxıcı yazmaq insafdan deyil. Ədəbi əsərlər haqqında yazılan məqalələrin səhifələrinə həyat fəlsəfəsiylə birlikdə təbiət gözəllikləri də gətirilməlidir. Belə təşəbbüs məqalənin səhifələrini həm dərinləşdirər, həm də əlvanlaşdırar”.
Sabir müəllim şeiriyyəti o qədər sevirdi ki, hətta hər gün işə gələndə iş yoldaşlarını belə, şeirlə salamlayırdı. Bu da kollektivdə səmimiyyətlə qarşılanırdı.
S.Əmirovun yuxusuz gecələrinin, gərgin axtarışlarının, uğurlu tapıntılarının nəticəsi olan ayrı-ayrı söz ustaları haqqında yazdığı səmimiyyətlə dolu məqalələri oxucuları tərəfindən həmişə rəğbətlə qarşılanmışdır. O, nə qədər yazıb yaratsa da yenə də heç rahat olmamış, özünü narahat hiss etmişdir. O, bilirdi ki, rahatlıq olan yerdə sənət zirvəsinə gedən yol bağlanır. Onun narahatlığından Demokratik ədəbiyyatımızın zənginləşməsi naminə yüzlərlə sanballı yazılar meydana gəlmişdir. Alimin doktorluq dissertasiyasının mövzusu da elə “Cənubi Azərbaycan Milli Demokratik ədəbiyyatı (1941-1990)” idi.
Cənubi Azərbaycanın Milli Demokratik ədəbiyyatı ölkədə fəaliyyət göstərmək üçün rəsmi sənəd qazandıqdan sonra onun sıralarında Əli Fitrət, Mir Mehdi Etimad, Məhəmmədəli Fəxrəddin Məhzun, Məhəmməd Biriya, Balaş Azəroğlu, Məhəmmədhüseyn Şəhriyar, Kərim Məşrutəçi Sönməz, Həsən Məcidzadə Savalan, İmran Səlahi kimi qüdrətli sənətkarlar yetişmişlər. Tarix və hadisələr bu söz ustalarının soragını həm Vətənin daxilində, həm də onun sərhədlərindən kənarda milyonlarla oxucunun nəzərinə çatdırmaq zərurətini yaratmışdır. Bu çətin və zəruri missiyanın vacib məkanlara yol tapmasında ədəbiyyatşünas və tənqidçi Sabir Nəbioğlunun tarixi rolu olmuşdur.
S.Nəbioğlu həmvətənlərinin həyatlarına dair məlumatları və yaratdıqlarını bütün varlığı ilə arayıb axtarmaq, üzə çıxarmaq, xalqın malı etmək eşqi ilə alışıb yanan alimlərdən idi. O, mütəmadi olaraq İranda, Cənubi Azərbaycanda nəşr edilən qəzet və jurnalları, kitabları izləyir, müəlliflərinin yaradıcılığına, əsərlərə bir ədəbiyyatşünas alim kimi öz münasibətini bildirirdi. Elə bunun nəticəsidir ki, o, Arazın cənubunda və şimalında yaşayan 200-dən çox şair, yazıçı və ədəbiyyatşünas haqqında dəyərli məqalələr və kitab yazmışdır.
Onun “Cənubi Azərbaycan Milli Demokratik ədəbiyyatı (1941-1990)” (Bakı, “Nurlan”, 2000, 258 s.), “Əsrin övladı (Q.S.Təbrizi)” (Bakı, “Turan evi”, 2004, 144 s.), “Səhənd” (Bakı, Nurlan”, 2006, 112 s.), “Səməd Behrəngi” (Bakı, Azərnəşr, 2009, 136 s.), “Təbrizdən başlanan dünya” (Bakı, Azərnəşr, 2010, 124 s.) mövzulu monoqrafiyaları həm Vətəndə, həm də Vətəndən kənarda şöhrət qazanmışdır. “Sakit dənizin tufanı” (Bakı, “Azərnəşr”, 1983, 52 s.), “Azəroğlu” (Bakı, “Azərnəşr”, 1985, 75 s.),”Bir ovuc hədiyyə” (Bakı, “Nurlan”, 2005, 256 s.), “Bu karvanın yolu Güneyədir” (Bakı, “Nurlan”, 2007, 440 s.), “Vüsalın qanadlarında” (Bakı, “Elm və təhsil”, 2013, 200 s.), “İntizar günlərinin nəğmələri” (Bakı, “Elm və təhsil”, 2013, 200 s.) adlı kitablarının da taleyi uğurlu olmuşdur.
Bu kitablar haqqında tanınmış qələm sahiblərinin səsləndirdikləri fikirlər də maraq doğurmaya bilmir. Şair, prof. Qulamrza Səbri Təbrizi S.Nəbioğlunun “Səməd Behrəngi” monoqrafiyası haqqında yazırdı: “Əminəm ki, Güney Azərbaycanın yorulmaz tədqiqatçısı kimi oxuculara yaxşı tanış olan Sabir Nəbioğlunun Səməd Behrəngi şəxsiyyətinə və yaradıcılığına məhəbbətindən qanadlanıb Güney-Quzey bilmədən pərvazlanan “Səməd Behrəngi” “Azərbaycanımızın qədirşünas oxucularının yolunu gözlədikləri elçi olacaqdır”.
S.Nəbioğlunun “Bir ovuc hədiyyə” adlı məqalələr toplusu haqqında cənublu şair Eldar Muğanlı yazır: “Əziz həmvətənim, qələm və ideya dostum, ədəbiyyatımızın, xüsusilə poeziyamızın, canıyanan sərrafı. “Bir ovuc hədiyyə kitabınızda toplanan məqalələr müəllif qayəsi, tənqidçi səriştəsi və söz-söhbətinin dogma ahəngi ilə mənim şeir dünyamın xoş məramlı elçisinə çevrildilər”.
Cənubi Azərbaycan poeziyasının görkəmli nümayəndələrindən olan Haşım Tərlan, Həsən İldırım, Hacı Herisi, Əlirza Miyanalı da bu kitab haqqında xoş sözlər söyləmişlər. Həsən İldırım yazırdı ki, “Sabir müəllim, ustadımız. Sevinməyə haqqımız var ki, “Bir ovuc hədiyyə” kitabınızda toplanan məqalələriniz sizə bütün ədəbi məclis və görüşlərimizdə iştirak etmək hüququ qazandırmışdır”.
