Qərib sənətkar

Uzaqdan uzağa yaxşı tanıyırdım. Amma yaxın münasibətimiz yox idi. İlk dəfə yolumuz M.A.Qasımov adına Respublika Klinik Xəstəxanasının yanında kəsişdi. O vaxt AzTV-də işləyib, I Alatavada kirayədə qalırdım. İşdən çıxıb evə gedəndə qulağıma zurna səsi gəldi. Uşaqlıqdan öyrəşdiyim və kənd toylarında sevə-sevə dinlədiyim o səs məni yolumdan elədi. Bu o vaxtlar idi ki, sosializm deyilən ictimai-siyasi formasiya dağılmış, daşnak-erməni-rus faşizminin zülmü Qərbi Azərbaycan, Qarabağ və ətraf rayonlarda soydaşlarımızın növrağını pozmuş, 1 milyondan çox əhalimiz qaçqın, köçkün vəziyyətinə düşüb sərgərdan qalmışdı. Hər kəs balasına bir tikə çörək tapmaq üçün hər cəbrə qatlaşır, öz bacardığı işin qulpundan tutub axşama qədər çalışırdı.

Sənət adamları da bu qəbildən idi. Səhər-səhər sazı olan sazını, sözü olan sözünü götürüb evdən çıxır, Allahın yetirəcəyinə tapınıb yola düşürdü. Bu dəfə yolda gördüyüm tanınmış bir nəslin, Zəngəzur mahalına ün salmış bir şəcərənin nümayəndəsi idi. Görünür yuxarıda qeyd etdiyim sıxıntılar onu da yolqırağı yeməkxanalarda öz ifaçılıq məharətini göstərməyə vadar etmişdi. Yaxınlaşmaq, gözəl ifasını dinləyib yorğunluğumu çıxarmaq, adətimiz üzrə zurnasının ağzına nəmər taxmaq, bir az da dərdləşmək istədim. Amma niyyətim baş tutmadı...

O, aralıdan məni tanıyıb daldalandı. Mən də onun o məqamda keçirdiyi duyğusal hissləri duyub görməzdən gəldim. Yerin sahibinə yaxınlaşıb sənətkarın nəmərini və ismarıcımı özünə çatdırmasını xahiş elədim. Dedim,- o zurna ifaçısına de ki, onu yaxşı tanıyıram. Sovet riyaziyatçılarını, xüsusilə Ermənistandakıları kök altına salan riyaziyyat müəllimi Həsən Şəkərəliyevin oğlu Abbas müəllimdir. Özü halal çörəklə böyüyüb. İndi də ruhunu, nəfəsini xərcləyərək ailəsinə çörək pulu qazanır. Balalarına zəhməti ilə qazandığını aparmaqdan, süfrəsinə halal çörək qoymaqdan utanmasın. Qoy bizi çöllərə salanlar, növrağımızı pozub sərgərdan qoyanlar utansın!..
Aradan xeyli vaxt keçmişdi. Mənə bir zəng gəldi. Telefona cavab verdim. Telefonun o başındakı salam-kəlam eləmədən dedi:
-Müəllim, sənnən yayındığım üçün məni bağışla!
Əslində burda bağışlanası heç bir qəbahət yox idi. Bir məğrur müəllim öz ləyaqətinə qısılmış, qüruruna sığınmışdı ki, qaçqınlığın gətirdiyi zilləti, Qərbi Azərbaycan ziyalısının düçar olduğu əzab - əziyyətləri görən, duyan olmasın...
Abbasın doğulduğu Pürülü kəndi

Tanıtım: Şəkərəliyev Abbas Həsən oğlu 1948-ci il dekabrın 6-da Zəngəzur mahalının Qafan rayonunun Pürülü kəndində ziyalı ailəsində anadan olub. Atası riyaziyyat müəllimi, anası Saçlı xanım Əli qızı ibtidai sinif müəllimi idi. Abbas 1954-1962-ci illərdə Pürülü kənd 8 illik məktəbini, 1966-cı ildə isə Gığı kənd orta məktəbində on birinci sinfi bitirib. Elə həmin ildən Pürülü kənd məktəbində laboratoriya müdiri işləməyə başlayıb. Bir il sonra Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Coğrafiya fakültəsinin qiyabi şöbəsinə daxil olaraq təhsilini davam etdirib.
Abbasın musiqiyə həvəsi o qədər güclü olub ki, məktəb illərində dərsdən kənar vaxt tapan kimi müstəqil olaraq ifaçılıq öyrənməyə çalışıb. Hətta boyu balaca olduğu üçün tay- tuşları sənin zurna çalmağa nəfəsin çatmaz,- deyiblər. Amma Abbas hamısının iddialarını alt-üst edərək sübut eləyib ki, onun nəfəsi nəinki zurna çalmağa hətta Zəngəzura, Qafqaza, Turan ellərinə ün salmağa da yetər.
Əmisi oğlu Arif Şəkərəliyevlə

O, öz inadkarlığı, səyi nəticəsində tütək, yastı balaban və qara zurna kimi nəfəs alətlərində çalmağı mükəmməl öyrənib. 20 yaşında rayonda musiqiçi kimi tanınmağa başlayıb. Toylara, bayram şənliklərinə dəvət alıb, Ermənistanda ümumrespublika festivallarında iştirak edib. 1976, 1979, 1982, 1983-cü illərdə uğurlu çıxışlarına görə Fəxri fərmanlarla təltif edilib.
1988-ci ilin qanlı deportasiyasına qədər, fasiləsiz olaraq həm pedaqoji fəaliyyətlə, həm də musiqi ifaçılığı ilə məşğul olub. Azərbaycana pənah gətirəndən sonra Bakı mühiti onun qarşısında yeni fəaliyyət üfüqləri açıb, sənətkarlıq imkanlarının üzə çıxmasına stimul verib. 1995-ci ilə qədər Abşeron rayonunun Əli Qulu Qışlaq natamam orta məktəbində müəllim işləyib. Amma musiqiyə, incəsənətə o qədər ürəkdən bağlanıb ki, müqəddəs müəllimlik peşəsinə sayğısızlıq etməmək üçün 47 yaşında məktəbdən ayrılıb.
Abbas müəllimin türk uluslarına məxsus nəfəs alətlərini toplayıb Azərbaycan avazına uyğun səsləndirməsi ümumtürk incəsənətinə verdiyi əvəzsiz töhfədir. Azərbaycanda qədimdən yayılmış zurnalar səs tembri və ölçülərinə görə cürə zurna, orta zurna və qaba zurna olmaqla təsnifləşdirilir. Abbas Şəkərəliyev isə deyirdi ki, hər sənətkarın öz sənət yolu olmalıdır və bu yolda özündən sonraya bir iz qoyub getməlidir. Mənim öz bəstələrim-5 melodiyam var. Abbası rəqsi, Yallı, Novruz gəlir, Ay dostlar və s.
O, dediyini əməli fəaliyyəti ilə təsdiqləmək, sənət yolunda iz qoymaq üçün musiqi alətlərindən təkcə ifaçı kimi istifadə etməyib, həm də onların təkmilləşdirilməsinə çalışıb. İncəsənətin, musiqinin çox sahələrində qabiliyyətini sınayıb. Özünün təbirincə desək, 5 cür xüsusi tembrli zurna icad edib. Bunları - böyük, bir az böyük, orta, kiçik, bala olmaqla öz adı ilə-Abbasçı adlandırıb.

Abbas Şəkərəliyev 1993-cü ildə Sidqi Mustafayevin dəvəti ilə “İrs” folklor ansamblına daxil olub. Əvvəlcə bayram şənliklərində iştirak edib. Ansamblın rəhbəri onun ustad sənətkar olduğunu görəndən sonra beynəlxalq tədbirlərə, xarici səfərlərə aparıb. 1998-ci və 2002-ci illərdə Türkiyədə keçirilən Uluslararası Festivallarda iştirak edərək Fəxri fərmanlara layiq görülüb. Sonra Tehrana dəvət alaraq bir neçə konsertdə iştirak edib.
Müxtəlif nəfəs alətlərində yüksək peşəkarlıqla ifa edən Abbas müəllim 1995-ci ildə “Cəngi” Pəhləvanlar Folklor Qrupuna dəvət alıb. Tez-tez müxtəlif hərbi hissələrə görüşə gedərək əsgərləri “Cəngi” üstündə torpaqlarımızı düşmən işğalından azad etməyə səfərbər edib. 2001-ci ildə qrupun tərkibində Fransaya Ümumdünya Festivalına gedərək, bir neçə şəhərdə çıxış edib. Sonra İngiltərənin paytaxtı Londonda çıxışları olub.
Ustad sənətkar dünyanın harasına getsə də ürəyi Azərbaycanla döyünür, öz milləti ilə nəfəs alırdı. Bakıda özünü daha rahat, daha xoşbəxt, daha gərəkli hiss edirdi. Zəngəzur mahalının əhalisi, xüsusilə öz camaatımız onun musiqisinə, ifa tərzinə o qədər öyrəşmişdilər ki, toylarda, ən xırda məclislərdə belə gözləri onu axtarırdı. O da bunu yaxşı bildiyi üçün musiqi alətini həmişə qoltuq cibində, ürəyinin başında gəzdirirdi.
Abbas qara zurnanı götürəndə sanki ifa etmirdi, cəng tuturdu, meydan sulayıb döyüşə çıxırdı, özünü mənən sənətinə fəda edirdi. İliklərinə qədər bütün sümükləri oynayırdı. O qədər emosional təsir bağışlayırdı ki, adam düşünürdü,-indicə alətin nəfəsliyini çeynəyib qıracaq. Əhatəsindəkiləri baxışları ilə nəzarətdə saxlayırdı. Dəmkeşini, nağaraçını bir an gözdən qoymurdu. Tamaşaçıya elə gəlirdi ki, ustad sağa, sola tərs baxışı ilə öz ansamblını, komanda yoldaşlarını şövqsüzlükdə, ruhsuzluqda ittiham edir. Onların da özü kimi cövlan etməsini istəyirdi.
Musiqi ifaçılığında kamilləşəndən, sənətdə şöhrətlənəndən sonra Abbas Şəkərəliyevi televiziya kanalları tez-tez studiyalara dəvət edirdi. Bir dəfə AzTV-nin həyətində rastlaşdıq. Şirin-şirin söhbət elədiyimizi görən dostum-parodiya ustası Həsən Cəbrayılov bizə yaxınlaşdı, hal-əhval tutandan sonra dedi:
Tamxil bəy, eloğlunuz Abbas “Cəngi”ni qara zurnada havalandıranda adamın damarlarında qanı coşur, bütün azərbaycanlıların və anadoluluların yaşadığı faciələri isə yastı balabanın iniltisiylə dilə gətirir. Ayrı-ayrı türk xalqlarına, əcnəbilərə məxsus olan neçə-neçə nəfəs alətlərini təkmilləşdirərək “türkcə danışmağa” məcbur edib.
Həmişə hamı ilə ünsiyyətdə mehriban olan dostumuzu bir dəfə az qala ağlayan gördüm. 2005-ci ildə İstambulda keçiriləcək Uluslararası Festivalda iştirak etmək üçün Türkiyəyə uçurduq. Təyyarəmiz Naxçıvana yaxınlaşanda onun şən çöhrəsi bir andaca kədərə büründü. Səbəbini soruşdum, dedi:
“Bax, doğma Zəngəzurumun üstündəyik, o görünən dağlar oymağım, həmdəmim, şiş qayalar sirdaşım olub. İndi o yerlərin həsrətindəyəm.”
Bəli, Abbas Şəkərəliyev gənclik illərində oymaq-oymaq gəzdiyi yaşıl yaylaqlar, Nağdalı yurdu, Kilədərə, Qaryalı, Daşbaşı, Çiçəkli, Meydanlar, Boğazyurd, Əriməz dağları, büllur sularından doya-doya içdiyi Yalçeşmə, Qırxlar bulağı və Gülü bulağının həsrəti sinəsini yandırırdı. Həzin, yanıqlı, bəzən üsyankar melodiyaları ilə nə qədər cəhd etsə də bu yanğını söndürüb, o həsrəti çöysüdə bilmirdi. Bəlkə də Vətən dərdini, yurd həsrətini musiqinin dililə ürəyi istədiyi kimi ifadə edə bilmədiyi üçün qələmə sarılıb. Düşünüb ki, yazanda yadına düşən xatirələrin nisgilindən içinə axan göz yaşı o ağrı-acını dindirə, o atəşi söndürə bilər. Elə ona görə də “Vətən həsrətimdir, ay ellər mənim”- deyib, haray çəkirdi:
Vətən dedim, dilim-ağzım qurudu,
Düşdüm qürbətlərə canım çürüdü,
Hicran məni dərdə, qəmə bürüdü,
Sənə gəlim, orda ölüm a dağlar!
Üzünü çəhlim-çəhlim gəzdiyi dağlara tutub, sizə gəlim, orda ölüm, a dağlar,- dedi. Fəqət gedə bilmədi. O böyük arzunu, o bitməyən həsrəti daşıyan ürəyi dərdin zorbalığına dözmədi, qəfil dayandı. Özü də nə zaman, harda, necə dayandı?!

