20-02-2026, 20:36
Namiq MURADOV
Qərbi Azərbaycan İcması Gənclər Şurasının üzvü
Bir Gün Biz
Qayıdacağıq!!!
Nə qədər də mənalı və dərin bir kəlmədir Vətən. Şirin olduğu kimi, məzmunu, qayəsi də yüksək və hikmətlidir Vətən kəlməsinin. Vətən deyərkən anamızı, ana deyərkən vətənimizi düşünürük. Mən gözlərimi soyuq bir qatarda açmışam bu dünyaya. Öz doğma yurd yuvasından zorla deportasiya olunan bir ailənin ilk övladı olaraq. Uşaqlığım doğma el-obam Zəngəzur mahalı Qafan rayonu haqqında olan nənə və babalarımın xatirələrini duymaqla keçib. Onlardan eşitdiklərim uşaq yaddaşıma hoparaq, məni xəyali bir qəhrəman kimi bir anlıq da olsa Qafanımın səfalı yerlərinə aparırdı. Amma bu xoş xatirələrdə sevinclə bərabər, bir ağrı-acı da var idi. İstər 1903-1905, istərsə də 1918 və sonda 1988 – ci soyqırım və deportasiyanı yaşamış tarixin ağır sınaqlarından çıxmış bir nəslin nümayəndəsiyəm.
Deyirlər vətən itkisi ayrı hissdir, bəli bu fikirlərlə razıyam çünki bu hissləri mən dünyaya gəldiyim ilk günlərdən hiss edib, o hisslərlə yaşayıram. Özümü deportasiya qurbanı sayıram, çünki ilk gözlərimi açdığım o andan ümidsüz doğma el obalarından didərgin salınmış bir ailənin övladı olmuşam. Doğma elindən didərgin düşən insanlarımızın acı fəryadları, fəlakətləri yaxın tarixin erməni zülmündən qaynaqlanan acı bir xatirədir. Düşmən tapdağında sahibsiz qalıb qəribləşən ata yurdumuzun - Qafanımızın gözəl günləri, erməni zülmünün cəhənnəmə çevirdiyi insan həyatları, toplu faciələri, işğal altında qalan yer-yurdları haqqında eşitdiyim fikirlər, o ağrı-acıya, o həsrətə qoşulan şeirləri dinləyərək, deyilən acılı-şirinli xatirələri duyaraq keçib uşaqlığım.
Bu gün mən bir ümüdlə yaşayıram, biz qayıdacağıq, doğma Qafanımıza cismən görmədiyim amma valideyinlərimin, nənəmin və babalarımın xatirələrində canlanan doğma elimizə. Cənab Prezidentimiz İlham Əliyevin qətiyyətli siyasəti, dünya arenasında qazandığımız uğurlar və 44 günlük Vətən müharibəsində yazdığımız qələbə tarixi bunları deməyimə əsas verir. Və o gün “Ana yurdum Mən Qayıtdım” deyəcəm!
20-02-2026, 20:29
SEVİNCLİ OLDUĞU
QƏDƏR DƏ KƏDƏRLİ
Bu yaxınlarda – yanvar ayında sevincli, sevincli olduğu qədər də kədərli bir xəbər aldıq. Nəslimizin ağsaqqalı, atamla əmizadə olan, Azərbaycan Texniki Universitetinin dosenti Savalan müəllim qohumlara belə bir xəbər çatdırdı: “Atam Xanlar Rəsul oğlu Almaniyanın Aşağı Saksoniya bölgəsində alman əsirliyində (əsir nömrəsi: 51569) torf istehsalı və bataqlıqların qurudulması işlərində məcburi əməyə cəlb edilmiş, aclıqdan, ürəktutmadan 1943-cü il fevral ayının 27-də günorta saat 14:30-da vəfat etmiş, toplu qəbiristanlıqda 235 saylı məzarda dəfn olunmuşdur. Qardaşım Qiyasın nəvəsi Kərimli Anar Vüqar oğlu 18 yanvar 2026-cı il tarixdə atamın qəbrini ziyarət etmişdir”.
Təxminən 2005-ci ildən apardığım tədqiqatlar zamanı müəyyən etdim ki, Göyçə mahalının Daşkənd kəndindən İkinci Dünya müharibəsinə təxminən 250 nəfər səfərbər olunmuş və bu çağırışçılardan təxminən yarısı, yəni, 126 nəfəri itkin düşmüş, həlak olmuşdur. Qalanlardan 122 nəfər müharibə veteranı kimi doğma kəndlərinə qayıtmış, biri ABŞ-də (Məhərrəm Musayev), biri isə Türkiyədə (Niftalı Xəlilov) qalıb yaşamışdır. Aparılan tədqiqatın nəticəsi tərəfimizdən “Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyası”na təqdim olunmuş və “Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı” adlı ensiklopediyada çap olunmuşdur. Bu qanlı müharibə bizim Rəsullular nəslindən də yan keçməmiş, bir çoxları bu müharibəyə könüllü olaraq getmişdir. Altı nəfər müharibədə itkin düşüb, həlak olmuş, doqquz nəfər isə müharibə veteranı kimi doğulduqları Daşkənd kəndinə qayıtmışlar.
Müharibədə həlak olub geri qayıtmayan altı nəfərdən biri də Nəsib babamla babaları qardaş olan Xanlar Rəsul oğlu Kərimov idi. Nəsib babamla Xanlar babanın müharibədən öncəki illərə aid qoşa çəkdirdikləri şəkilləri də bu gün bizlər üçün çox dəyərli bir yadigardı. Xanlar Kərimov 1903-cü ildə Novo-Bəyazid qəzasının Daşkənd kəndində doğulmuşdu. Geniş dünyagörüşü, dərin biliyi olan Xanlar Kərimov mühasib kimi Basarkeçərin bir çox kolxozlarında işləmişdir. O, bacısı Şəkərin oğlu Niftalı Xəlilova da mühasiblik peşəsini öyrətmiş, özü ilə bərabər o da mühasib işləmişdir. Xanlar Kərimovun öz dəsti-xətti ilə yazdığı, İmam Əlinin şücaətlərindən bəhs edən “Xəvər-zəmin” kitabı son illərə qədər qalırdı.
