Azərbaycan və İranın XİN Başçıları telefon danışığı apardı

17 sentyabr tarixində xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov ilə İran İslam Respublikasının xarici işlər naziri Hüseyn Əmir-Abdullahian arasında telefon danışığı baş tutub.
Bu barədə Xarici İşlər Nazirliyindən məlumat verilib.
Nazirlər ikitərəfli və regional gündəlikdə duran məsələləri, eləcə də post-münaqişə dövründə cari regional vəziyyəti müzakirə ediblər.
Telefon danışığı zamanı, Azərbaycan-İran iqtisadi, ticarət və humanitar sahələrdə əməkdaşlıq üzrə Dövlət Komissiyasının həmsədrləri arasında keçirilmiş son görüşlərdən irəli gələn məsələlər və atılacaq növbəti addımlar nəzərdən keçirilib.
Bununla yanaşı, son həftələrdə iki ölkə arasında baş prokurorlar, eləcə də hərbi sahədə yüksək səviyyəli görüşlərin və qurumlararası təmasların Azərbaycan-İran münasibətlərinin inkişafı istiqamətinə verdiyi töhfə yüksək qiymətləndirilib.
İranın xarici işlər naziri Hüseyn Əmir-Abdullahian ölkəmizdə iyul ayının əvvəli keçirilən Qoşulmama Hərəkatının Əlaqələndirici Bürosunun Nazirlər İclasında iştirak məqsədilə ölkəmizə səfəri çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevlə görüşünü bir daha məmnunluqla xatırlayıb.
Nazirlər arasında eyni zamanda, iki ölkə arasında münasibətlərin tam normallaşması üçün atılması zəruri olan tədbirlər müzakirə olunub.
Nazir Ceyhun Bayramov Azərbaycan tərəfindən irəli sürülmüş sülh təkliflərinə, bölgədə münasibətlərin normallaşmasına xidmət edən təşəbbüslərə baxmayaraq, Ermənistan rəhbərliyinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinə qarşı davam etdirdiyi hərbi-siyasi təxribatların bu səylərə zərbə vurduğunu diqqətə çatdırıb. Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyanın 2 Sentyabr tarixində qondarma rejimə ünvanladığı təbrikin onun tərəfindən Qarabağ bölgəsi daxil Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinin dəstəklənməsi barədə bəyanatlarla tam ziddiyyət təşkil etdiyini vurğulayıb. Bununla yanaşı, Ermənistanın yaratdığı qondarma rejimin “seçki” adı altında qanunsuz fəaliyyətinin pislənməsinin əhəmiyyəti qeyd edilib. Bölgədə ən böyük təhdidin 10 mindən yuxarı erməni silahlı qüvvələri olduğu xatılanıb, onların ərazilərimizdən çıxarılmasının və tərksilah edilməsinin zəruri olduğu bildirilib.
Tərəflər həmçinin qarşılıqlı maraq doğuran digər məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparıblar.