...7 iyul 2022-ci ildə, “Həyat” şadlıq sarayında. Qardaşı oğlu Həsənin toyunda, həm də ürəyinin başında gəzdirdiyi könül sirdaşı- qara zurna əlində, toy adamlarını ehtizaza gətirən ifası zamanı...
O qədər coşqulu, o qədər ehtiraslı, o qədər emosiayalı çalırdı ki, həyəcandan ürəyi durdu. Hamıya elə gəldi ki, Abbas öldü. Amma o ölmədi. Bir andaca ruhunu ilahi sevdaya möhürləyib Haqqın dərgahına yolladı. Haqq sahibi də onu dərgahına alıb əbədiyyətə apardı. Böyük sənətkar əbədiyaşarlıq qazandı.
Abbas Şəkərəliyev ölməyib, o qara zurnanın səsində, Zəngəzur sənətsevərlərinin nəfəsində yaşayır. Onu tanıyanların, sənətkarlığına pərəstiş edənlərin yaddaşında yaşayır. Onu daimi xatırlayanların xatirələrində, dostlarının, doğmalarının qəlbində yaşayır. Toylarda çalınan Cəngilərdə, tutulan Yallılarda el-obamızın sevgidolu ruhunda yaşayır...
Sənətkar Ruhuna sayğılarla:

Tamxil ZİYƏDDİNOĞLU

TƏBRİK EDİRİK!

Əziz sinif yoldaşlarım, Qafan Şəhər 4 nömrəli orta məktəbin 1973-cü il məzunları, məktəb illərimin xoş xatirələri ilə dolu gözəl insanlar Gülşən xanım Allahverdiyeva və Adilə xanım Aslanova! Sizi 70 illik yubileyiniz münasibəti ilə öz addımdan, ailəmiz, sinif yoldaşlarımız adından ürəkdən təbrik edirəm. Sizə möhkəm can sağlığı, uzun, xöşbəxt, mənalı ürəyinizcə olan gözəl bir ömür arzu edirəm. Növbəti yubileylərinizi doğma yurdumuzda Zəngəzurumuzda, doğulub boya -başa çatdığınız dədə-baba ocağında toy- bayram kimi qeyd edək. Nəvə- nəticə toyu görəsiniz!
Aşağıdakı ürək sözlərimi Zəngəzur çiçəklərindən bağlanmış buket əvəzi qəbul edin:



Ay, apreldə ad gününləri olanlar,
Yetmiş yaşı tamam olan uşaqlar.
Ad gününüz mübarəkdir, mübarək!
Biri Adilədir o biri Gülşən,
Həyatda həmişə olasınız şən!

Bu bahar çağının açılan gülü,
Nərğizi, bənövşəsi, şehli çəməni,
Məktəb illərimizin xatirələri:
Biri Xələcdəndi, biri Bəkdaşdan,
Bunların sorağı gəlir Qafandan.

Həyatda həmişə hörmətli olun,
Ruhunuz sağlam olsun, başınız uca,
Dostluqda, yoldaşlıqda önlərdə olun!
Ömür kitabınız sevinclə dolsun,
Nəvəli, nəticəli ömrünüz olsun,
Tutub əllərindən yüz il yaşayın!
Yurdumuz Zəngəzurun adın daşıyın!

Əlövsət Xalıqverdiyev.
25.03.2026

Təbrik edirik!

Bu gün qardaşım Əlövsətin 70 yaşı tamam olur. 70 illik ağrı-acılı, acılı-şirinli günlər yaşamış hər kəs mütləqdir ki, o zirvədən geri boylanır. Özündən sonra qoyduğu izə, qazandığı ad-sana, ətrafındakıların nəzərində tutduğu mövqeyə bir nəzər yetirir. Bəri başdan qeyd edək ki, Əlövsət bəy istiqanlı, od-ocağa, yurda bağlı, dostluqda sədaqətli, ailəcanlı, işinə məsuliyyətli, vətənini sevən qürurlu bir vətəndaşdır. Gəlin daha yaxından tanış olaq:

Xalıqverdiyev Əlövsət Məmmədəli oğlu 1956-cı il aprelin 9-da Qərbi Azərbaycanın Zəngəzur mahalının Qafan rayonunun Yuxarı Gödəkli kəndində- kəndin bünövrəsini qoyan Eyvazxanlı tayfasının nüfuzlu bir ailəsində dünyaya göz açıb. 5 uşaqlı ailənin ilk övladıdır. Əlövsət dünyaya göz açandan həyətlərindəki azman palıd ağacını görüb. Uşaqlıq çağlarını onun dövrəsində oynamaqla, başına dırmanmaqla keçirib. Demək olar ki, elə məğrurluğu da o qocaman palıd ağacından, gəzdiyi Zəngəzur dağlarından götürüb.

Əlövsət Xalıqverdiyev 8-ci sinfi əla qiymətlərlə Yuxarı Gödəklidə, 10-cu sinfi isə 1973-cü ildə Qafan şəhər 4 №-li Azərbaycan orta məktəbində bitirib. Elə həmin il də Azərbaycan Neft Kimya (inst.) Akademiyasına qəbul olaraq ali təhsili uğurla başa vurub. 1975-1977-ci illərdə Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olub.

O, hələ tələbəlik illərindən əmək fəaliyyətinə başlayıb.
1977-ci ildən 2012-ci ilə kimi Azəbaycan Zərgərlik Sənaye İstehsalat Birliyində fəaliyyət göstərib. İstehsalatda işgüzarlığı, məsuliyyəti, təşkilatçılıq qabiliyyəti ilə həmişə seçilib. Ona görə də xarakterindəki bu yüksək keyfiyyətlər nəzərə alınaraq 1990- ildə SSRİ dağılanda müstəqil Azərbaycan Respublikasının milli atributlarının dəyişdirilməsi, (milli pulun eskizinin hazırlanması) Azərbaycan Dövlət mükafatlarının- orden və medalların ərsəyə gəlməsi kimi məsuliyyət tələb edən şərəfli bir iş ona etibar edilib.

Onun həyat yolunun narahat günləri, yuxusuz gecələri doğma yurdu Zəngəzurun itkisi ilə başlayıb. Azərbaycanın dörd bir yanına səpələnmiş qaçqın və köçkünlərimizi axtarıb tapmağı, uyğun bir yerdə məskunlaşdırmağı, maddi kömək etməyi, onlara mənəvi dayaq olmağı bu ağır tarixi məqamda özünə borc bilib.

Hələ 1990- ildə eşidəndə ki, Zəngəzurda kənddə və diğər yerlərdə ermənilər qəbiristanlıqları dağıdıblar, o buna dözməyib. Heç nəyə məhəl qoymadan həyatı bir riskə gedib dağıdılmış qəbirlərin şəklini çəkib gətirmişdir. Erməni vandallarının törətdikləri barədə gördüklərini yazaraq “Vətən səsi” qəzetində “Yurd çağrışı" sərlövhəli məqalə ilə çıxış edib. Yurd həsrəti Əlövsət Xalıqverdiyevi heç vaxt rahat buraxmayıb. O, Vətən dərdini qələmi ilə ovutmağa çalışıb. Azərbaycan Radiosunda dəfələrlə çıxış edib. Müəllifi olduğu “Zəngəzurda keçən günlər" və “Qayıt anam qayıt gəl" verilişləri Azərbaycan Teleradiosunun “Qızıl fond”unda saxlanılır.

Əlövsət Xalıqverdiyev peşə fəaliyyəti ilə bərabər ictimai-siyasi fəaliyyətlə də məşğul olur. Beləki 2004-cü ildən “DAYAQ" İctimai Birliyini təsis edib. Bu yolla qaçqınlara və deportasiyaya məruz qalanlara yardım edir.

O, həmyerlisi, ixtisasca həkim olan İsbiyeva Rəqibə Qabil qızı ilə ailə qurub. Birlikdə üç övlad böyüdüblər. İki nəvənin qayğıkeş babasıdır. Övladlarının ikisi Rəqibə xanımın peşəsinə yiyələniblər. Günel göz həkimi- cərrahdır. Elnur Xalıqverdiyev də həkimdir. Kamil isə Bakı Biznes Universitetinin məzunudur.

Mənə dogma olan bu ailənin başçısı Əlövsət Məmmədəli oğlu Xalıqverdiyevi 70 illik yubileyi münasibəti ilə ürəkdən təbrik edirəm, ona sağlam-uzun ömür və Zəngəzurlu günlər arzulayıram!
Sevgi və sayğılarla:
Tamxil Ziyəddinoğlu

Dağların yaddaşındakı toy

Kənd şənbə günü təkcə təqvimin bir parçası deyil, həm də kollektiv sevincin, gözləntinin və qədim bir ritualın zirvə nöqtəsi idi. Şənbənin gəlişi ilə kəndin sakit ahəngi dəyişər, hava hələ gəlməkdə olan toy karvanının həyəcanı ilə dolardı.

Kəndin girişindəki dolayılar (dolama yollar) sadəcə coğrafi bir relyef deyil, həm də müjdənin ilk göründüyü, qara zurnanın kökləndiyi nöqtə idi. Bütün kənd əhli - qocadan uşağa qədər sözləşmiş kimi gözlərini o dolayılara dikərdi. Uşaqlar yol kənarındakı təpəciklərdə keşik çəkər, uzaqdan görünən toz dumanını "Gəlirlər!" nidası ilə kəndə car çəkərdilər.

Toy karvanı kəndin mərkəzinə çatmamış zurnaçının nəfəsi, zurnanın səsi dağlarda əks-səda verirdi. Zurnaçı dolayıdan -dolanbac yoxuşlu yolun ən hündür və səs yayılan hissəsindən ifaya başlayardı. Bu səs sadəcə musiqi deyildi, həm də bir ailənin xoşbəxtliyini, bir evə gələn səadəti bütöv bir icmaya bəyan edən rəsmi bəyanat idi.

O səhər – bazar günü Kurud kəndi hər zamankından fərqli oyandı. Günəş dağların iti zirvələrindən süzülüb gələndə, bağlardakı meyvə ağaclarının yarpaqlarında gecənin sərinliyini qoruyan şeh damlaları mirvari tək parlayırdı. Amma bu səhərki sükut həmişəki sakitlikdən deyildi; bu, böyük bir sevinc fırtınasından əvvəlki xumarlanma idi. Çox keçmədi ki, kəndin dərələrinə zurna-nağara sədası yayıldı. Bu səs Kurudun qədim qayalarına dəyib əks-səda verir, sanki bütün təbiətə müjdə yayırdı: Bu gün kənddə toy var!