Oxucu elə fikirləşməsin ki, S.Nəbioğlunun kitabları haqqında yalnız cənublu soydaşlarımız rəylərini bildirmişlər. Onun yalnız kitabları haqqında deyil, hətta özü haqqında da Şimali Azərbaycanın qələm sahibləri dəyərli və layiqli fikirlər söyləmişlər. Akademik Nizami Cəfərov yazır: “Alimin Cənubi Azərbaycan Milli Demokratik ədəbiyyatı (1941-1990)” mövzusunda yazdığı monoqrafiyası saf bir ayna kimi göstərir ki, yarım əsrdən bəri keçdiyi yaradıcılıq yolu çox barlı-bəhrəli olmuşdur. O, monoqrafiyasında özünü artıq ustad bir ədəbiyyatşünas və tənqidçi kimi göstərmişdir”.
Azərbaycanın xalq yazıçısı, prof. Əzizə Cəfərzadə 1946-1947-ci illərdə Bakı Teatr Texnikumunun müdiri ikən Cənubi Azərbaycandan Bakıya gəlib Hərbi məktəbdə oxuyanların bayram tədbirində ilk dəfə gördüyü Cabir Əmirov haqqında deyirdi: “Fədailərdən (o zaman milli-azadlıq hərəkatında iştirak edənlər fədai adlanırdı) o zamankı dostlarım içərisində Sabir Əmiri mənə ixtisasca daha yaxın olduğundan, tez-tez bu gözəl alim, tədqiqatçı, cənub ədəbiyyatımızın burada ən fəal təbliğatçısı ilə görüşür, bir-birimizdən öyrənir, bildiklərimizi bölüşürdük. Yeri düşmüşkən deməliyəm ki, Sabir Əmiri yaradıcılığını daim izləyir, onun ciddi tədqiqatını yüksək qiymətləndirirəm”.
Alimin tez-tez məqalələri dərc edilən “Ədəbiyyat qəzeti”nin baş redaktoru olmuş Ayaz Vəfalı “Bir qələm, bir dəftər, bir can”, yaxud “zəhmət və məsuliyyət” sərlövhəli məqaləsində yazır: “Sabir Nəbioğlu haqqında düşünəndə dərhal xatırladığım bu iki kəlmə olur: zəhmət və məsuliyyət.
Neçə onillər ərzində ədəbiyyatımızın Güney qolu barədə ehtiyac duyduğumuz hər hansı materialı yazıb yetirməsi üçün hətta təcili gərək olduqda belə Sabir müəllimə tərəddüdsüz müraciət etmiş və səhhətinin necəliyindən asılı olmayaraq həmişə müsbət cavab almışıq. Çox zaman mənə elə gəlib ki, Cənub mövzusu Sabir Nəbioğlunun həm dərdi, həm də dərmanıdır. Dərdidir – çünki o gənclik illərindən Güney Azərbaycanın azadlıq arzuları ilə nəfəs almış və daim də bu yolda qələmi ilə, sözü ilə mübarizə aparmışdır və aparır. Dərmanıdır – çünki bu bitib-tükənməyən ağrıları, əzabları yaza-yaza, çarə axtara-axtara deyildiyi kimi: “Söz qəlbdə, mey şişədə qalmaz”.
Bu bizim S.Nəbioğlu haqqında üçüncü yazımızdır. “Vüsalın qanadlarında” (“Kaspi”, 2014, 17 iyul), “Alimin son kitabı” (“Kaspi”, 2015, 24 iyun). Bu müəllifin “İntuzar günlərinin nəğmələri” kitabı haqqındadır.
Biz birinci məqaləmizdə yazmışdıq ki, “S.Nəbioğlu hər hansı bir şair yazıçı və ya alimin yalnız həyatı və yaradıcılıgını deyil, eyni zamanda yaradıcılığı ilə məşğul olan qələm sahiblərini də oxucularına yaxından tanıtdırır. Məsələn, dilçi alim H.Nitqinin yaradıcılığı ilə qüdrətli şair K.M.Sönməzin, sənətdə öz orijinal yolu ilə getməyə can atan İ.Səlahinin yaradıcılığı ilə şair Nəcdfərin məşğul olmasını, Güneyli, Quzeyli Azərbaycan poetik fikrinin ən nadir incilərindən hesab edilən B.Q.Səhəndin “Sazımın sözü” poemasının oxuculara qovuşdurulmasında professor M.Fərzanənin əsl sənət fədaisi kimi rolunun olmasını böyük məmnunluqla xatırladır”.
Bu, daim axtarışda olan, tapıntıları maraqla izlənilən alim haqqındakı xoşməramlı fikirləri bir məqaləyə sığışdırmaq mümkün deyil.
S.Nəbioğlu yalnız Cənubi Azərbaycanın deyil, Şimali Azərbaycanın da ədəbiyyat aləminə yaxından bələd idi və bu sahədə də qələm çalırdı. Bunu onun – “Tarix boyu ən qəddar və amansız hökmdarların belə susdurmağa qadir olmadıqları, gücünü və yaşamaq qabiliyyətini həyatdan alan bir qüvvət vardır. Bütün yasaq və qadağalara baxmayaraq Vətən-Ananın lay-lay çaldığı beşikdə böyüyüb başa çatan, xalqın milli və mədəni, siyasi-sosioloji mənafeyinin keşiyində duran doğma dilli bədii söz olmuşdur. Bu nəhəng axın özünün qüdrət və qüvvət, şərəf və ləyaqət piyaləsini Xaqanilərin, Qətran Təbrizilərin, Mirzə Fətəli Axundzadələrin, Saib Təbrizlərin, Vaqiflərin, Həsən bəy Zərdabilərin, Cəlil Məmmədquluzadələrin, Mirzə Ələkbər Sabirlərin, Üzeyir Hacıbəyovların yaratdıqları nəhəng axarlı nəhrlərdən almışdır” – yazısından da görmək olur.