Ermənilərdən azərbaycanlı jurnalistə qarşı qarayaxma kampaniyası

Gürcüstanda fəaliyyət göstərən radikal erməni qrup ölkənin ictimai kanalının etnik azərbaycanlı əməkdaşına qarşı sosial mediada qarayaxma kampaniyası başladıb.
Gürcüstan vətəndaşı olan ermənilərin yaratdığı radikal qrup Gürcüstanın Birinci kanalının departament rəhbəri Ramilə Əliyevaya qarşı uzun müddətdir apardığı qarayaxma kampaniyasını gücləndirib. Qrup Ramilə Əliyevanın məhz azərbaycanlı olmasına görə ermənilərin də çalışdığı departamentə rəhbərlik etməməli olduğunu bildirir və istefa verməsini tələb edir.
Məsələyə reaksiya verən Ramilə Əliyeva "Facebook" hesabında böhtan və qarayaxma kampaniyasına rəğmən istefa verməyəcəyini, Gürcüstanda ermənilərlə azərbaycanlıların dinc yaşayışından narahat olan bu qrupun məqsədinə çatmasına imkan verməyəcəyini və fəaliyyətini davam etdirəcəyini bəyan edib. Ramilə Əliyeva Gürcüstanın etnik azərbaycanlı, müsəlman vətəndaşı olduğunu və hər zaman da belə qalacağını vurğulayıb. O, ölkənin təhlükəsizlik orqanlarını Gürcüstanda etnik terror törədən bu qrupla bağlı tədbir görməyə çağırıb. Gürcüstanın ictimai kanalı Ramilə Əliyevanın bəyanatını öz saytında dərc edib.
Azərbaycanın Gürcüstandakı səfirliyi də məsələyə reaksiya verib.
"Xanım Ramilə Əliyeva! Siz yalnız deyilsiniz. Biz sizinləyik! Biz sizi dəstəkləyirik", səfirliyin bəyanatında bildirilib.
Gürcüstandakı azərbaycanlı icmasının fəalları da Ramilə Əliyevaya dəstək ifadə ediblər.
Qeyd edək ki, Gürcüstan vətəndaşı olan ermənilərin yaratdığı qrup tez-tez Tbilisidə Azərbaycan ərazisində separatizmi dəstəkləyən aksiyalar təşkil edir.

Sabahın hava proqnozu

Sentyabrın 18-nə gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb.
Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən bildirilib ki, sabah Bakıda və Abşeron yarımadasında bəzi yerlərdə arabir yağış yağacağı gözlənilir.
Gecə və səhər ayrı-ayrı yerlərdə leysan xarakterli intensiv olacağı, şimşək çaxacağı ehtimalı var. Axşama doğru tədricən kəsiləcək. Şimal-qərb küləyi arabir güclənəcək.
Havanın temperaturu gecə 16-18° isti, gündüz 18-21° isti olacaq. Atmosfer təzyiqi 762 mm civə sütunundan 766 mm civə sütununa yüksələcək. Nisbi rütubət 85-95 % olacaq.
Azərbaycanın rayonlarında bəzi yerlərdə arabir leysan xarakterli yağış yağacağı gözlənilir. Ayrı-ayrı yerlərdə intensiv və güclü olacağı, şimşək çaxacağı, dolu düşəcəyi, yüksək dağlıq ərazilərdə qar yağacağı ehtimalı var. Gecə və səhər bəzi rayonlarda duman olacaq. Qərb küləyi ayrı-ayrı yerlərdə arabir güclənəcək.
Havanın temperaturu gecə 14-17° isti, gündüz 17-21° isti, dağlarda gecə 2-7° isti, gündüz 7-12° isti olacaq.

Hirkan meşələri UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edildi

"Səudiyyə Ərəbistanının Ər-Riyad şəhərində keçirilən Ümumdünya İrs Komitəsinin 45-ci sessiyasında Azərbaycanın “Hirkan meşələri” nominasiyası UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilib".
Bunu Azərbaycanın UNESCO-nun yanındakı nümayəndəliyi sosial şəbəkədə bildirib.
“Bu, Azərbaycanın Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmiş 1-ci təbiət ərazisidir”, - nümayəndəlik diqqətə çatdırıb.

Erməni silahlı qüvvləri Kəlbəcəri atəşə tutdu

Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri İstisu yaşayış məntəqəsi istiqamətində yerləşən mövqelərindən Azərbaycan Ordusunun Kəlbəcər rayonunun İstisu yaşayış məntəqəsi istiqamətində yerləşən mövqelərini atıcı silahlardan atəşə tutub.
Bu barədə Azərbaycan Müdafiə Nazirliyindən bildirilib.
Bölmələrimiz tərəfindən qeyd olunan istiqamətdə adekvat cavab tədbirləri görülüb