Xanlar Kərimov təxminən 1930-cu illərin əvvəllərində Hacı Məhəmmədlilər nəslindən Alı kişinin qızı Gülgəz xanım ilə ailə həyatı qurub. Onların Tehran, Sabir, Xalid, Qiyas və Savalan adlı dörd oğlu, bir qızı dünyaya gəlib.
1941-ci ilin sentyabr ayında Xanlar Kərimovu vəzifəsinə görə müharibəyə səfərbər etməsələr də, o Basarkeçər Rayon Hərbi Komissarlığına müraciət etmiş, könüllü olaraq döyüşlərə qatılmağını istəmiş, müharibəyə göndərilmişdir. Qardaşı Hüseynin oğlu rəhmətlik Vərqa müəllimlə söhbətlərimiz zamanı əmisini xatırlayır və belə deyirdi:
“Xanlar əmim müharibədən qabaq iki il hərbi xidmətdə olmuşdu. 1941-ci il idi, biz uşaqlar otaqda oynayırdıq. Tanrıverdi müəllim gəldi və Xanlar əmimə dediki hökumət səni işinə görə bron edib, müharibəyə aparmır. Nə vaxt çağırarlar onda da gedərsən. Sən niyə axı özün gedirsən? Xanlar əmim də dedi ki, Tanrıverdi, faşistlər torpaqları ala-ala gəlib Qafqaza çatıb. Mən qala bilmərəm, gedəcəm.”
SSRİ Müdafiə Nazirliyinin arxiv sənədlərində yazılır: “Kərimov Xanlar Rəsul oğlu sıravi əsgər kimi Primorsk ordusu 775-ci atıcı alayın 9-cu rotasının atıcısı olmuşdur. 5 mart 1942-ci ildə onun xidmət etdiyi rotanı bütünlüklə alman faşistləri Sevastopolda əsir götürmüşdür”. Digər bir sənəddə isə “1942-ci ilin may ayında itkin düşmüşdür” deyə qeyd vardır.
Bundan sonra Xanlar Kərimov haqqında həqiqətə uyğun olmayan fikirlər söylənilmiş, guya özünün könüllü əsir düşdüyü, hətta müharibədən sonra Almaniyada və ya Türkiyədə qalıb yaşadığını da danışırdılar. Bunlar hamısı dəqiq olmayan, reallığa söykənməyən rəvayətlərdən, ziddiyyətli fikirlərdən ibarət imiş. Əsl həqiqət isə onun nəvə-nəticələrinin 83 il sonra əldə etdikləri məlumat oldu. Sevə-sevə vətəndaşı olduğumuz Sovet hökuməti isə insanlara əzab-əziyyət vermiş, dəqiq olmayan məlumatlar əsasında bu ailəni daim təzyiq altında saxlamışlar. Hətta Savalan müəllim söyləyir ki, Sovet hökuməti 1942–1946-cı illərdə üç dəfə əmlaklarını müsadirə etmiş, onlara olmazın əzabını vermişlər.
Xanlar Kərimovun övladları ali təhsilli olub rəhbər işlərdə çalışsalar da, guya atalarının öz istəyi ilə əsir düşməsi səbəbindən hər zaman qorxu içərisində yaşamış, layiq olduqları daha yüksək vəzifələri tuta bilməmişlər. Oğlu Qiyas Kərimov Bakı Ali Partiya Məktəbini qırmızı diplomla bitirməsinə, Kəlbəcər rayon Komsomol Komi¬tə¬si-nin katibi işləməsinə baxmayaraq haqqı olan hər hansı rayonun birinci və ya ikinci katibi vəzifəsinə irəli çəkilməmiş, çox geridə qalmış Bərdə rayonunun Telman kolxozuna sədr göndərilmişdir. Onun peşəkarlığı sayəsində həmin kolxoz bir neçə ilə rayonun ən qabaqcıl təsərrüfatlarından biri olmuşdur. Eləcə də, Xanlar Kərimovun digər oğlu Xalid Rəsulov da haqsızlığın qurbanı olmuşdur. Belə ki, Xalid Rəsulov nəinki Azərbaycanın hətta, Özbəkistanın pambıq qəhrəmanları ilə aralarında ge¬dən yarışda qalib olmasına baxmayaraq onun haqqı olan Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı ona verilməmişdir. Qeyd edim ki, hər iki qardaş dəfələrlə “SSRİ Xalq Təsər¬rüfatı Nailiyyətləri sərgisi”nin Qızıl medalına, “Sosializm yarışının qalibi” və başqa onlarla orden, medal və mükafatlara layiq görülmüşlər.
Mövzu ilə qismən bağlı olduğundan burada Aşıq Hacı Bayramovun 1991-ci ildə Almaniyaya qastrol səfərə gedəndə konsertdən sonra bir nəfərlə olan görüşünü xatırlatmaq istərdim: “Bir nəfər Aşıq Hacıdan haralı olduğunu soruşur. O da Göyçə mahalının Daşkənd kəndindən olduğunu deyir. O adam aşıqdan Daşkənddə yaşayan Kərbəlayı Əmrahı, İsmayıl kişini, Xanları və o cümlədən Rəsullulardan bir neçə adamı soruşur. Aşıq Hacı ondan soruşur ki, bəs siz kimlərdənsiniz, bu adamları niyə soruşursuz? Deyir, elə belə maraqlanıram. Adam onu da əlavə edir ki, indi tələsirəm, sabah gəlib səni qonaq aparacam. Amma o adam səhəri gün gəlmir və növbəti görüş baş tutmur. Aşıq Hacı güman edərək belə deyərdi: O, adam Rəsullulardan ya Məhəmməd idi, ya da Xanlar, bəlkə də Müzəffər idi. Amma o adam daha çox Kərbəlayı Əmrahla maraqlanırdı”.