O vaxtlar zurna çalınanda ruhumuz yerindən oynayırdı. Zurnanın o ilk sədası gələndə bilirdik ki, fələyin çarxı bizim tərəfə dönüb. Toy evindən əvvəl bütün kəndə bayram gələrdi. O vaxtlar toy təkcə bir ailənin şadlığı, iki gəncin muradı deyildi; bu, bütöv bir elin-obanın bir yumruq kimi birləşdiyi, köklərə bağlılığın təsdiqi olan müqəddəs bir ayin idi. Qonşu qonşuya baxmazdı ki, görüm məni çağırıblar, ya yox; qapı hər kəsə açıq idi. Kimin imkanı nəyə çatardısa, işin bir ucundan tutardı. Birimiz odun daşıyardıq, birimiz qazan asardıq.

Həyətdə odun tüstüsü yüksəlməyə başlayardı. O tüstü təkcə yemək bişirmək üçün deyil, birliyimizin, diriliyimizin nişanı kimi göyə ucalardı. Qazanların altındakı palıd yarmaçaları çatırdadıqca, qazanın altından o yan bu yana hücum çəkən alov dilləri, havaya yayılan o his qoxusu kəndin təmiz dağ havası ilə qarışıb insanın iştahını deyil, ruhunu açırdı...

Qonşu qadınlar böyük qazanların başına keçmişdilər: kimi axşamdan hazırlanmış içliyi kələm yarpağına bükür, kimi təzəcə kəsilmiş əti doğrayır, kimi də kəndin məşhur aşının düyüsünü arıtlayırdı. Nənələrin biri düyünü süzür, digəri isə qazmaq üçün lavaşları hazırlayırdı. Onların hər hərəkətində bir nizam, bir ahəngdarlıq, qədimdən kök salmış bir gələnək vardı. Arada zarafatlaşır, köhnə toylarda olub keçənlərdən danışıb gülüşürdülər. Çünki o vaxtlar toy həm də kəndin xanımları üçün bir dərdləşmə, bir sevinc paylaşma məqamı idi. Kişilər isə toy mağarını qurmaq üçün əlbir olmuşdular. Hər kəsin üzündə yorğunluqdan çox, illərin qonşuluq mehribanlığından doğan səmimi bir təbəssüm vardı.

Dağların qoynundakı bu kiçik kənd, günəşin al şəfəqləri altında musiqi və rəqs sədaları ilə nura boyanırdı. Zurnanın o yanıqlı, həm də qürurlu sədası sıldırım qayalarla qədim bir dastan barədə söhbət edirdi. Nağaranın hər zərbəsi isə sadəcə bir ritm deyil, ana torpağın min illik nəbzinin döyüntüsü idi. O vaxtın insanı torpaqdan qopmamışdı. Ayağımız torpağa dəyəndə enerjimiz artardı. Yallı gedəndə elə bilirdik ki, yer yerindən oynayacaq. Nağaraçı çomağı elə şövqlə vururdu ki, səsi qonşu kəndlərdə eşidilirdi. Amma o səs heç kimi yormazdı, əksinə, ürəklərə fərəh, ruhlara qida verərdi.
Gəlin atlananda zurnanın səsi daha da şaxələnər, nağara isə sanki dağları silkələməyə başlardı. Bu, sadəcə bir köç deyil, bir ocaqdan digərinə uzanan səadət körpüsü idi...

Kəndin ağsaqqalları qapı ağzında cərgəyə düzülmüşdülər; hər birinin üzündəki qırışlar keçmiş toy-busatların xatirəsini daşıyırdı. Gəlinin ayağı altında kəsilən qurbanın qanı torpağa qarışanda, hamı bir ağızdan "mübarək olsun" dedi. Bu dua kəndin havasına elə hopdu ki, quşlar belə qanad saxlayıb bu mənzərəni seyr etdi. Mağarın içi isə tamam başqa bir aləm idi. Uzun taxta masaların üstü kəndin bərəkəti ilə bəzədilmişdi: təzə kəsilmiş quzu ətinin ətri, kərə yağında qovrulmuş o məşhur "süzmə plov"un qoxusu mağarın hər küncünə yayılmışdı. Amma heç kim yemək üçün tələsmirdi; hamının gözü meydanda, qulağı isə zurnanın "Cəngi"sində idi.
Və nəhayət, o məşhur "Yallı"... Bu, Kurudun vizit kartı idi. İlk addımı kəndin ən hörmətli ağsaqqalı atardı. Onun əlindəki naxışlı dəsmal havada süzüldükcə, arxasınca düzülən onlarla insan tək bir bədənə çevrilirdi. Ayaqlar yerə elə bir ahənglə dəyirdi ki, sanki yerin altındakı qayalar da bu ritmə cavab verirdi. Nağaraçı artıq nağaranı deyil, sanki öz ürəyini döyürdü. Səs dərələrdən keçib qonşu kəndlərə çatanda, ordakılar da bilirdi:
"Kirs - Kurudlular yenə bir olub, yenə şadlıq edir, Yallı gedirlər!"

Axşam düşüb günəş dağların arxasında gizlənəndə belə, kənd yatmadı. Ay işığı damların bacasından süzüldükcə, toyun sədası uzaq dərələrdə əks-səda verməyə davam etdi. O gecə hər kəs yastığa başını qoyanda yorğunluqdan deyil, ruhunun doyduğundan gülümsəyirdi. Çünki o vaxtlar toy təkcə bir gün sürməzdi; o sevincin istisi növbəti toya qədər hər kəsin ocağını qızdırardı.

Polad POLADOV

Bir görüşün təəssüratı


Kənddə qalan xatirələr

Mamamoğlu Osmandan yaman qəribsəmişdim. Neçə vaxtdı görmürdüm deyə burnumda tütürdü. Ümidlənmişdim ki, nəvəsinin toyunda görüşərik, amma şadlıq evinə də gəlmədi. Anladım ki, ayaqdan qalıb. Evinə getmək istədim. Dedilər daha Lökbatanda qalmır. Masazırda- kiçik öğlu Elməddinlə qalır. Tərslikdən elə bil Masazırın yolları bağlandı. Yüz yerə getdik, yüz ünvanda olduq, billah tilsimə düşmüş bu görüşümüz baş tutmadı. Qohumum, uşaqlıq dostum-sinif yoldaşım Ramiz Əsədovla 2024-cü ildən başlanan görüş hazırlığımız nəhayət 2026-cı ilin fevralında baş tutdu.
Üz tutduğumuz ünvan, getdiyimiz yollar, soraqlaşdığımız adamlar, döydüyümüz sarı darvaza, bizi qapıda qarşılayan uşaqlar-hamısı Abşeron rayonuna aid idi. Nə biz Şəhid əmisinin adını daşıyan on bir yaşlı Usubu tanıdıq, nə də qohumlarını qarşılamağa çıxan Əsma bizi tanıdı. Fəqət içəridə hər şey bambaşqaydı. Doğma səslər, doğma baxışlar bir göz qırpımında məni xəyalların qanadına alıb Zəngəzura- kəndimizə apardı. Osman mamaoğlumun yadımda qalan ilk xatirəsi gəldi gözümün qabağına:
Atmışıncı illərin əvvəlləri- ya 3, uzağı 4 yaşım olardı. Ağlım kəsmirdi ki, əsgərlikdən gəlib, yoxsa İrəvanda təhsili başa vurub qayıdıb. Təkcə o xatirimdədir ki, bəstəboy, yaraşıqlı oğlan idi. Dədəm qonaq çağırıb başına adam yığmışdı. Əsil kef məclisi idi. Kişilər yeyib içəndən sonra dedilər Osman oxusun. Kənd yeri, musiqi yox, alət yox. Osman taburetkanı (kətili) dizinin üstünə qoyub nağara kimi çalmağa başladı. Rəhmətlik Əli dayı da boşaltdıqları araq butulkasını saz yerinə sinəsinə basıb oxudu. Sonra bir müddət deyişdilər. Çal-çağırlı məclis xeyli çəkdi...
Yaddaşımdakı xatirələr birbəbir çözələndi. Dədəmin Kəhər atı necə həvəslə yəhərləyib Osman üçün Qarakilsənin Şıxlar kəndindən gəlin gətirməyə getdiyi və başqalırı...

Beləcə mən uşaqlıq, mamamoğlu gənclik həyatını davam etdirdi... Oxucularımızı onunla daha yaxından tanış edim, sonra söhbətimizə davam edək:
Poladov Osman Əsəd oğlu 10 oktyabr 1940-cı ildə Qafan rayonunun Kurud kəndində anadan olub. 1947-ci ildə birinci sinfə gedib. 1955-ci ildə Kurud kənd 8 illik məktəbini bitirib. Təhsilini davam etdirmək üçün Gığı kənd orta məktəbinə ayaq döyüb. 1957-ci ildə orta təhsilini başa vurduqdan sonra İrəvan Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna daxil olub. 1961-ci ildə kəndə qayıdaraq bir müddət aqronom işləyib, 1964-cü ildə Azərbaycan Pedaqoji Institutuna daxil olub. Pedaqoji institutu müvəffəqiyyətlə başa vurub. 1968-ci ildən1988 -ci ilə kimi Kurud kənd məktəbində Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi işləyib.
Deyim ki, bu illər ərzində Osman müəllim rayon ictimaiyyəti arasında xeyli şöhrətləndi. Sazı-sözü dillər əzbəri oldu. Məni əsgərliyə sədəfli sazını dindirərək yola saldı. Mən əsgərlikdən gələndən sonra qohumluğumuzun dostluq mərhələsi başladı. Bayırçılıq, yol yoldaşlığı, yeri gələndə sirdaşlıq. 18 yaş mənnən böyük olsa da mənə həm sayğı, həm qayğı göstərirdi. Heç vaxt adımı çağırmazdı. Həmişə dayıoğlu deyib əzizləyərdi. Osman müəllim mahir ovçu idi. Onunla hər ovçu mənzil kəsib, bərə tuta bilməzdi. Biçin vaxtı kələntəsinin fışıltısı biçənəklərə səs salardı. Məsuliyyətlə, çəkinmədən deyirəm ki, qoçaqlıqda tayı- bərabəri yox idi. Oduna gedərdik, hamıdan qabaq yükü tutub meşədən çıxardı. Kəndimizin cavanları güc nümayiş etdirəndə o öz çəkisindən ağır daşın belinə kəndir bağlayıb dişi ilə qaldırardı. Qaçışda, uzununa, hündürlüyə tullanmaqda, at minməkdə də tay-tuşlarından geri qalmazdı. 1988-ci ilə qədər bu minvalla yaşadıq. O müdhiş ilin qan-qadası yurdlarımızı viran qoydu. Osman müəllim də ailəsini götürüb Şimali Azərbaycana pənah gətirdi.
1989-cu ildə Bakı şəhəri ətrafındakı Sanqaçal qəsəbəsində 222 saylı orta məktəbdə işə başladı. 1992-ci ildən 1993-ci ilə qədər Bakı şəhəri 139 saylı məktəbdə dərs dedi. 1993-cü ildən Bakı şəhəri 288 saylı orta məktəbdə müəllimlik fəaliyyətini davam etdirdi. Qaradağ rayon İcra hakimiyyəti tərəfindən dəfələrlə Fəxri fərmanlarla təltif olundu...
Gözümü xatirələr “lentindən” Ülkərin səsi ayırdı. Yadımda bapbalaca, toppuş qalan, təzə-təzə dil açanda şirin-şirin danışan Ülkərimiz ayrılıq salan bu illərin keşməkeşlərində tamam dəyişib. Bizə xoşgəldiniz deyən, uşaqları qabağımıza çıxan qohumum Vüsaləni heç tanımadım. Sonradan öyrəndim ki, rəhmətlik Şəmsinin qızıdır. Bu evin gəlini, Osman müəllimin oğlu Elməddinin həyat yoldaşıdır. Qəribçiliyin doğurduğu həyəcan dolu anlarımızın kövrək notları çalındı. Bir tərəfdə divanda dirsəklənmiş mamoğlum gəlişimi gözləyir, digər yanda çarpayıda xəstə yatan Balaxanım mamam ağrısını unudub yerindən qalxmağa çalışır. Bir vaxtlar Şıxlardan Kuruda gəlin köçən, kəndimizdə gözəlliyi dillərə düşən, işvəli, qəmzəli Balaxanımdan əsər-əlamət qalmayıb. İki tərəfə baxa-baxa arada qaldım. Hansına tərəf gedim, hansına sarılım, bilmədim. Nəhayət hərəsi ilə bir xeyli baş-başa qaldıq. O dəqiqələrdə mənə elə gəldi ki, köksümdə 3 ürək döyünür. Özümü o qədər bəxtiyar hiss edirdim... Ayrılığın göz yaşları doğmalarımızın, elə özümün də amanımı kəsmişdi.

