Yaxşılıq qalır dünyada

Daim bacardıqca yaxşılıq eləyən, əlindən yalnız xeyirxahlıq gələn adamlar heç vaxt ölmürlər, sadəcə olaraq dünyanın geyli-qallı bu üzündə öz fiziki yerlərini dəyişib köçürlər, paylanırlar hələ sağ olanların ürəyinə, talelərinə, öz cismani ölümləri ilə də yaşadırlar insanları.
Nəcib əməllər sahibi olan Nəriman müəllim xeyirxah insan idi. Uşaq kimi saf ürəkli, dədə-baba ocaqlarımız kimi yanıb öz istisini, işığını özgələrə təmənnasız paylayan böyük ürək sahibi Nəriman Abdullayevin əziz xatirəsi həmyerliləri tərəfindən hörmətlə xatırlanır, ehtiramla yad edilir.
Nəriman müəllim Şınıx bölgəsinin Hacılar kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdu. Atalar yaxşı deyiblər: “Ot kökü üstə bitər”. Gen yaddaşından ayrılmaz, Nəriman müəllim də gözünü açıb ailələrində səmimi tərbiyə, rəftar görmüşdü. Onun böyük arzusu oxumaq, təhsil almaq idi. Tale onu öz istəyinə, könül verdiyi maliyyəçi peşəsinə qovuşdurdu.
Uzun illər Maliyyə Nazirliyində, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində işlədi. Qismətilə qənaətlənib, şükür edib, heç kimin varına-dövlətinə qibtə hissi ilə baxmayıb. Nəriman müəllimi təkcə vəzifəsinə görə tanımayıblar, təmiz əxlaqına, yüksək ailə tərbiyəsinə, vicdanlı əməyinə görə seviblər, hörmət ediblər.
Yaxın dostları deyir ki, Nəriman müəllim təmiz, xeyirxah bir insan idi. Bu adı qazanmaq həyatda hər adama nəsib olmur.
Ancaq nurani, müqəddəslərimiz kimi xeyirxah bir adam olan Nəriman müəllim bu adı öz sadə, xeyirxah əməyi və hörməti sayəsində qazanmışdı. Onun amalı, qayəsi xeyirxahlıqdan yoğrulmuşdu. Kəndimizin bütün xeyir-şər məclislərində iştirak edərdi, o həmişə doğru yol göstərərdi. Ruhu şad, yeri bəhiştlik olsun. Biz daima onun işıqlı xatirəsini əziz tuturuq.
Vaxt gur axan ümmanlı çaya bənzəyir. Axır, elə hey axır. O çayı dayandırmaq, saxlamaq mümkün deyil, olsa da təbiətin ixtiyarına qüdrətimiz çatmaz. Nəriman müəllim də ucu-bucağı görünməyən bir dağ çayına bənzəyirdi. Hamının sevdiyi şəxsiyyət idi. Onun üçün ata müqəddəs idi, ana şərəf idi, qohum-qardaş başucalığı idi...
Lakin amansız ölüm onu haqladı... Amma nə edəsən, ölümdür, hər ömrün axır sətiri.
Nəriman müəllim həyatı fanatikcəsinə sevirdi. Lakin həyat isə onu min bir qayğısına büküb, payızın tənha yarpağı kimi döşünə qatıb aparırdı. Yaman tələsirdi gərək olmağa, qollardan tutmağa, könül şad eləyib yaddaşlara köçməyə, ailə, uşaq, vurğunluğunun ömrünü uzatmağa...
Nəriman müəllim mənalı, hikmətli bir ömür yaşadı. Burada qədim bir mütəfəkkirin kəlamı yada düşür: “Nə edəsən, yaxşılar Allahın da sevimli bəndəsi olurlar”. İndi Nəriman müəllimin yeri yaman görünür. Onun səsi, məsləhətləri qulaqlarımızda səslənir.
Ulu Tanrı tərəfindən sevilmək, onun qayda-qanunlarına əməl etmək böyük şərəfdir. Nəriman müəllim kimi xeyirxah əməl sahibləri xalqın yaddaşında, qəlbində əbədi yaşamaq hüququ qazanıblar. O dağlar, o yollar qədirbilən Hacılar elləri Nərimanı heç zaman unutmayacaq.
Qəbri nurla dolsun, Allah rəhmət eləsin!

Tahir Alıyev,
dostu
Sabir Hüseynov,
yazıçı, Prezident mükafatçısı

Könül Quliyeva
Uşaqların Gələcəyi Naminə İctimai Birliyinin sədri

Abşeron Sağlamlıq Mərkəzi:

”Bir ünvan...Bir hiss... Min xatirə...”

