DÜŞÜNCƏ FƏDAİSİ

OLAN YAZIÇI

Yazıçı-publisist, tibb xidməti polkovnik-leytenantı Elman Süleyman oğlu Rüstəmovun “Novella və hekayələr” (“Vətən”, 2014) adı ilə nəşr olunmuş kitabını vərəqlədikcə, burada verilən ədəbi nümunələri oxuduqca, onların hər birində canlı həyat nəfəsi görürəm. Yazıların çoxu oçerk janrında – bədii dillə publisistikanın qovşağında verilmiş esse üslubundadır. Belə ki, burada təsvir olunanlar əsas etibarilə müəllifin özünün yaşantılarının, ya da görüb-eşitdiklərinin əsasında qələmə alınmışdır. Başqa sözlə, Elman Rüstəmov həyat hadisələrini yazıçı ustalığı ilə nəsrə uğurla gətirir. Burada maraqlı təhkiyə tərzi və üslubu şifahi ədəbiyyatımızdakı rəvayət janrını da xatırladır. Belə ki, yazıçı hadisələri elə təbiiliklə nəql edir ki, oxucu yazıçının özünü birbaşa həmin epizodların iştirakçısı kimi hiss edir. Bu da yazıçının oxucunu hadisələrin gerçəkliyinə inandırma ustalığıdır. Təsadüfi deyil ki, kitaba ön söz əvəzi kimi verilən yazıda da yazıçı-filosof, şair Əlisa Nicat yazısına “Elman Rüstəmovun nəsri zamanın güzgüsüdür” adını verib. Məhz “zamanın güzgüsü” olduğuna görədir ki, bu əsərlərdə biz həyat reallıqlarını təhkiyəçinin şahidi olduğu hadisələr fonunda təsəvvür edə bilirik. Ə.Nicat həmin yazısına belə başlayır:
“Müasirləri heç vaxt əsl yazıçı və filosofu görə bilmirlər. Hətta o, hər gün onların yanından gəlib keçsə, onlarla salamlaşsa, əl verib görüşsə də.
Tarix bu cür nümunələrlə doludur.
Tək-tək istisnaları nəzərə almasaq bütün xalqlar, hətta Almaniya, Fransa kimi ən zəkalı, qədirbilən xalqlar belə öz dövrlərində böyük istedadlara biganə olublar.
Musiqi sahəsində Bethoven, rəssamlıqda Van Qoq, ədəbiyyat sahəsində Kafka və nəhayət, təfəkkür aləmində Nitsşenin taleyi belə olmuşdur.” (səh. 4)
Daha sonra yazıçı dediklərinə rəğmən göstərir ki, “Elman Rüstəmov, əlbəttə, Kafka və Nitsşe deyil və onlara oxşamasına gərək də yoxdur. O, elə Elman Rüstəmovdur.”
Söz yox ki, Elman Rüstəmovun yazıçı kimi özünütəsdiqinə işarə edilir burda. Özü də o, bir müəllif kimi yazdıqlarında nə dərəcədə millidirsə, o dərəcədə də vətənpərvər kimi, nə dərəcədə milli ruhlu vətənpərvərdirsə, o dərəcədə də bəşəri ideallara sadiq bir sənətkar kimi çıxış edir. Mən onun yazılarının ruhunda ziyalı – yazıçı kimi özünü fəda etdiyini görürəm: onu sözün həqiqi mənasında düşüncə fədaisi olan yazıçı kimi səciyyələndirirəm. Çünki o, eşidib-gördükləri həyat həqiqətlərini yazıçı təxəyyülündən və analitik yazıçı düşüncəsindən keçirməklə nəsr əsərinə çevirir. Onun yazı üslubu, yazıçı kimi özünü göstərə bilmək missiyası məhz bu mühüm amildən rişələnir. Onun hər əsərində düşüncə qatları müəyyən intervallarla özünü göstərir.
“Kreml qülləsi”, “Ağ vərəq”, “Mən”, “Tupoy”, “Baş kəsənlər”, “Ən qısa hekayəm”, “21 dekabr dünyanın sonu, yoxsa bir yəhudi oyunu”, “Şəkinin “Xan sarayı” və s. Bütün bu və bu kimi digər əsərlərində biz qatbaqat düşüncə layları ilə rastlaşırıq: düşünərək (müəyyən ədəbi-fəlsəfi kəşflər edərək) oxucularını da bu xüsusda düşündürür.
Misal üçün, “Min il sonranın salnaməsindən...” adlı yazıya belə bir kəlamı avtoqraf yazıb: “Xalqlar ona görə mövcuddur ki, onların qəhrəmanları var”. Bu cümlə ilə müəllif xalq yaddaşında yüzillərlə özünə yer eləmiş epik və mifik qəhrəmanlara işarə edir, bildirmək istəyir ki, bu qəhrəmanlar zamanbazaman xalqı düşdükləri girdablardan, fəlakət və bəlalardan xilas etməklə xalqı özləri ilə bərabər qoruyub yaşadıblar. Həm də bu qəhrəmanlar xalqın özünükimlik simvoluna çevrilməklə gələcək nəsillərin də öyünc, qürur yeri olublar, xalqı zaman-zaman düşmən üzərinə hücumlara və zəfərlərə səfərbər edən mənəvi-fiziki gücün enerjisinə çevrilib, xalqı fiziki gücdən və ruhdan düşməyə qoymayıblar.
Cavanşirəm, Babəkəm,
Nəbiyəm, Koroğluyam –
Azərbaycan oğluyam (Hafiz Baxış)
və s. şəklində müəllifli və ya müəllifsiz xalq nəğmələrinə, mahnılarına çevrilərək dillərdə-ağızlarda gəzib-dolaşan qəhrəmanlarımız böyük bir ordu gücü timsalında “Azərbaycan oğluyam” tipli ifadə şəklində xalqın özünü təmsil edib yaşadıblar. Ona görə mən yuxarıda qeyd etdim ki, yazıçı kimi Elman Rüstəmovun nəsrində mərtəbəli şəkildə düşüncə qatları boy göstərir ki, bu epiqraf özündə müəyyən düşüncə tipi yaşadır. Məhz epiqrafdan doğan məntiqin davamı olaraq yazıçı hekayəyə belə başlanğıcla start verir: “Tarix boyu özünün qəhrəmanları ilə tanınan Azərbaycan 1000 il əvvəl, 2000-ci ilin əvvəllərində xalqın taleyində dönüş yaradan özünün növbəti qəhrəmanını meydana gətirdi. O vaxta qədər həmin torpaq Tomris ana, Cavanşir, Babək, Şah İsmayıl Xətai kimi qəhrəmanlar yetirmişdi. 20-ci əsrin sonunda, 21-ci əsrin əvvəllərində öz müstəqilliyini əldə etmiş Azərbaycanın 20%-dən çox ərazisi irticaçı dövlətlərin köməyi ilə böyük Ermənistan dövləti yaratmaq iddiası ilə yaşayan xəstə təxəyyüllü erməni millətçiləri tərəfindən işğal edilmişdi. 2 milyondan çox azərilər öz yurdlarından didərgin va qaçqın düşmüşdülər. 