Yaxşılığın və yaşıllığın Azərbaycan modeli

Ətraf mühiti sərvət bilən dövlətimizin ekoloji siyasətinin ana xəttində hər zaman bu prinsip əsas meyar olub. Doğrusu, bu sənə “Yaşıl dünya naminə həmrəylik ili” elan ediləndə gözlərim önündə xalqın dünəni dastan şəklində canlandı, şanlı keçmişi "göründü". "Kitabi Dədəm-Qorqud" dastanında “Salur Qazanın evinin yağmalandığı boy”u sətir-sətir xatırladım:
“Qarlı qara tağlalarun yığılmasın! Kölgəlicə qaba ağacın kəsilməsün! Qamın aqan görklü suyın qurımasun!”
Ulus atası, Dədəm Qorqud varisi əbədiyaşar Heydər Əliyev düz 23 il bundan öncə Vətən həsrəti ilə yaşayan qardaş-bacılarımızın qarşısında milli-mənəvi dəyərləri yaşadan, hər zaman eposdan allyuziyalara yer verərək xalqı milli kimliyinə bağlayan çıxışı ilə irsimizə sadiqliyini dünyaya çatdırır:
"Harada yaşamasından asılı olmayaq, hər bir ailəyə, hər bir azərbaycanlıya xoşbəxt gələcək arzulayıram. Qoy, çaylarımız qurumasın! Qoy, ağaclarımız kəsilməsin! Qoy, çırağımız sönməsin!"
Gəlin, düşünək: bu gün bəşəriyyətin "yaşıl mühit", "yaşıl enerji", deyib "qırmızı siqnal" çaldığı problemi xalq biliciləri, el ağsaqqalları zaman-zaman kitablarda, dillərdə dastanlaşdırıb, bunun vacibliyini vurğulayıb.
Göründüyü kimi, bəşəriyyət iqlim problemləri ilə üz-üzədir. İqtisadi artım qlobal enerji tələbatını da mütənasib olaraq artırır. Enerji mənbələrinə tələbat ənənəvi yanacaq növləri hesabına baş verir. Beləcə, Yer kürəsində ciddi ekoloji problemlər yaranır. Ən uyğun çıxış yolu kimi bərpa olunan enerji resurslarına, yəni “yaşıl enerji”yə keçid göstərilir.
Təsisatın cari ilin noyabrın 11-dən 24-dək Azərbaycanda keçirilməsi qərara alınandan sonra Bakıda hazırlıq işlərinə başlanıldı. Dekabrın 15-i Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən müşavirə bu tədbirə həsr olundu. Prezident İlham Əliyev öz nitqilə iştirakçıların və eləcə də bütün dünyanın diqqətinə çatdırdı:
"'Yaşıl enerji' növlərinin yaradılması və "yaşıl enerji"nin dünya bazarlarına nəqli hazırda bizim enerji siyasətimizin prioritetidir. Bu, reallıqdır və bütün dünya bunu bir daha görəcək."
Əlbəttə, əslində dünya haqq və ədalət tərəfində duran xalqın bəşəriyyətə xeyrini, millətə rəhbərlik edən İlham Əliyevin bütün aspektlərdə xilaskar olduğunu gördü. Azərbaycan işğal altında olan əraziləri ilə bərabər, həm də çapılan dağları-qayaları, zəhərlənən çayları, qırılan meşələri, bir sözlə ana təbiətin Qarabağ adlı "yaşıl zona"nı mundar düşməndən təmizlədi. Elə BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyasına da ən böyük töhfə bu deyildimi? Bu şücaət "Bəşər medalı"na layiq deyildimi?
Məncə, vaxta var. Bu tədbiri keçirən dünya güclərinin də düşünməyə zamanı az deyil. Hələ dünya Qarabağ və Şərqi Zəngəzurdakı quruculuq işlərinin aparıldığını izləyəcək, yaşıllığın və yaxşılığın vacibliyini kənd-kənd inkişafda görəcək, erməni vandallarının əl izlərinin silinərək yerində salınmış "ağıllı yaşayış məntəqələri"nə qayıdan yerli sakinlərin - keçmiş köçkünlərin sevincinə əməlli-başlı şahid olacaqlar.
COP29 həm də Azərbaycanın turizm potensialını nümayiş və inkişaf etdirəcək. Bundan savayı, bu tədbirə evsahibliyi etməklə Azərbaycan nəinki ətraf mühitə, həm də gələcək nəsillərə sağlam genin ötürülməsinə biganə qalmadığını göstərəcək. Ermənilərin işğal barbarlığı ilə viran qoyduqları və işğaldan azad edilmiş ərazilər 2050-ci ilədək "Netto sıfır emissiya" zonasına çevriləcək.