Sağlamlıq və istirahət mərkəzi haqqında danışanda adətən eyni sözlər yazılır: təmiz hava, gözəl təbiət, peşəkar həkimlər, rahat şərait… Amma bəzi insanlar üçün bu bir qədər fərqli görünə bilir. Çünki insan həmin yerlərə turist kimi getmir. Bir tərəfdən müalicəyə ümid edir, digər tərəfdən tanımadığı bir yerdə özünü necə hiss edəcəyini düşünür. Mənim fikrimcə, hər bir sağlamlıq mərkəzi haqqında ən doğru qiyməti orada bir neçə gün istirahət edən, müalicə alan insan verə bilər.
“Abşeron Sağlamlıq Mərkəzi” ilk olaraq mənim diqqətimi sakitliyi ilə çəkdi. Müalicə prosedurlarından sonra otağa qayıdıb dincəlmək, bir az yatmaq, kitab oxumaq və ya sadəcə sakit oturub mərkəzin həyətində pianodan süzülən milli musiqilər və klassik əsərləri dinləmək insana həm dinclik verir, həm də istirahəti daha zövqlü edir. Mənim üçün bunun özü müalicənin bir hissəsi qədər vacibdir. Müalicə ilə yanaşı musiqi mühitinin yaradılması insanın mənəvi rahatlığına da müsbət təsir göstərir.
Abşeron Sağlamlıq Mərkəzinin ən yaxşı tərəfi yalnız prosedurlardan keçmək deyil, eyni zamanda sakit mühitdə dincəlməkdir. Bu ünvanı fərqləndirən əsas cəhət müalicə ilə istirahətin bir-birini tamamlamasıdır. İnsan burada yalnız müalicə almır, eyni zamanda ruhən də dincəlmək imkanı qazanır. Telefon, iş, şəhərin səs-küyü, gündəlik qayğılar bir qədər arxa plana keçir.
Burda istirahət günlərinin daha maraqlı və rəngarəng keçməsi üçün hər üç gündən bir konsert proqramı təşkil olunur. Canlı musiqi və müxtəlif ifalar sakit mühitə xüsusi ab-hava qatır. Belə tədbirlər insanların asudə vaxtını daha mənalı keçirməsinə, musiqi sədaları altında gündəlik qayğılardan uzaqlaşmasına imkan yaradır. Müalicə ilə yanaşı, mədəni və musiqili proqramların təşkil olunması Abşeron Sağlamlıq Mərkəzinin diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biridir.
Təbii ki, insanın diqqət etdiyi ilk məsələlərdən biri də personalın münasibətidir. Xəstə üçün həkimin və tibb işçisinin necə danışması, müraciətə nə qədər diqqətlə yanaşması heç də kiçik məsələ deyil. Gülərüz münasibət, səbrlə dinləmək və gündəlik ehtiyaclarla maraqlanmaq özünü rahat hiss etməyə kömək edən amillərdəndir. Xidmət sahəsində çalışan digər əməkdaşların münasibəti də ümumi atmosferə təsir göstərir. İllər ərzində burda çalışan insanların təcrübəsi də müəssisənin fəaliyyətində öz rolunu oynayır. Müasir tibbi imkanlarla yanaşı, pasiyentlə düzgün ünsiyyət qurmaq, onun ehtiyacını vaxtında görmək və gündəlik qayğısına qalmaq sağlamlıq xidmətinin vacib tərəflərindəndir.
Digər tərəfdən, belə məkanlarda insanlarla ünsiyyət də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müxtəlif yaşlarda və fərqli həyat hekayələrinə malik insanların bir araya gəlməsi istirahəti daha maraqlı edir. Bəzən adi söhbət, xoş bir salamlaşma və ya fərqli mövzular istiqamətində aparılan müzakirələr insanın yaddaşında gözəl xatirəyə çevrilir.
Gündəlik həyatın mühüm hissələrindən biri isə qidalanmadır. Burda qidalanma müalicə rejiminin tərkib hissəsi kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Yeməklərin vaxtında hazırlanması, süfrənin səliqəsi və qidanın pasiyentlərin ehtiyaclarına uyğun təşkil olunması insanların gündəlik rahatlığı baxımından çox vacibdir. Müalicə şəraitində olan insanlar ağır yeməklərdən daha çox, sadə və nizamlı qidalanmaya üstünlük verirlər. Şved masası prinsipi ilə təşkil olunan qidalanmada səhər, nahar və axşam yeməklərində müxtəlif çeşiddə yeməklər təqdim edilir. Qonaqlar menyudan öz zövqlərinə uyğun seçim edə bilirlər.
Əlbəttə, hər şey ideal olmaya bilər. Sağlamlıq və istirahət mərkəzində qalan hər bir insanın gözləntisi, ehtiyacı və narazı qaldığı məqam fərqlidir. Kimisi otağa, kimisi yeməyə, kimisi tibbi xidmətə, kimisi isə personalın münasibətinə daha çox diqqət edir. Buna görə belə bir yer haqqında ən səmimi fikir “hər şey mükəmməldir” demək yox, “mən burada özümü necə hiss etdim?” sualına cavab verməkdir.
“Abşeron Sağlamlıq Mərkəzi”nin başqa bir üstün cəhəti onun yerləşdiyi mühitdir. Mərdəkanın dənizə yaxınlığı, havası və yaşıllıqları insana şəhərin səs-küyündən bir qədər uzaqlaşmaq imkanı verir. “Abşeron Sağlamlıq Mərkəzi” illərdir müalicə və istirahəti bir arada yaşadan müəssisələrdən biridir. Bura gələn insan üçün müalicə və istirahət yalnız həkim müayinəsindən keçib yod-brom vannaları, parafin terapiyası, təbii müalicəvi palçıq, tübaj, həmçinin müxtəlif fizioterapiya və reabilitasiya prosedurları aldığı yer deyil. Həm də bir neçə gün, bəzən həftələrlə burada qalmaq, gündəlik həyatın fərqli bir ritminə uyğunlaşmaq deməkdir. Burdakı günlər bizə onu xatırladır ki, sağlamlıq üçün vaxt ayırmaq lüks deyil, ehtiyacdır. İnsan bəzən özünü o qədər gündəlik qayğıların içində itirir ki, bədəninin və ruhunun verdiyi siqnalı eşitmir. Bu mühit bizə dayanmaq, nəfəs almaq və özünə diqqət göstərmək fürsəti verir.