20 il idi ki, Azərbaycanın cənnət guşələri sayılan gözəl Qarabağ, Şuşa qalası erməni tapdağı altında idi. Kiçik xalqları bir-birinə vuruşduran va bundan böyük mənfəət götürən o vaxtkı irticaçı dövlətlər min bir hiylə və fənd işlədərək müxtəlif təşkilatlar yaradır və bu məsələlərin həllini həmin taşkilatlara tapşırmaqla məsələni uzadır va bundan öz xeyirləri üçün məharətlə istifadə edirdilər. Həmin dövrlərdə Azərbaycan Bakı nefti hesabına iqtisadi cəhətdən inkişaf etsə də, bu, vətənpərvərlik ruhunun yüksəlməsinə heç bir təsir göstərmirdi. Əksinə, Bakıya güclü kapital axını meşşan həyatı keçirən insanlar üçün əlverişli şərait yaradır, mətbuat və televiziya şou aləminə geniş yer ayırırdı. Şou biznes özünün çiçəklənmə dövrünü yaşayırdı. Artıq xalqda öz torpaqlarını azad etmək üçün bir inamsızlıq əmələ gəlmişdi. Çoxu bu müharibənin sonunu görmürdü, ümidsizliyə qapılanlar, həmin yerləri bir daha görməyəcəkləri ilə barışanlar var idi. Belə bir vaxtda Azərbaycan xalqının növbəti qəhrəmanı meydana çıxdı. Allah-təala sanki əməlinə uyğun ad qoymağı agah etmişdi onun valideynlərinə. Adını Mübariz qoymuşdular. Çoxlarının adı Mübariz idi o vaxt. Ancaq mübarizlik təkcə onun taleyinə, bəxtinə yazılmışdı. Alın yazısına çevrilmişdi. Ruhuna, iliyinə işləmişdi bu ad. Azəri türk xalqının saf geni ilə daşınan qəhrəmanlıq geni Cavanşirdən, Babəkdən, Şah İsmayıl Xətaidən sonra Mübarizin ruhuna keçmişdi” (səh. 70-71).
Müəllif hekayənin dili ilə də gələcəyi mətləbə (qəhrəmanlıq salnaməsinə) işarələr vurur, Tomris ana, Cavanşir, Babək, Xətai kimi tarixi (eləcə də xalq yaddaşındakı epik) qəhrəmanlarımızı xatırladır. Daha sonra yazıçı bu kimi qəhrəmanlarımızın göydən düşmə, yaxud sadəcə pafos naminə tərifə layiq olmadıqlarını xatırladır, göstərir ki, necə ki, bu qəhrəmanlarımız min ildi ki, xalqımızın əzmkarlıq, mübarizlik simvoluna çevriliblər, eləcə də bu gün də – “2000-ci ilin əvvəlində də xalqın taleyində dönüş yaradan növbəti qəhrəmanlar” doğuldu. Bəs kimdir bu qəhrəman? Əfsanəvi-mifik varlıqmı, xalq təxəyyülünün şişirtməsimi? Xeyr! Bu qəhrəman bizim müasirimiz olan xalq qəhrəmanı – Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimovdur. Əslində, bu mövzu ilə Elman Rüstəmov tariximizə və folklorumuza işarə yolu ilə dünyaya mesaj verir: Hansı mesajdır bu? Bu, o mesajdır ki, bu gün az qala öz qəhrəmanlıqları ilə və həm də bizdən uzaqlaşdıqda uzaq keçmişdə qalmaqları ilə mifik-əfsanəvi qəhrəmanlara dönmüş Tomris, Cavanşir, Babək, Xətai kimi tarixi şəxsiyyətlər heç də pafos naminə dilimizdə gəzib dolaşan uydurma obrazlar deyillər! Bir vaxtlar düşmənlərin canına vəlvələ salan bu tarixi qəhrəmanlarımız bu gün də doğulurlar. Onların biri də məhz Koroğlu kimi düşmənin kürkünə birə salmış Biləsuvarlı balası olan qəhrəman Mübariz İbrahimovdur. “Kim idi Mübariz? Sadə, zəhmətkeş bir azəri-türk ailəsinin övladı. Sadə kəndçi balası. O vaxt Azərbaycanın ucqar əyaləti sayılan Biləsuvar əyalətində, indiki böyük ticarət mərkəzinə və ziyarətgaha çevrilən Mübarizabad şəhərində dünyaya göz açmışdı sadə kəndçi balası, azəri-türk oğlu. Anası Qarabağ haqqında, bəşəriyyətin ən sonuncu dəhşətli soyqırımı sayılan Xocalı soyqırımı haqqında bayatılar deməklə, 19-20-ci əsrlərdə Azərbaycanın konservatoriyası sayılan Şuşa haqqında qəmli, vətən ruhlu nəğmələr oxumaqla layla çalmışdı öz oğluna, mübariz ruhda böyüyən Mübarizinə. Birinci sinfə ayaq basan Mübarizə ilk dərs günü ana dili müəllimi Şuşanın işğalından bəhs edən “Ana vətən çağırır” mövzusunda dərs keçmişdi. Dərsdən evə dönən Mübariz atasının və anasının boynuna sarılmış, onlara Vətən deyə müraciət etmişdi. Ata və anası isə “səni Vətən üçün böyüdəcəyik” – demişdilər gözləri qəlbinin atəşindən par-par parıldayan oğullarına. Hərb sənətinin sirlərinə yiyələnən və daim qəlbi səngər üçün döyünən Mübarizin əsgəri xidməti o vaxt daxili qoşunlar adlanan və ölkədaxili nizamı qoruyan qoşun növündə keçmişdi. Ancaq onun məqsədi daxili nizamı pozan nümayişçilərin başına dubinka endirmək yox, düşmən sinəsinə yumruq vurmaq, bir yumruqla işğal altında olan torpaqlarımızda at oynadan düşməni məhv etmək idi. Odur ki, əsgəri xidmətini başa vurduqdan sonra yenidən hərbi kursa yazılır və kursu müvəffəqiyyətlə bitirərək birbaşa cəbhə xəttinə yollanır. Postda dayandıqları yüksəklikdən işğal altında olan barlı-bərəkətli torpaqlarımızı, xarabazarlığa çevrilən kəndlərimizi, tüstüsü çıxmayan komaları, azan səsi eşidilməyən məscidləri seyr edən Mübarizin düşmənə nifrəti birə min artır. Bir gün tabeçiliyində olan və postda dayanaraq düşmən tapdağında olan vətənini nişangahla müşayiət edən əsgərin gözlərinin yaşardığını görür və səbəbini soruşur. Əsgər bildirir ki, indi onun dayandığı bu postda 20 il əvvəl onun atası dayanıbmış. O atası ki, o vaxt həmin bu yerdə böyrəyini soyuqlatmışdı və indi yataq xəstəsidi. İmkanlı ağalar isə onun atasının, Qarabağ müharibəsi iştirakçısının, Qarabağ müharibəsi əlilinin böyrəyinin dəyişdirilməsinə sponsorluq etmək əvəzinə şou biznesin “yeni ulduzlarına”, “avrovijin” iştirakçılarına sponsorluq edirlər. “Yəqin ki, 20 il sonra da mənim oğlum məni yataqda qoyub gələcək bu yerdən vətən torpaqlarını izləməyə. Çünki geri qayıdan kimi bir böyrəyimi atama vermək istəyirəm. Amma elə qorxuram ki, istəyim baş tutmaya. Çünki yaman gizildəyir böyrəklərim” – demişdi gözləri yaşlı əsgər. Mübariz öz dəsmalı ilə onun göz yaşlarını silmiş və “ağlama, 20 il sonra sənin oğlun buradan yox, Şuşadan seyr edəcək vətən torpaqlarını; İsa bulağını, Cıdır düzünü, gözəl Qarabağı. Bu sözü mən Mübariz Allah qarşısında söz verirəm sənə” – demişdi. Bunu demiş, həmin axşam ata və anasına son sətri “Təki vətən sağ olsun” kəlamı ilə bitən son məktubunu yazmış və təpədən dırnağa qədər silahlanaraq təkbaşına düşmən üstünə getmişdi. Gecənin qaranlığında intiqam hissindən par-par parıldayan, işıq saçan gözləri düşməni vahiməyə salmış, onu ova çıxmış ac canavara bənzətmişdi düşmən tərəf. Bəli, düşmən yanılmamışdı. Həmin anda Mübarizin qəlbinə türkün əfsanəvi mifi sayılan boz qurdun ruhu hakim kəsilmişdi. İlk sərrast atəş ön cərgədə keşik çəkən düşmǝni yerə sərir. Düşmən səngərində qarışıqlıq düşür. Əllərini silaha atmamış Mübarizin avtomatı işıq saçmağa başlayır. Yorğun məşqlər, ağır təlimlar zamanı qazanılmış zəngin təcrübə öz bəhrəsini verir”.