Müharibədən sonra Türkiyədə qalıb yaşayan, Xanlar Kərimovun bacısı Şəkərin oğlu Niftalı Xəlilov 18 iyul 1959-cu ildə qardaşı Əli Xəlilova yazdığı məktubdan bir hissəni olduğu kimi burada təqdim etməyi də vacib hesab edirəm:
“Ali, yavrum, Koçernin eşi Selmi Elbeyinin küçük kızı deyilmi? Setter kimin kızını aldı, resmini neden göndermedi, yoksa darğınmısınız? Sakının, onu hoş dutun emim yadigarıdı onu sizlerden ayırmam. Letive kimle evlendi, Medoş emimin Haceri kimle evlendi? Hannar daymın, Hüseyin daymın, bizim Karaşın, Balış emimin cocukları kimle evlendi ve kendileri nasıllar, Hannarın ailesi Gülgez ne oldu, Hacının oğlu Süleymen eve geldimi? Mahı neden öldü, derdi neydi, etraflı yaz. Kurban emim dururmu, çocukları nasıllar?”
Daşkənddən müharibəyə gedib-qayıtmayanlardan söz düşəndə Vərqa Kərimov deyərdi ki, Dədəm kəndin başından başlayar bir-bir müharibədən qayıtmayanları sayar, təsbehin daşını çevirərdi. 101 təsbeh bitərdi amma ölənlər bitməzdi. Vərqa müəllimin atası, Xanlar Kərimovun isə qardaşı Hüseyn kişinin məzar daşına 1965-ci ildə yazılan şeir də çox ağrılı, kədərlidir:
Əvvəl gündən oldum mən də bəxtiyar,
Deyirdim, yanımda beş qardaşım var.
Getdi o qardaşlar, hanı o Xanlar?
Ona qismət oldu o qürbət diyar.
Ey fələk, ey həyat, yollarına bax,
Yaranmış nə bilir nələr olacaq.
Ey daş, nişana ver gözdə Vətəni,
Bəlkə qardaş gəlib oxuya səni.
Müharibə Rəsulluların ziyalılarını, görən gözünü, duyan qəlbini yox etdi, desək yanılmarıq. Nəslin azman şairi Həsən Xəyallı əmisioğlanları Hüseyn Kərimova və Xasay Hacıyevə yana-yana ürək ağrısı ilə yazırdı:
…Həsən Xəyallıyam, qopur fəryadım,
Düşəndə yadıma tərlan Sayadım!
Xanlarla qırıldı qolum-qanadım
Qeyri kimsələrdən uzaq kimiyəm.
…Getdi Zülfiqarım, getdi Nəsibim,
Xoş ləhcə Xanlarım, o Məhəmmədim.
Öldü tərlan Sayad, qırıldı belim,
Qəmlər qucağında bir qalan mənəm.
Son olaraq bir maraqlı faktı da oxucuların nəzərinə çatdırmaq istərdim. Vərqa müəllim deyərdi ki, Xanlar əmim doğulan il babam Rəsul vəfat edib. Bu yaxınlarda apardığım tədqiqatların nəticəsi olaraq çap etdirdiyim “Soyumuz, kökümüz, özümüz” adlı kitabda kameral siyahılara, eləcə də Vərqa müəllimin dediyinə əsaslanaraq müəyyən etmişdim ki, Rəsul Hacı Kərim oğlu 40 yaşında vaxtsız vəfat edib. Maraqlıdır ki, 1903-cü ildə doğulan onun oğlu Xanlar Kərimov da 1943-cü ildə 40 yaşında haqqın dərgahına qovuşub.
Ruhun şad, məkanın cənnət olsun, Xanlar baba.
Araz Yaquboğlu
tədqiqatçı-jurnalist,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin və
Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin üzvü
20-02-2026, 20:07
Dövlət standartlarını ehtiva
edən Analitik Mərkəz
Biz bu yazıda Azərbaycan Elm və Təhsil Nazirliyi Geologiya və Geofizika İnstitutunun “Analitik cihaz və avadanlıqlardan istifadə mərkəzi”nin fəaliyyəti, iş prinsipi və başlıca vəzifələri haqqında söhbət açmaq istəyirik. Əgər desək ki, bu mərkəz xüsusi əhəmiyyətə malik, geniş spektrli, ölkəmizdə tayı-bərabəri olmayan mühüm dövlət əhəmiyyətli bir laboratoriya funksiyasını yerinə yetirir, yəqin ki, yanılmarıq. Belə sanballı, dünya standartlarına cavab verəcək bir mərkəzin varlığı ölkəmiz üçün olduqca vacib və zərurətdən doğan bir hal kimi qiymətləndirilir. Məhz bu səbəbdən də institutun direktoru akademik Akif Əlizadə bu mərkəzin yaradılması, ərsəyə gəlməsi üçün əlindən gələni əsirgəməmişdir. Nəticə göz qabağındadır. Təsadüfi deyil ki, bu mərkəzi institutun “döyünən ürəyi” adlandırırlar.