“Abşeron Sağlamlıq Mərkəzi”nin əsas müalicə istiqamətlərindən biri mədə-bağırsaq xəstəlikləridir. Müalicə prosesi həkim nəzarəti altında müxtəlif prosedurlarla müşayiət olunur. Burda tətbiq olunan fizioterapevtik prosedurlar, müalicəvi vannalar, masaj, bədən tərbiyəsi və digər bərpaedici üsullar insanın sağlamlığının möhkəmləndirilməsinə yönəldilir. Bu prosedurların tətbiqi həkim məsləhəti və tibbi göstərişlər əsasında həyata keçirilir.
Təmizlik də mərkəzin ümumi təəssüratını formalaşdıran əsas məsələlərdəndir. Otaqların, dəhlizlərin, ümumi istifadə sahələrinin və sanitar qovşaqların səliqəli saxlanılması burada istirahət edən insanların rahatlığı üçün vacibdir. Xüsusilə müalicə müəssisəsində təmizliyə münasibət həm pasiyentlərin, həm də personalın gündəlik həyatında özünü göstərməlidir.
Əslində istirahətə gələn insanların gözləntisi də çox sadədir: müalicə almaq, sakit mühitdə qalmaq, fiziki-psixoloji vəziyyətini yaxşılaşdırmaq, düzgün qidalanmaq, rejimli istirahət və özünü güvəndə hiss etmək. Müxtəlif xəstəliklərin qarşısının alınması, profilaktik müayinələr, orqanizmin müqavimətinin artırılması, həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsi və fiziki aktivlik məhz bu ehtiyacların ətrafında formalaşır.
Nəticədə Abşeron Sağlamlıq Mərkəzini yalnız müalicə prosedurları ilə xarakterizə etmək düzgün olmaz. Burada təmizlik, təbii müalicə imkanları, pəhriz qidalanma, mütəxəssis yanaşması, yaşıllıqlar içində yerləşən ərazi, mərkəzin həyətində səslənən milli və klassik musiqilərin ümumi atmosferi insanda xoş ovqat yaradır. Mühitin özünəməxsus rahatlığı istirahət və sağlamlıq üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.
Yaradılan bütün imkanlar hər birimizin sağlamlığına və sosial rifahına verilən dəyərin bariz nümunəsidir. İnsanların müalicəsi və istirahəti üçün şəraitin daha da yaxşılaşdırılması, xidmətlərin təkmilləşdirilməsi və gündəlik iş prosesinə yeni yanaşmaların gətirilməsi mərkəzin fəaliyyətində müsbət dəyişikliklər yaradıb. Təbii ki, Abşeron Sağlamlıq Mərkəzində bu yeniliklərin həyata keçirilməsində, insanların sağlamlığı və sosial rifahı istiqamətində atılan addımlarda Həmkarlar İttifaqının xüsusi rolu var. Görülən hər bir işin arxasında zəhmət, təşəbbüs və xəstələr üçün daha yaxşı şərait yaratmaq istəyi dayanır.
Həmkarlar İttifaqının yüksək səviyyəli fəaliyyətini, fədakar əməyini qiymətləndirir və bizlərə bu imkandan faydalanmaq şəraiti yaratdığı üçün təşəkkür edirəm. Həmçinin hər bir qonağa mehriban münasibət göstərən, öz işinə sevgi ilə yanaşan həkimlərə və mərkəzin bütün əməkdaşlarına minnətdarlığımı bildirirəm. Göstərdiyiniz qayğı yalnız bir günün və ya bir imkanın çərçivəsində qalmayacaq, onun xoş təsiri uzun müddət yaddaşımda yaşayacaq. Hər birinizə möhkəm can sağlığı, işinizdə uğurlar və daim minnətdar qonaqlar arzulayıram.
Burada keçirdiyim hər gün mənim üçün sadəcə bir istirahət, müalicə deyil, ən gözəl xatirələrlə dolu bir zaman oldu. Mən burdan sağlamlığımla yanaşı, mənəvi rahatlıq və gözəl insanların verdiyi xoş xatirələrlə ayrılıram. Üzləşdiyim nəzakətli münasibət və peşəkar yanaşma mənim üçün xüsusi əhəmiyyət daşıdı. İnsanın həyatında elə anlar olur ki, ona göstərilən kiçik bir diqqət belə böyük məna daşıyır. Doğurdan da belə sosial imkanların yaradılması insanların özlərini dəyərli hiss etməsinə səbəb olur. Məncə, sosial dəstəyin ən gözəl tərəfi insanın özünü tək hiss etməməsidir. Ona göstərilən diqqət və yaradılan imkan insanda xoş təəssürat yaradır, həyata və insanlara münasibətinə müsbət təsir edir.
Bəlkə bir gün bu məkana yenidən qonaq kimi qayıdaram. Amma bu dəfə müalicə üçün yox, sizi görmək və “mən yaxşıyam” demək üçün... O günə qədər hər birinizə sevgilərimi və sayğılarımı buraxıram.
Sonda dostlarıma səslənmək istəyirəm ki, mənim əzizlərim, hər birimizə sadəcə bir neçə gün fasilə lazımdır. Mən öz fasiləmi burada tapdım. Həm müalicə olundum, həm də mənəvi cəhətdən rahatlıq tapdım. Həyatın ən gözəl tərəfi gözəl yerləri kəşf etmək yox, onları sevdiyin insanlarla bölüşməkdir. Sağlamlığınıza və istirahətinizə vaxt ayırmaq, gündəlik həyatın yorğunluğundan uzaqlaşmaq və xoş zaman keçirmək istəyirsinizsə, bu məkanı ziyarət etməyinizi hər birinizə tövsiyə edirəm. Bir məkanın arxasında gizlənən min gözəlliyi siz də görün və burada keçirəcəyiniz xoş günləri unudulmaz xatirəyə çevirin. Bəlkə də axtardığınız sakitlik və rahatlıq məhz Abşeron Sağlamlıq Mərkəzindədir.

BÜTÖV AZƏRBAYCAN

ƏDƏBİYYATŞÜNASLIGINDA

İZİ QALAN ALİM

(SABİR ƏMİROV (NƏBİOĞLU) – 100)