Putin Ərdoğanın təklifini cavablandırdı

Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın dördtərəfli görüş təklifi ilə bağlı sualını cavablandırıb.
O, belə təkliflərin olduğunu bildirib.
"Təkliflər, ideyalar var. Mən onlardan birini xüsusi qeyd etmək istəmirəm. Məsələ burasındadır ki, şərh edəcəyim tək fikir bu deyil", - Paşinyan deyib.
Onun sözlərinə görə, görüşlərlə bağlı müxtəlif təkliflər müzakirə olunur.
Qeyd edək ki, Ərdoğan Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya liderlərinin iştirakı ilə dördlü formatda görüşün keçirilməsini təklif edib.
O, BMT Baş Assambleyasının iclasına getməzdən əvvəl jurnalistlərə açıqlamasında deyib ki, regionla bağlı vəziyyətin müzakirə olunmasında bu regiondan uzaq olan dövlət və hökumət başçılarının deyil, regionda olanların müzakirə etməsi vacibdir.
"Biz Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin, mənim və Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyanın iştirakı ilə dördlü formatda görüşün keçirilməsini təklif etmişik ki, addımı ona görə ataq. Hələ bizə bu təkliflə bağlı münasibət bildirilməyib. Bu məsələni Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə də danışacağıq. Vəziyyəti yaxında izləyəcəyik", - Ərdoğan vurğulayıb.

Ermənistanın Azərbaycanla sülh sazişi bağlamaq planı yoxdur - Paşinyan

Ermənistanla Azərbaycan arasında Qrenadada keçirilən görüşdə saziş bağlamaq planı yoxdur.
Bunu Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan jurnalistlərə açıqlamasında söyləyib.
O qeyd edib ki, hələlik Ermənistanın maraqlarına cavab verən razılaşdırılmış sənəd yoxdur:
“Mən həmişə Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh sazişinin ilin sonuna qədər imzalanmasını mümkün hesab edirəm, çünki belə bir sazişi imzalamaq üçün öz üzərimə siyasi öhdəlik götürmüşəm. Bəli, ilin sonuna kimi imza atmağı mümkün hesab edirik”, - Paşinyan deyib.
Qeyd edək ki, payız aylarında İspaniyanın Qrenada şəhərində Avropa Siyasi Birliyinin sammiti keçiriləcək. Sammit çərçivəsində Ermənistan və Azərbaycan arasında görüş keçirilə bilər.