Xeyli dərdləşdik. Çoxdan unutduğum bir çox uşaqlıq, gənclik xatirələrimi yadıma saldılar. Arada Balaxanım mamam dedi,- nənəm məni dağın o üzündən bu üzünə ərə vermək istəmirdi ki, uzaq düşərəm. Özümə demişdi ki, elçiliyinə Ziyəddin gəlməsəydi səni kənddən qırağa buraxan deyildim. Gör indi hardan haralara gəldik?!
Ayrılıq dərdindən yaxa qutarmaq üçün süfrə arxasına keçdik. 38 ilin Vətən həsrətindən sonra Masazırda qohum süfrəsində əyləşdik. Ülkərlə Vüsalənin hazırladığı xörəklərdə rəhmətlik Zivər mamamın, Balaxanım mamamın, Çimnaz mamamın əllərinin duzu-tamı hiss olunurdu. Elə süfrə arxasında da acılı- şirinli xatirələmizi bölüşdük. Osman müəllim özünün ayrılıq dərdini də, ayrı düşdüyü gileyli dağların dərdini də belə ifadə elədi:
Nə dərdin var de söyləyim,
Sizdən ayrı elə dağlar.
Mənim sizə qayıtmağım,
Qaldı ildən ilə dağlar.

Yaylaqlardan kəsilib iz,
Yol gözləyir lalə, nərgiz,
Səbəbini bilmirik biz,
Niyə olduq belə, dağlar.

Dərələrə çöküb duman,
Nə sürü var, nə də çoban,
Göz yaşını yaşıl orman,
Tökdü gilə-gilə dağlar.

Gözələri örtüb sal buz,
Görünmür baldırğan, yarpız,
Sara adlı gözəl bir qız,
Düşdü sizdə selə dağlar.

Yoxdur çadır, gəlmir karvan,
Yurd yerləri ağlayır qan,
Sizdə qaldı bacım Sehran,
Yanıb döndüm külə dağlar.

Hicran məni çəkib dara,
Tapılmır dərdimə çarə,
At sürdüyüm oylaqlara,
Baxdım gələ-gələ dağlar.

Kirs-Kuruddan aralıyam,
Nisgilliyəm, yaralıyam,
Tez-tez sorma haralıyam,
Tutma məni dilə dağlar!

Bu şeir Osman müəllimin neçə-neçə qaysaqlanmamış yaralarının illərdi qövr etməsindən soraq verir. Divar qonşusu, həm də qohumu Saranın selə düşməsi, bacısı Sehranın cavan yaşlarında, 5 balasını ağlar qoyub dünyadan köçməsi, yaylaqlardan ayaq izlərinin kəsilməsi də şair Osmanın dərdinin üstünə dərd gətirib. Qürbətdə qalıb dağlarla halallaşa bilməməsi onu bir az da üzüb...
Balaxanım mamam isə bu xəstə halı ilə ayaqlanıb bizə özü qulluq edə bilməməsinin üzüntüsünü çəkir. Onda anlayıram ki, bizim ailə, valideynlərim onu niyə, hansı xasiyyətlərinə görə bu qədər çox istəyirmiş. Üzülməsin deyə qolumu boynuna salıb, könlünü oxşaya-oxşaya dilə tutub yatağına uzanmasına razı salıram. Yorğanını üstünə çəkirəm, hiss edirəm ki, çox rahatlanır. O rahatlıqdan mən də pay götürürəm. Anam da belə idi. Elə bilirdim ki, başını sinəmə söykəyəndə dincəlir. Üstünə yorğanı mən çəkəndə daha rahat yatır. Balaxanım mamamın üstünü örtəndə
elə bildim anam yaşayır, onun üstünü örtürəm. Ürəyimə qəribə hiss doldu. Dedim,- İlahi, qəriblik insanı nə qədər doğmalaşdırarmış...

Tamxil ZİYƏDDİNOĞLU

Bəhruz Piriyev -60

Ağrı-acılı yaşanan

şərəfli ömür

Fevralın 17-də Qərbi Azərbaycanın Qafan Rayon İcmasının say-seçmə oğullarından olan Bəhruz Piriyevin 60 yaşı tamam oldu. Onun “Xan Bağı”nda keçirilən yubileyinin işığına dostları, doğmaları, yaxın qohumları, mənsub olduğu Qafan Rayon İcmasının rəhbər heyəti yığışıb. Gəlin əvvəlcə oxucularımızı Bəhruz Piriyevlə tanış edək:

Piriyev Bəhruz Bağman oğlu 17 fevral 1966- cı ildə Zəngəzur mahalının Gığı kəndində, ruhani ocağında, müəllim ailəsində anadan olub. 1973 cü ildə Gığı kənd orta məktəbinin 1-ci sinfinə gedib. Orta məktəbdə xüsusi istedadı ilə fərqlənib, özfəaliyyət tədbirlərindəki fəallığı onu kollektivə sevdirib. VI sinifdə oxuyarkən respublika radiosunda çıxış edib. 1975-ci ildə “Azərbaycan Pioneri” qəzeti vasitəsilə Şamaxı rayon məktəblisi ilə "Dostluq məktubu" yazışmaları bu gün sadiq dostluğa çevrilib. Bu dostluğun şərəfinə həmin ailənin övladlarının birinə Bəhruzun adı qoyulub. 1982-ci ilin yanvarında 15 yaşlı Bəhruz həyatın ən ağır sınağına çəkilərək 34 yaşlı anasını itirib. Nə qədər çətin olsa da 1983- cü ildə məktəbi əla qiymətlərlə bitirib. Həmin ilin payızında İrəvan Sovxoz Texnikumunun mexanizasiya fakültəsinə qəbul olunub. 1984-1986-cı illərdə Sovet Ordusuda xidmət edib. 1986-cı ilin iyunundan Kacaran 62 nömrəli Texniki Peşə Məktəbində şagirdlərin peşəyönümlü təlim rəhbəri kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb. Sonra Gığı kənd orta məktəbində Kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi qrupuna müdir təyin olunub…

1988-ci ilin şaxtalı, boranlı dekabrında doğma kəndini tərk etmək məcburiyyətində qalaraq Bakı şəhərinə pənah gətirib. Torpaq sahəsi almaq üçün Abşeron rayonunun Zığ Zeytunçuluq sovxozunda fəhlə kimi işə qəbul olunub.
1994 -1998 -ci illərdə Ukraynada Xarkov Dəmiryol İnstitunu bitirib. 1998-ci ilin noyabrından Abşeron rayonu 2 saylı Zeytun sovxozunun mexaniki, baş mexaniki vəzifələrində çalışıb. 2006 -cı ilin fevralından “Abşeron – Zeytun” MMC-nin direktoru vəzifəsinə təyin olunub. İşlədiyi dövrlərdə rəhbərliyin etimadını doğruldub, zeytunçuluğun inkişafında uğurlu nəticələrə nail olub.

Bəhruz Piriyev 2007- ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət idarəçilik Akademiyasının Gənclər siyasətinin idarə edilməsi kursunu bitirib. Bir sıra beynəlxalq dərnəklərin üzvüdür. 2009 -2010-cu illərdə Azərbaycanda keçirilən beynəlxalq konfransda “Qara dəniz sahillərində Zeytun yağı və zeyrunçuluğun inkişafı” mövzusunda məruzə edib. Xətai rayonu 2 saylı Zeytun sovxozu ərazisi üzrə ərazi nümayəndəsi kimi də işləyib. 2010 cu ildən "Zeytun” ASC İdarə Heyətinin sədridir. Hazırda AADA- nin 9 saylı Yol istismarı idarəsinin mexanika şöbəsinin mexaniki vəzifəsində çalışır.
Ən əsası gözəl ailə başçısıdır, ağıllı övladları, sevimli nəvələri var.

Bu gün elə həmin övladlar, nəvələr də babanın dostlarını görməyə, babalarının böyüklüyünü onların arşını ilə ölçməyə gəlmişdilər...
Təntənənin əvvəlində Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi, ərazi bütövlüyü uğrunda şəhid olanların xatirəsi sükutla yad olundu, Dövlət himni səsləndirildi.

Tədbiri geologiya-mineralogiya üzrə fəlsəfə doktoru, Gığı Kənd İcmasının rəhbəri Ələmdar Piriyev açaraq qonaqları salamladıqdan sonra Bəhruz Piriyevə səmimi ürək sözlərini söylədi, xoş arzularını bildirdi. Bəhruz bəy də öz növbəsində hamıya xoş gəldiniz deyib, musiqiçiləri, qonaqları bir- birinə tanıtdırdı. Əməkdar artist Rəhilə Bəndəliyevanı təqdim edərkən onu müğənni kimi deyil, qohum kimi dəvət etdiyini bildirdi. Rəhilə xanım da fəallığı, can-dildən oxuyub, oynaması ilə qohumluğunu isbatladı.

Beləcə məslis axarına düşdü. Şair Seyfullah Abbasov Qafan Rayon İcmasının sədri professor Eldar Abbasovun yubilyara ünvanladığı təbrik məktubunu oxudu:
Hörmətli Bəhruz bəy!
Bugün ömrünüzün ən müdrik və şərəfli mərhələsini- 60 illik yubiley yaşınızı arxada qoyursunuz. 60 il bir insan ömrü üçün sadəcə rəqəm deyil, bu qazanılmış təcrübənin, zəhmətin və el-obaya bağlılığın təntənəsidir. Siz öz fəaliyyətinizlə hər zaman Qafan elinin ruhunu yaşadan, adət-ənənələrinə sadiq qalan, insanlara örnək olan ziyalı kimi tanınırsınız. Sizin kimi dəyərli insanların varlığı icmamızın birliyini və mənəvi gücünü daha da artırır. Biz inanırıq ki, sizin tükənməz enerjiniz və həyat eşqiniz hələ uzun illər işıq saçacaq. Bəhruz bəy, sizi Qafan Rayon İcmasının üzvləri adından təbrik edir, sizə möhkəm can sağlığı, ailə səadəti arzulayırıq!
Hörmətlə: Qafan Rayon İcmasının sədri, professor Eldar Abbasov.