1946-cı ilin baharında Cənubi Azərbaycanın Təbriz şəhərinin dəmir yolu vağzalında böyük bir izdiham var idi. Yarandığı qısa bir müddət ərzində xalqın rifahı naminə böyük işlər görən Azərbaycan Milli Hökuməti bir qrup mübariz gənci təhsil almaq üçün Şimali Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərinə göndərirdi. Bu gənclər arasında 1941-1946-cı illərdə Sovet-İran mədəni əlaqələr cəmiyyəti nəzdində fəaliyyətə başlamış Azərbaycan truppası tərkibində çalışan 20 yaşlı mehriban gözlü, gülümsər çöhrəli Sabir Əmirov da var idi. O Hərbi piyada məktəbində iki il oxuyub, Azərbaycan Dövlət Universitetində təhsilini davam etdirib başa vurduqdan sonra məlum səbəblərə görə bir çoxları kimi Təbrizə qayıda bilməmiş, Bakıda qalmışdır.
S.Əmirov arabir yeri düşəndə yığıncaqlarda, məclislərdə, ziyafətlərdə dost-tanışları üçün yaxşı tar çalarmış. O, istedadlı bir tarzən də ola bilərdi. Çünki onun ürəyində həmişə coşğun duyğular çağlayırdı. Ancaq sən demə S.Əmirov tarı qələmlə əvəz edəcəkmiş. O, ürəkləri tarla deyil, qələmlə ehtizaza gətirməyi daha üstün tutmuşdu. Süngünü qələmlə, qələmi silahla əvəz edən və ya hər ikisindən birgə istifadə edənlər haqqında çox eşitmişdik, oxumuşduq və yazmışdıq. Amma təvazökar insan, xeyirxah yoldaş S.Əmirov tarı qələmlə əvəz etdi.
İlk qələm məhsulu 1949-cu ildə ADU-nun ikinci kurs tələbəsi olduğu vaxt “Azərbaycan” ruznaməsində dərc edilən istedadlı tənqidçi, dözümlü tədqiqatçı filologiya elmləri doktoru S.Əmirovun (Nəbioğlunun) (1926-2014) 65 illik zəngin yaradıcılıq ardıcıllığı, məsuliyyəti, səliqəsi, Şimali və Cənubi Azərbaycan ədəbi ictimaiyyətinə tanışdır. Həyat ətirli 100-lərlə məqalələrini, 10-larla kitablarını cənublu, şimallı oxucuları minnətdarlıq hissi ilə oxuyurlar.
O, çalışırdı ki, oxuculara daha az tanış olan və ya heç tanış olmayan sənətkarları üzə çıxarıb onlara tanıtsın və sevdirsin. Alim Cənubi Azərbaycanın ayrı-ayrı görkəmli qələm sahiblərinin həyatından, yaradıcılığından söz açdıqda həmin dövrdə yaranan ümumi ədəbiyyatın da xarakteristikasını verməyi özünə borc bilirdi.
Yorulmaq bilmədən daim axtarışlarda olan Sabir müəllim həqiqi bir ədəbiyyatşünas səriştəsi ilə cənubda nəşr olunan ədəbiyyatları tədqiq, təhlil və təbliğ edirdi.
“O, qələm məhsullarını gecəli-gündüzlü yol yoldaşı, qayğılı günlərində sevincini bölüşdürdüyü can sirdaşı hesab edirdi”. Vətəndən, əzizlərdən uzaq olmağın doğurduğu ağrı-acıları yalnız onun ədəbi ərmağanları ilə ülfətdə olduğu anlar ona unutdururdu.
O taylı – bu taylı Azərbaycan şairi Əli Tudə yazırdı ki, “Qələm sahibinin qaş-daş dolu dəfinəsi çox ehtiyatlıdır. Bunun üçün yazıçının geniş mütaliəsi, dərin dünya görüşü, zəngin həyat təcrübəsi olmalıdır. Mən bu baxımdan Sabir Əmirovun əməksevərliyinə heyranam. Qələm dostumun yazılarında geniş təhlil, güclü mühakimə, sönməz yangıyla bərabər rəngarəng şeiriyyət də olur. Sabir Əmirov başa düşür ki, onsuz da yaşıl meşələrin yandığı, mavi dənizlərin quruduğu, təmiz havanın zəhərləndiyi məsum dünyamızda məqaləni də cansıxıcı yazmaq insafdan deyil. Ədəbi əsərlər haqqında yazılan məqalələrin səhifələrinə həyat fəlsəfəsiylə birlikdə təbiət gözəllikləri də gətirilməlidir. Belə təşəbbüs məqalənin səhifələrini həm dərinləşdirər, həm də əlvanlaşdırar”.
Sabir müəllim şeiriyyəti o qədər sevirdi ki, hətta hər gün işə gələndə iş yoldaşlarını belə, şeirlə salamlayırdı. Bu da kollektivdə səmimiyyətlə qarşılanırdı.
S.Əmirovun yuxusuz gecələrinin, gərgin axtarışlarının, uğurlu tapıntılarının nəticəsi olan ayrı-ayrı söz ustaları haqqında yazdığı səmimiyyətlə dolu məqalələri oxucuları tərəfindən həmişə rəğbətlə qarşılanmışdır. O, nə qədər yazıb yaratsa da yenə də heç rahat olmamış, özünü narahat hiss etmişdir. O, bilirdi ki, rahatlıq olan yerdə sənət zirvəsinə gedən yol bağlanır. Onun narahatlığından Demokratik ədəbiyyatımızın zənginləşməsi naminə yüzlərlə sanballı yazılar meydana gəlmişdir. Alimin doktorluq dissertasiyasının mövzusu da elə “Cənubi Azərbaycan Milli Demokratik ədəbiyyatı (1941-1990)” idi.