ГЕРОЙ ДВУХ ВЕКОВ

В истории национального освобождения и независимости каждого народа всегда присутствуют гении, выступавшие в качестве спасителя. Решительно ведя за собой свои народы, эти гении становились победителями в самые судьбоносные моменты. Общенациональный лидер азербайджанского народа Гейдар Алиев оставил яркий и неизгладимый след в современной мировой истории как выдающаяся личность, обладатель необычайных способностей, врожденного таланта, мудрый государственный деятель. Содержательный жизненный путь Гейдара Алиева, своими исключительными заслугами оставившего вечную память о себе, его богатое и разностороннее наследие является школой неисчерпаемых поучительных примеров. Оглядываясь на прошедшие годы, мы еще раз становимся свидетелями важных исторических достижений, которых добился азербайджанский народ под руководством своего мудрого лидера. Возрождение и пробуждение национального самосознания началось с приходом Гейдара Алиева к власти, и именно благодаря ему независимость нашей страны приобрела вечный и необратимый характер. Дальновидность, мудрость, решительность, железная воля, богатый государственный опыт Великого лидера помогли Азербайджану возвыситься на достойное место в мире.
Отдавая дань неоценимым заслугам Гейдара Алиева перед Родиной, народом, в эти дни в каждом уголке нашей страны и далеко за ее пределами отмечается 100-летний юбилей со дня его рождения с высоким почитанием и глубокой благодарностью каждого азербайджанца.
Большой, содержательный и славный жизненный путь Гейдара Алиева не умещается в понятия времени и места. Сильная привязанность и преданность своему народу в характере и деятельности Общенационального лидера Гейдара Алиева проявилась еще с юношеских лет. Появившийся на свет в простой, трудящейся азербайджанской семье в Нахчыване, этот великий человек уже с молодости занимал высокие должности, неся на своих плечах бремя тяжести большой страны.
Общенациональный лидер Гейдар Алиев всегда уделял пристальное внимание происходящим в стране демократическим преобразованиям и защите прав человека. Проводящий системные изменения во всех областях нашей общественно-политической, культурной жизни, Великий лидер особое место отводил роли молодежи в этих процессах, обеспечивая ее активное участие в различных организациях, государственных учреждениях, на политических и экономических аренах.
В памяти народа навсегда останутся заслуги Великого лидера в должности руководителя Азербайджана в 1969-1982 годах. Приход Гейдара Алиева к власти в Азербайджане, в то время считавшимся одной из отсталых республик бывшего СССР, полностью изменил жизненный ритм АзССР, начались невиданное оживление и подъем, строительно-созидательные работы. В процессе напряженной деятельности Гейдара Алиева были достигнуты большие успехи в экономике, промышленности и сельском хозяйстве, культурной и образовательной областях. Были построены многочисленные промышленные предприятия, очаги культуры и образования, медицинские учреждения, новые жилые массивы, дороги, проведены газовые линии в отдаленные районы.
В республике также были возведены дворцы, имеющие большое значение для политической и культурной жизни, а также множество красивых, видных зданий, придающих особую неповторимую красоту столице и другим городам; были установлены величественные памятники личностям, сыгравшим важную роль в истории нашего народа, деятелям литературы и искусства.
Именно в те годы руководства республикой Гейдаром Алиевым был заложен крепкий фундамент нашей нынешней независимости, начался подъем национального духа, идеологии азербайджанства, предприняты решительные шаги в направлении национализации кадрового корпуса.
Принятие в 1978 году Конституции Азербайджанской ССР и закрепление в ней азербайджанского языка в качестве государственного является заслугой Общенационального лидера Гейдара Алиева. В период главенства тоталитарного советского режима определение правовых основ сохранения и дальнейшего развития духовных ценностей народа, особенно его языка, являлось очень смелым шагом по тем временам. С этой задачей, полностью противоречащей требованиям советской национальной политики, смог справиться именно Гейдар Алиев. "Пусть восторжествует справедливость!" – сказанные Гейдаром Алиевым эти слова, составляющие суть всех его дел, стали лозунгом для всего народа.
Дальнейшее возвышение Гейдара Алиева в политической иерархии такой огромной страны, как СССР, - высокие должности члена Политического Бюро ЦК КПСС и в то же время первого заместителя председателя Совета Министров, - являются предметом особой гордости. Восхождение Гейдара Алиева на пик политической элиты имело особое значение для Азербайджана. Пользуясь своим возросшим авторитетом, он добился направления ряда проектов всесоюзного масштаба в Баку, а также выделения для Азербайджана еще больших средств из союзного бюджета. В результате титанической деятельности гениального Гейдара Алиева Азербайджан стал одной из передовых республик бывшего союза.
В период руководства Нахчываном в 1991-1993 годах Гейдаром Алиевым были предприняты важные шаги на пути к достижению независимости нашей республики: из названия Автономной Республики были убраны слова «советская социалистическая», наш трехцветный национальный флаг был впервые принят в качестве государственного флага в Нахчыване, определен День солидарности азербайджанцев мира, трагедии 20 января была дана политическая оценка, было отказано в проведении референдума о сохранении СССР, приостановлена деятельность важных имперских структур, а также впервые советские воинские части были выведены из Автономной Республики.
Однако нашей стране, только что обретшей независимость в 1991 году, грозила опасность потерять ее. В стране шла война. Руководство страной практически было парализовано. В республике царили хаос и анархия.