Respublikamızın görkəmli elm xadimlərindən biri, respublika dövlət mükafatı laureatı akademik A.Əlizadə mərkəzdə öz işinin incəliklərinə dərindən bələd olan savadlı və bilikli elmi kadrlardan ibarət yaradıcı bir kollektiv formalaşdırmağa nail ola bilmişdir. Mərkəzə əməkdar mühəndis Nazim Sadıqov rəhbərlik edir. Bizimlə söhbət zamanı öyrəndik ki, bu mərkəz 1977-ci ildə yaradılıb, formalaşdırılıb, ölkəmizin qabaqcıl mərkəzlərindən biri kimi tanınmaqdadır. Kollektiv bir çox şirkət və təşkilatlarla əməkdaşlıq şəraitində fəaliyyət göstərməkdədir.
Respublikamızın mineral xammal bazasının inkişafı və geoloji-xidmət işlərinin effektliyi dağ süxurlarının, filizlərin, mineralların və texnoloji işlənmə məhsullarının kimyəvi tərkibinin öyrənilməsinin keyfiyyətindən çox asılıdır. Xüsusən də son illər fiziki və fiziki-kimyəvi üsullarla yanaşı tətbiqi geokimyaya da böyük təlabat olması səbəbindən analitik laboratoriyalara olunan ekspers analiz üsullarının sayının artırılmasına böyük ehtiyac duyulmaqdadır. Fiziki və fiziki-kimyəvi analitik cihazların tətbiqi isə öz növbəsində çətin analitik işlərin avtomatlaşdırılması və mexanikləşdirilməsi üçün münbit imkanlar yaradır. Təbii ki, bütün bunlar eyni zamanda istiqamətlənmiş laboratoriya sisteminin yaranmasına, geokimyəvi parametrlərin riyazi işləmələrinin keçirilməsinə imkan verən və onların avtoımatlaşdırılmış bank hesablarının bazasında saxlanmasına perspektivlər açır.
N.Sadıqov onu da xüsusi qeyd etdi ki, analitiklər mineral-xammal barəsində kifayət qədər dəqiq məlumata sahib olmalı və geokimyəvi məsələnin həllini tam aydınlığı ilə başa düşməlidirlər. Bununla yanaşı tətbiqi geokimya sahəsində çalışan geoloqlar analitik üsullar sahəsində, laboratoriya xidmətinin tələblərindən və analiz olunan mineral maddə ilə əlaqədar digər məlumatlar barəsində lazımi professional biliyə malik olmalıdırlar.
Mərkəzin rəhbəri ilə söhbətdən o da məlum oldu ki, elmin effektliyini, rəqabətliyini artırmaq və onu real iqtisadiyyata yaxınlaşdırmaq bu günümüzün ən vacib problemlərindən biridir. Və təsadüfi deyil ki, institutda elmin istehsalatla əlaqəsinə xüsusi önəm verilməkdədir. Məhz bu səbəbdən də mineral xammalın xassələrinə, texnoloji prosesə və istehsal olunan məhsulun keyfiyyəti və surətini artırmaq məqsədilə bütün əsas analitik cihazlar və köməkçi avadanlıqlar bir mərkəzdə cəmləşdirilmişdir.
Qabaqcıl ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, belə mərkəzin yaradılması yeni analitik cihazlardan kollektiv istifadə, iqtisadi və elmi praktiki baxımdan sərfəlidir və öz müsbət təsirini analizlərin ətraflı və operativ aparılmasında göstərir. Bu məziyyətlərdən çıxış edərək institutda yaranmış sertifikatlı analitik mərkəzdə Almaniya, Rusiya və Yaponiyadan gətirilmiş cihazlardan istifadə edərək beş bölmə yaradılmışdır. Nümunələrin qəbulu və analizə hazırlanması Herzoq kompleksində Sevil Ağayeva, Rentgenspektral S8 TİGER cihazında Bahar Babayeva, İCPMS7700e mass spekrometr cihazında Samirə Qurbanova, AAS200 atom-absorbsiya cihazında Aygün Musayeva, Rentgendifraktometr cihazında Azər Əmirov və İlahə Həmzəyeva tərəfindən həyata keçirilir.
Mərkəzdə mineral xammalların, filizlərin, metal və ərintilərin, torpağın, dib çöküntülərinin, şüşənin, sementin, təbii və süni qiymətli bəzək daşlarının, tikinti sənayesində istifadə olunan, eyni zamanda istənilən qeyri-üzvi (bərk və maye) maddələrin, kimyəvi mineraloji tərkibləri analiz edilir. Beləliklə də Mendeleyev cədvəlində dördüncü berilium elementindən 92-ci uran daxil bütün elementlər, qazlar və təsirsiz qazlardan başqa, qeyd etdiyimiz analitik üsullardan istifadə etməklə dəqiq və qısa bir zamanda təyin olunur.
Rentgenspektral və Rentgenfaza analizinə nümunə hazırlığı Almaniyadan gətirilmiş xüsusi avtomatik “HERZOQ” kompleksində aparılır. Ərzaq mallarının yarımkeçirici materiallarının, tibbi pereparatların, bioloji maddələrin, kimyəvi təmiz birləşmələrin, ətraf mühit obyektlərinin, çətin parçalanan maddələrin dib çöküntülərinin tərkibində Hg, As, Cd, Se, B, P və sairə kimi elementlərin atom absorbsiya üsulu ilə təyini zamanı nümunələr 150-200 S temperaturda müxtəlif mineral turşu qalıqlarında parçalanmalıdır. Eyni zamanda göstərilən elementlərin miqdarının itirilməsinin qarşısını almaqdan ötrü onlar xüsusi analitik avtoklavlarda qısa zamanda və itkisiz analizə hazırlanır.