Cənubi Azərbaycanın Milli Demokratik ədəbiyyatı ölkədə fəaliyyət göstərmək üçün rəsmi sənəd qazandıqdan sonra onun sıralarında Əli Fitrət, Mir Mehdi Etimad, Məhəmmədəli Fəxrəddin Məhzun, Məhəmməd Biriya, Balaş Azəroğlu, Məhəmmədhüseyn Şəhriyar, Kərim Məşrutəçi Sönməz, Həsən Məcidzadə Savalan, İmran Səlahi kimi qüdrətli sənətkarlar yetişmişlər. Tarix və hadisələr bu söz ustalarının soragını həm Vətənin daxilində, həm də onun sərhədlərindən kənarda milyonlarla oxucunun nəzərinə çatdırmaq zərurətini yaratmışdır. Bu çətin və zəruri missiyanın vacib məkanlara yol tapmasında ədəbiyyatşünas və tənqidçi Sabir Nəbioğlunun tarixi rolu olmuşdur.
S.Nəbioğlu həmvətənlərinin həyatlarına dair məlumatları və yaratdıqlarını bütün varlığı ilə arayıb axtarmaq, üzə çıxarmaq, xalqın malı etmək eşqi ilə alışıb yanan alimlərdən idi. O, mütəmadi olaraq İranda, Cənubi Azərbaycanda nəşr edilən qəzet və jurnalları, kitabları izləyir, müəlliflərinin yaradıcılığına, əsərlərə bir ədəbiyyatşünas alim kimi öz münasibətini bildirirdi. Elə bunun nəticəsidir ki, o, Arazın cənubunda və şimalında yaşayan 200-dən çox şair, yazıçı və ədəbiyyatşünas haqqında dəyərli məqalələr və kitab yazmışdır.
Onun “Cənubi Azərbaycan Milli Demokratik ədəbiyyatı (1941-1990)” (Bakı, “Nurlan”, 2000, 258 s.), “Əsrin övladı (Q.S.Təbrizi)” (Bakı, “Turan evi”, 2004, 144 s.), “Səhənd” (Bakı, Nurlan”, 2006, 112 s.), “Səməd Behrəngi” (Bakı, Azərnəşr, 2009, 136 s.), “Təbrizdən başlanan dünya” (Bakı, Azərnəşr, 2010, 124 s.) mövzulu monoqrafiyaları həm Vətəndə, həm də Vətəndən kənarda şöhrət qazanmışdır. “Sakit dənizin tufanı” (Bakı, “Azərnəşr”, 1983, 52 s.), “Azəroğlu” (Bakı, “Azərnəşr”, 1985, 75 s.),”Bir ovuc hədiyyə” (Bakı, “Nurlan”, 2005, 256 s.), “Bu karvanın yolu Güneyədir” (Bakı, “Nurlan”, 2007, 440 s.), “Vüsalın qanadlarında” (Bakı, “Elm və təhsil”, 2013, 200 s.), “İntizar günlərinin nəğmələri” (Bakı, “Elm və təhsil”, 2013, 200 s.) adlı kitablarının da taleyi uğurlu olmuşdur.
Bu kitablar haqqında tanınmış qələm sahiblərinin səsləndirdikləri fikirlər də maraq doğurmaya bilmir. Şair, prof. Qulamrza Səbri Təbrizi S.Nəbioğlunun “Səməd Behrəngi” monoqrafiyası haqqında yazırdı: “Əminəm ki, Güney Azərbaycanın yorulmaz tədqiqatçısı kimi oxuculara yaxşı tanış olan Sabir Nəbioğlunun Səməd Behrəngi şəxsiyyətinə və yaradıcılığına məhəbbətindən qanadlanıb Güney-Quzey bilmədən pərvazlanan “Səməd Behrəngi” “Azərbaycanımızın qədirşünas oxucularının yolunu gözlədikləri elçi olacaqdır”.
S.Nəbioğlunun “Bir ovuc hədiyyə” adlı məqalələr toplusu haqqında cənublu şair Eldar Muğanlı yazır: “Əziz həmvətənim, qələm və ideya dostum, ədəbiyyatımızın, xüsusilə poeziyamızın, canıyanan sərrafı. “Bir ovuc hədiyyə kitabınızda toplanan məqalələr müəllif qayəsi, tənqidçi səriştəsi və söz-söhbətinin dogma ahəngi ilə mənim şeir dünyamın xoş məramlı elçisinə çevrildilər”.
Cənubi Azərbaycan poeziyasının görkəmli nümayəndələrindən olan Haşım Tərlan, Həsən İldırım, Hacı Herisi, Əlirza Miyanalı da bu kitab haqqında xoş sözlər söyləmişlər. Həsən İldırım yazırdı ki, “Sabir müəllim, ustadımız. Sevinməyə haqqımız var ki, “Bir ovuc hədiyyə” kitabınızda toplanan məqalələriniz sizə bütün ədəbi məclis və görüşlərimizdə iştirak etmək hüququ qazandırmışdır”.
Oxucu elə fikirləşməsin ki, S.Nəbioğlunun kitabları haqqında yalnız cənublu soydaşlarımız rəylərini bildirmişlər. Onun yalnız kitabları haqqında deyil, hətta özü haqqında da Şimali Azərbaycanın qələm sahibləri dəyərli və layiqli fikirlər söyləmişlər. Akademik Nizami Cəfərov yazır: “Alimin Cənubi Azərbaycan Milli Demokratik ədəbiyyatı (1941-1990)” mövzusunda yazdığı monoqrafiyası saf bir ayna kimi göstərir ki, yarım əsrdən bəri keçdiyi yaradıcılıq yolu çox barlı-bəhrəli olmuşdur. O, monoqrafiyasında özünü artıq ustad bir ədəbiyyatşünas və tənqidçi kimi göstərmişdir”.
