17-01-2026, 10:36
Məmmədxan ƏZİZXANLI,
Keçmiş prokuror, əmək veteranı,
Beşinci türkçülük çalışmalarına:
(Öyrətmə, təhsil gen yaddaşını yaradan faktordur.)
Bütün canlılar kimi insan da öyrəndiklərini doğal olaraq gen yaddaşına toplamaqla, topladığı biliklərindən öz faydasına istifadə etməklə, təkcə şüurlu varlığa çevrilmişdir. Gen yaddaşını şərti olaraq iki hissəyə ayırsaq, birincisi ən çox işlək olan cari yaddaşımızdakı “növbətçi” biliklərimizdən ibarət gündəlik öyrəndiklərimizdir, ikincisi isə, eyni məzmunlu anlayışların uzun illər təkrarlanması ilə gen dediyimiz hüceyrə yaddaşına hopmuş, yansımış, otruşmuş, bərkimiş və daha çox xüsusi maraq dairəmizdə olan biliklər - vərdişlərdir.
Gündəlik öyrəndiklərimizdən, kullandığımızdan, istifadəmizdən ibarət “növbətçi” bilgilərimiz nisbətən dayazda, şüur altında olub istifadə üçün daha tez əlçatan və ikinciyə nisbətən keçicidır, çünki ümumi maraq dairəmizdə olan adi xəbər keyfiyyətindədir. Uzun illərin təkrarlanması ilə gen, hüceyrə yaddaşına oturmuş biliklər, vərdişlərsə, tarixən nəsillərlə ötürülən, daha dərin qatlarda, yaddaşda saxlanıldığı üçün nisbətən gec əlçatandır, ona görə də onun istifadəsinə daha çox düşünmək, yaddaşı geriyə “vərəqləmək”, tarixə baş vurmaq gərəkir.
Biliyin, vərdişin nəsillərcə ötürülməsi iki yolla olur, birincisi gen-hüceyrə yaddaşı, ikincisi isə öyrətmək, tədris, öyrənmək yoluyla. Bu gün bizdə öyrətmək, tədris, öyrənmək qaydası pis gündədir.
Bütün sadaladıqlarım təkamül sürəcinin doğal, sosial sonucu olaraq oluşmaqla bireyin, yəni fərdin şəxsiyyətini, şəxsiyyətlər isə üstün, səviyyəli toplumu formalaşdırır. Üstün, səviyyəli, başqa sözlə inkişaf etmiş toplum isə, bəşəriyyətin əbədi hədəfidir. Demokratik, liberal dəyərlər, yalnız üstün, inkişaf etmiş toplumlarda oluşa, həyat tərzinə çevrilə bilir. Rus sovet sosialistləri, 74 illik hakimiyyətlərində, yalnız özləri-partnamenqlatura üçün qurduqları, bütövlükdə xalq üçünsə, yalnız vəd etdikləri inkişaf etmiş cəmiyyətə - kommunuzm deyirdilər.
İbtidadan, aliyə doğru xaotik, pərakəndə, özbaşına, təbii seçmə yolu keçmiş İnsanlıq tarixinin öyrənmək, bilik əldə etmək, onu öz həyatına tətbiq etmək sürəci, prosesi inkişaf etdikcə sistemləşərək bu günün dünyəvi bilikləri öyrətmək, öyrənmək, təlim, tərbiyə almaq şəklinə çatmışdır. Yüksək bilikli insan, savadlı, təşkilatlanmış xalq çox şeyə qadirdir.