Analizlərin aparılması zamanı Beynəlxalq Standartlaşma Cəmiyyətinin, Rusiya Elmi Tədqiqat Mineral Xammal Ehtiyatlar İnstitutunun analitik üsullar üzrə elmi şurasının təsdiq etdiyi metodik göstəricilər və təlimatlardan, neft və neft məhsullarında metalların, fosfor və kükürd təyini zamanı isə ASTM-lərdən və ya sifarişçinin tələb etdiyi vasitələrdən istifadə olunur. Analizlərin nəticələrinin düzgünlüyü xüsusi dövlət standartları ilə yoxlanılır. Analitik mərkəz 2025-ci ildə Azərbaycan Akkreditasiya Mərkəzi tərəfindən aparılan qiymətləndirmədən uğurla keçmiş və akkreditasiya sertifikatını almışdır. Bundan başqa qeyd olunan analitik üsullardan istifadə etməklə mərkəzdə Ekoloji problemləri də həll etmək olur. Beləliklə də mineral xammalın, torpağın kimyəvi tərkibinin öyrənilməsi və paylanma qanuna uyğunluqlarının, bitkilər, canlılar üçün və zərərli komponentlərinə, mikroelementlərin, kənd təsərrüfatının və dağ-mədən sənayesi istehsalının tullantılarının kimyəvi və faza tərkiblərinin təyini, ətraf mühitin qorunması, metalların və onların birləşmələrinin anomal toplanmasının geokimyəvi paylanması öz həllini tapır.
Mərkəz müqavilə əsasında kənar təşkilatlar üçün də müxtəlif təyinatlı laborator işləri həyata keçirməkdədir. İş adamlarının tələblərinə uyğun olaraq mərkəzdə Azərbaycan Respublikası ərazisində yerləşən hər növ qeyri-filiz yataqları haqqında hər cür ixtisaslaşmış arayış və məsləhətlərin verilməsini təmin edən xüsusiləşmiş geoloji xidmət qrupu fəaliyyət göstərməkdədir. Geologiya və Geofizika İnstitutu geologiya elminin müxtəlif sahələrində genezis problemlərinin həlli istiqamətində izotop geokimyəvi üsullardan istifadə etmək üçün Azərbaycan Elm və Təhsil Nazirliyinin dəstəyi ilə “İsoPrime 100 elementar izotop nisbətləri kütlə spektrometri, vario PURO cube Element analizatoru və SHİMADZU GS-2030qaz xromotoqrafı” avadanlıqlarını əldə etmişdir. Bu avadanlıqlardan istifadə etmək məqsədilə “İzotopgeokimyəvi tədqiqatlar” laboratoruyası da yaradılmışdır.
“Azərbaycan neftləri” adlı pilot layihənin icrası çərçivəsində 2012-2013-cü illərdə ELM FONDU tərəfindən Geologiya və Geofizika İnstitutu üçün bir sıra analitik cihazlar satın alınmışdır. Neftin geokimyası laboratoriyası Perkin Elmer GC-MS Clarus 680, ICP-MS NexION 300D, STA 6000, FTIR Spectrometer Frontier, UV/VISLambda 35, Shimadzu Nexis GC-2030 kimi müasir avadanlıqlarla təchiz olunmuşdur. Bunun sayəsində 2013-cü ildə Geologiya və Geofizika İnstitutunda yaradılmış “Neftin geokimyası” laboratoriyasında neft və neft məhsullarının müasir səviyyədə tədqiqi mümkün olmuşdur. Laboratoriyada Naftalan müalicəvi neftinin müasir geokimyəvi metodlar vasitəsilə müasir cihazlarda mikroelement, fraksiya və karbohidrogen tərkibi təyin olunmuş, həmçinin nümunələrdə biomarkerlərin təyini analizi aparılmışdır. İlk dəfə olaraq Naftalan neftinin müalicə effektində triterpan, hopan və adamantan kimi biomarkerlərin iştirakı qeydə alınmışdır. Bundan əlavə laboratoriyada dünyanın müxtəlif yerlərindən əldə olunmuş müalicəvi xüsusiyyətlərə malik olan neftlərin müasir geokimyəvi tədqiqatları aparılmışdır.
Tahir ULUQAYA (Abdulov),
şair-publisist
20-02-2026, 19:03
Tramp İrana zərbə ehtimalını nəzərdən keçirir
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı məhdud hərbi zərbələrin mümkünlüyünü dəyərləndirdiyini açıqlayıb.
Dövlət başçısı bu barədə jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən danışıb.
“Bu məsələ üzərində düşünürəm”, – deyə Tramp “İrana məhdud zərbələr endirilə bilərmi?” sualına cavabında bildirib.
20-02-2026, 18:37
"Qarabağ" Nigeriyada bəyəndiyi iki oyunçunu Azərbaycana gətirir
"Qarabağ" Futbol Akademiyasının baş koordinatoru Aftandil Hacıyevin Nigeriyada bəyəndiyi 8 oyunçudan 2-si Azərbaycana gələcək.
Bu barədə funksionerin özü məlumat verib.
O bildirib ki, "Obasa Cup" turnirində bəyəndiyi iki nigeriyalı oyunçu yaxın zamanda Akademiyanın bazasında olacaq:
"Bu gün hər iki oyunçunun sənədlərini hazır etmişik. Amma həmin futbolçuların Azərbaycana hansı tarixdə gələcəkləri bəlli deyil".
20-02-2026, 18:33
Müharibə üçün hər şey hazırdır! – Hər an başlaya bilər
Yaxın Şərqdə gərginlik pik həddə çatıb.
ABŞ-ın hərbi qüvvələrinin bölgəyə sürətlə cəmləşdirilməsi, Vaşinqtonun Tehrana verdiyi vaxt limiti və İran rəsmilərinin sərt bəyanatları mümkün hərbi toqquşma ehtimalını artırır.