Göründüyü kimi, Elman Rüstəmov sənədli hekayə janrına xas olan oçerkvari üslubda “Kim idi Mübariz?” sualını qoymaqla qəhrəmanımızın tarixi kimliyinə arayış gətirir. Burada həm Mübarizin ata-anası ilə bağlı tarixi informasiyanı çatdırır, həm də Mübarizi tarixi-əfsanəvi cəngavərlik ruhunda yetirən milli-ədəbi zəminə də aydınlıq gətirərək göstərir ki, Azərbaycan xalqının milli və ədəbi-bədii-fəlsəfi düşüncəsində elə ana da, ata da vətən timsalında özünə möhkəm yer eləmişdir. Elə ona görə də ”Mübariz atasının və anasının boynuna sarılmış, onlara Vətən deyə müraciət etmişdi” ifadələri ilə müəllif bu məqama birbaşa toxunmuşdur. Çünki Azərbaycanlı təfəkküründə Ana vətən, Ata yurdu (Dədə-baba torpağı) tipli sabitləşmiş el ifadələri hava(yı)dan deyilməyib. Ata, ya ana övlad üçün nə dərəcədə əziz – doğmadırsa, elə torpaq (vətən) də o cür əziz və müqəddəsdir.
Daha sonra müəllif hekayə janrının bədii tələbinə uyğun olaraq burada da haşiyə çıxır, postda dayanan gənc əsgərin obrazını yaradır və o əsgərin atasının da vaxtilə bu postda – səngərdə keşik çəkərkən böyrəklərini soyuq aldığı səhnəsini təsvirə gətirir. Məhz bu acı səhnəni görən və eşidən Mübarizin bundan sonra qisas eşqilə düşmən üzərinə təkbaşına getməsindən söhbət açılır.
Gördüyümüz kimi, gətirilən bu parçada da yazıçının müxtəlif cür düşüncə modellərini bir arada birləşdirdiyinin şahidi oluruq. Mübarizin cismani kimliyi, daha sonra mənəvi kimliyi (ata-anasının metaforik siması olaraq Vətən övladı olması) və eyni zamanda mifik kimliyi laybalay oxucuya təsvir olunur. Göstərilir ki, gecə ikən düşmən ordusu üstünə təkbaşına yeriyən Mübarizi düşmənlər “ova çıxmış ac canavara bənzətmişdi”. Yazıçı bu bənzətmənin doğru olduğunu da təsdiqləyir: “Mübarizin qəlbinə türkün əfsanəvi Boz qurd mifinin hakim kəsildiyini” deyən yazıçı bununla qəhrəmanımızın mifik ulu əcdadlarımızdan sayılan Boz Qurdun da daşıyıcısı olduğunu düşüncə hadisəsi olaraq oxucuya təqdim edir. Bununla Elman Rüstəmov belə bir ideyanı vermək istəyir ki, qədim türk miflərində də – mifik qəhrəmanların təbiətində də rəmzi-metaforik şəkildə də olsa bir həqiqət boy göstərir. Bununla xilaskar Boz qurd obrazının özünün də hardasa metaforik də olsa həqiqətdən rişələndiyini göstərmək istəyir. Düşmənlərə anlatmaq istəyir ki, real qəhrəmanlarımız kimi mifik qəhrəmanlarımız da havadan – boş-boşuna yaranmayıblar.
Ardınca yazıçı Elman Rüstəmov Mübarizin qəhrəmanlıq səhnəsini təsvir edir, onun Koroğlu kimi meydana təkbaşına girib düşmən üzərinə atıldığını, leşi leş üstə qaladığını görtərir.
Yazıçı Mübarizin düşmənlərə bu qan uddurmasını “səngərdən izləyən əsgərlərimizin beynini silkələyib, yatmış beyinləri oyatdığını” yazır. Bununla müəllif onun bu misilsiz şücaətini 2020-ci ilin 44 günlük Zəfərlə sonuclanan savaşımızın başlanğıcı kimi səciyyələndirir.
Lakin təkcə 44 günlük qələbəmizin başlanğıcı çərçivəsində məhdudlaşdırmır, onu daha böyük ölçüdə dəyərləndirən yazıçı bunu aşağıdakı cümlələrlə ifadə etməklə həm hekayəni yekunlaşdırır, həm də hekayənin əsas ideyası olaraq hekayənin adına çıxardığı “Min il sonranın salnaməsindən...” ifadəsinə aydınlıq gətirib yazır: “Azərbaycanın ərazisində ən yüksək zirvə Bazardüzü zirvəsidir. Mübariz isə ondan daha da hündür bir zirvə fəth edir. Bu onun ucaldığı şəhidlik zirvəsi olur. Mübariz öz qəhrəmanlığı ilə şəhidliyin ən uca zirvəsinə yüksəlir. Onun qəhrəmanlığından sonra qəlbi qisas hissi ilə dolu azəri türkləri bu zirvəni fəth etməyə üz tuturlar. Televizorda hansısa müğənniyə cangüdənlik etməyindən fəxrlə danışan başı qırxılı peysər oğlanlar əllərinə silah alıb cəbhəyə yollanırlar. Rusiyada, Almaniyada, Hollandiyada Qarabağ müharibəsindən qaçıb gizlənmiş gənclər vətəni Azərbaycana qayıdıb 20 il düşmən tapdağında olan torpaqları azad etmək üçün silaha sarılırlar. Mübarizin qəhrəmanlığından sonra xalqda özünə inam yaranır, əsl vətən ruhlu, Çanaqqala döyüşçüləri kimi ölümün gözünün içinə düz baxan böyük bir Mübarizlər ordusu yaranır. Har ayın sonunda Mübarizin ruhu əsgər yoldaşlarından birinin bədəninə daxil olur, həmin əsgər də Mübariz kimi silahlanaraq əvvəlcə Mübarizin atasının və anasının əlindən öpür, təkbaşına düşmən üstünə yeriyir və düşmənin mövqelərini darmadağın edərək şəhid olur. Artıq Azərbaycan özünün 100-cü Mübarizini şəhid verərkən düşmən ordusundan əsər-əlamət qalmamış, sağ qala bilənlər nəinki işğal etdikləri Azərbaycan torpaqlarından, həm də tarix boyu məskunlaşdıqları qədim Azərbaycan torpaqlarından baş götürüb Avropa ölkələrinə qaçmış və 3-cü minilliyin ortalarında bir millət kimi assimilyasiya olaraq yer üzündən silinmişlər ... 3011-ci il. “Azərbaycanın tarixi salnaməsindən”.
Belə bitirir hekayəni müəllif. Tarix isə gördüyümüz kimi, hekayənin yazıldığı real 2011-ci il tarixi ilə yox, 3011-ci il kimi göstərilib.
İstərdim bu məqamdan öncə yazıçının söhbət açdığı Bazardüzü zirvəsi ilə bağlı söylədiyi “Mübarizin o zirvədən də yüksək bir zirvə – şəhidlik zirvəsi” fəth etməsi məsələsinə də toxunam. Bu ifadələr mənim 1990-cı illərin əvvəllərində, hələ Cəbrayıl torpağı işğala məruz qalmadığı dövrlərdən çox əvvəl yazdığım şeirimdən aşağıdakı misraları bir daha xatırlatdı mənə:

Torpağın köksündə ən yüksək zirvə
Kəşf etdi şəhid şah şəhid qardaşım.

O vaxt şəhid qardaşlarımızın öz şəhidlikləri – igidliklərilə “torpağın köksündə ən yüksək – əlyetməz bir zirvəni kəşf etdiklərini” yazmışdım misraların dililə. İndi də Elman Rüstəmov Mübarizin timsalında şəhidlərimizin Bazardüzü zirvəsindən də uca bir qəhrəmanlıq zirvəsini fəth etdikləri fikrini oxuyuram. Fikirlərimiz necə də üst-üstə düşür. Məlumdur ki, torpaqda – yerin təkində ancaq dərinlik ölçüsündən söhbət gedə bilər. Ancaq biz bədii-fəlsəfi bir yanaşma ilə şəhidlərimizin torpağın yeraltı qatında dərinlik aşkarladıqlarını yox, əlyetməz – ən yüksək zirvəni fəth etdiklərini söyləmişik. Bu yanaşma mahiyyətcə şəhidlərimizin torpağa gömüldüklərini yox, əksinə, ölməzliyə, ölməzlik zirvəsinə yüksəldiklərinə dair söylədiyimiz bədii-poetik bir dəyərləndirmədir. O ki qaldı yazıçı Elman Rüstəmovun hekayəni belə bir sonluqla bitirməsinə və hələ bundan sonra bəşəriyyətin 1000 illik bir yol qət edəcəyi 3011-ci il tarixinin simvolikasına, bununla müəllif özündən əvvəlki tarixi şəxsiyyət olan qəhrəmanlarımızın bu gün tarixi-mifik bir örtüyə bürünərək günümüzdə – zamanımızda yaşamasına paralel bir bənzərlik ortaya qoymuşdur ki, hələ 1000 il bundan sonra da Mübariz İbrahimov qəhrəmanlığı öz sələflərinin qəhrəmanlığı kimi xalqımızın və vətənimizin tarixində anılıb yaşayacaqdır. Eyni zamanda bununla müəllif gələcəyi yazıçı gözü ilə necə görə biləcəyini təsəvvürdə canlandırmışdır. Yazıçıların öz əsərləri ilə real və ya fantastik təsvir yolu ilə gələcəyi təsəvvürdə canlandırmaları isə ədəbiyyatda kino sənəti və s. vasitəsilə əks etdirdiyi nümunələr isə hamımıza tanış məsələdir.
Bir sözlə, yazıçı Elman Rüstəmovun hər bir yazısı oxucuya müəyyən ideya – estetik məzmunlu dəyərli fikirlər aşılayır. İxtisasca həkim olan yazıçı əsərləri ilə insanların mənəvi dünyasında sağlam və faydalı ovqatla düşünə bilmək duyğuları formalaşdırır. Dəyərli yazıçımıza yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayırıq!