Sabir müəllim bütün dünyada şöhrət qazanmış Şimali Azərbaycanın ustad sənətkarları ilə fəxr edir və onlardan Vətənə məhəbbət bəsləmək kimi bir təlim aldığına sevinir. Bunu onun “Mən Azərbaycanam!” adlı məqaləsindəki “Mən kiməm?”, “Ata-babalarım kimlər olmuşdur” suallarına cavabında da görmək olur: “Mənim köküm bəşər özünü dərk etdiyi gündən ilk şüurlu addımlarını atdığı çaglara aparıb çıxardı. Bildim ki, beşiyim başında öz dühaları ilə dünyanı heyran qoyan Xaqanilərin, Nizamilərin, Füzulilərin, Nəsimilərin ötdükləri nəğmələr qəlbimi, ruhumu şüurumu Vətən adlı müqəddəs torpağa bağlayan ustadlarım olmuşdur. Bu nadir zəka sahiblərinin mənə verdikləri təlimin baş qayəsi havasını uddugum, suyunu içdiyim Vətən adlı müqəddəs diyara məhəbbət bəsləmək olmuşdur. Onların verdikləri təlimin məğzi, məna və məzmunu bu sözlərdə ifadəsini tapmışdır:
- “Sən gecələri, gündüzləri atəşi səngiməyən əbədi Odlar yurdunun – Azərbaycanın övladısan!”
S.Nəbioğlunun filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almaq üçün yazdığı dissertasiyanın mövzusu Cəlil Məmmədquluzadənin “Molla Nəsrəddinin felyetonları” olmuşdur. Bu dissertesiyada müəllif yalnız Şimali və Cənubi Azərbaycanda deyil, bütün Şərq aləmində məhşur olan, səs-sorağı Avropaya, Afrikaya, Amerikaya gedib çıxan “Molla Nəsrəddin” jurnalı barədə bir sıra maraqlı mülahizələr irəli sürmüşdür. Molla əminin böyük ürək yanğısıyla yazdığı məna dolu felyetonları dissertasiyada geniş, dəqiq və hərtərəfli təhlil edilmişdir.
Alimin şair, ədəbiyyatşünas, prof. Qulamrza Səbri Təbrizinin yaradıcılıq yoluna işıq salan “Təbrizdən başlanan dünya” kitabının əvvəlində bu il anadan olmasının 120 illiyini qeyd etdiyimiz ustad şairimiz Səməd Vurğundan gətirdiyi misal da onun Şimali Azərbaycan ədəbiyyatına yalnız bələdliyinin deyil, həm də vurğunluğunun göstəricisidir.
“Çarxını qurduqca dövranın əli,
Bəzən ağlar olur, bəzən gülməli
Insanın ən böyük eşqi, əməli
Bəzən aslan kimi çırpınır darda,
Bəzən qanad çalır fırtınalarda.
Azərbaycanın uzun əsrlik söz sənəti kəhkəşanının parlaq səyyarələrindən biri yox, bu doğru olmazdı, səyyarəsi olmuş Səməd Vurğunun həmin misraları yaradıcılığı haqqında yazmağı qət etdiyim güneyli qələm dostumun poeziya aləminə aparan yolun məşəldarı oldu desəm, yanılmaram”.
S.Nəbioğlu bir müddət Bakı radiosunun “Cənubi Azərbaycan redaksiyası”nın təşkil etdiyi “Dinləyicilərimizin yaradıcılığı, axtarışları və tapıntıları” verilişinin aparıcısı olmuşdur. O, həmişə bu verilişin məzmunlu, əlvan, zəngin olmasına çalışmışdır.
Mövzusu Cənub ədəbiyyatından alınmış verilişlərin müəlliflərini axtaranlardan hətta:
“–Respublikamızda Güney Demokratik ədəbiyyatının təhlil və təbliği ilə məşğul olan qələm sahiblərinin müsabiqəsini keçirsəydilər bu sınaqda Sabir Nəbioğlu ürək açan yer tutardı” mülahizələri də az eşidilməmişdir.
“Mühacir” qəzetində dərin məzmunlu yazılarla tez-tez çıxış edən S.Nəbioğlu qəzetin məsuliyyətlə dolu ağır yükünü qələm yoldaşı Əmirəli Lahrudi ilə çiyin-çiyinə çəkmişdir.
Q.S.Təbrizi yazırdı: “Sənət dostumun yaradıcılığı üçün uğurlu hesab edilməyə layiq olan məsələlərdən biri də qələm məhsullarını mənsub olduğu Vətənin, müasirlərinin, həmməsləklərinin problemlərini oxucularına çatdırmaq üçün səlahiyyətli elçilərə çevirmək qabiliyyəti olmuşdur. Bu qayə Vətənimizin yorulmaz və qüdrətli qələm fədaisini Dünya Azərbaycanlılarının Əlaqələndirmə Şurası ilə qovuşduran yolların nurlu məşəlinə çevirmişdir.
S.Nəbioğlu kitablarında böyük hörmət etdiyi və qəlbdən sevdiyi oxucularına müraciət edərək onlardan kitab haqqında fikirlərini məktublar vasitəsilə bildirmələrini və onların fikirləri əsasında yaradıcılığını davam etdirməyi istəyirdi. Elə ona görə də bizim “Alimin son kitabı” məqaləmizdəki son sözləri burada da xatırlatmaq istəyirəm:
Təəssüflər olsun ki, Sabir müəllim bu kitab haqqında oxucularının məktublarını almadan və onların rəyləri əsasında yaradıcılığını davam etdirmək kimi bir missiyanı həyata keçirmədən dünyasını dəyişdi. Bu, onun son kitabı oldu. Sabir müəllimin bundan sonra kitab yazıb çap etdirməsi mümkün olmasa da, əminik ki, onun haqqında yazılan kitablar, məqalələr olacaqdır. Çünki o, buna layiqdir.
Ruhun şad olsun, tez-tez hörmətlə xatırlanan və yeri bilinən alim!