Çox üzüntülü ki, Azərbaycan xalqı özgürlüyünü qazandıqdan sonra öyrətmə, təhsil, təlim, tərbiyə, öyrənmə sistemi də eynən cəmiyyətimiz kimi pozğun kommunist məmurlar tərəfindən dağıdıldı, geri düşdük. Bu gün bizim öyrətmə, təhsil, öyrənmə sistemimiz bərbad haldadır, başlı başını saxlayır. Öyrətmənin, təhsilin, həyat səviyyəsinin pis günə salınması səbəbindən toplumda cəhalətin, dindarların, pedofillərin, din dələduzlarının, pirlərin, Şeyx Nəsrullahların, Mehdilərin və onlara inanan axmaqların, “canlı ölülərin”, ərəbin, farsın düşüncə kölələrinin, uydurma ərəb nağıllarına inanan sadəlövh insanların sayı artıb, İran, ərəb agenturasının verbovkası, ayağı yer tutanların xaricə getmələri üçün münbit şərait yaranıb. Pis öyrətmə, təhsilsizlik, işsizlik ucbatından xaricə gedənlərimiz sonucda xalqımızın faydalı iş əmsallı, bacarıqlı, ağıllı hissəsini azaldır, ona görə də inkişaf etmək əvəzinə sürünürük, başqa sözlə biz demoqrafik fəlakəti yaşayırıq.
Bizdə xarici dillərin, xüsusilə rus dilinin öyrənilməsi üstünlük təşkil edir, çünki xarici dillərin işlənmə alanı daha perspektivli göründüyündən imkanı olan oraya axışır, nəinki öz dilinə, milli maraq hədəfinə. Çünki, xarici dillərin işlənmə alanı genişdir, yeni şirkətlərdə yüksək maaşlı işlərə peşəkarlıqla bərabər xarici dil tələb edilir. Milli maraq dairəsində olmalı olanların isə maddi bazası qəsdən zəif yaradıldığından gərəkən maaşı verə bilmir, ona görə də imkanı olan xarici dil öyrənmək yolunu seçir. Bu antimilli axarı, yalnız milli demokratik dəyərlərə söykənən iqtidar, maraq dairəsini əsaslı dəyişməklə, görüləcək kompleks tədbirlərlə dayandıra bilər.
Öyrətmə, tədris sistemimizdə rus dilinin daha ağır çəkiyə malik olması xalqımızın, dövlətimizin özgürlüyünə, suverenliyinə çox təhlükəli, birbaşa təhdid bazasıdır. Belə ki, işğalçı Rusiya öz qanununa görə rus dillilərin hüquqlarının müdafiəsini bəhanə edərək, eynən Ukrayna Respublikasına soxulduğu kimi istədiyi vaxt ölkəmizə hücum edə bilər. Ona görə də ayrıca rus bağçaları, məktəbləri, ali təhsil ocaqları bağlanmalı, onlardakı öyrətmə, tədris tədricən dövlət dilimizə - Azərbaycan dilinə, Azərbaycan türkcəsinə keçilməli, rus dilini öyrənmək başqa xarici dillər statusunda olduğu eyni qaydada olmalıdır. Rus dili də başqa xarici dillər kimi bizə lazım olduğu qədər gərəkdir. Azərbaycan Respublikasının dövlət dili – Azərbaycan dilinin öyrənilməsi, tədrisi hamı üçün maksimum təmin edilməli, milli maraq dairəmizdəki müəsisələrin, təşkilatların maddi bazası gücləndirilməlidir. Dövlət dilimizə hörmətsiz yanaşma qınanmalı, beləsinə münasibət də onun sayğısızlığına uyğun olmalıdır.
Bütün dövlət müəsisələrində, təşkilatlarında, ictimai təşkilatlarda, özəl, xarici müəsisə və təşkilatlarda rəsmi yazışma, dəftərxana işlərinin Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 21-ci maddəsinin tələbinə uyğun olaraq dövlət dilində -Azərbaycan dilində aparılması təmin edilməlidir. Dövlət dili - xalqımızın, dövlətimizin özgürlüyü, suverenliyi və təhlükəsizliyi məsələsidir. Əhalinin danışdığı başqa dillərin sərbəst işlədilməsi və inkişafı təmin edilir.