Видя единственный путь к спасению в лице Гейдара Алиева, азербайджанский народ настойчиво призывал его вернуться к власти в республике. Наш народ верил, что только Гейдар Алиев может вывести Азербайджан из сложившегося тяжелого положения, социально-экономического и военно-политического кризисов. Здесь вспоминается высказывание известного французского мыслителя Вольтера: «Достаточно одного гения, чтобы спасти государство». Гейдар Алиев был также гением, подаренным Богом для облегчения судьбы азербайджанского народа, гением, посланным в качестве спасителя своего народа в нужное время.
Не случайно Гейдар Алиев навсегда вошел в память азербайджанского народа как государственный деятель - основатель и спаситель, Общенациональный и Великий лидер, завоевавший всенародную любовь.
Гейдар Алиев, подчинившись воле своего народа, вернулся к руководству страной и взял на себя очень трудную и почетную миссию по спасению от развала независимой Азербайджанской Республики, азербайджанского народа, исторических достижений его национально-освободительного движения. В прямом смысле слова это была ни с чем не сравнимая самоотверженность великодушного сына Отечества, который, говоря: «Всю свою оставшуюся жизнь я посвятил моему народу», в буквальном смысле бросился в борьбу за свой народ. Гейдар Алиев еще раз доказал, что не пожалеет своих политических способностей и многолетней управленческой компетентности ради неустанного служения для процветания своего народа и независимости государства.
Неоспорима и роль молодежи в развитии Азербайджана, его экономической, политической и культурной жизни, в становлении демократического государства и общества. Если мы посмотрим на историю Азербайджана, то станем свидетелями того, что наша молодежь играла уникальную роль на каждом ее этапе.
Общенациональный лидер Гейдар Алиев всегда считал вопросы, связанные с молодежью, одной из основных составляющих своей политики. Только за период, когда Гейдар Алиев руководил республикой в 1969-1982 годах, были открыты сотни новых учебных заведений, молодежных центров, военных школ, тысячи молодых азербайджанцев учились в престижных вузах бывшего СССР и получали современные по тем временам специальности.
Осуществление необходимых мероприятий в сфере работы с молодежью в нашей стране также связано с именем Великого лидера. Одним из важных направлений, которому Гейдар Алиев, вернувшийся к власти по требованию народа в 1993 году, уделял больше внимания, была работа с молодежью. Главной целью реализуемой молодежной политики являлось формирование современно мыслящего молодого поколения, опирающегося на национальные ценности, неразрывно связанного с Родиной и народом, и использование потенциала этой молодежи для дальнейшего развития государства. Накануне ускорения демократических процессов в стране, с целью организации молодежи 26 июля 1994 года был подписан указ главы государства о создании Министерства молодежи и спорта. Таким образом, молодежная политика государства стала управляться из единого центра. Многочисленные встречи нашего Великого лидера с молодежью, его ценные рекомендации послужили делу сплочения молодежи вокруг общенациональных и государственных интересов. Логическим следствием этого является то, что 2 февраля 1996 года был проведен Первый Форум молодежи Азербайджана. Говоря о работе, проделанной в области молодежной политики и спорта, Великий лидер Гейдар Алиев подчеркнул, что верит в более успешный завтрашний день для молодежи Азербайджана. В этот период подписание указов, обеспечивающих решение проблем молодежи, принятие соответствующих законов, активное вовлечение молодежи в государственное строительство внесли важный вклад в молодежную политику государства. Таким образом, были созданы все условия для того, чтобы азербайджанская молодежь как полноправный гражданин взяла на себя ответственность за свое будущее и постаралась оправдать оказанное ему доверие. Согласно соответствующему указу, подписанному нашим Общенациональным лидером в 1997 году, день 2 февраля был объявлен «Днем азербайджанской молодежи». И каждый год в этот день Великий лидер встречался с молодежью, интересовался их проблемами и обеспечивал значение роли молодежи в постановке новых целей молодежной политики.
Эти встречи, ставшие традиционными, ныне продолжает достойный последователь великого лидера, Верховный Главнокомандующий, Президент страны господин Ильхам Алиев. Как молодой азербайджанец, я хотел бы с большой гордостью поделиться с вами одним нюансом. Мне довелось принять участие в одной из таких престижных встреч - Бакинском форуме, посвященном 25-летию учреждения Дня молодежи, 2 февраля 2022 года. В ходе встречи господин Президент говорил о важной роли молодежи в судьбе нашей страны и народа, ее незаменимой роли в достижениях нашей страны в сфере внешней и внутренней политики.
Феномен Гейдара Алиева, характеризующийся его управленческим талантом, неиссякаемой энергией, высоким профессионализмом, широко известен в мире и сегодня изучается как один из самых влиятельных политических деятелей мирового масштаба. Ярким воплощением реализации идей Гейдара Алиева является независимая Азербайджанская Республика.
«Для каждого человека национальная принадлежность является источником гордости. Я всегда гордился и сегодня горжусь тем, что я азербайджанец.»
Общенациональный лидер нашего народа – Гейдар Алиев
Как представитель молодого поколения, я понимаю, что высказываться о таких цельных личностях - задача трудная, ответственная и столь же почетная. Мы гордимся великим лидером Гейдаром Алиевым и с неиссякаемым уважением и благоговением чтим его память! Азербайджанский народ никогда не забудет Вас и Ваши неоценимые заслуги!