Lətifə Mirzəyeva
AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun böyük elmi işçisi

Azərbaycan 2030-cu ilə

qədər tranzit hədəfini açıqladı

Prezident İlham Əliyev II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində keçirilən tədbirdə çıxış edərək Azərbaycanın iqtisadi inkişaf perspektivləri, investisiya imkanları, enerji və nəqliyyat potensialı, rəqəmsal transformasiya, insan kapitalının inkişafı və ölkənin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin genişləndirilməsi barədə fikirlərini bölüşüb.
Dövlət başçısı bildirib ki, sabit iqtisadiyyat və müstəqil maliyyə-iqtisadi sistem gələcək inkişaf üçün mühüm əsasdır. Onun sözlərinə görə, əlverişli investisiya mühiti nəticəsində son 20 ildə Azərbaycana 350 milyard ABŞ dollarından çox investisiya cəlb edilib və bunun yarısını birbaşa xarici investisiyalar təşkil edir.
Prezident qeyd edib ki, uzunmüddətli və dayanıqlı iqtisadi artıma nail olmaq üçün neft-qaz sektorundan kənar sahələrin potensialından daha geniş istifadə olunmalıdır. Bu baxımdan bərpaolunan enerji, logistika, nəqliyyat və bağlantılar, mədənçilik, rəqəmsal texnologiyalar və kənd təsərrüfatı əsas istiqamətlər sırasında göstərilib.
İlham Əliyev Azərbaycanın bərpaolunan enerji sahəsində böyük potensiala malik olduğunu diqqətə çatdırıb. Bildirib ki, Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda 157 giqavatlıq enerji potensialı mövcuddur. Quruda Günəş və külək elektrik stansiyalarının artıq fəaliyyət göstərdiyini deyən Prezident qarşıdakı beş il ərzində ölkənin bütün ərazisində bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişaf etdirilməsinin hədəfləndiyini vurğulayıb.
Dövlət başçısı Azərbaycanın əlavə enerji potensialından süni intellekt və data mərkəzlərinin inkişafı, eləcə də elektrik enerjisinin ixracı üçün istifadə imkanlarına da toxunub. Onun sözlərinə görə, yeni elektrikötürücü xətlərin inşası və mövcud xətlərin genişləndirilməsi gələcək iqtisadi inkişafın mühüm tərkib hissələrindən biri olacaq.
Prezident Azərbaycanın logistika və nəqliyyat sahəsində də mühüm imkanlara malik olduğunu bildirib. Qeyd olunub ki, ölkənin Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşməsi tranzit imkanlarını artırır. Hazırda Azərbaycan ərazisindən keçən tranzit yüklərin həcminin sürətlə artdığını deyən İlham Əliyev bu il göstəricinin 16 milyon tona çatacağını bildirib. Hədəfin isə 2030-cu ilədək daşımaların həcmini 25 milyon tona və daha yüksək səviyyəyə çatdırmaq olduğu qeyd edilib.
Prezident vurğulayıb ki, bu potensialın reallaşdırılması üçün dəmir yollarına, dəniz limanlarına, hava yolu ilə yükdaşımalara və avtomobil yollarına böyük həcmdə investisiyalar yatırılıb. Azərbaycanın dəmir yollarının 60 faizinin elektrikləşdirildiyi və bu prosesin davam etdiyi bildirilib.
İlham Əliyev Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin genişlənməsinə də diqqət çəkib. Dövlət başçısı Azərbaycanın coğrafi baxımdan Qafqazda yerləşməsinə baxmayaraq, siyasi, iqtisadi və nəqliyyat baxımından artıq böyük Mərkəzi Asiya regionunun bir hissəsinə çevrildiyini qeyd edib.
Dövlət başçısı Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş kimi formalaşmasının investorlar üçün mühüm amil olduğunu deyib. Onun sözlərinə görə, 30 il əvvəl imzalanmış neft-qaz müqavilələrinin şərtlərinin dəyişdirilməməsi ölkənin tərəfdaşlıq və investisiya mühitinə yanaşmasının göstəricilərindən biridir.
Prezident enerji sektorunun yaxın perspektivdə də Azərbaycan iqtisadiyyatında mühüm rol oynayacağını bildirib. Onun sözlərinə görə, neft-qaz sahəsində yeni layihələr həyata keçirilir. Bu çərçivədə “Exxon” şirkəti ilə qeyri-ənənəvi neft və qaz yataqlarının işlənilməsi üzrə müqavilənin, həmçinin “Total” şirkəti ilə “Abşeron” yatağının işlənilməsinin ikinci mərhələsi üzrə müqavilənin imzalanacağı bildirilib.
İlham Əliyev elektrik enerjisinin ixracı və enerji bağlantılarının inkişafını da Azərbaycanın yeni iqtisadi imkanları sırasında göstərib. Azərbaycanın artıq 250 meqavatlıq ehtiyat gücünün olduğunu deyən Prezident bunun yalnız başlanğıc olduğunu vurğulayıb.
Azərbaycanın infrastruktur imkanlarından danışan Prezident ölkənin 96 faizinin qazlaşdırıldığını, elektrik enerjisi və genişzolaqlı internetlə tam əhatə olunduğunu bildirib. Azərbaycanda doqquz beynəlxalq hava limanının fəaliyyət göstərdiyi, dəniz limanının isə genişləndirildiyi qeyd olunub.
Dövlət başçısı rəqəmsal transformasiya və süni intellekt istiqamətində də geniş imkanların olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, bu sahədə əsas məsələlərdən biri peşəkar və ixtisaslı kadrların hazırlanmasıdır. Kibertəhlükəsizlik Mərkəzinin yaradılması bu istiqamətdə atılan mühüm addımlardan biri kimi qeyd edilib.
İlham Əliyev insan kapitalının inkişafının uzunmüddətli iqtisadi artım üçün əhəmiyyətini vurğulayıb. Bildirib ki, 2003-cü ildə gənclərin xaricdə təhsil alması məqsədilə Dövlət Proqramı qəbul edilib və ötən dövrdə minlərlə azərbaycanlı gənc xaricdə təhsil alıb.
Prezident Azərbaycanın iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi istiqamətində görülən işlərə də toxunub. Qeyd edib ki, hazırda ÜDM-in 70 faizindən çoxu qeyri-neft sektorunun payına düşür. Bununla yanaşı, ixracda neft və qazın payının hələ də 90 faizdən çox olduğu vurğulanıb və bu göstəricinin dəyişdirilməsinin qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri olduğu bildirilib.
Çıxışının sonunda Prezident İlham Əliyev II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun əhəmiyyətini vurğulayaraq investorların Azərbaycanın iqtisadi imkanlarını və yaradılmış şəraiti birbaşa yerində görməsinin mühüm olduğunu bildirib. Dövlət başçısı xarici investorları Azərbaycanı daha yaxından tanımağa, ölkədə yaradılmış imkanları qiymətləndirməyə və yeni inkişaf yolunda əməkdaşlıq etməyə çağırıb.
Forum çərçivəsində Azərbaycanın investisiya imkanları ilə bağlı bir sıra mühüm sənədlərdə imzalanıb.