Şakir Albalıyev,
filologiya elmləri doktoru

Söz ruhunda İlqar

Fəhmi imzası

Sözün tarixi bəşəriyyətin yaranışı, insanın özünüdərk prosesi qədər qədim və sirlidir. İlk insan daxilindəki tufanları, heyranlıqları və qorxuları ifadə etmək üçün sözə sığınandan bəri, poetik düşüncə ruhun ən sadiq bələdçisinə çevrilmişdir. Əsrlər bir-birini əvəz etsə, nəsillər dəyişsə də, poeziyanın mayası, toxunduğu mövzular demək olar ki, eyni qalmışdır: əlçatmaz yar, qovuşa bilməyən aşiqlərin pıçıltıları, təbiətin fəsillərlə dəyişən rəngləri və insanın daxili tənhalığı...
Lakin bu minillik, şablonlaşmağa meylli mövzuları özünəməxsus üslubda işləyən, onlara yeni nəfəs və fərqli semantik qatlar qazandıran yazıçı-publisistlər sayəsində oxucu heç vaxt eyni ritmdən darıxmır, bədii zövqün aşınmasına bais olmur. Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatında məhz bu bədii zövqü qoruyan, misraları ilə ruhun ən dərin qatlarına toxunan imzalardan biri də İlqar Fəhmidir. Onun yaradıcılığı ilə, xüsusən də şeir dünyası ilə tanışlıq insanı mistik və fəlsəfi bir məna aləminin dərinliklərinə çəkir. Bəzən bu misraların sehrinə qapılarkən insan qeyri-ixtiyari düşünür: Bu sətirlər həqiqətənmi qələmdən çıxıb? Onlar adi bir kağız vərəqində necə belə canlı, belə ağır dayana bilirlər?
Unut məni
Şairin sevgi fəlsəfəsini anlamaq üçün onun yaradıcılığında xüsusi çəkisi olan "Unut məni" şeirinə diqqət yetirmək kifayətdir. İlk baxışda bu şeir sadə bir ayrılıq fəryadı və ya unudulmaq istəyi kimi görünə bilər. Lakin misraların dərinliyinə endikcə poetik obrazın əslində tam tərsi bir arzunu – əbədi yaddaşda qalmaq istəyini necə gizlətdiyini görürük:
Unut məni səhərlər, üfüq işıldayanda,
Yavaşca pəncərəndə budaq xışıldayanda.
Unut məni günorta, külək günü əyəndə,
Divanda halsız-halsız kitab vərəqləyəndə...
Şair sevgilisindən onu elə anlarda unutmağı xahiş edir ki, həmin anlar insanın ən həssas, təbiətlə və özü ilə baş-başa qaldığı, duyğuların pərvazlandığı dəqiqələrdir. Üfüqün işıldaması, budağın xışıltısı, günortanın sakitliyi, kitab vərəqlərinin səsi onsuz da sevgini və seviləni xatırladan təbii stimullardır.
Şeirin kulminasiya nöqtəsi isə məişət fonunda verilən fəlsəfi-dramatik mənzərədir:
Unut məni hər axşam, sızıltıdan bezəndə,
Durub gedib ərinçün mixəkli çay süzəndə...
Bu misralarda sönmüş bir eşqin, başqasına aid olan bir qadının daxili sızıltısı var. "Mixəkli çay" detalı şeirə həm milli element, həm də vizual bir rəng qatır. Şair "Unut məni, unut, tam. Səhər... Günorta... Axşam..." deyərək zamanın bütün kəsiklərini əhatə edir. Bu isə o deməkdir ki, məni heç bir zaman unutma! Sadə, yaddaqalan, ritmik ahəngi ilə insanı uzaqlara aparan bu şeir, əslində unudulmazlığın poetik bəyannaməsidir.
Məni axtar
Müəllifin "Məni axtar" (Əruz üstündə mini-poema) adlı əsəri klassik ənənə ilə müasir urbanistik (şəhər) həyatın sintezindən doğan möhtəşəm bir poetik nümunədir. İlqar Fəhmi klassik əruz vəzninin ritmini müasir dövrün detalları ilə (bar, kafe, taksi, siqaret tüstüsü) elə ustalıqla birləşdirir ki, oxucu zaman və məkan anlayışını itirir. Şair insanın xoşbəxt və əyləncəli anlarında deyil, məhz daxili böhran, saxtalıq və tənhalıq anlarında sığınacaq yerinə çevrilmək istəyir:
Məni axtarma hər axşam, yığışıb şənlik edəndə,
Yenə də barda, kafedə ötəri gün keçirəndə...
Dadı şit qəhqəhələrdən bezikib təngə gələndə,
Taparaq nəysə bəhanə yenə küncə çəkiləndə – Məni axtar.
"Şit qəhqəhələr", "boş foye", "siqaret tüstüsü" müasir insanın depressiyasını, kütlə içindəki tənhalığını vizuallaşdıran güclü metaforalardır. Şair sevdiyi qadını "taksi kəsən gecəyarı yolların" soyuğundan, "soyumuş güzgüdə hiddətlə baxan öz əksindən" xilas etməyə hazırdır.
Şeirin son bəndi isə metafizik bir xilaskarlıq missiyası daşıyır:
Çıxmaram bircə sözündən, səni allam yer üzündən,
Çəkərəm mavi səmaya, öpərəm nəmli gözündən...
Bu misralar sevgini yerdəki bütün çirkinliklərdən, "sərsəm həyatın" ağırlığından qoparıb ülvi, transsendent bir müstəviyə – "mavi səmaya" qaldırır. Ritmin təkrarı (rədiflər) şeirə elə bir daxili musiqi bəxş edir ki, oxucu özünü həmin melodiyanın dalğasında hiss edir.
Ağlayan yağışa
İlqar Fəhmi poeziyasında təbiət hadisələri heç vaxt sadəcə dekorasiya deyil. "Ağlayan yağışa" şeirində şair romantik ədəbiyyatın ən çox istifadə etdiyi "yağış" simvoluna tam fərqli bir rakursdan yanaşır. Burada yağış – saxta göz yaşlarının, səmimi olmayan kədərin rəmzidir:
Gözünün yaşını tökmə. Bu soyuq ahı yığışdır,
Bu bulud süni buluddur. Bu yağış saxta yağışdır.
Müəllif aşiqin və ya qarşı tərəfin nümayişkaranə kədərinə inanmır. "İti kirpikdəki yaşlar", "həyəcanla dolu sözlər" onun bədii intuisiyasını aldada bilmir, çünki o, insanın daxili aləmini mükəmməl bilir. "Gülüşün ağlamağınla arası bircə qarışdır" misrası insan psixologiyasının dəyişkənliyini, hisslərin teatrallaşdırılmasını tənqid edir. Fəsillərin, şimşəklərin və sellərin önəmi yoxdur; əgər daxildə səmimiyyət yoxdursa, təbiətin bütün möcüzələri şairin nəzərində əhəmiyyətini itirir: "Nə qədər yağsa da yağsın, bu yağış saxta yağışdı..."
İlqar Fəhminin şeir dünyasına səyahət göstərir ki, o, sadəcə qafiyə xatirinə yazan bir şair deyil. O, sözün arxasında dayanan böyük bir fəlsəfənin, intellektual bədii təfəkkürün daşıyıcısıdır. Onun poeziyası klassik şeirimizin irsi (əruzun əzəməti, təsəvvüfi dərinlik) ilə müasir insanın daxili dramatizminin mükəmməl vəhdətidir.
Müəllifin misraları sadəliyi ilə dərhal yaddaşa həkk olunur, lakin eyni zamanda insanın iliklərinə qədər işləyən fəlsəfi bir kədəri, bədii estetikası var. Fəhminin şeirləri oxucunu gündəlik həyatın adiliyindən qoparır, duyğuların aşınmasının qarşısını alır və bizi sözün, sevginin və ruhun əbədi, toxunulmaz dünyasına qovuşdurur. Bu yaradıcılıq – çağdaş ədəbiyyatımızın unudulmaz və hər zaman təzə qalan mənəvi xəzinəsidir.

Ayhan

“Elmdə keyfiyyət riyazi

statistikaya qurban verilir...”

"Bizə virtual indeks balonları deyil, fundamental keyfiyyət lazımdır"
Bakıda Odlar Yurdu Universitetinin təşkilatçılığı ilə 3-cü “Ağıllı Ətraf Mühit və Yaşıl Texnologiyalar 2026” – İCSEGT 2026 Beynəlxalq Elmi Konfransı öz işinə başlayıb.
“Butov.az” xəbər verir ki, dünyanın müxtəlif ölkələrindən alimləri, tədqiqatçıları və akademik mütəxəssisləri bir araya gətirən mötəbər tədbirdə Milli Məclisin Təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya komitəsinin sədri Sadiq Qurbanov geniş məruzə ilə çıxış edib.
Komitə sədri müasir dünyanın süni intellekt, rəqəmsallaşma və biotexnologiyaların rəhbərlik etdiyi ən sürətli transformasiya dövrünü yaşadığını bildirib. S.Qurbanov qeyd edib ki, bu intellektual zirvədə qarşılaşdığımız əsas sual texnologiyanın insanlığı inkişaf etdirməsi, yoxsa insanın tədricən süni bir obyektə çevrilməsi ilə bağlıdır.

