Tarixi yaşayanlar

və tarixi yaradanlar

Tarix yaradan liderin media siyasəti

Böyük italyan mütəfəkkiri Makiavellinin təbirincə desək, insanlar 2 qrupa bölünür — tarixi yaşayanlar və tarixi yaradanlar... Əsl lider kimdir? Xalq və dövlət yolunda əvəzedilməz xidmətlər göstərənlər, taleyüklü problemləri həll edənlər. Dünya səviyyəli siyasətçi və dövlət xadimi Heydər Əliyev də bu nadir şəxsiyyətlərdəndir... Ümummilli lideri Atatürk qədər qüdrətli türk, Şarl de Qoll, Corc Vaşinqton, Uinston Çörçill və digərləri kimi tarixi şəxsiyyət adlandırırlar. Milli lider Heydər Əliyevin Azərbaycan üçün etdiklərini danışmağa saatlar, günlər lazımdır.
Mən Ulu öndərin Azərbaycan mediası üçün etdiklərinə toxunmaq istəyirəm. 2 ildən artıq müddətdə Heydər Əliyevin demək olar ki, jurnalistlər üçün açıq olan bütün görüşlərində, müsahibələrində iştirak edən biri kimi ondan dəfələrlə eşitmişəm: “Gəlin, həqiqi dost olaq. Mən sizinlə, jurnalistlərlə dost olmaq istəyirəm”.
Ümummilli Liderin 1993-cü ildə xalqın təkidi və tələbi ilə siyasi hakimiyyətə qayıtması bütün sahələrdə olduğu kimi ölkə mediasının inkişafında da mühüm dəyişikliklərlə yadda qaldı. İctimai-siyasi sabitlik, təhlükəsizliyin təminatı, sosial-iqtisadi problemlərin tədricən yoluna qoyulması mediadan da yan keçmədi. 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi ilə qəbul edilən Konstitusiyanın 50-ci maddəsinə söz azadlığı ilə bağlı müddəalar salındı. Artıq hər kəs istədiyi məlumatı qanuni yolla axtarmaq, əldə etmək, ötürmək, hazırlamaq və yaymaq azadlığı əldə etdi. Kütləvi informasiyanın azadlığına təminat verildi, dövlət senzurasına qadağa qoyuldu. Bununla da, media azad nəfəs aldı. Artıq biz ürəklə deyə bilirdik ki, Konstitusiyaya əsasən demokratiyanın, siyasi plüralizmin və vətəndaş cəmiyyətinin əsas atributlarından olan media söz və məlumat azadlığının başlıca daşıyıcısıdır.
Ulu Öndərin Azərbaycan mediasını daha güclü edən növbəti addımı isə 1998-ci ildə imzalanan “Azərbaycan Respublikasında söz, fikir və məlumat azadlığının təmin edilməsi sahəsində əlavə tədbirlər haqqında” Fərmandır. Bununla media müstəqil inkişaf, cəmiyyətin demokratikləşməsinə təsir gücünə malik qüdrətli vasitəyə çevrildi. 1999-cu ilin sonunda “Kütləvi informasiya vasitələri haqqında” yeni qanunla mətbuatın inkişafına əngəl yaradan bürokratik maneələr aradan qaldırıldı, jurnalistlərin hüquqları daha yaxşı qorundu və söz azadlığının inkişafı üçün əlverişli şərait yarandı, Azərbaycanda müstəqil medianın inkişafı sürətləndi və informasiya məkanında müxtəliflik özünü göstərdi.
2000-ci ilin martında isə Ulu öndərin Sərəncamı ilə 2000-2001-ci illərdə kütləvi informasiya vasitələrinin maddi-texniki şəraitinin yaxşılaşdırılması üzrə tədbirlər Proqamı təsdiq olundu, Mətbuat və İnformasiya Nazirliyi ləğv edildi, Milli Mətbuat, Teleradio və İnternet Şurası yaradıldı. Qəzetlərin Azərbaycan nəşriyyatına borcları əvvəl donduruldu, sonra ləğv edildi.
2002-ci ildə biz jurnalistlər dostumuz olaraq məhz Ümumilli Lideri gördük. “Ruh” Azərbaycan Jurnalistləri Müdafiə Komitəsinin təsis etdiyi “Jurnalistlərin dostu” mükafatının təqdimetmə mərasimindəki çıxışı bu gün də xatirimdədir. “Azərbaycanda söz, fikir və mətbuat azadlığının təmin edilməsi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir. Müstəqil mətbuatın inkişafı demokratik cəmiyyət quruculuğunun vacib şərtidir” deyən Heydər Əliyev mətbuat azadlığının demokratik cəmiyyətin əsas şərtlərindən biri olduğunu vurğulayır, müstəqil medianın inkişafını dövlət siyasətinin prioritet istiqaməti kimi müəyyənləşdirirdi. Əslində, biz həmin gün Azərbaycan jurnalistikasının yol xəritəsi ilə tanış olurduq.