Bildiyimiz kimi dil milli birliyin əsasıdır. Bu əsasla yaratmaq istədiyimiz Türk Dövlətlər Birliyinin fəaliyyəti üçün Ümum Türk dilinin yaradılması zəruridir. Bununçün keçən dəfə verdiyim 12 bəndlik təklifin 10-cu və 11-ci bəndlərini təkrarlayıram:
“10. Turan Dövlətinin ədəbi dövlət dilinin formalaşdırılması üçün, Türk Dil Bankından istifadə etməklə bütün Türk boylarında və birliklərində dövlət büdcəsindən maliyyələşdirilən orta, orta ixtisas və ali məktəblərdə, kollektivlərdə tədris, təlim, tərbiyə işlərinə başlanılmalıdır.
11. Bu barədə Bildiriş, Birinci Türkçülük Çalışmaları iştirakçılarının adından, bütün Türk dövlətlərinin başçılarına, parlamentlərinə, hökumətlərinə, Türk dövlətlərinin parlament və digər koordinasiya qurumlarına, bilimlər akademiyalarına, Türk boylarının yerli inzibati və kompakt yaşam vahidlərinə, Türk Dövlətləri Təşkilatına göndərilməli və onların – Ümumtürk Dil Hərakatında fəal iştirakı istənilməlidir.
Ümum Türk dili olmadan türk dövlətlərinin, türk xalqlarının iş birliyi, təhlükəsizliyinin təmini alınmaz. Biz sovetlərin 20 yerə böldüyü Ümum Türk dilini daha təkmil qaydada bərpa etməliyik. Əgər biz Ümum Türk dilini dediyim qaydada formalaşdıra bilsək Türk dilimiz gələcəkdə dünyanın ən varsal (zəngin) dillərindən biri olacaqdır. Sayğılarla.”
21.12.2025
17-01-2026, 00:31
Kadırovun oğlu qəzaya düşdü - Vəziyyəti ağırdır
Çeçenistan rəhbəri Ramzan Kadırovun oğlu Adəm Kadırovun olduğu kortej Qroznıda qəzaya uğrayıb.
Bu barədə teleqram kanallarında məlumat yayılıb.
Bildirilib ki, hadisə nəticəsində yaralanan Adəm Kadırov ağır vəziyyətdə xəstəxanaya yerləşdirilib.
Məlumata görə, o, hazırda reanimasiyadadır və Moskva şəhərinə təxliyə üçün hazırlanır.
Qəzada bir nəfərin öldüyü də vurğulanıb.
16-01-2026, 23:27
ABŞ niyə İranı vurmadı? - TRAMPDAN AÇIQLAMA
ABŞ Prezidenti Donald Tramp bəyan edib ki, onu İrana zərbə endirməkdən imtina etməyə heç kim razı salmayıb və bu qərarı özü verib.
Ağ Ev rəhbəri bu açıqlamanı Ağ Evin Cənub çəmənliyində jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən verib.
Ərəb dövlətlərinin və İsrailin nümayəndələrinin onu İrana zərbə endirməməyə çağırıb-çağırmadığı ilə bağlı suala cavabında Tramp bildirib ki, “heç kim onu razı salmayıb, o, özü özünü buna inandırıb”.
16-01-2026, 23:05
"Neftçi"də bir transfer, iki ayrılıq
"Neftçi" basketbol komandası heyətini yeni oyunçu ilə gücləndirib.
Amerikalı basketbolçu Ayzeya Cerald Braun ilə mövsümün sonunadək müqavilə imzalanıb.
Serbiyalı Sinik Marko və xorvatiyalı Toni Perkoviç ilə müqaviləyə qarşılıqlı razılaşma əsasında xitam verilib.
16-01-2026, 22:28
40 min nəfər məni İrana çağırır - Pəhləvi
İranın vəliəhd şahzadəsi Rza Pəhləvi Vaşinqtonda keçirilən mətbuat konfransında mühacirətdəki hökumətin rejimdən narazı olan İran hökumət rəsmiləri və təhlükəsizlik qüvvələri üçün xüsusi məxfi rabitə kanalı yaratdığını açıqlayıb.
