Afər Piriyeva yazır:

Kiberhücumlar və informasiya

təhlükəsizliyi:

Müharibələrin yeni cəbhəsi

Müasir dövrdə müharibələr artıq yalnız döyüş meydanlarında aparılmır. Rəqəmsal texnologiyaların sürətli inkişafı ilə yanaşı, kiberməkan da dövlətlər arasında rəqabətin və qarşıdurmanın əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib. Kritik infrastrukturun, dövlət qurumlarının, maliyyə sistemlərinin və informasiya resurslarının hədəfə alınması göstərir ki, kiberhücumlar milli təhlükəsizliyə ənənəvi hərbi təhdidlər qədər ciddi təsir göstərə bilir.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, kibermüharibələrin əsas məqsədi yalnız informasiya sistemlərini sıradan çıxarmaq deyil. Elektrik şəbəkələri, enerji infrastrukturu, nəqliyyat, bank sektoru, rabitə və səhiyyə sistemləri kimi kritik infrastrukturun fəaliyyətinin pozulması iqtisadiyyata və cəmiyyətə ciddi zərbə vura bilər. Buna görə də bir çox dövlətlər kibermüdafiə imkanlarını gücləndirməyə, milli kibertəhlükəsizlik strategiyalarını yeniləməyə və beynəlxalq əməkdaşlığı genişləndirməyə üstünlük verirlər.
Bununla yanaşı, informasiya təhlükəsizliyi yalnız texniki müdafiə vasitələri ilə məhdudlaşmır. Sosial şəbəkələr və rəqəmsal platformalar üzərindən yayılan saxta xəbərlər, manipulyasiya xarakterli məlumatlar və dezinformasiya kampaniyaları ictimai rəyə təsir göstərmək, siyasi proseslərə müdaxilə etmək və cəmiyyət daxilində etimadı sarsıtmaq məqsədi daşıyır. Bu səbəbdən informasiya savadlılığının artırılması və etibarlı informasiya mühitinin formalaşdırılması da milli təhlükəsizliyin vacib elementlərindən biri hesab edilir.
Azərbaycan da rəqəmsallaşmanın sürətləndiyi şəraitdə kibertəhlükəsizliyin gücləndirilməsini dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirib. Dövlət informasiya ehtiyatlarının qorunması, kritik infrastrukturun təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və rəqəmsal xidmətlərin etibarlılığının artırılması məqsədilə ardıcıl tədbirlər həyata keçirilir. Xüsusilə elektron hökumət xidmətlərinin genişlənməsi, rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı və dövlət idarəçiliyində müasir texnologiyaların tətbiqi kibermüdafiə imkanlarının daha da təkmilləşdirilməsini zəruri edir.
Azərbaycanın geostrateji mövqeyi də bu sahədə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şərqlə Qərbi birləşdirən mühüm enerji, nəqliyyat və kommunikasiya layihələrinin iştirakçısı olan Azərbaycan üçün rəqəmsal infrastrukturun təhlükəsizliyi həm milli maraqların qorunması, həm də beynəlxalq tərəfdaşlar qarşısında etibarlı tərəfdaş imicinin saxlanılması baxımından vacibdir. Enerji kəmərləri, nəqliyyat dəhlizləri, limanlar və digər strateji obyektlərin rəqəmsal idarəetmə sistemlərinin mühafizəsi ölkənin ümumi təhlükəsizlik konsepsiyasının mühüm tərkib hissəsinə çevrilib.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, gələcəyin müharibələri təkcə quruda, dənizdə və havada deyil, eyni zamanda kiberməkanda da aparılacaq. Bu baxımdan kibertəhlükəsizlik artıq yalnız informasiya texnologiyaları sahəsinin deyil, milli təhlükəsizliyin, iqtisadi sabitliyin və dövlətlərin strateji inkişafının əsas sütunlarından biri hesab olunur. Rəqəmsal transformasiyanın sürətlə davam etdiyi bir dövrdə kibermüdafiə imkanlarının gücləndirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi dövlətlərin təhlükəsizlik siyasətinin əsas prioritetlərindən biri olaraq qalacaq.

Piriyeva Afər Asəf qızı
Azərbaycan Radiosu - Redaktor