Anar Abbasov
Xırdalan şəhər bələdiyyəsinin sədri

Cavidan Həzizadə yazır:

Gənclərin ictimai həyatda

fəallığı niyə vacibdir?

Gənclər cəmiyyətin gələcəyini formalaşdıran əsas qüvvələrdən biridir. Onların ictimai həyatda fəal iştirakı həm şəxsi inkişaf, həm də cəmiyyətin tərəqqisi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Könüllülük, sosial layihələr, tələbə təşkilatları, ictimai təşəbbüslər və maarifləndirici fəaliyyətlər gənclərə liderlik, komanda işi, məsuliyyət və ünsiyyət bacarıqları qazandırır. Eyni zamanda, gənclərin sosial problemlərin həllinə töhfə verməsinə imkan yaradır.
Müasir rəqəmsal dövrdə sosial media da ictimai fəallığın mühüm vasitəsinə çevrilib. Lakin fəallıq yalnız paylaşım etməklə deyil, real təşəbbüslər və faydalı fəaliyyətlərlə ölçülməlidir.
Fəal gənclər cəmiyyətin problemlərinə biganə qalmır, yeni ideyalar irəli sürür və dəyişikliklərə öz töhfələrini verirlər. Buna görə də gənclərin ictimai həyata cəlb olunması həm bu günün, həm də gələcəyin daha məsuliyyətli və fəal cəmiyyətinin formalaşması üçün vacibdir.

Cavidan Həzizadə
Müvəkkil Hüquq Mərkəzinin Gənclər Klubunun rəhbərinin müavini

“Milli yaddaşın zəfəri:

Tarixi Qayıdışın Məramı –

Vətən və Qərbi Azərbaycan”

mövzusunda tədbir keçirilib

Qərbi Azərbaycan İcması, ADPU-nun Qərbi Azərbaycan Araşdırmaları Mərkəzi, “Cosmoline” Tərcümə və Araşdırma Mərkəzi və “Müvəkkil” Hüquq Mərkəzinin təşkilatçılığı və ednews.az saytının informasiya dəstəyi ilə sentyabrın 25-də “Milli yaddaşın zəfəri: Tarixi Qayıdışın Məramı – Vətən və Qərbi Azərbaycan” mövzusunda tədbir keçirilib.
Tədbirin məqsədi Azərbaycanın tarixi yaddaşının qorunması, Qərbi Azərbaycanın tarixi, burada yaşamış azərbaycanlıların mədəni irsi, yaşayış məskənləri və toponimləri ilə bağlı araşdırmaların genişləndirilməsi, eləcə də bu istiqamətdə əldə olunan məlumatların gələcək nəsillərə çatdırılmasının əhəmiyyətinə diqqət çəkmək olub.
Tədbir Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlayıb. Ardınca Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda canından keçmiş şəhidlərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib.

Tədbirdə giriş sözü ilə çıxış edən ADPU-nun beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, professor, Qərbi Azərbaycan İcmasının İdarə Heyətinin üzvü Mahirə Hüseynova şəhid və qazilərin Azərbaycanın tarixi Zəfərinin qazanılmasındakı xidmətlərindən danışıb. O, “Cosmoline” Tərcümə və Araşdırma Mərkəzinin fəaliyyətini yüksək qiymətləndirərək, mərkəzin tərcümə və araşdırma istiqamətində gördüyü işlərin əhəmiyyətini vurğulayıb. M.Hüseynova Qərbi Azərbaycan İcması və universitetlərdə fəaliyyət göstərən Qərbi Azərbaycan Araşdırmaları Mərkəzləri ilə “Cosmoline” Tərcümə və Araşdırma Mərkəzi arasında əməkdaşlığın qurulmasının, elmi araşdırmaların tərcümə və mənbə bazasının zənginləşdirilməsi baxımından vacibliyini qeyd edib.
Professor, həmçinin, Qərbi Azərbaycan həqiqətlərinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasının vacibliyini vurğulayıb. O bildirib ki, BMT tərəfindən Qərbi Azərbaycan İcmasının 14 sənədi yayımlanıb. Professor Qarabağın işğaldan azad olunmasını Qərbi Azərbaycana dinc, təhlükəsiz və ləyaqətli qayıdış istiqamətində mühüm mərhələ kimi qiymətləndirib.

“Cosmoline” Tərcümə və Araşdırma Mərkəzinin icraçı direktoru Tünzalə Əsədova çıxışında milli yaddaşın qorunması, tarixi məlumatların düzgün araşdırılması və gələcək nəsillərə etibarlı şəkildə çatdırılması baxımından erməni dilindən tərcümənin xüsusi əhəmiyyət daşıdığını bildirib.
İcraçı direktor “Cosmoline” Tərcümə və Araşdırma Mərkəzinin əsas fəaliyyət istiqamətlərindən birinin erməni dilində olan sənədlərin Azərbaycan dilinə peşəkar və dəqiq tərcüməsi olduğunu vurğulayıb. O qeyd edib ki, bu sahədə tərcümənin yalnız dil baxımından deyil, həm də tarixi və mənbəşünaslıq baxımından düzgün aparılması vacibdir.

T.Əsədova erməni dilində olan tarixi sənədlərin, arxiv materiallarının və digər yazılı mənbələrin Azərbaycan dilinə dəqiq və peşəkar şəkildə tərcüməsinin Qərbi Azərbaycanın tarixi ilə bağlı faktların ilkin mənbələr əsasında araşdırılmasına imkan yaratdığını bildirib. Həmçinin, rməni dilindəki tarixi sənədlərin orijinal mənbələr əsasında araşdırılması və Azərbaycan dilinə dəqiq tərcümə olunmasının tarixçilər, tədqiqatçılar və araşdırmaçılar üçün mühüm elmi materialların əlçatanlığını artırdığını və tarixi məlumatların təhrif olunmadan öyrənilməsinə xidmət etdiyini diqqətə çatdırıb. Bununla yanaşı, erməni müəlliflər tərəfindən hazırlanmış materialların ilkin mənbə kimi araşdırmaya cəlb olunmasının tarixi faktların müqayisəli şəkildə öyrənilməsinə imkan verdiyini bildirib.