Pəhləvi qeyd edir ki, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusundan (SEPAH), polisdən, Bəsic milisindən və digər qurumlardan təxminən 40.000 nəfər ona müraciət edib. Vəliəhd vurğulayıb ki, hazırda onların şəxsiyyəti və statusu təsdiqlənir.
O hesab edir ki, İranın Ali Lideri Əli Xamenei və ətrafındakılar onu tezliklə Suriyanın keçmiş prezidenti Bəşər Əsədin yaşadığı Moskvaya qaçmağa cəhd edə bilərlər. O, həmçinin "İranda demokratik inqilabın başlanğıcını" elan edib.
Pəhləvi xalqın dəstəyinə güvəndiyini və İran vətəndaşlarının etimadına güvəndiyini bildirib.
16-01-2026, 21:51
Dövlət Suverenliyi Günü bayramlar sırasına daxil edildi
20 Sentyabr - Dövlət Suverenliyi Günü iş günü hesab edilən bayram günü olub.
Bu, Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi Əmək Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi barədə Qanunda öz əksini tapıb.
Qanuna əsasən, Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan Respublikasının bayramları sırasına daxil edilib.
16-01-2026, 21:37
İran XİN başçısı Münhenə dəvət edilmədi
Münhen Təhlükəsizlik Konfransı Almaniya hökumətinin tənqidindən sonra İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçıya göndərdiyi dəvəti geri götürdüyünü açıqlayıb.
Bu barədə "Reuters" məlumat yayıb.
Məlumata görə, bir neçə həftə əvvəl İran hökumətinin ayrı-ayrı nümayəndələrinə dəvətnamələr göndərilib. Hazırkı hadisələr nəzərə alınmaqla, Münhen Təhlükəsizlik Konfransı bu dəvətnamələri etibarsız hesab etdiyini bildirib.
Təşkilatçılar, həmçinin bildiriblər ki, məqsədləri vacib siyasi məlumatları çatıdıra bilən iştirakçıları dəvət etməkdir, lakin bu zaman siyasi hadisələr də nəzərə alınmalıdır.
16-01-2026, 19:12
26 siyasi partiya Nazirliyə hesabat verdi
Ölkədə dövlət qeydiyyatına alınmış bütün siyasi partiyalar tərəfindən üzvlərinin reyestrində baş vermiş sonrakı dəyişikliklər barədə məlumatları Ədliyyə Nazirliyinə təqdim edilib.
Bu barədə Ədliyyə Nazirliyindən məlumat verilib.
Qeyd edək ki, “Siyasi partiyalar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 6.4-cü maddəsinə əsasən siyasi partiya üzvlərinin reyestrində baş vermiş sonrakı dəyişikliklər barədə ildə bir dəfə (yanvar ayının 15-dək) Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyinə məlumat təqdim edir.
Xatırladaq ki, Azərbaycanda 26 siyasi partiya dövlət qeydiyyatına alınıb.
16-01-2026, 18:30
MİQ imtahanı niyə pullu oldu? - NAZİRLİKDƏN CAVAB
Elm və Təhsil Nazirliyi müəllimlərin işə qəbulu imtahanının ödənişli olmasına münasibət bildirib.
Nazirlikdən bildirilib ki, Prezident İlham Əliyevin müvafiq Sərəncamı ilə «Ümumi təhsil haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununa edilən dəyişiklik nəticəsində müəllimlərin işə qəbulu üzrə müsabiqədə (MİQ) iştirak ilk dəfə iştirak edən şəxslər üçün ödənişsiz, təkrar iştirak etmək istəyənlər üçün isə ödənişli olacaq.
Dəyişikliyə əsasən sosial müdafiəyə xüsusi ehtiyacı olan şəxslər, o cümlədən əlilliyi olan şəxslər, ünvanlı dövlət sosial yardımı alan ailələrin üzvləri, şəhid ailəsinin üzvləri, eləcə də Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda döyüş əməliyyatlarında iştirak etdiyinə görə «Müharibə veteranı» adı almış şəxslər MİQ müsabiqəsində təkrar iştirak etdiyi halda, bu ödənişdən azaddırlar.