İranın keçmiş şah ailəsinin varisi Rza Pəhləvi hakimiyyətə qarşı çıxış edərək əhalini mövcud rejimə qarşı mübarizəyə çağırıb. O, Ali lider Əli Xameneini son illərdə etirazların yatırılmasına görə məsuliyyət daşımaqda ittiham edib və müxtəlif dini icmaları “qanunsuz rejimə” qarşı birliyə səsləyib.
Bu arada ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana nüvə sazişi ilə bağlı razılıq üçün 10–15 gün vaxt verib. Məsələ martın 2-də Vyanada keçiriləcək MAQATE Şurasının iclasında da müzakirə oluna bilər. Ağ Ev “maksimum təzyiq” siyasətinin davam edəcəyini bəyan edib və Tehranın nüvə proqramı, ballistik raketləri və regiondakı silahlı qruplara dəstəyi ilə bağlı tələblər irəli sürüb.
Hərbi baxımdan isə ABŞ bölgədə qüvvələrini sürətlə artırır. Son günlər ərzində Yaxın Şərqə onlarla hərbi-nəqliyyat təyyarəsi, yanacaqdaşıyan KC-135 və KC-46 təyyarələri, həmçinin F-22, F-15 və F-16 qırıcıları göndərilib. ABŞ-ın “USS Abraham Lincoln” aviadaşıyıcısı artıq bölgədədir, “USS Gerald R. Ford” isə Aralıq dənizinə daxil olaraq Yaxın Şərq istiqamətində irəliləyir. Ekspertlər bu miqyaslı cəmləşmənin uzunmüddətli hərbi kampaniya üçün zəruri infrastruktur yaratdığını bildirirlər.
İran tərəfi isə mümkün hücuma “sarsıdıcı cavab” veriləcəyini bəyan edib. Parlamentin milli təhlükəsizlik komissiyasının üzvləri ABŞ bazalarının və hərbi gəmilərinin hədəf ola biləcəyini açıqlayıblar. Rəsmi Tehran müharibə istəmədiyini bildirsə də, BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsinə istinad edərək özünümüdafiə hüququndan istifadə edəcəyini vurğulayıb.
Beynəlxalq media ABŞ-ın məhdud zərbə variantını nəzərdən keçirdiyini yazır. CBS və digər mənbələrə görə, hərbi əməliyyat qərarı verilsə, bu, yaxın günlərdə başlaya bilər. Bununla belə, Ağ Ev hələ yekun qərarın qəbul edilmədiyini bildirir.
Regionda hərbi aktivliyin artması qlobal neft bazarlarında və dünya iqtisadiyyatında ciddi risklər yaradır. Diplomatik kanallar tam bağlanmasa da, tərəflərin ritorikası və qüvvələrin hərəkəti vəziyyətin hər an yeni mərhələyə keçə biləcəyini göstərir.
20-02-2026, 18:28
Əfqanıstanda 5,5 bal gücündə zəlzələ baş verib
Əfqanıstanda 5,5 bal gücündə zəlzələ baş verib.
Bu barədə Avropa-Aralıq dənizi Seysmoloji Mərkəzi (EMSC) açıqlama yayıb.
Bildirilib ki, hadisə Hinduquş dağ silsiləsində qeydə alınıb.
Yeraltı təkanların ocağı 87 kilometr dərinlikdə yerləşib. Episentr isə təxminən 108 min əhalisi olan Bağlan şəhərindən 111 kilometr cənub-şərq istiqamətində olub.
Hazırda xəsarət alanlar və dağıntılarla bağlı hər hansı məlumat verilməyib.
20-02-2026, 18:03
Şagirdlərin zəhərlənməsinə səbəb olan müəssisənin fəaliyyəti DAYANDIRILIB
Göygöldə 10 şagirdin zəhərlənməsinə səbəb olan müəssisənin fəaliyyəti məhdudlaşdırılıb.
Bu barədə Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi məlumat yayıb.
Qeyd olunub ki, Göygöl rayonunun Aşıqlı kənd tam orta məktəbində 10 şagirdin zəhərlənmə şübhəsi ilə bağlı Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi tərəfindən məktəbin bufetində, daha sonra isə uşaqların qəbul etdiyi "Elcan" əmtəə nişanlı qarğıdalı çubuqlarının emal olunduğu müəssisədə yoxlama tədbirləri həyata keçirilib.
Məktəb bufetində aparılan baxış zamanı eyni adlı məhsulların bir qisminin üzərində etiket məlumatlarının aydın və oxunaqlı şəkildə qeyd edilmədiyi, bəzi məhsulların isə son istifadə tarixinin bitməsinə baxmayaraq satış stendində saxlanıldığı müəyyən edilib.
Aşkar olunmuş uyğunsuzluqlar nəzərə alınaraq məktəb bufetinin fəaliyyəti müvəqqəti olaraq məhdudlaşdırılıb.
Qarğıdalı çubuqlarının istehsalı ilə məşğul olan müəssisəyə baxış zamanı isə qida təhlükəsizliyi sahəsində texniki normativ hüquqi aktların, sanitar norma və qaydaların, gigiyena normativlərinin tələblərinin pozulduğu aşkar olunub.
Bununla yanaşı, xammalın saxlanılması, məhsulun emalı, qablaşdırılması və digər proseslərin sanitar-gigiyenik tələblərə riayət edilmədən eyni sahədə həyata keçirildiyi, müvafiq təmizlik işlərinin aparılmadığı, çirkli və paslanmış avadanlıqların qida məhsulları ilə birgə saxlanıldığı, istehsal zamanı texnoloji ardıcıllıq prinsipinə əməl edilmədiyi müəyyən olunub.
Yoxlama zamanı istehsal prosesində mənşəyi məlum olmayan qida əlavələrindən və rəngləyicilərdən istifadə edildiyi də aşkar edilib.