ADPU-nun Qərbi Azərbaycan Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Leyla Cəlalova çıxışında ümummilli lider Heydər Əliyevin Qərbi Azərbaycanla bağlı fikirlərinə toxunub. O, Heydər Əliyevin Qərbi Azərbaycandan deportasiya olunmuş azərbaycanlıların tarixi torpaqlarla bağlı yaddaşının qorunmasına və bu məsələnin gələcək nəsillərə çatdırılmasına verdiyi əhəmiyyəti qeyd edib.
“Müvəkkil” Hüquq Mərkəzinin sədri, hüquqşünas Səməd Vəkilov çıxışında Qərbi Azərbaycan mövzusunda keçirilən tədbirlərin tarixi məlumatların gələcək nəsillərə çatdırılması və hüquqi məsələlərə diqqətin artırılması baxımından əhəmiyyətindən danışıb.
Tədbirdə “Cosmoline” Tərcümə və Araşdırma Mərkəzinin baş tərcüməçisi və layihə rəhbəri Həsən Əhmədov, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, Naxçıvan Dövlət Universitetinin Qərbi Azərbaycan Araşdırmaları Mərkəzinin əməkdaşı Süsənbər Ağamalıyeva, həmçinin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Tarix kafedrasının müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsiyyə Əhmədova çıxış ediblər.
Tədbir zamanı Qərbi Azərbaycan və Zəfərə həsr olunmuş videoçarx nümayiş etdirilib.

Xocalıda Şəhidlər

xiyabanı ziyarət olunub

Xocalıda 27 Sentyabr Anım Günü ilə bağlı Şəhidlər xiyabanı ziyarət olunub. FOTO

27 sentyabr Anım Günü ilə əlaqədar Xocalı şəhərində yerləşən Şəhidlər xiyabanı ziyarət olunub.Xankəndi şəhərində, Ağdərə və Xocalı rayolarında Bərpa, Tikinti və İdarəetmə Xidmətinin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsindən verilən məlumata görə, anım Günü münasibətilə Xankəndi şəhərində, Ağdərə və Xocalı rayonlarında Bərpa, Tikinti və İdarəetmə Xidmətinin Xocalı rayon şöbəsinin əməkdaşları, eləcə də Xocalı Rayon Polis Şöbəsinin əməkdaşları Şəhidlər xiyabanına gələrək, Vətənimizin ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda canından keçən şəhidlərin əziz xatirəsini ehtiramla yad ediblər.Ziyarət zamanı şəhidlərin məzarları üzərinə gül dəstələri düzülüb, onların ruhuna dualar oxunub.Qeyd olunub ki, Azərbaycan xalqı Vətən müharibəsində və digər döyüşlərdə şəhid olan qəhrəman övladlarının xatirəsini daim uca tutur. Şəhidlərin göstərdiyi qəhrəmanlıq və fədakarlıq Azərbaycanın tarixinə əbədi həkk olunub.Şəhidlərimizin əziz xatirəsi daim ehtiramla anılacaq.

Yeganə Qəhrəmanova
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru,
ADPU dosenti,
Azərbaycan-Türk Xalqları Qardaşlığı İB həmsədri


Şəhid qanından cücərən Zəfər:

27 Sentyabr haradan başladı?

Tarixin böyük zəfərləri heç vaxt təsadüfən, yaxud bir gecənin içində formalaşmır. Onlar illərlə toplanan mənəvi gücün, strateji səbrin, siyasi iradənin və hər şeydən əvvəl, xalqın şüurunda yetişən ədalət tələbinin kəsişmə nöqtəsində doğulur. 2020-ci il sentyabrın 27-si Azərbaycan xalqının müasir tarixində məhz belə bir kulminasiya məqamı idi. Lakin bu tarixi sadəcə 44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsinin başladığı gün kimi qiymətləndirmək hadisənin köklərini və dərinliyini tam əhatə etmir. Əslində, “27 Sentyabr Zəfəri hardan başlamışdı?” sualına bir neçə istiqamətdə cavab vermək mümkündür:
1. Sentyabrın 27-sinə aparan yol, ilk növbədə, beynəlxalq hüququn işləmədiyi, ATƏT-in Minsk Qrupu kimi institutların fəaliyyətsizliyinin vərdişə çevrildiyi 30 illik mürəkkəb bir diplomatik böhrandan keçdi. Çünki üç onillik ərzində regionda tətbiq olunan status-kvo modeli sülhə deyil, işğalın əbədiləşdirilməsinə xidmət edirdi. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının Ermənistan qoşunlarının Azərbaycan ərazilərindən dərhal və qeyd-şərtsiz çıxarılmasını tələb edən 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrinin kağız üzərində qalması beynəlxalq mexanizmlərin nə qədər təsirisiz olduğunu sübut etdi. Beynəlxalq vasitəçilərin işğalçı ilə işğala məruz qalan tərəf arasında davamlı olaraq bərabərlik işarəsi qoyması Azərbaycan cəmiyyətində dərin bir məyusluq yaratsa da, eyni zamanda milli iradəni və suverenliyi öz gücü ilə bərpa etmək əzmimi daha da bərkitdi.

“Dondurulmuş münaqişə” termini illər boyu regionun gələcəyini buxovlayan və geosiyasi təcrid yaradan bir ideoloji alət kimi istifadə olundu. Lakin diplomatik müstəvidə imitasiya xarakterli danışıqlar getdiyi bir vaxtda, Azərbaycan dövləti həm hərbi-sənaye kompleksini gücləndirir, həm də strateji ittifaqlarını möhkəmləndirirdi. Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq platformalarda səsləndirdiyi bu fikir sülh illuziyasının bitdiyini və beynəlxalq hüququn artıq güc amili ilə təmin olunmalı olduğunu aydın nümayiş etdirirdi:“Əgər beynəlxalq hüquq işləmirsə, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri icra edilmirsə, onda güc amili ön plana çıxır. Biz özümüz beynəlxalq hüququ və ədaləti bərpa etməliyik”.
2016-cı ilin Aprel döyüşləri və 2020-ci ilin Tovuz döyüşləri göstərdi ki, yaradılmış qondarma statut-kvo artıq nə hərbi, nə də siyasi müstəvidə dayanıqlıdır. Ermənistanın Tovuz istiqamətindəki hərbi təxribatı yalnız ərazi iddiası deyil, həm də regionun strateji kommunikasiya xətlərinə və enerji təhlükəsizliyinə zərbə vurmaq cəhdi idi. Lakin bu təxribat gözlənilənin əksinə olaraq Azərbaycan xalqının milli birliyini ən pik nöqtəyə çatdırdı. Tovuzda general-mayor Polad Həşimovun və digər yüksəkrütbəli zabitlərimizin şəhadəti cəmiyyətdəki səbir kəsasını dolduran son damla oldu. Bakı küçələrinə axışan minlərlə gəncin “Qarabağ!” nidası sentyabrın 27-sində cəbhəyə atılacaq ruhi dalğanın ilk xəbərçisi idi.
Hadisələrin təhlili göstərir ki, 27 Sentyabr sadəcə bir cavab əməliyyatı deyil, illərlə toplanmış diplomatik ədalətsizliyə, beynəlxalq ikili standartlara və işğalçı rejimin qanunsuz addımlarına qarşı milli iradənin hərbi-siyasi müstəvidə təcəssümü idi. Sülh illuziyasının iflası diplomatik düyünlərin açılması və Azərbaycan xalqının öz taleyini öz əlinə alması ilə nəticələndi.