Тахмасиб Имамалиев
Председатель Студенческой Молодежной Организации Азербайджанского Государственного Педагогического Университета

XİN Başçısı Səudiyyənin yeni səfirini qəbul etdi

Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Səudiyyə Ərəbistanının yeni təyin olunmuş səfiri İssam bin Saleh əl-Cuteylini qəbul edib. Görüş zamanı səfir etimadnaməsinin surətini nazirə təqdim edib. C.Bayramov dost ölkə olan Səudiyyə Ərəbistanının səfirinə uğurlar arzulayıb.
Bu barədə Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyindən məlumat verilib.
Bildirilib ki, nazir Azərbaycan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında müxtəlif, o cümlədən siyasi, iqtisadi, enerji təhlükəsizliyi, humanitar və s. sahələr üzrə ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlıq gündəliyinin mövcudluğunu məmnuniyyətlə qeyd edərək, münasibətlərin inkişafında qarşılıqlı səfərlərin və təmasların mühüm rol oynadığını bildirib. Xüsusilə iki ölkə arasında beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı həmrəyliyin, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinə dəstəyin nümayiş etdirilməsi məmnunluqla xatırlanıb.
Xarici işlər nazirlərinin qarşılıqlı səfərlərinin, XİN-lər arasında keçirilmiş məsləhətləşmələrin əhəmiyyəti vurğulanıb.
Səfir iki ölkə arasında əlaqələrin inkişafından və son zamanlar həyata keçirilən ikitərəfli görüşlərdən bəhs edib. Ölkələrimiz arasında ticarət dövriyyəsinin daha da genişlənməsi istiqamətində səyləri daha da artıracağını qeyd edib.
Görüşdə qarşılıqlı maraq doğuran digər məsələlər müzakirə olunub.

Yubiley

HAQQ YOLUNUN YOLÇUSU...