Azərbaycanın xalq yazıçısı, prof. Əzizə Cəfərzadə 1946-1947-ci illərdə Bakı Teatr Texnikumunun müdiri ikən Cənubi Azərbaycandan Bakıya gəlib Hərbi məktəbdə oxuyanların bayram tədbirində ilk dəfə gördüyü Cabir Əmirov haqqında deyirdi: “Fədailərdən (o zaman milli-azadlıq hərəkatında iştirak edənlər fədai adlanırdı) o zamankı dostlarım içərisində Sabir Əmiri mənə ixtisasca daha yaxın olduğundan, tez-tez bu gözəl alim, tədqiqatçı, cənub ədəbiyyatımızın burada ən fəal təbliğatçısı ilə görüşür, bir-birimizdən öyrənir, bildiklərimizi bölüşürdük. Yeri düşmüşkən deməliyəm ki, Sabir Əmiri yaradıcılığını daim izləyir, onun ciddi tədqiqatını yüksək qiymətləndirirəm”.
Alimin tez-tez məqalələri dərc edilən “Ədəbiyyat qəzeti”nin baş redaktoru olmuş Ayaz Vəfalı “Bir qələm, bir dəftər, bir can”, yaxud “zəhmət və məsuliyyət” sərlövhəli məqaləsində yazır: “Sabir Nəbioğlu haqqında düşünəndə dərhal xatırladığım bu iki kəlmə olur: zəhmət və məsuliyyət.
Neçə onillər ərzində ədəbiyyatımızın Güney qolu barədə ehtiyac duyduğumuz hər hansı materialı yazıb yetirməsi üçün hətta təcili gərək olduqda belə Sabir müəllimə tərəddüdsüz müraciət etmiş və səhhətinin necəliyindən asılı olmayaraq həmişə müsbət cavab almışıq. Çox zaman mənə elə gəlib ki, Cənub mövzusu Sabir Nəbioğlunun həm dərdi, həm də dərmanıdır. Dərdidir – çünki o gənclik illərindən Güney Azərbaycanın azadlıq arzuları ilə nəfəs almış və daim də bu yolda qələmi ilə, sözü ilə mübarizə aparmışdır və aparır. Dərmanıdır – çünki bu bitib-tükənməyən ağrıları, əzabları yaza-yaza, çarə axtara-axtara deyildiyi kimi: “Söz qəlbdə, mey şişədə qalmaz”.
Bu bizim S.Nəbioğlu haqqında üçüncü yazımızdır. “Vüsalın qanadlarında” (“Kaspi”, 2014, 17 iyul), “Alimin son kitabı” (“Kaspi”, 2015, 24 iyun). Bu müəllifin “İntuzar günlərinin nəğmələri” kitabı haqqındadır.
Biz birinci məqaləmizdə yazmışdıq ki, “S.Nəbioğlu hər hansı bir şair yazıçı və ya alimin yalnız həyatı və yaradıcılıgını deyil, eyni zamanda yaradıcılığı ilə məşğul olan qələm sahiblərini də oxucularına yaxından tanıtdırır. Məsələn, dilçi alim H.Nitqinin yaradıcılığı ilə qüdrətli şair K.M.Sönməzin, sənətdə öz orijinal yolu ilə getməyə can atan İ.Səlahinin yaradıcılığı ilə şair Nəcdfərin məşğul olmasını, Güneyli, Quzeyli Azərbaycan poetik fikrinin ən nadir incilərindən hesab edilən B.Q.Səhəndin “Sazımın sözü” poemasının oxuculara qovuşdurulmasında professor M.Fərzanənin əsl sənət fədaisi kimi rolunun olmasını böyük məmnunluqla xatırladır”.
Bu, daim axtarışda olan, tapıntıları maraqla izlənilən alim haqqındakı xoşməramlı fikirləri bir məqaləyə sığışdırmaq mümkün deyil.
S.Nəbioğlu yalnız Cənubi Azərbaycanın deyil, Şimali Azərbaycanın da ədəbiyyat aləminə yaxından bələd idi və bu sahədə də qələm çalırdı. Bunu onun – “Tarix boyu ən qəddar və amansız hökmdarların belə susdurmağa qadir olmadıqları, gücünü və yaşamaq qabiliyyətini həyatdan alan bir qüvvət vardır. Bütün yasaq və qadağalara baxmayaraq Vətən-Ananın lay-lay çaldığı beşikdə böyüyüb başa çatan, xalqın milli və mədəni, siyasi-sosioloji mənafeyinin keşiyində duran doğma dilli bədii söz olmuşdur. Bu nəhəng axın özünün qüdrət və qüvvət, şərəf və ləyaqət piyaləsini Xaqanilərin, Qətran Təbrizilərin, Mirzə Fətəli Axundzadələrin, Saib Təbrizlərin, Vaqiflərin, Həsən bəy Zərdabilərin, Cəlil Məmmədquluzadələrin, Mirzə Ələkbər Sabirlərin, Üzeyir Hacıbəyovların yaratdıqları nəhəng axarlı nəhrlərdən almışdır” – yazısından da görmək olur.