İllərdir Azərbaycan televiziyası (Aztv) işğal altında olan torpaqlarda aparılan maddi-mənəvi, ekoloji terroru ölkə və dünya ictimaiyyətinə çatdırır. Artıq şükürlər olsun, Aztv efirində işğaldan azad olunmuş torpaqların yenidənqurulmasına şahidlik edirik. COP29-a sədrlik edən Azərbaycanın dünəndən bu günə apardığı ekoloji siyasəti artıq dünya gücləri anlamağa çalışır.
Aztv efirində COP29-un loqosu nümayiş olunanda marağımı buta, yarpaq və su işarələri çəkdi... Azad olunan Qarabağı mənəvi, milli sərvət kimi buta şəklində, yarpaq və suyu isə həyat misalında gördüm. Həqiqətən də COP29-un təşəbbüslər toplusunu özündə təcəlli etdirən loqodakı buta, yarpaq və su damlaları simvollarının sintezinə işarə olaraq təbii resursların əhəmiyyəti kontekstində ekoloji həssaslığa və Azərbaycanın zəngin mədəni irsinə xitab şəklindədir...
ADA Universitetində “COP29 və Azərbaycan üçün Yaşıl Baxış” mövzusunda təşkil olunan beynəlxalq forumda Prezident İlham Əliyev çoxsaylı xarici qonaqlara vacib tarixi həqiqəti xatırlatdı:
"Laçın 1992-ci ilin mayında - Şuşanın işğalından 10 gün sonra işğal edilmişdir. Bu, Birinci Qarabağ müharibəsinin ən faciəvi hadisələrindən biri idi, çünki bunun nəticəsində Ermənistan ilə Azərbaycanın Qarabağ bölgəsi arasında quru əlaqəsi yarandı və bu, Ermənistandan bizim torpaqlara çox böyük həcmdə silahların daşınmasına, çoxsaylı hərbi personalın daxil olmasına imkan yaratdı". Göründüyü kimi, bu silahlar həm də təbiətin məhvinə yönəlmişdir. Şükürlər olsun ki, indi bu ərazilərə sülh gəlib.
Bu tədbirin Azərbaycanda keçirilməsinin ən başlıca səbəblərindən biri də odur ki, məmləkətdə sülh, əmin-amanlıq hökm sürür. Bu gün görürük ki, dünyanın əksər dövlətləri müharibə girdabındadır. Və yaxud da böyük ölkələrdə daxili çaxnaşma hökm sürür. Bu mənada Azərbaycan həm də bəşəriyyətə ümumi şəkildə və hər mənada canlıları qorumağın ən uğurlu dövlət misalıdır. Bu mənada BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının (COP29) Bakıda keçiriləcək 29-cu sessiyası zamanı dünyada hərbi əməliyyatlar da dayandırıla bilər.
Azərbaycan hər zaman sülh yolu tutmuş, bəşəriyyət naminə addımlar atmışdır. Hələ o zaman hakimiyyətinin birinci dövründə Heydər Əliyev sovet ölkələri içərisində ekoloji cəhətdən təmiz respublika yaratdı, məhsul yığımı rekord səviyyəyə yüksəldi. Bakı şam ağaclarına bürünərək islam dünyasının yaşıl rənginə həmahəng oldu. Heydər Əliyev hakimiyyətinin ikinci dövründə böyük ağrı ilə Azərbaycan televiziyasının efirində öz mənafelərini üstün tutanlara səsləndi:
"Mən 1993-cü ildə Bakıya gələrkən bizim əkdiyimiz, be¬cərdiyimiz bəzi ağacların kəsilməsini görərkən elə bildim ki, məni yaralayıblar. Mən dəfələrlə demişəm, bir də deyirəm, kim hansı bir sağlam ağacı kəsirsə, hesab edin ki, o, mənim qolumu, barmaqlarımı kəsir..." Heydər Əliyev bunu Vətənə xainlik bilirdi. Sonralar bu xainliyi Natəvanın heykəlinə həqarət edən Fransa rəhbərliyində oturan haramzadələr edəcəkdi. Amma Tanrının haqq-ədalət tərəzisi həmişə düz çəkir. Bu gün COP29 Azərbaycanın gücünü dünyaya göstərir. Dünya dövlətləri ağlın, idrakın, haqqın gücünə Bakıda hesablaşır.

Əsgər İSMAYILOV,
BDU məzunu