Eldar Abbasov təbrik yazılmış plaketi yubilyara təqdim edərək öz ürək sözlərini söylədi, onu bir daha səmimi qəlbdən təbrik etdi. Bəhruz Piriyevin istər icma daxilindəki, istərsə də el arasındakı ictimai fəallığını yüksək qiymətləndirdi. Arzu etdi ki, illərdi həsrətini çəkdiyi dogma yurduna, doğulduğu Gığı kəndinə qovuşmaq nəsibi olsun və bu gün elliləri ilə tanış etdiyi nəvələrinin əlindən tutub baba yurdunu, ata ocağını tanıda bilsin.
Bəhruz bəy mahir söz ustası, məclis aparıcısı olduğu üçün tez-tez mikrofonu özü gütürüb söz verilən hər kəsi dostlarına daha yaxından tanıdırdı. Amma

Şəhərçik Qəsəbə İcmasının sədri Qafil Əliyevi xüsusi təqdim etməyə ehtiyac yox idi. Çünki hələ icma formalaşmadan Qafil müəllim camaatımızın birliyinin təmin olunması üçün çox səy göstərib. Bu məqsədlə rayonun tanınmış adamlarını dönə-dönə bir yerə yığıb. Fədakarlıq göstərib, bəzən xərcə düşüb, amma bu nəcib, səbr, təmkin tələb edən işindən əl çəkməyib. Yubilyar bu işləri yaxşı bildiyi üçün Qafil müəllimi mikrofona xüsusi ehtiramla dəvət etdi. Qafil müəllim də öz xoş arzularını bildirib, hamını rəqsə dəvət etdi.

Sonra xala oğlu Hüsü İbrahimov məclis əhlini salamladı. Xalası oğluna ürək sözlərini söylədi, ardınca şirin zəngulələri ilə salonu lərzəyə gətirdi. Özünə ustad bildiyi Əlibaba Məmmədova həsr etdiyi şeiri ifa etdi. “Zəngəzur” və “Dağlara- dağlara” şeirlərini səsləndirdi. Qardaşı Süleymanla qoşa oynamaqları isə meydanı xüsusilə canlandırdı, hamının diqqətini çəkdi, alqışlarını qazandı...

Fizika-riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru Rauf Tağıyev sözünə adəti üzrə şirin zarafatla başladı. Sonra davam edərək dedi ki, mən Bəhruzu Qafan Rayon İcması yaranandan sonra tanımışam və onu gec tanıdığıma görə çox təəssüflənmişəm. Əslində adını eşitmişəm, məclislərdə, xeyir-şərdə çox görmüşəm, amma təmasda olub tanıyandan sonra görmüşəm ki, doğrudan da fəxr ediləsi eloğlumuzdur. Bu kişinin bir çoxundan üstünlüyü odur ki, sifətindən nur tökülür. Kimsə ən dilxor vaxtında Bəhruzla bircə kəlmə kəssə bütün dilxorçuluğunun çıxacağı şübhəsizdir. Bu da böyük adamlara xas olan keyfiyyətdir.
Bəhruz, Qafan elimizə, Azərbaycanımıza olan bir-birindən gözəl arzularını və millətimizə gərəkliyini nəzərə alaraq Allah səni qorusun,- deyirəm. Uca yaradan səni, ailəni xoşbəxt eləsin!

Fizika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Eldar Qarayev də Bəhruz Piriyevi həm eloğlu, həm qohum, həm də ürək sirdaşı- dostu kimi təbrik etdi. Onun xarakterinin ürəyəyatan cəhətlərini fərqləndirərək ən xoş arzularını bildirdi. Dedi,- Allah sənə o qədər uzun ömür versin ki, bütün arzularını gerçəkləşdirə, balalarının xoş günlərini doyunca görə biləsən!
Qafan Rayon İcmasının və Gığı Kənd İcmasının fəallarından hüquqşünas-vəkil Elxan Azadəliyev, polis polkovniki Rəşid Səfərov, Xanvələd Məmmədov, yubilyarın uşaqlıq dostlarından İlqar Səfərov, Rəhman Məmmədov, Şəfəq xanım Azadəliyeva, Dərgah Dərgahov, Baba Məmmədov, qardaşları Vəkil, Möhlət, Vasif, əmioğlu Cəbrayıl Nuriyev və başqaları kəndlərinin yetirməsi haqqında qürurla, ürəkdolusu danışdılar. Qeyd etdilər ki, Bəhruz bəyin uşaqlıq dövründən bu günə qədər–gəncliyi, müdriklik dövrü gözlərimi¬zin önündə keçib. O, zəhmətkeş olduğu qədər də istiqanlı, mehriban, qohumcanlıdır. Bütün ruhu, varlığı ilə ata yurda, dogma ocağa bağlıdır. Biz fəxr edirik ki, onu istər rayonumuzda, istərsə də kənarda tanıyanların hamısı sevir. Burda onun ünvanına deyilənlər sübut edir ki, Bəhruz Piriyev bu 60 ili təkcə özü üçün yaşamayıb.

Xoş ovqatla, yüksək əhval-ruhiyyə şəraitində keçən yubiley tədbirində qohum-əqrəbalarının, ellilərin əhatəsində bütün qayğılardan uzaq kimi görünən Bəhruz Piriyev ailə üzvlərini, övladlarını nəzakətlə süfrəsinə yığışan qonaqlara yaxınlaşdıraraq tanış edir, özü isə hər kəsə yüksək diqqət göstərmədən keçmirdi. Amma yubileyin yaddaşlarda iz buraxdığı başqa məqamlar da vardı. Elə məqamlardan biri də nəvələrin babanı təbrik səhnəsi idi. Bu məqamda səbəbkar mikrofonu yenidən götürdü:

Əzizlərim, hələ ilin astanasındayıq. Arzu edirəm ki, 2026-cı ildən başlayaraq qarşıdan gələn illər hamınıza, elimizə-obamıza, dövlətimizə uğur gətirsin. Bilirsiniz ki, bizim el-obada həmişə böyüyə sayğı, kiçiyə qayğı olub. Biz böyüyün, kiçiyin yerini bilərək öz yerimizi tanımışıq. Həm də o sayədə bu günlərə gəlib çatmışıq:
Böyük -kiçik bilənin,
Yeddi yaşı olsa yetmişə bənzər.
Yersiz ağlayanın, yersiz gülənin,
Bitməmiş süfrəsi bitmişə bənzər.

Böyük gələn kimi, kiçik durmasa,
Ədəb-ərkan ilə halın sormasa,
Köndələn uzansa, bardaş qurmasa,
Əsli, nəcabəti bitmişə bənzər.

Müftə yeyib, haqqa bir iş görməyən,
Zəhmətin üstindən sinə gərməyən,
Bir ağac əkməyən, bir gül dərməyən,
Ömrünün mənası bitmişə bənzər.
Böyüklərdən üzr istəyərək nəvələrimi hüzurunuza çağırıram: Şükran, Vəfa, Bəhruz, Banu, Fərəh, yanıma gəlin! Bu günün körpələri, bu günün mələkləri, gələcəyimin böyükləri, yurdumuzun keşikçiləri.... İstəyirəm ki, bax burdakı böyüklərimizin hərəkətlərini görsünlər, bilsinlər, gələcək yollarının səmtini ona görə bəlirləsinlər.

Nəvələrin hərəsi tək-tək babanı təbrik etdilər, hətta ona 100 il yanlarında olmasını arzuladılar. Onsuz heç bir günümüz olmasın,-dedilər. Bala Bəhruz isə babasını həm təbrik etdi, həm də şərəfinə şeir söylədi:

İzləri seçilir İzlər içində,
Axtarsan taparsan yüzlər içində,
O qədər həyəcanlı sözlər içində,
Qürurla deyirəm babam var mənim!

Ömründən pay kəsib, ömrümə verib,-dedi. Şeirinin davamı alqışlara qərq oldu. Bayaqdan gənclik eşqilə “Xanbağı”nı dövrə vuran babanın könlü qubarlandı, asta-asta şair Hüseyn Arifin sözlərinə söykəndi:
Gah çəliyə dirsəklənib dayanar,
Gah daş üstə dincin alır qocalar.
Gah əlini saqqalına aparıb
Dərin-dərin fikrə dalır qocalar.

Ağrıyanda özü doyar özündən,
Yaş süzülər, qəm ələnər gözündən.
Uşaq kimi uşağın da sözündən,
Tez tutulub, tez darılar qocalar.

Cavanlığın qoxusunu itirib ,
Tay-tuşların çoxusunu itirib ,
Gecə yarı yuxusunu itirib ,
Sübhə kimi oyaq qalır qocalar.
Bəhruz bəy bu qürur dolu kövrək anların təsirindən çıxıb hər halımıza Şükr elədi. Dalınca da bir Uzundərə çaldırıb nəvələri ilə rəqsə başladı. Adama elə gəldi ki, Qara zurnanın Uzundərə sədası Zəngəzurun Gığı dərəsinə qədər havalandı...

Pürülü Kənd İcmasının sədri Əlayət Kərimov, Qaraçimən Kənd İcmasının sədri Hacı Sərvər Hüseynov, Müsəlləm Kənd İcmasının koordinatoru Əkrəm Mustafayev, Qərbi Azərbaycan İcması Ziyalılar Şurasının üzvü Tamxil Ziyəddinoğlu, Qafan icmasının hörmətli ziyalılarından Cavanşir Vəliyev, Mirəli Babayev və başqaları Bəhruz Piriyevə öz ürək sözlərini, xoş arzularını çatdırdılar. Yubilyarın uşaqlıq çağlarının, gənclik illərinin şahidi olmuş Tacəddin İmanovun təbriki Bəhruz bəyi xeyli kövrəltdi, məclis iştirakçılarına duyğulu anlar yaşatdı. Qeyd etdi ki, Bəhruzun həyatının ilk illəri çox ağır, bəlkə də məşəqqətli keçib. Anasını erkən itirdiyi üçün özü uşaq ola-ola bələkdə yetim qalmış qardaşına həmtay olub. Demək olar ki, özü uşaqlıq yaşamayıb. Uşaq çiyninin birində ana itkisi, o birində yetim qardaş yükü...

Bəhruz, əzizim sən bu yükü mərdi-mərdanə çəkdin. Neyniyək ki, növrağını quranda da yurdumuz yağmalandı. İndi sənin bu 60 illik yubileyin günündə arzum budur ki, növbəti doğum günlərindən birini Bakı- Qafan qatarında qeyd edəsən. Bəlkə içini göynədən Vətən həsrəti onda səngiyər. Bir daha sənə möhkəm cansağlığı, tükənməz həyat eşqi arzulayıram. Bir də arzu edirəm ki, 80, 90 illik yubileylərini beləcə, əzizlərinin və sevənlərinin, ən əsası bu səni dövrəyə alan nəvələrin əhatəsində qeyd edəsən!
Sonda Bəhruz Piriyev hər kəsə təşəkkür etdi:
Əziz dostlar, ellilər, 60 illik yubileyim münasibətilə məni təbrik edən, xoş arzularını bildirən, tədbirimizdə iştirak edərək sevincimizi bölüşən hər kəsə dərin minnətdarlığımı bildirirəm. Sizin diqqətiniz, mənə verdiyiniz dəyər mənim üçün çox qiymətlidir. Allah hər birinizə möhkəm can sağlığı, uzun ömür, ailə səadəti və ruzi-bərəkət versin. Qafanda görüşməyi bizə nəsib etsinki, mən də sizin xeyir işlərinizdə iştirak edim!

Qafan Rayon İcmasının mətbuat xidməti

Qərbi Azərbaycan İcması Gənclər Şurasının üzvü

Bir Gün Biz

Qayıdacağıq!!!