Sabir müəllim bütün dünyada şöhrət qazanmış Şimali Azərbaycanın ustad sənətkarları ilə fəxr edir və onlardan Vətənə məhəbbət bəsləmək kimi bir təlim aldığına sevinir. Bunu onun “Mən Azərbaycanam!” adlı məqaləsindəki “Mən kiməm?”, “Ata-babalarım kimlər olmuşdur” suallarına cavabında da görmək olur: “Mənim köküm bəşər özünü dərk etdiyi gündən ilk şüurlu addımlarını atdığı çaglara aparıb çıxardı. Bildim ki, beşiyim başında öz dühaları ilə dünyanı heyran qoyan Xaqanilərin, Nizamilərin, Füzulilərin, Nəsimilərin ötdükləri nəğmələr qəlbimi, ruhumu şüurumu Vətən adlı müqəddəs torpağa bağlayan ustadlarım olmuşdur. Bu nadir zəka sahiblərinin mənə verdikləri təlimin baş qayəsi havasını uddugum, suyunu içdiyim Vətən adlı müqəddəs diyara məhəbbət bəsləmək olmuşdur. Onların verdikləri təlimin məğzi, məna və məzmunu bu sözlərdə ifadəsini tapmışdır:
- “Sən gecələri, gündüzləri atəşi səngiməyən əbədi Odlar yurdunun – Azərbaycanın övladısan!”
S.Nəbioğlunun filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almaq üçün yazdığı dissertasiyanın mövzusu Cəlil Məmmədquluzadənin “Molla Nəsrəddinin felyetonları” olmuşdur. Bu dissertesiyada müəllif yalnız Şimali və Cənubi Azərbaycanda deyil, bütün Şərq aləmində məhşur olan, səs-sorağı Avropaya, Afrikaya, Amerikaya gedib çıxan “Molla Nəsrəddin” jurnalı barədə bir sıra maraqlı mülahizələr irəli sürmüşdür. Molla əminin böyük ürək yanğısıyla yazdığı məna dolu felyetonları dissertasiyada geniş, dəqiq və hərtərəfli təhlil edilmişdir.
Alimin şair, ədəbiyyatşünas, prof. Qulamrza Səbri Təbrizinin yaradıcılıq yoluna işıq salan “Təbrizdən başlanan dünya” kitabının əvvəlində bu il anadan olmasının 120 illiyini qeyd etdiyimiz ustad şairimiz Səməd Vurğundan gətirdiyi misal da onun Şimali Azərbaycan ədəbiyyatına yalnız bələdliyinin deyil, həm də vurğunluğunun göstəricisidir.
“Çarxını qurduqca dövranın əli,
Bəzən ağlar olur, bəzən gülməli
Insanın ən böyük eşqi, əməli
Bəzən aslan kimi çırpınır darda,
Bəzən qanad çalır fırtınalarda.
Azərbaycanın uzun əsrlik söz sənəti kəhkəşanının parlaq səyyarələrindən biri yox, bu doğru olmazdı, səyyarəsi olmuş Səməd Vurğunun həmin misraları yaradıcılığı haqqında yazmağı qət etdiyim güneyli qələm dostumun poeziya aləminə aparan yolun məşəldarı oldu desəm, yanılmaram”.
S.Nəbioğlu bir müddət Bakı radiosunun “Cənubi Azərbaycan redaksiyası”nın təşkil etdiyi “Dinləyicilərimizin yaradıcılığı, axtarışları və tapıntıları” verilişinin aparıcısı olmuşdur. O, həmişə bu verilişin məzmunlu, əlvan, zəngin olmasına çalışmışdır.
Mövzusu Cənub ədəbiyyatından alınmış verilişlərin müəlliflərini axtaranlardan hətta:
“–Respublikamızda Güney Demokratik ədəbiyyatının təhlil və təbliği ilə məşğul olan qələm sahiblərinin müsabiqəsini keçirsəydilər bu sınaqda Sabir Nəbioğlu ürək açan yer tutardı” mülahizələri də az eşidilməmişdir.
“Mühacir” qəzetində dərin məzmunlu yazılarla tez-tez çıxış edən S.Nəbioğlu qəzetin məsuliyyətlə dolu ağır yükünü qələm yoldaşı Əmirəli Lahrudi ilə çiyin-çiyinə çəkmişdir.
Q.S.Təbrizi yazırdı: “Sənət dostumun yaradıcılığı üçün uğurlu hesab edilməyə layiq olan məsələlərdən biri də qələm məhsullarını mənsub olduğu Vətənin, müasirlərinin, həmməsləklərinin problemlərini oxucularına çatdırmaq üçün səlahiyyətli elçilərə çevirmək qabiliyyəti olmuşdur. Bu qayə Vətənimizin yorulmaz və qüdrətli qələm fədaisini Dünya Azərbaycanlılarının Əlaqələndirmə Şurası ilə qovuşduran yolların nurlu məşəlinə çevirmişdir.
S.Nəbioğlu kitablarında böyük hörmət etdiyi və qəlbdən sevdiyi oxucularına müraciət edərək onlardan kitab haqqında fikirlərini məktublar vasitəsilə bildirmələrini və onların fikirləri əsasında yaradıcılığını davam etdirməyi istəyirdi. Elə ona görə də bizim “Alimin son kitabı” məqaləmizdəki son sözləri burada da xatırlatmaq istəyirəm:
Təəssüflər olsun ki, Sabir müəllim bu kitab haqqında oxucularının məktublarını almadan və onların rəyləri əsasında yaradıcılığını davam etdirmək kimi bir missiyanı həyata keçirmədən dünyasını dəyişdi. Bu, onun son kitabı oldu. Sabir müəllimin bundan sonra kitab yazıb çap etdirməsi mümkün olmasa da, əminik ki, onun haqqında yazılan kitablar, məqalələr olacaqdır. Çünki o, buna layiqdir.
Ruhun şad olsun, tez-tez hörmətlə xatırlanan və yeri bilinən alim!