2. 27 Sentyabrda başlanan əks-hücum əməliyyatı ani bir hərbi qərarın deyil, illər boyu sistemli şəkildə həyata keçirilən dövlət siyasətinin — qüdrətli ordu quruculuğunun, müasir hərbi texnologiyaların uğurla mənimsənilməsinin və ən əsası, vətənpərvər bir nəslin yetişdirilməsinin məntiqi nəticəsi idi. Azərbaycan dövləti 30 il ərzində həm maddi-texniki bazanı yenilədi, həm də Ordunun döyüş qabiliyyətini ən yüksək standartlara çatdırdı. Cəbhədə pilotsuz uçuş aparatlarının, dəqiq idarəolunan raket sistemlərinin və müasir artilleriyanın tətbiqi hərbi doktrinamızın texnoloji üstünlüyünü təmin etdi. Lakin hərbi analitiklər də təsdiq edir ki, ən müasir silahlar belə, onu idarə edən şəxsi heyətin mənəvi-psixoloji hazırlığı olmadan qələbə qazandıra bilməz. Ali Baş Komandan İlham Əliyevin vurğuladığı bu fikir Zəfərin əsas formulunu aydın şəkildə ifadə edir:“Bizim qələbəmizi təmin edən texnika deyil, ruhdur, vətənpərvərlikdir, rəşadətdir. Torpaqları azad edən müasir silahlar deyil, onları idarə edən Azərbaycan əsgəridir, Azərbaycan zabitidir”.
Birinci Qarabağ müharibəsinin ağrı-acısı, Xocalı soyqırımının unudulmayan yarası və minlərlə şəhidimizin qanı Azərbaycan gəncliyinin tarixi yaddaşına bir intiqam və ədalət borcu kimi həkk olunmuşdu. Doğma torpaqlarını görmədən, Qarabağsız böyüyən, lakin o torpaqların həsrəti və sevgisi ilə tərbiyə olunan yeni nəsil milli ideologiyanın canlı təcəssümünə çevrildi. Bu nəsil üçün vətənpərvərlik nəzəri bir məfhum deyil, gündəlik həyatın və kimliyin əsas şərti idi. 27 Sentyabr səhəri səfərbərlik çağırışını gözləmədən hərbi komissarlıqların qarşısında uzun növbələr yaradan minlərlə gənc məhz bu mənəvi tərbiyənin və tarixi məsuliyyət hissinin nəticəsi idi. Başqa sözlə desək, Vətən müharibəsindəki Zəfərimiz şəhid qanının torpağa hoparaq yaratdığı o sarsılmaz mənəvi maya ilə cücərdi. Şəhid qanından doğan milli mənlik şüurumuz ordu quruculuğunda qazandığımız hərbi hazırlıqdan öncə sözünü dedi. Azərbaycan əsgərinin patronundan və silahından əvvəl onun sarsılmaz inamı, şəhadətə hazır olması və fədakarlığı düşmənin 30 il ərzində qurduğu keçilməz müdafiə xətlərini yardı. Şəhid qanı ilə suvarılan bu torpaqlar yalnız fiziki olaraq azad edilmədi, həm də milli mənlik, özünəqayıdış və qalib xalq ruhu yenidən dirçəldi.

3. Sentyabrın 27-si həm də strateji ağlın, dəqiq hesablanmış xarici siyasətin və sarsılmaz hərbi-siyasi iradənin təcəssümüdür. Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə həyata keçirilən haqq savaşı təkcə cəbhədəki hərbi toqquşmalarla məhdudlaşmadı; o, eyni vaxtda beynəlxalq media, diplomatik təzyiqlər və informasiya müharibəsi cəbhəsində də paralel və intensiv şəkildə aparıldı. Müharibə dövründə xarici kütləvi informasiya vasitələrinə verilən onlarca müsahibə, psixoloji hücumların dəf edilməsi və obyektiv həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması hərbi qələbənin siyasi-hüquqi müstəvidə möhkəmlənməsində həlledici rol oynadı.
44 gün boyunca xalqın dövlətlə və ordu ilə nümayiş etdirdiyi monolit birlik – “Dəmir Yumruq” konsepsiyası – müasir hərbi-siyasi nəzəriyyələrə düşəcək dərəcədə unikal bir sosial fenomendir. Bu süreçdə arxa cəbhə ilə ön cəbhə arasındakı sınırlar tamamilə silindi; siyasi mənsubiyyətindən, yaşından və sosial statusundan asılı olmayaraq hər bir vətəndaş özünü mübarizənin bilavasitə iştirakçısı kimi hiss etdi. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin xalqa müraciətlərində səsləndirdiyi bu fikir həmin milli həmrəyliyin fəlsəfəsini dəqiq xarakterizə edir: “Bizim gücümüz birliyimizdədir. Biz birlikdə güclüyük və bu birlik bizə hər bir qələbəni təmin edir. Birlik, milli həmrəylik, dəmir yumruq — bu, bizim zəfərimizin rəmzidir”.
27 Sentyabrda atılan ilk cavab zərbəsindən Şuşa zirvəsinə bayraq sancılana qədər keçən şərəfli yol bu sarsılmaz birliyin enerjisi ilə qət olundu. Xalqın öz ordusuna inamı, arxa cəbhədəki sarsılmaz dəstək və dövlətin qətiyyəti hərbi gücü bir neçə dəfə artıran əsas mənəvi faktor oldu. Siyasi iradə, Ordu və Xalq-Dövlət Birliyi Zəfərimizi bizlərə qazandırdı!