Aşkar olunmuş pozuntularla əlaqədar olaraq müəssisənin fəaliyyəti məhdudlaşdırılmış, rəhbəri barəsində inzibati protokol tərtib edilərək qanunvericiliyə uyğun tədbirlər görülüb.
Məhsulların keyfiyyət və təhlükəsizlik göstəricilərinin müəyyənləşdirilməsi məqsədilə qarğıdalı çubuqlarından, eləcə də istehsal prosesində istifadə edilən xammallardan nümunələr götürülərək laborator müayinələrə cəlb edilib.
Hazırda araşdırmaların davam etdirildiyi bildirilib.
20-02-2026, 17:38
Bakıda məsciddə təmir işləri DAYANDIRILDI
Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti tərəfindən Hacı Əziz məscidində aparılan qanunsuz təmir işlərinin qarşısı alınıb.
Bu barədə Dövlət Xidmətindən məlumat verilib.
Qeyd olunub ki, Bakı şəhəri Sabunçu rayonu Maştağa qəsəbəsində yerləşən və Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli 132 nömrəli Qərarı ilə yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi dövlət mühafizəsinə götürülmüş Hacı Əziz məscidinə (3200 inventar nömrəli) müdaxilə faktı aşkar edilib.
Dövlət Xidmətinin Bakı Regional İdarəsinin əməkdaşları tərəfindən məscidə baxış keçirilən zaman "Tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinin pozularaq, layihəsi razılaşdırılmadan təmir işlərinin aparıldığı müəyyən edilib.
Qanunsuz təmir işlərini həyata keçirən podratçı şirkət - "Dostluq H-EL" MMC-nin nümayəndələrinə işlərin dərhal dayandırılması və abidənin ilkin vəziyyətinə qaytarılması barədə xəbərdarlıq edilib.
Həyata keçirilən təxirəsalınmaz tədbirlər nəticəsində abidənin xarici divarına vurulan suvaq qatı təmizlənərək ilkin görkəminə qaytarılıb.
İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 231.3-cü maddəsi ilə inzibati xəta haqqında protokol tərtib edilib və Sabunçu Rayon Məhkəməsinə göndərilib.
Qeyd edək ki, "Tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun əsasən, abidələrin bədii-estetik görkəminin dəyişdirilməsi, uçurulması və onlar üçün təhlükə yarada biləcək təmir, inşaat, təsərrüfat və digər işlərin aparılması qadağandır. Abidələrin üzərində bərpa, konservasiya, təmir və digər işlər onların layihələri Dövlət Xidməti tərəfindən təsdiq edildikdən sonra aparılmalıdır. Abidələrin qorunması haqqında Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinin pozulması cinayət, inzibati, intizam və mülki məsuliyyət yaradır.
20-02-2026, 17:32
Azərbaycanda yeni mərkəz yaradılır
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyindəki Aqrar İnnovasiya Mərkəzinin və "Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzi" publik hüquqi şəxsin əsasında eyni tabelikdə Aqrar Tədqiqatlar və İnkişaf Mərkəzinin yaradılması nəzərdə tutulur.
Bu, Prezident İlham Əliyevin bu gün imzaladığı bir sıra dövlət qurumlarının fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi haqqında fərmanda öz əksini tapıb.
Fərmana əsasən, Azərbaycanda yeni büdcə təşkilatları yaradılıb.
Sorğu
Saytımızda hansı mövzulara daha çox yer verilməsini istəyirsiniz?
Son buraxılışımız
Facebook səhifəmiz
Reklam
Hava
Valyuta
Reklam
Sayğac
Ən çox baxılanlar
Köşə
Xəbər lenti
Foto
Zəngilanın dirçəliş
və qayıdış dövrü
Azərbaycan tarixinin ən şanlı səhifəsi olan Vətən müharibəsi bizə təkcə torpaqlarımızı deyil, ləyaqətimizi, qürurumuzu qaytardı. Həmin qürurun ən parlaq ünvanlarından biri də Zəngilandır. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlanan Zəfər yürüşü zamanı şərqdən, Cəbrayıl istiqamətindən düşmənə vurulan sarsıdıcı zərbələr nəticəsində Azərbaycan Ordusu 30-dan çox yaşayış məntəqəsini azad edərək Zəngilanın inzibati hüdudlarına çatdı. Oktyabrın 18-də rayonun tam azad edilməsi uğrunda genişmiqyaslı əməliyyata start verildi və cəmi iki gün sonra, oktyabrın 20-də Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyev xalqa müraciətində Havalı, Zərnəli, Məmmədbəyli, Həkəri, Şərifan, Birinci Muğanlı kəndlərinin və Zəngilan şəhərinin işğaldan azad edildiyini elan etdi. Beləliklə, Zəngilan döyüşləri nəticəsində 1 şəhər, 4 qəsəbə və 49 kənd düşmən tapdağından xilas edildi və bununla da 132 kilometrlik Azərbaycan-İran dövlət sərhədi tam bərpa olundu. İşğalın bitməsindən dərhal sonra sərhəd boyunca zəruri istehkam və mühafizə işlərinə başlanıldı.