Mediaya açıq Lider ölkədə şəffaf informasiya mühitinin yaradıcısı idi. Heydər Əliyevlə hər canlı ünsiyyətdə hesabatlılıq və doğmalıq, eyni zamanda qarşılıqlı məsuliyyət hissi keçirirdim. 2002-ci ildə “Dostluq ikitərəflidir. Gərək, iki tərəf də dost olmaq istəsin. İndi belə bir hadisə baş verib, iş belə gətirib ki, biz, iki tərəf də dost olmaq istəmişik. Amma gəlin danışaq ki, bu, daha pozulmasın, biz axıra qədər dost olaq” deyə media nümayəndələrinə müraciət edən Heydər Əliyev həqiqətən də bu mühiti özü yaradırdı. Xatırlayıram ki, 2000-ci ildə “Lider” televiziyasının Prezident Administrasiyasına akkreditasiya olunmuş xüsusi müxbiri kimi ümummili liderlə ilk müsahibəmdə onun zəhmli gözlərinin təsirindən hazırladığım sualı belə unutmuşdum. Çətinliklə, çəkinə-çəkinə verdiyim o ilk sual sonrakı 2 il müddətində hər görüşdə Heydər Əliyevə ünvanladığım sualların başlanğıcı oldu. Sonradan özüm də anlamırdım ki, mənə bu qədər doğma, mərhəmətli olan o gözlərdən necə çəkinmişəm?
Növbəti çəkilişlər artıq mənim üçün bütün çəkilişlərdən rahat idi. Demək olar ki, həftə ərzində hər gün qəbullarda olurduq. Jurnalistlərlə təkcə müsahibələrdə səmimi söhbət etmir, rəsmi qəbullarda belə əvvəl bizə yaxınlaşır, problemlərimizlə maraqlanırdı. Heydər Əliyev jurnalistlərlə hal-əhval tutmadan, zarafatlaşmadan nə görüşlərə, nə də müsahibələrə başlayırdı....
Ölkə prezidenti ən xırda detallara diqqət yetirir, onu müşayiət edən jurnalistlərin hər birini tanıyır, əməyinə dəyər verirdi. Jurnalistlərə göstərilən bu diqqət və qayğı, əslində, mətbuata və söz azadlığına verilən dəyərin ifadəsi idi. Heydər Əliyev yaxşı anlayırdı ki, jurnalist cəmiyyətlə dövlət arasında körpü rolunu oynayır. Buna görə də o, media nümayəndələri ilə münasibətlərində həmişə səmimiyyət, qarşılıqlı hörmət və etimad nümayiş etdirirdi. Məhz bu münasibət Azərbaycan jurnalistikasının inkişafına, peşəkar medianın formalaşmasına və jurnalistlərin öz fəaliyyətlərinə daha məsuliyyətlə yanaşmalarına mühüm təsir göstərib. Bu gün həmin hadisəni xatırlayarkən bir daha əmin oluram ki, Heydər Əliyevin jurnalistlərə münasibəti sadəcə dövlət başçısının media ilə əlaqəsi deyildi. Bu, insan əməyinə verilən qiymətin, peşəkarlığa göstərilən hörmətin və hər bir insanı diqqətdə saxlaya bilən böyük şəxsiyyətin xarakterinin təzahürü idi. Məhz buna görə də jurnalistlər onu yalnız dövlət xadimi kimi deyil, həm də medianın inkişafına xüsusi qayğı göstərən, jurnalistlərin problemlərini anlayan və onların fəaliyyətini yüksək qiymətləndirən lider kimi xatırlayırlar. Aradan illər keçsə də, həmin gün səslənən sadə bir sual – “O qız hanı?” – mənim üçün təkcə şəxsi xatirə deyil, həm də dəyərin, diqqətin və ehtiramın simvolu olaraq qalır. Bu diqqət və qayğı isə Heydər Əliyevin zəngin siyasi irsinin, insanlara olan münasibətinin və milli mətbuatımıza verdiyi önəmin təzahürüdür.