4. Sentyabrın 27-si yalnız Azərbaycanın suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün bərpası ilə nəticələnmədi, həm də Cənubi Qafqazın geopolitik xəritəsini, təhlükəsizlik arxitekturasını və güc balansını kökündən dəyişdi. Üç onillik boyunca regionda öz maraqlarını diqtə etməyə çalışan kənar güclərə və beynəlxalq aktorlara aydın şəkildə nümayiş etdirildi ki, bölgənin gələcək taleyini və inkişaf vektorunu kənardan edilən təzyiqlər deyil, bura aid olan xalqların suveren iradəsi və ədalətli mövqeyi müəyyən edir.
Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlı, Hadrut, Laçın, Kəlbəcər, Ağdam və nəhayət, Qarabağın tacı, keçilməz qala sayılan Şuşanın azad edilməsi 27 Sentyabrda başlayan hərbi-strateji planın addım-addım, yüksək peşəkarlıqla gerçəkləşməsi idi. Bu zəfər regionda yeni nəqliyyat və loqistika dəhlizlərinin, xüsusən Zəngəzur dəhlizinin gündəmə gəlməsi ilə avrasiya miqyaslı geoiqtisadi imkanlar açdı.
Bu gün azad edilmiş torpaqlarda həyata keçirilən “Böyük qayıdış” proqramı, sürətlə ucalan infrastrukturlar, tikilən beynəlxalq hava limanları, çəkilən yollar və ağıllı kənd konsepsiyaları göstərir ki, şəhid qanı ilə sulanmış o torpaqlar indi sadəcə azad olunmuş ərazi deyil, bütün region üçün sülhün, quruculuğun və davamlı inkişafın mərkəzinə çevrilib.
Sentyabrın 27-si – Anım Günü – bizə həm dərin kədəri, həm də sonsuz milli qüruru eyni anda yaşadan müqəddəs və tarixi bir mərhələdir. Bu günün haradan və necə başladığını təhlil edərkən anlayırıq ki, o, yalnız bir hərbi əməliyyatın tarixi deyil; xalqımızın minillik dövlətçilik təfəkküründən, ədalətə olan sarsılmaz inamından və Vətən torpağı uğrunda canından keçməyə hazır olan minlərlə qəhrəman övladın fədakarlığından balayan bir dirçəliş dastanıdır.
Şəhid qanından cücərən Zəfər ağacı bu gün müstəqil, qalib və qüdrətli Azərbaycanın başı üzərində məğrur bir kölgə salır. 27 Sentyabr təqvimdə sadəcə bir tarix və ya anım günü deyil; o, milli mənliyimizin, sarsılmaz özünəqayıdışımızın və gələcək nəsillərə ötürüləcək əbədi qürur mənbəyimizin simvoludur.

Şəhidlərimizin qəhrəmanlığı Zəfər

tariximizin əbədi səhifəsidir

27 Sentyabr Azərbaycanda Anım Günü kimi qeyd olunur. Bu əlamətdar tarix Vətən müharibəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda canından keçən şəhidlərin əziz xatirəsinə dərin ehtiramın ifadəsidir.
2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin cəbhə boyu Azərbaycan Ordusunun mövqelərinə və yaşayış məntəqələrinə genişmiqyaslı hərbi təxribatla hücum etməsi 44 günlük Vətən müharibəsinin başlanmasına səbəb oldu. Azərbaycan Ordusu Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə əks-hücum əməliyyatına başladı.
Döyüşlər zamanı Azərbaycan Ordusu mühüm hərbi uğurlar əldə etdi. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı şəhərləri, Hadrut qəsəbəsi, Şuşa şəhəri və yüzlərlə yaşayış məntəqəsi işğaldan azad edildi. Azərbaycan Ordusunun noyabrın 8-də Şuşanı azad etməsi müharibənin taleyində mühüm dönüş nöqtəsi oldu.
44 gün davam edən Vətən müharibəsi Azərbaycanın tarixi Qələbəsi ilə başa çatdı. 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanan üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatlar dayandırıldı. Sonrakı mərhələdə Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycana qaytarılması ilə ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm addımlar atıldı.
Vətən müharibəsində 2908 Azərbaycan hərbçisi şəhid oldu, mindən çox hərbçi yaralandı, 6 hərbçi isə itkin düşdü. Onların qəhrəmanlığı, fədakarlığı və döyüş yolu Azərbaycanın müasir tarixinin ən şərəfli səhifələrindən birinə çevrildi.
Prezident İlham Əliyevin 2020-ci il 2 dekabr tarixli Sərəncamına əsasən, hər il sentyabrın 27-si Azərbaycanda Anım Günü kimi qeyd edilir. Bu tarix Vətən uğrunda canından keçmiş bütün şəhidlərin xatirəsinə ehtiramın dövlət səviyyəsində ifadəsidir.
Hər il sentyabrın 27-də saat 12:00-da ölkə ərazisində şəhidlərin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilir.
Anım Günü həm də şəhidlərin əmanəti olan Vətən torpaqlarının azad edilməsinin, Azərbaycan xalqının milli birliyinin və həmrəyliyinin rəmzidir. 44 günlük Vətən müharibəsində xalq və ordu birliyi, əsgər və zabitlərin misilsiz qəhrəmanlığı Azərbaycanın Zəfərini şərtləndirən əsas amillərdən oldu.
Bu gün şəhidlərimizin xatirəsi ehtiramla yad edilir, onların ailələrinə və övladlarına dövlət qayğısı göstərilir, qazilərin sosial müdafiəsi və müalicəsi istiqamətində tədbirlər davam edir.
27 Sentyabr – Anım Günü Azərbaycan xalqının şəhidlərinə olan sonsuz ehtiramını, Vətən sevgisini və Zəfər tarixinin qəhrəmanlarını heç vaxt unutmayacağını bir daha nümayiş etdirir.
Şəhidlərimizin əziz xatirəsi daim yaşayacaq.

Rəhman Mehtiyev
Şəhid Rəşad Mehtiyevin atası, Abşeron rayon sakini