Nə qədər də mənalı və dərin bir kəlmədir Vətən. Şirin olduğu kimi, məzmunu, qayəsi də yüksək və hikmətlidir Vətən kəlməsinin. Vətən deyərkən anamızı, ana deyərkən vətənimizi düşünürük. Mən gözlərimi soyuq bir qatarda açmışam bu dünyaya. Öz doğma yurd yuvasından zorla deportasiya olunan bir ailənin ilk övladı olaraq. Uşaqlığım doğma el-obam Zəngəzur mahalı Qafan rayonu haqqında olan nənə və babalarımın xatirələrini duymaqla keçib. Onlardan eşitdiklərim uşaq yaddaşıma hoparaq, məni xəyali bir qəhrəman kimi bir anlıq da olsa Qafanımın səfalı yerlərinə aparırdı. Amma bu xoş xatirələrdə sevinclə bərabər, bir ağrı-acı da var idi. İstər 1903-1905, istərsə də 1918 və sonda 1988 – ci soyqırım və deportasiyanı yaşamış tarixin ağır sınaqlarından çıxmış bir nəslin nümayəndəsiyəm.
Deyirlər vətən itkisi ayrı hissdir, bəli bu fikirlərlə razıyam çünki bu hissləri mən dünyaya gəldiyim ilk günlərdən hiss edib, o hisslərlə yaşayıram. Özümü deportasiya qurbanı sayıram, çünki ilk gözlərimi açdığım o andan ümidsüz doğma el obalarından didərgin salınmış bir ailənin övladı olmuşam. Doğma elindən didərgin düşən insanlarımızın acı fəryadları, fəlakətləri yaxın tarixin erməni zülmündən qaynaqlanan acı bir xatirədir. Düşmən tapdağında sahibsiz qalıb qəribləşən ata yurdumuzun - Qafanımızın gözəl günləri, erməni zülmünün cəhənnəmə çevirdiyi insan həyatları, toplu faciələri, işğal altında qalan yer-yurdları haqqında eşitdiyim fikirlər, o ağrı-acıya, o həsrətə qoşulan şeirləri dinləyərək, deyilən acılı-şirinli xatirələri duyaraq keçib uşaqlığım.
Bu gün mən bir ümüdlə yaşayıram, biz qayıdacağıq, doğma Qafanımıza cismən görmədiyim amma valideyinlərimin, nənəmin və babalarımın xatirələrində canlanan doğma elimizə. Cənab Prezidentimiz İlham Əliyevin qətiyyətli siyasəti, dünya arenasında qazandığımız uğurlar və 44 günlük Vətən müharibəsində yazdığımız qələbə tarixi bunları deməyimə əsas verir. Və o gün “Ana yurdum Mən Qayıtdım” deyəcəm!

75 illik mənalı

ömür yolu

Elmdə istedad, həyatda vicdan, davranışda əxlaq – insanın xarakter bütövlüyünü, onun ləyaqətli və xeyirxah İnsan olmasını müəyyən edən ən vacib meyarlardır. Alim yalnız məlumat toplayan, bilik daşıyan bir varlıq deyil, o, ətrafına nur saçan, düşüncələri işıqlandıran, qaranlıqda yol göstərən mənəvi mayakdır.
Dahi Nizami demişkən, “insanı insandan üstün edən yalnız İnsanlığıdır.” Bu həqiqəti Benjamin Franklin də təsdiqləyirdi: “İnsanın ən ali məqsədi İnsanlıqdır.” Həqiqi İnsan isə xeyirxah düşüncəsi, xeyirxah sözü və xeyirxah əməli ilə tanınır. Belə insanların varlığı özü bir məktəb, davranışı bir örnək, əxlaqı bir dəyərdir. Onlar cəmiyyətin mənəvi sütunlarıdır: bir ağac kimi kökü torpaqda möhkəm, budağı göylərə ucalmış, kölgəsi isə hər kəsə şəfqət verən. Sözünün və davranışının gözəlliyi, xarakterinin dürüstlüyü, əxlaqının bütövlüyü ilə seçilən bu fəzilət sahibləri hər zaman başqalarına yol göstərən günəş kimidir: özləri yanaraq ətrafı işıqlandırarlar.
Bu işıqlı insanlar sırasında 75 illik ömrünü elmə, insanlığa və mənəvi dəyərlərə həsr edən, adı çəkilincə ziyalılıq, müdriklik və təvazökarlıq simvolu kimi göz önündə canlanan əziz dostumuz Müseyib İbrahim oğlu İlyasov xüsusi yer tutur. Onun həyatı İnsanlığın nə demək olduğunu təsdiqləyən bir dastandır: sözündə həqiqət, əməlində dürüstlük, münasibətlərində səmimiyyət, elmi axtarışlarında əzmkarlıq və fədakarlıq var. Onun 75 illik həyat yolu ləyaqətli bir alim ömrünün hekayəsi, xeyirxahlıq salnaməsi və ləyaqət kitabıdır.
Oğuldərədən başlanan ömür yolu
Hər böyük insanın həyatında bir başlanğıc olur -təbiətin nəfəsini duyduğu, torpağın ona saflıq bəxş etdiyi və xarakterinin formalaşdığı doğma yurd yeri. Xoşbəxt o kəslərdir ki, gözünü dünyaya sakitlikdən, səmimiyyətdən, paklıqdan yoğrulmuş belə məkanlarda açır. Belə başlanğıclar insanın ruhunu saflaşdırır, qəlbinə xeyirxahlıq toxumu səpir.
Müseyib İbrahim oğlu İlyasov da məhz belə bir torpağın övladıdır - Laçın rayonun Oğuldərə kəndinin. Oğuldərə Müseyib müəllimin yaddaşında təbiətin və insanlığın harmoniyasını yaşadan müqəddəs bir ocaq kimi, yurd yeri kimi qalıb. Ucsuz-bucaqsız dağların qoynunda, mavi səmanın lacivərd ətəyində yerləşən bu kəndin camaatı sanki çəmənliklərin nəfəsini, buz bulaqlarının şəffaflığını öz ruhunda cəmləşdirib.
Oğuldərənin səhərləri başqa idi: dağların üzərindən süzülən günəş şüası, dərələrin içindən nəfəs alan sükut, çayların şırıltısının yaratdığı ilahi ahəng insanın qəlbinə və ruhuna sakitlik verirdi. Müseyib müəllimin xarakterindəki saflıq, sözündəki duruluq, davranışındakı alicənablıq, əxlaqındakı bütövlük, məncə, Laçın torpağının buz kimi bulaqlarından, tərtəmiz havasından, rəngbərəng qayalarından və min bir gülün ətri gələn çəmənlərindən süzülüb gələn bu saflığın davamıdır.
Kəndin adamları da təbiəti kimi saf, bulaqları kimi duru idi. Kənddə evlərin qapısı qıfılsız qalar, insanlar bir-birinə etimad edər, böyüyə ehtiram, kiçiyə mərhəmət, qonağa hörmət göstərilərdi. Belə bir sağlam mənəvi mühit Müseyib İlyasovun taleyinə də öz möhürünü vurub: o, həmin mühitin daşıdığı dəyərləri özü ilə böyüdüb, həyatının mənasına çevirib. Kənd həyatında gördükləri, eşitdikləri onun üçün əsl həyat məktəbi olub. Kənddəki insani münasibətlər, ədəb-ərkan qaydaları, yazılmamış əxlaq normaları onun davranışına təvazökarlıq, insanlarla münasibətinə səmimilik, elmi-pedaqoji fəaliyyətinə dürüstlük və saflıq qatıb. Müseyib müəllimin şəxsiyyət bütövlüyü Laçın küləklərinin sərtliyini deyil, bulaqlarının duruluğunu, çəmənlərinin təmizliyini, insanlarının halallığını xatırladır.
Onun doğulub boya-başa çatdığı Oğuldərə kəndinin yazı bir başqa idi: nərgizin, bənövşənin, novruzgülünün, lalələrin ətiri torpağa təravət verir, bahar nəfəsi insanın ruhunu isidir, qəlbində bir yüngüllük, bir sevinc oyadırdı. Yayın biçənəkləri, payızın səssizliyinin yaratdığı nisgil, qışın qarla örtülmüş gecələrinin poetik sükutu insanları valeh edirdi. Hesab edirəm ki, bütün bu gözəlliklər Müseyib müəllimin xarakterindəki təmkinə, daxili işığa, sakit və ölçülü-biçili hərəkətə, aydın düşüncəyə öz möhürünü vurub. Oğuldərə Müseyib müəllimin yaddaşında və ruhunda toxunulmaz, əbədi və müqəddəs qalıb.

İlyasovlar nəslinin işığı: baba və nəvə Müseyib

İlyasovlar nəslinin tarixində adları eldə-obada hörmət və ehtiramla çəkilən onlarla dəyərli nümayəndələri olmuşdur. Bu nəsildə maarifçiliklə məşğul olan isə professor Müseyib İlyasovun babası Qori Müəllimlər Seminariyasının məzunu Müseyib İlyasovdur. Baba Müseyib İlyasov yalnız müəllim deyil, həm də öz əməlləri ilə cəmiyyətə işıq saçan, insanların düşüncələrini nurlandıran, ruhlarını zənginləşdirən bir maarifçi olub. Onun əməlləri, bilik və təcrübəsi ilə yetişən gənc nəsil xalqın maariflənməsində əvəzsiz rol oynayıb ki, onların da içərisində İlyasovlar nəslinin təmsilçiləri az deyil. İlyasovlar nəslində babalarının şərəfli adına layiq olan ziyalılar çoxdur, amma onun əməllərini yaşadan, maarifçilik ideyalarını yeni dövrün çağırışlarına uyğun olaraq inkişaf etdirən, təmsil etdiyi elin və elmin fəxrinə çevrilən, pedaqogika elmləri doktoru elmi dərəcəsinə, professor elmi adına, Əməkdar müəllim fəxri adına sahib olan yalnız nəvə Müseyib İlyasovdur.