Alman filosofu Armin Qrunvaldın “Texnika və cəmiyyət” fəlsəfəsinə istinad edən deputat, əsas problemin texnoloji tərəqqinin insanın etik dərketmə sürətini çox qabaqlaması olduğunu diqqətə çatdırıb.
O, texnologiyanın yaratdığı təzadları bənd-bənd analiz edərək, müsbət və mənfi tərəfləri belə qruplaşdırıb:“Bir tərəfdən, süni intellekt istehsalı qlobal səviyyədə sürətləndirir, rəqəmsal sistemlər gündəlik həyatı maksimum asanlaşdırır, tibbi texnologiyalar insanın bioloji ömrünü uzadır, qlobal kommunikasiya şəbəkələri coğrafi sərhədləri tamamilə aradan qaldırır.
Digər tərəfdən isə insan tədricən rəqəmsal nəzarətin və böyük verilənlərin (Big Data) obyektinə çevrilir, şəxsi məlumatlar kapitalizm üçün yeni “strateji resurs” kimi istifadə olunur, sosial media müstəqil düşünən cəmiyyət yox, alqoritmlərə anlıq reaksiya verən kütlə formalaşdırır. Habelə informasiya bolluğu dərindən oxuma və təfəkkür dərinliyini zəiflədir və texnologiya insanı virtual alqoritmlərdən asılı vəziyyətə salır”.
Sadiq Qurbanov vurğulayıb ki, insan davranışlarının izlənilməsi Jan Bodriyarın dediyi kimi, reallığın özünü itirdiyi bir "Simulyasiya əsri" formalaşdırır və texnoloji inkişafın istiqamətini mənəvi dəyərlər yox, böyük korporasiyalar müəyyən edir.
Komitə sədri elmin daxili idarəetmə mexanizmlərində yaranan ciddi böhrana da toxunub. Kəmiyyət və rəqəm aludəçiliyinin elmi zəhərlədiyini deyən natiq, sosioloq Ginqrasın "Bibliometrik Reduksionizm" və amansız "Hirş İndeksi Epidemiyası" terminlərini xatırladıb: "Bu epistemoloji böhranın mahiyyəti elmdə keyfiyyətin riyazi statistikaya qurban verilməsidir. Bu gün bir alim planetin taleyini dəyişdirəcək, elmdə paradiqma yaradacaq 3 fundamental məqalə yazsa və hər birinə 60 sanballı istinad alsa, onun H-indeksi cəmi 3 olur. Digər tərəfdən, heç bir elmi yeniliyi olmayan, ortabab, korporativ şəkildə bir-birinə istinad edən 10 məqalə ərsəyə gətirən və hər birinə cəmi 11 sitat toplayan bir şəxsin H-indeksi 10 olur. Mövcud bürokratik sistem ikinci tədqiqatçını “3 dəfə daha uğurlu” hesab edir, irəli çəkir və maliyyələşdirir.
Elm idarəçilərinin sığındığı “Hər hansı bir rəqəm, heç bir rəqəmin olmamasından yaxşıdır” düşüncəsi elmi yaradıcılığın mənəviyyatını və ali məqsədini sıradan çıxarır. Bu epidemiya bizim bu gün müzakirə etdiyimiz “Yaşıl Elm” ekosisteminə də sirayət edir: alimlər dünyanı real olaraq xilas edəcək tətbiqi ekoloji innovasiyalar tapmaq əvəzinə, rəqəmsal bazalarda reytinq xalları toplamaq yarışına daxil olurlar. Bizə virtual indeks balonları deyil, biosferin real xilası üçün fundamental keyfiyyət lazımdır".

Bu təhlükənin cəmiyyətin hər bir qatında – avtomatlaşdırma nəticəsində peşələrin itirilməsində, süni intellektin yaradıcı sahələrə daxil olmasında, milli informasiya təhlükəsizliyinə təsirlərdə və kiberməkandakı geosiyasi qarşıdurmalarda özünü göstərdiyini deyən S.Qurbanov, Nobel mükafatçısı Xose Saramaqonun sözlərinə istinad edərək gələcəyin ən böyük böhranının insanın öz mənəvi kimliyini qorumaq olacağını bildirib.
Natiq vurğulayıb ki, əsas məsələ texnologiyaya kor-koranə qarşı çıxmaq deyil, onu mütləq məqsəd yox, insana xidmət edən bir alətə çevirməkdir. Məhz buna görə həm elmi idarəetmədə, həm də dövlətçilik arxitekturasında əsas çağırış “insanı və onun mənəviyyatını qoruyan texnologiya modeli” yaratmaqdır.
Sadiq Qurbanovun fikrincə, bu model aşağıdakı prinsiplərə əsaslanmalıdır:
-Etik məsuliyyətə;
-Türk-İslam təfəkküründə ilahi bir nizam kimi qəbul edilən mütləq sosial ədalətə;
-Milli kimliyə və təhlükəsizliyə;
-Ümummilli Lider Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsində vurğuladığı kimi, milli-mənəvi dəyərlərin və tarixi yaddaşın qorunması prinsipinə;
-Ekoloji davamlılığa.

Məruzəsinin sonunda komitə sədri bəşəriyyətin qarşısında duran fundamental seçimin texnologiyanın insana və onun ali mənəviyyatına, yoxsa amansız rəqəmsal nəzarət mexanizminə xidmət edəcəyi ilə bağlı olduğunu bəyan edib. S.Qurbanov konfransın bu qlobal problemlərin həllinə öz töhfəsini verəcəyinə ümidvar olduğunu bildirərək, tədbirin işinə elmi uğurlar arzulayıb.

Aeroport gücləndirilmiş

rejimə keçdi

Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu Bakıda keçiriləcək BMT-nin Dünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) ilə əlaqədar 15–25 may tarixlərində gücləndirilmiş əməliyyat rejimində fəaliyyət göstərəcək. Aeroportdan məlumatda bildirilib ki, Forum çərçivəsində ölkəyə gələcək beynəlxalq nümayəndə heyətləri və sərnişin axınının artacağı nəzərə alınaraq hava limanında əməliyyat prosesləri, sərnişin xidmətləri və təhlükəsizlik tədbirləri üzrə əlavə koordinasiya mexanizmləri tətbiq olunub. Məqsəd iştirakçıların rahat, təhlükəsiz və fasiləsiz hərəkətinin təmin edilməsi, sərnişin təcrübəsinin yüksək standartlar səviyyəsində qorunmasıdır.
WUF13 dövründə Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu forum iştirakçılarının şəhər üzrə hərəkətinin daha rahat təşkili məqsədilə xüsusi nəqliyyat sisteminə inteqrasiya olunub. Forum iştirakçıları hava limanı, əsas nəqliyyat mübadilə mərkəzləri, qonaqlama məkanları və tədbir keçiriləcək ərazi arasında fasiləsiz nəqliyyat imkanlarından istifadə edə biləcəklər.
Bu çərçivədə WUF13 Hava Limanı Servis Avtobusları 12 may tarixindən etibarən fəaliyyət göstərir və 24 may tarixinədək 24/7 rejimində fasiləsiz xidmət göstərərək forum iştirakçılarının şəhərin müxtəlif nöqtələrinə rahat çatmasını təmin edir. 25 may tarixində isə avtobuslar saat 18:00-dək fəaliyyət göstərəcək.
İştirakçılar aşağıdakı əsas istiqamətlər üzrə xüsusi marşrutlardan istifadə edə bilərlər:

- A1 | 28 May
- A2 | Nərimanov
- A3 | İzmir
- A4 | Şıx
- A5 | İçərişəhər
- A6 | Sea Breeze
Eyni zamanda, sərnişinlərin rahat gediş-gəlişini təmin edən "Airport Express" (H1 xətti) əvvəlki qaydada 28 May və Koroğlu metrostansiyalarından Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunun Terminal 1 və Terminal 2 istiqamətində 24/7 rejimində fasiləsiz fəaliyyətini davam etdirir.
"Artan sərnişin axını nəzərə alınaraq sərnişinlərə uçuş vaxtından ən azı 2–3 saat əvvəl hava limanında olmaları tövsiyə olunur. Səyahət prosesinin daha rahat və operativ təşkili məqsədilə əvvəlcədən onlayn qeydiyyatdan istifadə edilməsi məsləhətdir.
Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu WUF13 çərçivəsində ölkəyə gələn qonaqlar və bütün sərnişinlər üçün əməliyyat davamlılığının, yüksək xidmət keyfiyyətinin və təhlükəsiz sərnişin təcrübəsinin təmin olunması istiqamətində fəaliyyətini davam etdirir", - məlumatda vurğulanıb.