Mehman Eynulla oğlu Fərzullayev... İndi hamı ona “Hacı” deyə müraciət edir. Mən onu 1994-cü ildə “Hərbi nəşriyyat”ı yaratdığı vaxtlardan “Hacı” kimi tanımışam.
Həcc ziyarətində 1999-cu ildə olub.
İnsanpərvərliyi, ağlı, zəkası, xeyirxahlığı, əxlaqı, əqidəsi, vətəndaş təəssübkeşliyilə elə anadangəlmə Hacıdır. Ömür yoluna nəzər salsaq, bunların şahidi olarıq. 75 illik ömür yolunu yaza bilsəm, bir dastan alınar.
Hacı Mehman poliqrafiya sahəsində və həyatda özünə ustad saydığı Azərbaycanın ilk poliqrafçı alimi Şəddat Cəfərovun devizilə işləyib: “İşi görmək istəyən vasitə axtarır, görmək istəməyən bəhanə”...
Orta məktəbdə əla oxuyub. Həkim olmaq istəyib. Lakin həmin il orta məktəblərdə onuncu və on birinci siniflərin buraxılışı eyni ilə düşdüyündən ali məktəblərdə sıxlıq olur. Mehman həkim ola bilmir. Kəndlərində tərəvəzçilik sovxozunda işə başlayır. Diribaş, işgüzar, zəhmətkeş oğlan tez fərqlənir. Gənclərə rəhbərlik üçün komsomol təşkilatının katibi seçilir. Kommunist Partiyası sıralarına namizəd olur. Ordu sıralarına kommunist kimi yola düşür. Hərbi hissənin qəzetində 3 onluğa vuran bir əsgər barəsindəki yazı qəzet redaktorunun diqqətini cəlb edir. Yazı yazmaq məharəti uşaqlıqdan olmuşdu. 10-cu sinifdə oxuyandan Lənkəranda çıxan yerli qəzetdə və respublika mətbuatında çıxış edib. Sıravı əsgərin yazmaq qabiliyyətini görən “Boevaya zvezda” qəzetinin redaktoru ona hərbi hissənin qəzetinin mətbəəsinə keçməsini təklif edir. Üç ay sonra, hərbi təlimlər vaxtı səhra şəraitində əl və ayaq gücünə işləyən çap maşınında dörd rəngli vərəqə “Boevoy listok” çap etdiyi üçün mətbəənin müdiri təyin olunur. Rəhbərlik etdiyi mətbəə SSRİ Müdafiə Nazirliyinin eyni dərərcəli mətbəələri arasında birinci olur. Burada xidmət etdiyi vaxt Hərbi Dairə qəzeti “Leninskaya znamya” qəzetində mütəmadi yazıları çap olunur. Dairə Partiya aktivində iştirakı zamanı SSRİ müdafiə nazirinin birinci müavini, ordu generalı Sokolovla görüşür. Şəkli böyük ölçüdə “Leninskaya Znamya” qəzetində çap olunur.
Komandanlıq Anasına minnətdarlıq məktubu göndərir.
Mehman hərbi xidmətin bütün təlimlərində yüksək nümunə göstərir. Xidməti bitəndə komandanlıq ona Moskva Dövlət Beynəlxalq Əlaqələr İnstitutunun hazırlıq şöbəsinə qəbul olunmaq üçün göndəriş verir.
Kəndə qayıdıb bu xəbəri atasına sevincək bildirəndə ata - Bakıda institut yoxdur, Moskvaya gedirsən? - deyib razı olmur. Oxuduğu Kərgəlan kənd orta məktəbinin direktoru da atanın fikrini təsdiqləyir.