Aim ömrünün bioqrafiyası

Müseyib İlyasov 11 fevral 1951-ci ildə Laçın rayonunun Oğuldərə kəndində elağsaqqalı İbrahim müəllimin ailəsində anadan olub. 1957-1965-ci illərdə Oğul-dərə kənd 8 illik məktəbində, 1965-1967-ci illərdə Laçın şəhər orta məktəbində, 1967-1971-ci illərdə H.Zərdabi adına Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (indiki Gəncə Dövlət Universitetinin) Pedaqoji fakültəsində təhsil alıb. 1971-1977-ci illərdə Laçın rayonunun Oğuldərə kənd orta məktəbində müəllim və təlim - tərbiyə işləri üzrə direktor müavini işləyib. Laçın rayon Təhsil Şöbəsinin qərarı ilə təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini kimi iş təcrübəsinin yayılması məsləhət bilinib. 1972-1973 -cü illərdə hərbi xidmətdə olub.
1978-ci ildə arzularının işığında Bakıya gəlib. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Ümumi pedaqogika kafedrasında pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası üzrə əyani aspiranturaya qəbul olunub. Azərbaycan təhsil və pedaqoji fikir tarixinin müqtədir tədqiqatçısı prof. Hüseyn Əhmədovun rəhbərliyi ilə elmi yaradıcılığı başlayıb, Bakının və Moskvanın mərkəzi kitabxanalarında araşdırmalar aparıb, dövrünün görkəmli pedaqoq və psixoloqları ilə təmasda olub, onların mühaazirələrini dinləyib, dissertasiya işi bağlı verdikləri təklif və tövsiyələri nəzərə almaqla qısa bir vaxtda elmi araşdırmalarını başa çatdırıb. 1981-ci ildə Ümumi pedaqogika kafedrasında müəllim kimi pedaqoji fəaliyyəmtə başlayıb. Azər¬baycanda pedaqoji elmlər üzrə Müdafiə Şurası olmadığından xeyli gözləməli olub, nəha¬yət ki, 1987 -ci ildə “Kənd məktəblərarası tədris-istehsalat kombinat¬larında şagirdlərin peşəyönümünün pedaqoji əsasları” mövzusunda namizədlik (fəlsəfə dok¬torluğu) dissertasiyasını uğurla müdafiə edib. Elmi uğurları artdıqca, vəzifə pil¬lələrində də sürətlə yüksəlib. 1989-cu ildə Ümumi pedaqogika kafedrasında baş mü¬əllim, 1991-ci ildə dosent vəzifəsinə seçilib.
1989-1997 -ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Kimya-biologiya fakültəsində ictimai əsaslarla dekan müavini vəzifəsində işləyib.
2011-ci ildə “Şagirdlərin peşə seçməyə hazırlanmasının pedaqoji əsasları” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edən Müseyib müəllim 2017-ci ildə professor elmi adı alıb. 2013-2025-ci illərdə ADPU-nun Məktəbəqədər təhsilin pedaqogikası kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışıb. Universitetin və Məktəbəqədər təhsil fakültəsinin Elmi Şurasının üzvüdür. ADPU -nun Elmi - Metodik Şurasının üzvü, fakültə Elmi-Metodik Şurasının sədridir.
1997-1998-ci illərdə Azərbaycan ETPEİ-də fəaliyyət göstərən pedaqogika üzrə ixtisaslaşmış Müdafiə Şurasının üzvü, 2007-2010-cu illərdə ADPU-da Ümumi pedaqogika, pedaqogika və təhsilin tarixi, təhsil və tərbiyənin nəzəriyyəsi və metodikası ixtisasları üzrə Dissertasiya Şurasının elmi seminarının üzvü, 2013-2015 -ci illərdə elmi seminarın sədri olub.
2010-2012-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının Fəlsəfə, pedaqogika, psixologiya və ilahiyyat komissiyasının Ekspert Şurasının elmi katibi, 2012-2018-ci illərdə isə Fəlsəfə, pedaqogika və psixologiya elmləri üzrə Ekspert Şurasının üzvü olmuşdur. 2018-ci ildə Filologiya və pedaqogika elmləri üzrə Ekspert Şurasının üzvüdür.
1984-1995-ci illərdə Respublika televiziyasında ayda bir dəfə efirə çıxan ”İstehsalatın əsasları. Peşə seçmə” adlı televiziya tədris proqramının aparıcısı olub. 1980 - 1990 -cı illərdə Respublika “Bilik” cəmiyyətinin xətti ilə respublikamızın müxtəlif bölgələrində əhali arasında pedaqoji biliklərin yayılmasında iştirak edib.
1982-1984-cü illərdə üç dəfə (hər biri 10 gün olmaqla) Ümumittifaq Komsomol Təşkilatı Mərkəzi Komitəsinin, SSRİ Maarif Nazirliyinin və SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının Rusiyanın Yaroslav vilayətinin Rostov-Velikiy və Zveniqorod şəhərlərində təşkil etdikləri “Gənc alimlər və mütəxəssislər məktəbi”nin iştirakçısı olmuşdur.
1992-1997-ci illərdə N.Tusi adına ADPU-nun “Pedaqoji Universitet Xəbərləri”nin pedaqoji - psixoloji elmlər seriyasının, 2007-2010-cu illərdə “Beynəlxalq Universitet Xəbərləri”-nin pedaqoji-psixoloji elmlər seriyasının məsul katibi olub. 2016-cı ildən ADPU-nun “Pedaqoji Universitet Xəbərləri” jurnalının “Humanitar, ictimai və pedaqoji-psixoloji elmlər seriyası”nın redaktor müavinidir. “Pedaqogika”, “Peşə təhsili və insan kapitalı”, “Pedaqoji tədqiqatlar” elmi-metodik jurnallarının redaksiya heyətinin üzvüdür.
Prof.Müseyib İlyasov zəngin və çoxçaxəli yaradıcılıq kredosuna malik tədqiqatçı alimdir. O, 10 monoqrafiya, dərslik və dərs vəsaitinin, 200-dən artıq elmi-pedaqoji və publisistik məqalənin, 35 tədris proqramının, 10 metodik göstərişin müəllifidir. 10 kitabın və 30-dan çox tədris proqramının elmi redaktoru və 6 kitabın tərtibçisidir. Məqalələri Bakı, Moskva, Səmərqənd, Tbilisi, Kiyev, Kirovoqrad və Tolyattidə nəşr olunan nüfuzlu jurnallarda çap edilib. “Vektor” Beynəlxalq Elmi Mərkəzi Mükafat Komissiyasının qərarı ilə “XXI əsr Azərbaycan ziyalıları” müsabiqəsinin qalibi olmuşdur.
2012-ci ildə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin “Azərbaycan Respublikası qabaqcıl təhsil işçisi” döş nişanı ilə təltif edilib, 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Əməkdar müəllim fəxri adına layiq görülüb. Azərbaycan Respublikası Təhsil naziri Emin Əmrullayevin sərəncamı “Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti- 100” (2023) yubiley medalına, ayrı-ayrı təhsil qurumlarının Fəxri fərman və diplomlarına layiq görülüb.
Müseyib İlyasovun ailə portreti
Laçın rayonunun Oğuldərə kəndində İbrahim kişinin zəngin adət-ənənəsi olan ailəsində böyüyən, kiçik yaşlarından zəhmətə alışan, mehriban ailə münasibətləri işığında pərvazlanan Müseyib müəllim özü də gözəl və səmimi bir ailənin sahibidir. Ailənin dəyərlərini qoruyub saxlayan, onları yüksək qiymətləndirən Müseyib müəllimin həyat yoldaşı Nuriyyə xanım Pedaqoji Universitetin Tarix fakültəsinin məzunudur. Hazırda Nərimanov rayonundakı 82 saylı məktəbdə tarix müəllimi işləyir. Novator və peşəkar müəllim kimi tanınan Nuriyyə xanım Respublikanın Əməkdar müəllimi fəxri adına layiq görülüb.
Bu xoşbəxt və səmimi ailədə üç övlad böyüyüb. Valideynlərindən-ilk müəllimlərindən əxlaq, mənəviyyat və həyat dərsləri alan, özləri də ailə sahibləri olan bu övladlar müxtəlif sahələrdə uğurla çalışırlar. Böyük qızı Könül ingilis dili müəllimi, kiçik qızı Aygün həkimdir. Oğlu Ruslan isə “ADA” Universitetinin məzunudur, təhlükəsizlik sahəsində xidmət edir.
Müseyib müəllim həm də nurani-pirani bir babadır. Nəvələri Nihat, Dəniz, Sənan, Aqil, Nilufər onun ruhuna sığal, qəlbinə sevinc, həyatına işıq verən bir ilham mənbəyidir. Nəvələrinin gülüşündə, onların uğurlarında Müseyib müəllim öz əzmkarlığının, səbrinin və sevgisinin gücünü görür. Onlarla keçirdiyi hər an onun qəlbində dərin xoşbəxtlik və mənəvi zənginlik yaradır.
Müseyib müəllimin böyük ailəsi onun həyatının dayağı və enerji mənbəyidir. Onların varlığı Müseyib müəllimə elmi -pedaqoji fəaliyyətini daha həvəslə və zövqlə davam etdirməyə ilham verir.
Arzular, diləklər...
Professor Müseyib İlyasovun 75 illik ömrü yalnız bir insanın həyat hekayəsi deyil, həm də Azərbaycan maarifi, elm və təhsili üçün böyük xidmətlərin, elmi uğurların və mənəvi dəyərlərin canlı salnaməsidir. Onun dəyərli araşdırmaları, pedaqoji fəaliyyəti və maarifçilik ənənələrinə sadiqliyi gələcək nəsillərə örnək olacaq əvəzsiz bir irsdir. Müseyib İlyasov həm tanınmış pedaqoq alim, səriştəli idarəedici və müəllim, həm də nurlu insan, sədaqətli dost, övladları, tələbələri və həmkarları üçün dəyərli şəxsiyyətdir.
Onun 75 illik ömür kitabını vərəqləyərkən görürük ki, bu kitabda yalnız akademik uğurlar, elmi nailiyyətlər yer almayıb, həm də təvazökarlıq, mənəvi zənginlik və insanlıqla dolu olan bir ömrün yadda qalan anları öz əksini tapıb.
Əziz dostumuz professor Müseyib İlyasovu yubileyi münasibəti ilə ürəkdən təbrik edir, bundan sonra da ömrünün sağlam, elmi-pedaqoji fəaliyyətinin faydalı olmasını arzu edirik.

Fərrux RÜSTƏMOV

ADPU-nun İbtidai təhsilin pedaqogikası kafedrasının müdiri, pedaqoji elmlər doktoru, professor, Əməkdar elm xadimi

Gecikmiş bir etiraf...

"Şəhid sinif yoldaşıma"