Qərbi zəngəzurlular Zəngilan şəhidliyində
Bu tarixi qələbənin əbədiləşdirilməsi üçün 2020-ci il noyabrın 26-da “Zəngilanın azad olunmasına görə” medalı təsis edildi və 6974 hərbi qulluqçumuz bu medalla təltif olundu. Prezidentin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə isə 20 oktyabr tarixi Zəngilan şəhəri günü kimi rəsmiləşdirildi. Zəngilanın azad olunması Böyük Qayıdışın başlanğıcı oldu. Bu gün dövlətin ən böyük hədəfi həmin torpaqları yenidən həyatla doldurmaqdır. 2026-cı il 1 oktyabr tarixinə olan məlumata görə, Zəngilan şəhərində 84 ailə, yəni 339 nəfər, Ağalı kəndində 234 ailə, yəni 1017 nəfər, Məmmədbəyli kəndində isə 179 ailə, yəni 903 nəfər öz doğma ocağına qayıdıb. Köçürülən ailələr peşə və bacarıqlarına uyğun olaraq müxtəlif dövlət qurumlarında, tikinti şirkətlərində, tikiş fabrikində və digər sahələrdə işlə təmin edilirlər.Bu qayıdışın dünyaya nümunə olan simvolu isə Ağalı kəndidir. Ağalı təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın ən müasir kəndlərindən biri hesab olunur. Burada “ağıllı kənd” konsepsiyası tam şəkildə tətbiq edilib. Dayanıqlı inkişafın təmin olunması üçün sosial-iqtisadi xidmətlər ən yüksək texnologiyalarla qurulub. Kəndin enerji təminatı ekoloji cəhətdən tam təmizdir, Həkəri çayı üzərində 3 turbindən ibarət Arximed tipli su elektrik stansiyası və gücü 325 kilovat olan günəş panelləri quraşdırılıb. Evlərdə istilik xərclərini azaltmaq üçün kombinə edilmiş sistemlər, mətbəx sobası və yüksək səmərəli elektrod boilerlər var. Suyun isidilməsi üçün günəş kollektorlarından, çirkab suların təmizlənməsi üçün bioloji təmizləmə qurğularından istifadə olunur.
Kənddə GPON texnologiyası ilə yüksək sürətli internet, İP TV, video müşahidə kameraları, ağıllı işıq dirəkləri və avtomatik hava müşahidə stansiyaları var. Əhalinin rahatlığı üçün Tele-səhiyyə, E-təhsil və digər elektron xidmətlər, ASAN, DOST, məktəb, bağça, tibb məntəqəsi, kiçik və orta biznesə dəstək mərkəzləri fəaliyyət göstərir. Ümumi sahəsi 2 hektardan çox olan park salınıb. Bütün bunlar onu göstərir ki, Ağalı kəndi sadəcə yaşayış məntəqəsi deyil, gələcəyin kənd modelidir. Nazirlər Kabinetinin 30 oktyabr 2023-cü ildə təsdiq etdiyi Baş Plana əsasən şəhərin 2040-cı ilədək inkişafı üçün böyük vəsait ayrılıb. 2022-ci ildə təməli qoyulan 104 mənzilli ilk yaşayış kompleksinin açılışı 2026-cı ildə olub. Kompleksin ərazisi 2 hektardan artıqdır və burada 12 bina, o cümlədən 4 ədəd üçmərtəbəli 60 mənzilli və 8 ədəd ikimərtəbəli 44 mənzilli evlər tikilib.
Azad Zəngilanın qonaqları
Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanı bu bölgənin inkişafı üçün mühüm faktora çevrilib. Zəngəzur dəhlizinin hava infrastrukturu ilə gücləndirilməsi baxımından hava limanı strateji əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda Horadiz-Zəngilan-Ağbənd dəmir yolunun inşası da böyük strateji əhəmiyyətə malikdir. Bu yol azad edilmiş torpaqlara həm vətəndaşların qayıdışı, həm də yüklərin daşınması üçün tarixi imkan yaradır. Artıq yolun birinci mərhələsi üzrə böyük hissə tamamlanıb və Araz İqtisadi Zonası Sənaye Parkına yüklər daşınır. Horadiz-Cəbrayıl-Zəngilan-Ağbənd avtomobil yolunun uzunluğu 126,3 kilometrdir, illik buraxılış qabiliyyəti 15 milyon tondur və layihənin 2026-cı ilin ikinci yarısında yekunlaşdırılması nəzərdə tutulur. İşğal dövründə tövlə kimi istifadə olunan XIX əsrə aid Zəngilan şəhər məscidi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa olunub. Bərpa-tikinti işləri çərçivəsində tarixi məscid konservasiya edilib və onun yanında düzbucaqlı planlı, iki minarəli yeni məscid inşa edilib. Yeni məsciddə 220 və 100 nəfərlik ibadət zalları yaradılıb. Rayonun gələcəyi üçün turizm və kənd təsərrüfatı da unudulmayıb. 2024-cü il mayın 18-də Ağalı kəndində, Həkəri çayı vasitəsilə yaradılmış süni gölün sahilində “Ağalı” hoteli açılıb. Zəngilan İstirahət Kompleksində 111 nömrəli hotelin təməli 2023-cü il mayın 4-də qoyulub. 2026-cı il mayın 10-da isə “Zəngilan City Park Hotel”in təməli qoyulub. Kənd təsərrüfatı sahəsində isə “Dost Aqropark” layihəsi həyata keçirilir. Azərbaycan və Türkiyə şirkətlərinin birgə layihəsi olan bu kompleks tam başa çatdıqda 500 nəfəri işlə təmin edəcək və 100 milyon dollar sərmayə qoyulacaq. Layihənin birinci mərhələsində 5200 kvadratmetr qapalı, 113 min kvadratmetr açıq tipli heyvandarlıq kompleksləri, sosial obyektlər, kafe, kinoteatr tikilib.
Beləliklə, Zəngilan bu gün sadəcə işğaldan azad edilmiş bir rayon deyil, Azərbaycan dövlətinin qüdrətinin, iradəsinin və gələcəyə olan inamının canlı rəmzidir. Burada hər daş, hər tikilən ev, hər qayıdan ailə 30 illik həsrətin sonu və Böyük Qayıdışın əbədi başlanğıcıdır.
Mahnur Hüseynova
Xırdalan şəhər 8 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru
Video
"Vətən Qəhrəmanları" Şəhid İlyas Nəsirov
All rights reserved ©2012 Butov.az
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!