«Dəyişikliyin aparılmasında məqsəd MİQ müsabiqəsinin dayanıqlılığının təmin edilməsi, iştirakçıların məsuliyyətinin artırılması və büdcə vəsaitlərindən daha səmərəli istifadə olunmasıdır.
Eyni zamanda Qanuna edilən dəyişiklik sosial ədalətlilik prinsipi qorunmaqla müəllim seçiminin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə, təkrar və məqsədsiz müraciətləri azaltmaqla resurslardan məqsədyönlü və səmərəli istifadə edilməsinə xidmət edir.
Xərclərin optimallaşdırılması baxımından effektiv alət kimi qiymətləndirilən bu yanaşma beynəlxalq təcrübədə də geniş tətbiq olunur», — açıqlamada bildirilir.
Qeyd edilib ki, son on ildə təxminən 50 min nəfərə yaxın namizəd MİQ əsasında müddətsiz əmək müqaviləsi ilə işlə təmin olunub.
16-01-2026, 18:14
Türkiyə-Ermənistan sərhədində işlər başa çatır - Açılış olacaq
Türkiyə–Ermənistan sərhədində yerləşən Alican sərhəd-keçid məntəqəsi üzrə aparılan tikinti və yenidənqurma işlərinin 90 faizi tamamlanıb.
Bu barədə Türkiyə mediası məlumat yayıb.
Bildirilib ki, işlər Türkiyənin İğdır vilayətinin Qarakoyunlu rayonunda yerləşən Alican sərhəd-keçid məntəqəsində, eləcə də Ermənistanın Armavir vilayətindəki Marqara sərhəd-keçid məntəqəsi ərazisində davam etdirilir. Alijan keçid məntəqəsində gömrük və digər inzibati prosedurlar üçün yeni binalar inşa olunur.
Məlumata görə, Türkiyə tərəfi ərazidə məlumat və reklam lövhələri də quraşdırıb. Həmin lövhələrdə Ermənistandan Türkiyəyə daxil olan şəxslərə İğdır və ətraf bölgələri ziyarət etmək çağırışı yer alır.
Xatırladaq ki, daha əvvəl Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Ankaranın Ermənistanla sərhədlərin açılması və diplomatik münasibətlərin qurulması ilə bağlı “çoxdan gözlənilən siyasi qərarı” verəcəyinə ümid etdiyini bildirmişdi.
Sorğu
Saytımızda hansı mövzulara daha çox yer verilməsini istəyirsiniz?
Son buraxılışımız
Facebook səhifəmiz
Reklam
Hava
Valyuta
Reklam
Sayğac
Ən çox baxılanlar
Köşə
Xəbər lenti
Foto
Tanınmış telejurnalist vəfat edib
Tanınmış telejurnalist Nailə Əkbərova vəfat edib.
Bu barədə onun dostları məlumat yayıblar.
O, ağır xəstəlikdən əziyyət çəkirmiş.
Əkbərova Nailə Ənvər qızı 27 avqust 1963-cü ildə Şamaxı şəhərində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin məzunudur. 1981-ci ildən Azərbaycan Dövlət Televiziyasında çalışmağa başlayıb. 1997-2006-cı illərdə musiqi verlişləri baş redaksiyasında baş rejissor vəzifəsində çalışıb.
2006-ci ildə “Space” telekanalında bir neçə verlişin rejissoru işləyib. 2009-cu ildən TRT telekanalının əməkdaşıdır. TRT Avaz-da yayımlanan “Qafqazlara əsən yellər” proqramının müəllifi, rejissoru və aparıcısı olub. Azərbaycanda ilk klip yaradıcılarındandır.
Allah rəhmət etsin!
Video
"Vətən Qəhrəmanları" Şəhid İlyas Nəsirov
All rights reserved ©2012 Butov.az
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!