Xeyli zamandır səndən yazmaq istəyirdim, amma yaza bilmirdim. Bilmirəm, nədəndir...Yəqin ki, ruhun məni bağışlayar. Bu soyuq qış gecəsində, elə sənin də şəhid olduğun ayda qələm götürdüm.
Bir az əvvələ qayıtmaq istəyirəm...
Eylaz Namaz oğlu Orucovla on il eyni sinifdə oxumuşam. Məktəbli-uçaqlıq, yeniyetməlik illərimizi bir sinifdə bölüşmüşük. Təbii olaraq çox sakit, ağıllı, savadlı bir oğlan idi. Riyaziyyatı elə bil özününkü bilirdi - sinifdə ona "Riyaziyyatın atası" deyirdik. Zəif oxuyan uşaqlara kömək edərdi. Dərsə gələn kimi, həll etdiyi ev tapşırıqları dəftərini partanın üstünə qoyar, "köçür, köçür" deyə başlardı.
Eylaz çox mədəni idi, xüsusilə də qızlara qarşı. Şeir də yazardı sinifdəki qızların hər birinin adına. Məktəbi bitirdikdən sonra Çingiz İldırım adına Politexnik İnstitutuna daxil oldu. Hərbiyə xüsusi marağı vardı. Məktəb illərindən sonra onu bir daha görmədim. Hər ikimiz Bakıda ali məktəbdə oxuyurduq, amma onunla rastlaşmadıq. Tətillərdə kəndə gedəndə də evlərimiz bir birindən uzaq məhəllələrdə olduğu üçün görüşə bilmədik. Bacısı Rəqibə bizim məhəlləyə gəlin köçmüşdü, ondan Eylazı xəbər alardım.
Gənclik illəri sürətlə keçdi. Millətimizə mənfur erməni faşizmi illərlə öz xislətində gizlətdiyi niyətlərini göstərdi. Bizi əsrlərlə yaşadığımız doğma elimizdən, evimizdən, obamızdan didərgin saldılar. Doğma Lehvazımızdan, məktəbimizdən, dağlarımızdan, dərələrimizdən, çəmənliklərimizdən, bulaqlarımızdan çaylarımızdan, bağlarımızdan və doğma insanlarımızdan aralı düşdük. Qarabağ müharibəsi başladı. İgid gənclərimiz vətənin müdafiəsinə qalxdı.
I Qarabağ Müharibəsi başlamışdı. Mənim qardaşlarım İlqarla Yavər də döyüşdə idi. Lehvaz kəndindən xeyli gənc könüllü olaraq müharibəyə yollanmışdı. Eylaz da işindən ayrılaraq könüllü olaraq Azərbaycan Ordusuna yazıldı. O, ali təhsilinə görə ehtiyatda olan zabit idi. Eylaz sərhəd rayonumuz Tovuz ərazilərində gedən döyüşlərə qatıldı. Tankçı idi. Müharibədən gələn ölüm xəbərləri hamımızı nigaran edirdi. 1994-cü ilin fevral ayının 1-də Orucovlar ailəsinə Eylazın şəhid olması xəbəri çatdırıldı. Atası Namaz dayını Nərimanov Rayon Hərbi Komissarlığına çağırdılar. Bu xəbər təkcə Eylazın ailəsini yox, bütöv kəndimizi, elimizi sarsıtdı. Sinif yoldaşları ilə toplaşıb Eylazgilin evinə getdik. Həyətdə onun böyük çərçivəyə salınmış şəklini gördük. Atası beli bükülmüş, üzü solmuş Namaz dayı bizi görəndə gur səslə haray çəkdi:
"Deyin, mənim Eylaz balam hanı!?"
Bu fəryada dözmək mümkün deyildi. Evə qalxmaq, çox ağır idi. Anasının, bacısının iniltisi hələ də qulaqlarımdadır. Anası Tərlan xala Eylazdan danışa-danışa ağlayırdı. Hamımız donub qalmışdıq. Onda bildim ki, Eylazın heç övladı olmayıb. Ana deyirdi: "Kaş balamın bir balası olardı, heç olmasa qoxusunu ondan alardım..." Bu xəbər məni çox sarsıtdı. Eylaz kimi vətənpərvər, savadlı, mədəni bir oğulun bir nişanəsi də qalmamışdı. Bu, çox ağır idi... Ananın, bacının, qardaşların ürəkdağlayan göz yaşları insanı yandırırdı.
Bu gün cümə günüdür... 15 yanvar 2026-cı il
Eylaz, Allah sənə rəhmət eləsin!
Bilirəm, bu yazıda çox gecikmişəm. Yəqin ki, ruhun məni bağışlayar. Məclislərdə bacın Rəqibə xanımı görəndə məni bağrına basır, gözləri dolur. Bilirəm, səni xatırlayıb kövrəlir. 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra, Qərbi Azərbaycan İcması yaradıldıqdan sonra Lehvaz icması adından Eylazgilin evinə baş çəkdik. Bu dəfə bizi nə atası Namaz dayı, nə də anası Tərlan xala qarşıladı. Onlar Eylazın vaxtsız gedişinə dözə bilməmiş, onun ruhuna qovuşmuşdular. Yenə həmin ev, yenə həmin pilləkənlər... Amma bu dəfə içimdə qəribə bir sevinc vardı. Axı qələbə çalmışdıq. Torpaqlarımız geri qaytarılmışdı. Eylaz kimi oğullarımızın ruhu şad idi.
Evin küncündə onun şəklinin qarşısında dayandım və pıçıldadım:
"Rahat yat, Eylaz... Qələbə müjdəsiylə sənin ata evinə gəlmişəm." Qəbirüstünə dəfələrlə getdik. Evlərində ona aid şəkillər var idi. Evdə yenə də bir sükut, bir sərinlik duyulurdu.
Əziz sinif yoldaşım, şəhidlik zirvəsinə ucalan igid... Bilmirəm sənə nə deyim. Təkcə bir cümlə pıçıldadım:
Sən qəhrəmansan. Sən əsl vətənpərvərsən. Sən Lehvazın igid oğlusan.
Sən sinfimizin, elimizin, obamızın, bütöv Azərbaycanın qəhrəmanısan.
Bir xatirə də canlandı gözümün önündə... Aşağı sinifdə oxuyurduq. Sonuncu dərs idi, qış ayıydı. Leyli müəllimə dedi ki, tənəfüsdə sinifdən çıxmayın. Biz uşaqlar ilə oynayırdıq. Saçlarıma çəhrayı lent bağlamışdım. Eylaz lentimin ucunu peçə tutdu, lent yanmağa başladı. Mən qorxudan onu itələdim, əli peçə dəyərək yandı. Müəllimə Eylazın əlinə məlhəm çəkdi, məni də danladı. Zəng vurulsa da gözüm Eylazdaydı, özümü günahkar hiss edirim. Əli ağrısa da, o mənə heç nə demədi...
Bu gün xatirələr işığına yığışmışıq,
Eylaz Ruhun məni bağışlayar, bu gecikmiş yazıma görə...
15.01.2026, saat 23:56
Bu gün həm də Rəcəb ayının Qəndil gecəsidir. Duaların göylərə ucaldığı gecə. Allah ruhunu şad etsin, yatdığın yer behişt olsun!
Şəhidlər ölmür. Tanrı dərğahında olan ruhuna salam olsun... Bağışla, Eylaz... çox gec yazdım...

XATİRƏLƏRDƏ

YAŞAYAN ÖMÜR

"Zəngəzurun səsi" qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru, “Azərsu” əməkdaşı, Qarabağ müharibəsi veteranı Yavər Nuriyevin həkimlərin səhlənkarlığı nəticəsində vaxtsız vəfatı məni dərin hüznə qərq etdi. Bu ağır itki illərin dostluğunu, unudulmaz xatirələri bir-bir gözlərim önünə gətirdi.
Yavər müəllim 1988-ci ildə Zəngəzurun Qafan rayonundan didərgin düşərək Bakıda məskunlaşmışdı. Uzun illər San-Marino, sonradan adı dəyişdirilmiş Beynəlxalq Universitetdə çalışmış, zəhməti ilə özünə həyat qurmuşdu. İki qız övladını böyüdüb ailə sahibi etmiş, nəvələrinin sevincini yaşamışdı. Dostları kimi mən də toylarında iştirak etmiş, xeyir-duamı vermişdim.
O, həm də Birinci Qarabağ Müharibəsinin iştirakçısı idi və Ağdamda düşmənə qarşı döyüşmüş, ərazi bütövlüyümüzü qorumuşdu. Bu, onun cəsarətini və vətənpərvərliyini əyani şəkildə göstərir. Yaddaşı olduqca güclü idi. Kiminsə adını soruşanda, həmin adamın mobil, hətta ev telefonunu belə əzbərdən deyirdi.
Zəngəzurun səsi” qəzetində çoxsaylı yazılarım dərc olunmuşdu və bu işlərdə mən Yavər müəllimə hər zaman dəstək olurdum. Elə buna görə də çoxları məni qəzetin əməkdaşı hesab edirdi. Yavər müəllimi şəhid atası mərhum Məhəmməd Mürsəl oğlu, Elman Süleymanov və bir çox ziyalı insanlarla məhz mən tanış etmişdim. O, bu tanışlıqlara xüsusi dəyər verir, əlaqələri daim qoruyub saxlayırdı.
Yaxın qohumum əslən Qafanlı olan şəhid qardaşı Rəfaili də Yavər müəllimlə mən tanış etmişdim. Yavər müəllim söhbətcil, zirək, ürəkli insan idi, insanlarla tez ünsiyyət qurur, hər kəsin rəğbətini qazanmağı bacarırdı.
Birlikdə keçirdiyimiz günlər saysızdır. Qəbələnin Vəndam kəndinə əsgər yoldaşının oğlunu hərbi xidmətə yola salmağa getmişdik. Qayıdanda Mingəçevirdə bibim oğlu, şəhid Nahidin qardaşı Arif Həmid oğlunun evində süfrə arxasında olmuşduq. Daha sonra Ağsuda Raziyə xanımın anasının evində qonaq qaldıq. Hər yerdə səmimiyyət, dostluq və isti münasibət vardı. Səfərimiz barədə iki qoşa səhifə məqaləm dərc olunmuşdu.
Ad günləri də yaddaqalan keçirdi. Məhəmməd kişi bir dəfə ona ad günündə bir qoyun hədiyyə etmişdi. Vişnovkadakı bağında təşkil olunan ad günündə məclisi Şamo idarə edirdi, Cahan xanımın sevinci gözlərindən oxunurdu. Bağ süfrəsinin öz ləzzəti olurdu. Həmin gün Yavər müəllim təzə üzüm yarpağı yığdırıb bizə pay vermişdi.
Qələm dostumuz, "Bütöv Azərbaycan" qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru Tamxil Ziyəddinoğlunun tərtib etdiyi nəğməkar şair Hafiz Baxış haqqında kitabın təqdimat mərasiminə də Yavər müəllimlə birlikdə getmişdik. Həmin tədbirlə bağlı “Respublika” qəzetində mənim geniş məqaləm də dərc olunmuşdu.

O, Əlövsət bəylə, şair Sarıgül Yağmurla və bir çox ziyalılarla yaxın münasibətdə idi. Dostumuz Ənvər Məmmədov onu görən kimi deyirdi: “Yavər çox zirəng və fərasətli adamdır.”
Bir dəfə Yavərlə birlikdə Sumqayıtdan gəlirdik.Təcrübələ sürücü idi. Xahiş etdim ki, Saray qəsəbəsinə gedək. Sarayda yaşayan mərhum Baba Şükürovgilə getdik. Bizi Baba dayı evinə dəvət etdi. Baba Şükürov Zəngilanlı, həyat yoldaşı Məlahət müəllimə isə əslən Qafanlı idi. Tez ünsiyyət yarandı. Rəhmətliyin iştahı da yaxşı idi. Çörək kəsdik. Məlahət müəllimə 1 saylı məktəbdə ibtidai sinif müəlliməsi idi. İnək saxlayırdı. Təsərrüfatla da məşğul olurdu. Avtomobilimizə iki bağlama pay da qoyaraq demişdi; Rauf, sən bura tez- tez gəlirsən. Bu süd- qatıq balonlarından biri sizin, o biri balonlar da Yavərindir. Dostunu əliboş qaytarmaq olmaz.
Yavər Nuriyev Qafan ziyalılarının tədbirlərində iştirak edər, məni də o məclislərə aparardı. Əliş müəllim, Bariz müəllim, Vaqif müəllim, İlya müəllim kimi alicənab insanlarla ünsiyyəti onun dünyagörüşünü daha da zənginləşdirirdi.
Yavər müəllim pəhləvan cüssəli, mərd, xeyirxah insan idi. İctimai işlərdə, deputat seçkilərində fəal iştirak edirdi. Son vaxtlar iqtisadi çətinliklər səbəbindən müalicəsini davam etdirməkdə çətinlik çəkirdi. Təəssüf ki, bu da onun vaxtsız itkisinə səbəb oldu. Onun vəfat xəbərini sosial şəbəkədən eşidəndə sarsıldım. Dost itkisi çox ağır olur. Ürəyin parçalanır, söz boğazında qalır. Bu dünya fanidir, amma belə insanların yeri heç vaxt dolmur.
Yavər müəllim həm də insanları bir araya gətirən bir bacarığa malik idi. Onunla hər səfər və hər görüş xüsusi bir istilik və səmimiyyət daşıyırdı. Teymur Əhmədova kimi tanınmış ziyalıları da mənə tanıtmışdı. Belə insanlarlar arasında qurduğu əlaqələri davamlı olaraq qoruyurdu.
O, həm də daşdan pul çıxaran, ağıllı və fərasətli insan idi. Hər çətinlikdə yol tapır, dostlarına yardım əlini uzadırdı. Xatirələrimizdə həm gülməli, həm də dərindən düşündürən anlar çoxdur. Yavər müəllimlə keçirdiyimiz səfərlər və qonaqlıqlar – Qəbələdə, Mingəçevirdə, Şabranda, Ağsuda – hər zaman ürəkdən gələn söhbət və diqqətlə yadda qalırdı. Onun səmimiyyəti, qayğıkeşliyi və hər kəsə qarşı hörməti hamının qəlbində iz buraxmışdı.
Həyatdakı çətinliklərə baxmayaraq, o, heç vaxt ruhdan düşmürdü. Dostlarına və tanıdığı insanlara həmişə dəstək olurdu, kiçik jestləri belə onun xeyirxahlığını göstərirdi.
Yavər müəllimin vəfatı ilə dünya yalnız bir dostunu itirmədi, həm də qayğıkeş, mərd və xeyirxah bir insanın yerini əbədi olaraq boşaltdı.
Mərhum Yavər Nuriyevin yas mərasimi 31 yanvar – 6-cı gün, Zəm-Zəm mərasim evində (Həzi Aslanov metrosunun yaxınlığı) keçiriləcək. Allah Yavər müəllimin günahlarını bağışlasın, ruhunu şad etsin, məkanını cənnət eləsin. O, təkcə ailəsi üçün deyil, onu tanıyan hər kəs üçün əvəzolunmaz bir insan idi.
Ruhu şad olsun.

Rauf İLYASOĞLU,
"Həkəri" qəzetinin baş redaktoru