Vaqif İsaqoğlunun

"Günahsız günahkar" dünyası

Müasir Azərbaycan nəsri hər zaman cəmiyyətin nəbzini tutmağı, baş verən sosial-mənəvi prosesləri bədii süzgəcdən keçirməyi bacarmışdır. Bu ənənəni layiqincə davam etdirən tanınmış yazar Vaqif İsaqoğlunun bu yaxınlarda işıq üzü görən "Günahsız günahkar" hekayələr kitabı ədəbi mühitdə xüsusi diqqət çəkir. Kitab təkcə bir yazıçı təxəyyülünün məhsulu deyil, həm də yaşanmışların, şahidliyin və vətəndaş yanğısının kağıza köçürülmüş fəryadıdır. Cəmiyyətin ağrılı nöqtələri və məmur özbaşınalığı kitabın mərkəzində dayanan əsas xətlərdən biri müəllifi dərindən narahat edən haqsızlıqlar və cəmiyyətdə kök salmış mənfi təzahürlərdir.
Vaqif İsaqoğlu hekayələrində özlərini "kiçik allahlar" hesab edən, vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə edərək rüşvətxorluğa qurşanmış məmurların iç üzünü cəsarətlə açır. Yazıçı göstərir ki, bir insanın taleyi bəzən soyuq kabinetlərdə oturanların insafına qaldıqda, "günahsızlar" necə "günahkara" çevrilir. Kitabın adı da məhz bu paradoksdan doğur: Müəllif hekayələrində zərrə qədər də olsa yalana, süni boyalara yer vermir. Oxucu hiss edir ki, o, yalnız şahidi olduğu, gözləri ilə gördüyü real hadisələri qələmə alıb. Bu realizm oxucuda yazıçıya qarşı böyük bir inam yaradır.
Kitabın digər mühüm qatını vətənpərvərlik və milli yaddaşın qorunması təşkil edir. Müəllif "Anuş", "Erməni", "Mişel" kimi hekayələrində erməni faşizminin eybəcər simasını, dinc əhaliyə qarşı törədilən amansız divanları və insanlığa sığmayan vəhşilikləri bədii dillə gələcək nəsillərə ötürür. Bu hekayələr sadəcə keçmişin təsviri deyil, həm də bir ayıq-sayıqlıq çağırışıdır.
Vaqif İsaqoğlu türk dünyasına qənim kəsilən bu ideologiyanın mahiyyətini açaraq, oxucunu hər zaman ehtiyatlı olmağa və tarixin dərslərini unutmamağa səsləyir. Onun təsvir etdiyi "insan adına yaraşmayan hərəkətlər" əslində bir xalqın çəkdiyi iztirabların sənədli xronikasıdır.
Vaqif İsaqoğlunun "Oğru" hekayəsində professor Bədəlovun mənəvi dəyərlərinin maddi maraqlar qarşısında sarsılması və ömür yoldaşının xatirəsini əbədiləşdirmək üçün kitablarını satmağa məcbur qalması təsvir edilir. Hekayədə ziyalının çarəsizliyi və zəmanənin mənəvi aşınması ən dar məqamda kitabların sahibinə əl tutmaması fonunda göstərilir.
Vaqif İsaqoğlunun "Qazi Həsən" hekayəsi cəmiyyətin ən ağrılı yaralarına toxunan, oxucunu dərindən sarsıdan realistik bir əsərdir. Müəllif kiçik bir küçə hadisəsi fonunda mənəvi aşınmanı, laqeydliyi və qazilərin qarşılaşdığı sosial ədalətsizliyi ustalıqla təsvir edir.
Hekayənin süjet xətti iki tamamilə zidd dünyagörüşünün və mənəviyyatın toqquşması üzərində qurulub. Füzuli döyüşlərində iki erməni tankını məhv edən, qazi Həsən bədənində hələ də müharibənin qəlpələrini daşıyan Vətən fədaisidir. O, dövlətdən heç bir imtiyaz istəmir, öz halal zəhməti ilə yetişdirdiyi çiyələkləri sataraq dolanmaq istəyir. Sahə müvəkkili qanunu qorumalı olduğu halda, rüşvətxorluq və qanunsuzluq yaradır, öz vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə edərək tabeçiliyindəki küçəni şəxsi qazanc mənbəyi kimi idarə edir.
Hekayədəki hadisələrin inkişafı insan mənəviyyatına vurulan ağır zərbələri müəllif ardıcıllıqla göstərir. Kapitanın qazinin sözünə qarşılıq ona şillə vurması, dövlətin asayiş keşikçisinin vətəndaşa qarşı fiziki və mənəvi zorakılığıdır. Polisin qəhrəmanlıq nişanələrini "iki-üç dəmir-dümür" adlandırması, cəmiyyətdə müqəddəs dəyərlərə verilən saxta qiymətin bariz nümunəsidir. "Gündəlik 40 manat verərsən, alver edərsən" tələbi, qanunların deyil, pulun hökmranlıq etdiyi korrupsiyalaşmış mühiti ifşa edir. Kapitanın çiyələk yeşiklərinə təpik vurması, əzilən meyvələrlə qazinin ayaqlar altına atılan qürurunu simvolizə edir. Ayaqqabısını qazinin kürəyinə sürtərək təmizləməsi isə insanlığın tamamilə bitdiyi, mənəvi eybəcərliyin zirvəsidir.
Vaqif İsaqoğlunun " Qazi Həsən" hekayəsində müharibədə tankları partladan, qəlpələrə sinə gərən yenilməz bir qəhrəman, sülh dövründə arxa cəbhənin amansız və laqeyd bürokratiyası qarşısında aciz qalır. Həsənin körpə uşaq kimi ağlaması fiziki ağrıdan deyil, bədənindəki qəlpələrin sızıltısından deyil, uğrunda canını qoyduğu vətəndə gördüyü mənəvi xəyanətdən və haqsızlıqdandır. Əsər hər bir fərdi qazilərə, şəhid ailələrinə qarşı daha diqqətli, hörmətli və vicdanlı olmağa səsləyir."Qazi Həsən" hekayəsi sadəcə bir polislə qazinin davası deyil, cəmiyyətdəki mənəvi aşınmaya qarşı yazılmış bir haray və xəbərdarlıq fəryadıdır.

Kitabın ən sarsıdıcı və emosional məqamları "Ana istəyi" və "Şəhid" hekayələrində cəmlənib. Müəllif şəhid anasının daxili dünyasını, onun övlad itkisindən doğan sonsuz ağrısını elə ustalıqla təsvir edir ki, oxucu bu kədərin içində boğulur. "Məni də oğlumla birlikdə dəfn edin" deyən ananın fəryadı, əslində bütün Azərbaycan analarının mətanətinin və sevgisinin simvoludur."Şəhid" hekayəsində qəfil gələn xəbərin ananı "ildırım kimi vurması" səhnəsi sarsıdıcıdır. Lakin yazar burada həm də mənəvi ucalığı qeyd edir. Övladının tabutu qarşısında duran ananın: "İndi o təkcə mənim oğlum deyil, Azərbaycanın oğludur" - deməsi, fərdi kədərin milli qürura çevrilməsinin ən yüksək nöqtəsidir.
Vaqif İsaqoğlunun "Günahsız günahkar" kitabı təmizlik, düzlük, sədaqət və torpaq sevgisi kimi ali dəyərlərin təbliğinə xidmət edir. Bu əsər həm bir ictimai qınaq, həm də milli ruhun dirçəlişinə töhfədir. Yazıçı oxucusunu həm ətrafındakı haqsızlıqlara qarşı mübariz olmağa, həm də vətən qarşısındakı borcunu unutmamağa çağırır.