Bu qayğı o qədər səmimi idi ki, 2002-ci ildə Milli Lideri Naxçıvan səfərində müşayiət edərkən “rəsmi görüşlər bitdi, Heydər Əliyev Batabata istirahətə gedir” deyilsə də, biz – görüşü işıqlandıran jurnalistlər çox rahat şəkildə prezidentə “biz də sizinlə Batabata getmək istəyirik” dedik. Bu səmimi mühiti bizim üçün məhz Ulu Öndər özü yaratmışdı. Gülümsəyərək üzünü Katibliyin rəisi Dilarə Seyidzadəyə tutdu və Batabatda bizim üçün şərait yaradılmasına tapşırıq verdi.
Milli Liderlə sonuncu çəkiliş 21 aprel 2003-cü il Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi liseyin 30-cu ildönümü ilə bağlı liseydə oldu. Həmin günün axşamı isə Respublika sarayında tədbir nəzərdə tutulmuşdu. Və bu tədbirdəki çıxışı ilə Ulu Öndər milyonların qəlbində əbədi yuva qurdu.
Sonda isə bir daha vurğulamaq istəyirəm ki, Heydər Əliyevin fəaliyyəti dövrü Azərbaycan jurnalistika tarixinin inkişafında mühüm məktəb olub. Bu məktəbdə biz peşəkarlığı, məsuliyyəti, dövlətçilik təfəkkürünü, milli maraqlara sədaqəti və jurnalist sözünün gücünü öyrənmişik.
Bu gün Azərbaycan mediasının əldə etdiyi uğurlara nəzər salarkən, həmin inkişafın təməlində Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi prinsiplərin dayandığını aydın görürük. O, müstəqil medianın inkişafını demokratik cəmiyyət quruculuğunun ayrılmaz hissəsi hesab edir, jurnalistləri isə cəmiyyətin obyektiv informasiya ilə təmin olunmasında mühüm missiya daşıyan insanlar kimi dəyərləndirirdi.
Aradan illər keçsə də, onun jurnalistlərə göstərdiyi diqqət, mətbuatın inkişafı naminə atdığı addımlar və səsləndirdiyi fikirlər öz aktuallığını qoruyur. Heydər Əliyev yalnız Azərbaycanın dövlətçilik tarixində deyil, həm də milli mətbuat tarixində silinməz iz qoymuş böyük şəxsiyyətdir. Onun irsi bu gün də jurnalistlər üçün peşəkarlıq, vətənpərvərlik və məsuliyyət nümunəsi olaraq yaşayır.

Aynur NƏSİROVA
BDU, Jurnalistika fakültəsi, Beynəlxalq Jurnalistika və İnformasiya Siyasəti
kafedrasının müdiri