Lətifə Mirzəyeva
AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun böyük elmi işçisi

Ömrün və sözün

işıqlı çağı

(Ramiz Babayevin Poetik dünyası)

Bəzi insanlar var ki, onlarla ilk tanışlıqdan illərin dostu, doğması kimi ünsiyyət qura bilirsən. Çünki daxillərindəki insanlıq sevgisi, ziyalılıq nuru və sözün şirinliyi insanı sehirləyir. Bu günlərdə 20 Yanvar metrosu yaxınlığındakı çayxanaların birində məhz belə bir ziyalı ilə - tanınmış şair, pedaqoq Ramiz Babayev ilə həmsöhbət oldum. Bir stəkan pürrəngi çayın ətrafında başlayan yaradıcılıq söhbətimiz məni sözün sehrli, saf və səmimi dünyasına apardı.
Bizimlə görüşü təşkil edən "Bütöv Azərbaycan Media Qrupu”nun rəhbəri Tamxil Ziyəddinoğlu oldu. Hər üçümüz çay içə-içə ədəbiyyatdan, bədii yaradıcılıqdan geniş söhbət açdıq. Ramiz müəllim görüşümüzün xatirəsi olaraq öz dəsti-xətti ilə yeni çapdan çıxmış "Ömrün payız çağında" kitabını mənə hədiyyə etdi. Naxçıvanda nəfis tərtibatla işıq üzü görən bu toplu, müəllifin sayca 9-cu kitabıdır.
Ramiz Abbasqulu oğlu Babayev Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Şıxmahmud kəndində anadan olub. Doğma kəndində orta məktəbi bitirdikdən sonra Naxçıvan Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakültəsinə daxil olub. Ali təhsilini başa vurub yenidən doğma kəndinə gənc bir müəllim kimi qayıdıb. Onun təşkilatçılıq qabiliyyəti, dərin elmi savadı və sonsuz bədii təxəyyülü tez bir zamanda diqqəti cəlb edib və o, məktəb direktoru vəzifəsinə qədər yüksəlib.
Ramiz müəllim hələ gənc yaşlarından təkcə bir pedaqoq kimi deyil, həm də bədii yaradıcılığı, ürəyəyatımlı şeirləri ilə tanınıb və sevilib. Təsadüfi deyil ki, o, bu gün Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) üzvü və Prezident təqaüdçüsüdür.
Ramiz Babayevin şeirlərində müdrik düşüncələrin poetik ifadəsi sərgilənib. Şair həyatın, insan yaşamının gerçək üzünə ayna tutur, oxucunu halallığa, saflığa səsləyir. Onun poeziyasında milli ruh, vətənpərvərlik, dilimizə və tariximizə bağlılıq qırmızı xətlə keçir. O, "Mən türkəm" şeirində qədim tariximizə arxalanaraq millətimizin qüdrətini və gələcəyə olan inamını böyük iftixarla dilə gətirərək yazır:
Mən türkəm, qoy dünya eşitsin bunu,
Orxan Yeniseydən gəlir sorağım.
Bütün yer üzündə asılacaqdır
Mənim ay ulduzlu qızıl bayrağım.
Müəllifin ana dilimizə həsr etdiyi misralarda isə klassik poeziyamızın dadı-tamı, Arazın o taylı-bu taylı ağrısı və bütövlük həsrəti duyulur. "Ana dilim" şeirində dilimizin saflığını Vaqif və Vurğun nəfəsi ilə eyniləşdirir:
Vüqarlısan uca, əziz
Nəğmən şirin, sözün təmiz,
Bir aynasan saf - ləkəsiz,
Mənim Vaqif, Vurğun dilim,
Ana dilim, ana dilim.
***
Qoşmalısan, gəraylısan,
Araz kimi haraylısan,
O taylısan, bu taylısan
Bakı dilim, Təbriz dilim,
Ana dilim, ana dilim.
Təbiidir ki, hər bir sənətkarın ilham mənbəyi ilk növbədə doğulduğu torpaqdır. Naxçıvanın qədimliyi, onun ulu tarixi şairin "Mənim doğma Naxçıvanım" şeirində tərənnüm tapır:
Şərqin doğan günəşidi,
Nuhun sönməz atəşidi,
Qəhrəmanlıq nəğməsidi,
İgidlik, dostluq ünvanım.
Mənim doğma Naxçıvanım.
Ramiz Babayev həm də incə qəlbli bir sevgi şairidir. Onun məhəbbət lirikası həsrətlə, bəzən peşmançılıqla, bəzən isə gənclik xatirələrinin şirinliyi ilə yoğrulub. "Sevgi günahı" şeirindəki nisgil hər bir oxucunun qəlbinə toxunacaq gücdədir:
Nə vaxtsa çalınıb sınan saz kimi,
Asılıb qalmısan divarda belə.
Mənim o saf, ülvi, təmiz sevgimi
Heç zaman, heç yerdə gətirmə dilə.
***
Könlüm arzulamır heç zaman səni,
Eh, səndən yadımda nə qalıb axı.
Səndən mənə qalan saçımın dəni,
Məndən sənə qalan sevgi günahı.
O, "Yanıma qayıt" şeirində də qürurlu, lakin bir o qədər də həssas bir aşiqin daxili monoloqunu ustalıqla təsvir edir:
Bir gün sən yanımdan keçib gedəndə,
Könlüm od tutacaq, alışacaqdır.
Gizli axitdığın o göz yaşların,
Mənim həsrətimə qatışacaqdır.
***
Yanıma qayıdıb günün birində,
Həsrəti üstümə ələyəcəksən.
Mənim ürəyimi əlimdən alıb,
Hər dediyim sözə "can" deyəcəksən.
Şair başqa bir bədii nümunədə isə "İnanan deyiləm göz yaşlarına" deyərək hisslərini belə ifadə edir:
Keçmiş xatirələr qoy qalsın sənə.
Mənim bu günümü əlimdən alma.
Sən çox yalvarırsan sevirəm səni,
Məni o atəşə bir daha salma.
Şairin yaradıcılığında təbiət təsvirləri sadəcə mənzərə deyil, canlı bir aləmdir. Naxçıvanın füsunkar güşəsi olan Batabatın gözəlliyi onun misralarında elə canlanır ki, oxucu özünü həmin dağlarda, bulaqların başında hiss edir:
Baldırqanın, cacığın gül açıb çiçəkləri,
Həmərsünün gül ətiri məst eyləyir hər yeri,
Bura cənnətdir deyir gələn qonağın biri.
Səhərdən yamaclardan min cür çiçək dərmişəm -
Batabata gəlmişəm.
***
Bulaqlar nazlı - nazlı axıb gəlir dərəyə,
Hamı qonaqdır burda xoş üzə, duz çörəyə,
Gecə ulu dağlara duman gəlibdir deyə,
Mən də öz paltarımı qonaqlara vermişəm -
Batabata gəlmişəm.
Eyni zamanda "Yurduma bahar gəlir" şeirində qışın ağ yorğanını götürüb getməsi, təbiətin dirçəlişi və torpağın sinəsini dəlib keçən güllər-çiçəklər şair fəhmi ilə çox gözəl vizuallaşdırılır:
Yamacların qoynuna xalı salır göy çəmən,
Gündə min ruzi yağır ana torpağa göydən.
Bizə müjdə gətirir quşlar gəldiyi yerdən,
Torpağın sinəsini güllər çiçəklər dəlir.
Yurduma bahar gəlir.
***
Açılır budaqların qönçələri birbəbir,
Qış öz ağ yorğanını götürüb çıxıb gedir.
Günəş doğma yurduma işıq verir nur səpir,
Təbiət cana gəlir təzələnir dirçəlir.
Yurduma bahar gəlir".
"Ömrün payız çağında" kitabı bəlkə də ömrün illərini payız adlandırır, lakin Ramiz müəllimin yaradıcılığı heç vaxt solmayan, həmişə bahar təravətli qalan bənzərsiz bir söz xəzinəsidir. Hörmətli şairimizə yeni-yeni yaradıcılıq uğurları və uzun ömür arzulayırıq.

Hüseyn İsaoğlu,
yazıçı - publisist,
AYB və AJB üzvü