Hüseyn İsaoğlu,
yazıçı-publisist, AYB-nin və AJB-nin üzvü.

Şuşaya gedirsən?

Şuşa şəhərində yol hərəkətinin təşkili ilə bağlı dəyişiklik edilib.
Butov.az Oxu.az-a istinadla xəbər verir ki, bununla bağlı videogörüntülər yayılıb.
Bildirilib ki, Şuşa qalasının qarşısından keçən avtomobil yolunda hərəkət artıq birtərəfli qaydada təşkil olunub. Ərazidə sürücülərin hərəkətinə nəzarət məqsədilə xüsusi müşahidə kameraları da quraşdırılıb.
Qeyd edilib ki, müəyyən olunan hərəkət qaydalarını pozan sürücülər inzibati məsuliyyətə cəlb olunacaqlar.
Belə ki, əks istiqamətdə hərəkət edən sürücülər 4 cərimə balı və 150 manat məbləğində cərimə ilə üzləşə bilərlər.

BA Tv Youtube kanalı

yayıma başlayır

BA Tv (Bütöv Azərbaycan Televiziyası) Youtube kanalı yayıma başlayır. Kanalın qurucusu Hərbi Jurnalistlər Birliyinin sədri Tamxil Ziyəddinoğlu yeni layihəsi ilə bağlı fikrini belə açıqlayıb:
2008-ci ilin 15 sentyabrında- Bakının işğaldan azad olunduğu gün “Bütöv Azərbaycan” qəzetinin nəşrinə başladıq. Aradan 18 il keçib. Demək olar ki, bu illər ərzində çox şey dəyişib. Redaksiyamız bütün qardaş xalqlarımızın- Talış, Ləzgi, Kürd dostlarımızın toplaşdığı isti ocağa çevrilib. 1805-ci ildən başlayaraq işğal olunmuş torpaqlarımızın bir qismini azad edən igid oğullarımız haqqında dastanlar yazılıb, çap eləmişik. Bu illər ərzində yaranan Bütöv Azərbaycançılar Ordusunun əsas kontingenti gənclərdən ibarətdir ki, bu da bizi çox sevindirir.
Demək olar ki, indiki texnoloji inkişaf şəraitində informasiya yayımı sürətləndikcə dünya “kiçilir” və hər yer əlçatan olur. Bu əlçatanlığı oxucularımız üçün də təmin etmək üçün qəzetimizin Youtube kanalının yaradılması zərurəti yarandı. Bu ehtiyacı nəzərə alıb jurnalist dostum Vəfalı Qasımovla birgə fəaliyyətə başladıq. Komandamız formalaşana qədər kiçik təqdimat süjetləri hazırlayırıq.
Kanalımızda tariximizin qaranlıq səhifələrinə işıq tutulacaq. Milli məfkurə liderlərimiz, Milli Azadlıq fədailərimiz, elm fədailərimiz, din xadimlərimiz, şəhidlərimiz, çoxsaylı Azərbaycan xalqlarının mədəni irsi, müasir Azərbaycanın qurucuları - bir sözlə Azərbaycan adına tapınan hər kəsin könül sirdaşı-can qardaşı və silahdaşı olmaq niyyətindəyik!
Sığınacağımız əxlaqımız, dürüstlüyümüz, vicdanımızdır, güvənəcənəyimiz isə xalqımız və onun azadlıq eşqi, mübarizə əzmidir. Yolumuz açıq, ruhumuz azad olsun!
https://www.youtube.com/watch?v=pTkvRHtvq2g

Stansiyaların sayı

40-a çatdırılacaq

“Bakı şəhəri və ətraf ərazilərdə nəqliyyat infrastrukturunun təkmilləşdirilməsinə dair 2025–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı” çərçivəsində Bakıətrafı dəmir yolu nəqliyyatında genişmiqyaslı yenidənqurma və inkişaf layihələrinin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Bu barədə “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-dən (ADY) məlumat verilib.
Plana əsasən, 2030-cu ilədək Abşeron dairəvi dəmir yolu marşrutu üzrə stansiya və dayanacaqların sayı hazırkı 15-dən 40-a çatdırılacaq.
Layihə çərçivəsində Yeni Suraxanı–Hövsan, Bakıxanov–Binə–Qala və Zabrat–Maştağa–Bağlar dəmir yolu xətlərinin bərpası planlaşdırılır. Həmçinin bu istiqamətlər üzrə mövcud stansiyaların yenidən qurulması və yeni dayanacaqların inşası nəzərdə tutulur.
Bundan əlavə, Bakı–Xırdalan–Sumqayıt xətti üzrə Baş Keşlə, Güzdək və Binəqədi stansiyalarının istifadəyə verilməsi planlaşdırılır.
Bakı–Pirşağı–Sumqayıt xəttində isə Kürdəxanı, Fatmayı və Saray dayanacaqlarının tikilməsi, həmçinin Nəriman Nərimanov stansiyasında qatarlara dayanacaq verilməsi nəzərdə tutulur.
Qeyd olunur ki, yaxın illərdə dayanacaqların sayı ilkin mərhələdə 22-yə, 2030-cu ilədək isə ümumilikdə 40-a çatdırılacaq.

Həmədanlıların əmlakı müsadirə olundu

Müharibə ilə bağlı daha 40 həmədanlıya qarşı cinayət işi açılıb və onların əmlaklarının müsadirəsi barədə qərar verilib. Bu barədə İran məhkəmə hakimiyyətinin "Mizan" saytı məlumat yayıb:
Onlar "düşmənlə əməkdaşlıq", "düşmən şəbəkələrlə əlaqə" və "milli maraqlara zidd fəaliyyətlər"də günahlandırılıblar. Kimliyi açıqlanmayan şəxslərin bütün daşınan və daşınmaz əmlakı, bank hesabları və aktivləri müəyyən edilərək müsadirə edilib və onlara hər hansı maliyyə köçürmələrinə qadağa qoyulub.
Xatırladaq ki, ötən ay eyni ittihamlara görə 61 həmədanlının əmlakı müsadirə olunub.

Ərdəbil nümayəndə heyəti

Azərbaycana gəlir

Ərdəbil əyalətinin sərhəd imkanları və hökumət tərəfindən həvalə edilmiş səlahiyyətlər nəzərə alınmaqla, bu bölgədən olan tacirlər, iş adamları və müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının rəhbərlərindən ibarət iqtisadi nümayəndə heyəti yaxın günlərdə Azərbaycan Respublikasına səfər edəcək və malların idxalı üçün lazımi məsləhətləşmələr aparılacaq. Bunu Ərdəbil əyalətinin valisi Məsud İmami Yeqanə deyib:
"İndiyə qədər 30 növ məhsul sifarişi qeydə alınıb və bu məhsulların idxalının bəziləri reallaşdırılıb və qalan məhsulların idxalı da əyalətin sərhəd potensialından istifadə etməklə ardıcıl olaraq davam etdirilir."