Bakıya gedir, Azərbaycan Dövlət Universitetinin mətbəəsində işə düzəlir. Sənədlərini o zaman yeganə universitet olan ADU-nun jurnalistika fakültəsinə verir və qiyabi şöbəyə qəbul olunur. Yazı-pozuyla uşaqlığından məşğul olduğundan, ordu sıralarında mətbəə işini öyrəndiyindən bir növ hazır kadr kimi müəllimlərinin sevimlisinə çevrilir. Müəllimlərinin - Nəsir İmanquliyev, Şirməmməd Hüseynov, Seyfulla Əliyev, Əliş Nəbili, Nurəddin Babayev, Tofiq Rüstəmov, Mahmud Mahmudov, Akif Rüstəmov, Cahangir Məmmədli, Nəriman Zeynalov və başqalarından hər zaman xoş xatirələr danışır. Mir Cəlal müəllimin böyük insanpərvərliyini unuda bilmir. Yuxarı kurslarda sırf ixtisas üzrə işləmək tələb olunduqda Sumqayıt radiosunda diktor-müxbir kimi işə başlayır. Bu ştatı tutmaq üçün Sumqayıt Şəhər Partiya Komitəsinin 1-ci katibi Kamran Bağırov gənc kadr Mehman Fərzullayevi qəbul edir.
Sumqayıt radiosunda fəaliyyəti zamanı Azərbaycan Televiziya Komitəsinin aparıcı işçiləri olan Ənvər Qafarlı, Valid Sənani, Nuhbala müəllimlə dostlaşır. Uzun illər Azərbaycan Televiziyasının sədri olmuş Elşad Quliyevlə münasibətlərini xoş xatirələrlə anır. Bakı-Sumqayıt yolunun uzaqlığı səbəbindən belə xoş münasibətli mühitdən ayrılmalı olur.
“Yeni Kitab” mətbəəsinin direktoru olan Şəddat Cəfərova müraciət edir. Mehman Fərzullayevi yığım sexinə müdir göndərir. Planı 70 faizdən artıq ödəyə bilməyən mətbəə ilk ayda 120 faizi ötüb keçir. Sonrakı aylarda 170-180 faizə çatdırılır. Qızlara ikiqat əmək haqqı verməklə axşam növbəsində işləməyə cəlb edir. Bu uğurların qazanılmasında Şəddat Cəfərovun xidmətlərini minnətdarlıqla xatırlayır. Söyləyir ki, Şəddat müəllim hər bir təşəbbüsümü dəstəkləyirdi. Yeni texnologiyalar bizim sexdə tətbiq olunurdu. Yığımın perfolenta ilə həyata keçirilməsi, linotip maşınındakı bu yenilik yığım sürətini xeyli artırdı. İkinci növbədə işləyən qızlar üçün avtobus ayırdı.
Bir haşiyə: Şəddat Cəfərov haqqında “İlk poliqrafçı alim” kitabını yazdığımdan bir fakta da mən aydınlıq gətirim: SSRİ Mətbuat Komitəsinin sədri Boris Stukalin “Yeni Kitab” mətbəəsinə Cəfərovu direktor təyin edəndə mətbəə acınacaqlı vəziyyətdə imiş. Hər zaman işin ağırından yapışan poliqrafçı alim işləri elə yoluna qoyur ki, 11 aydan sonra mətbəə SSRİ mətbəələri arasında I yerə çıxır. Buna inana bilməyən Stukalin Keçici Qırmızı Bayrağı mətbəəyə təqdim etmək üçün Azərbaycana gəlir və Bayrağı şəxsən özü Şəddat müəllimə təqdim edir.
Planın ikiqat yerinə yetirilməsində yığım sexinin payı çox olduğundan Stukalin təqdimatdan sonra sexə gəlib işlərilə tanış olur. Həmin günün sevinci fotolarda öz əksini tapıb.
Mehman Fərzullayev “Yeni Kitab”dan köçürmə yolu ilə “İşıq” nəşriyyatına gedir. Əvvəldə dediyim kimi, hər yerdə ustadı Şəddat Cəfərovun iş metodundan istifadə edir.
“Azərbaycan miniatürləri” albomu 7 il əvvəl Moskvada çapa hazırlansa da, heç bir məsul şəxs nəşri imzalamağa cürət etmir. Nəşriyyatın işçıləri 10 il idi, əmək haqqını vaxtında ala bilmirdilər. Moskvaya gedir. 20 gün Moskvada qalır. Müəyyən xərclər sərf etməklə və səlahiyyəti öz üzərinə götürməklə kitabı çapa imzalayır və kitabın yüksək səviyyədə çapına nail olur. Böyük tirajdan 100 nüsxə kitabla Azərbaycana qayıdır. “Azərbaycan miniatürləri” kitabı Azərbaycan KP MK-nın I katibi Heydər Əliyevə təqdim olunur. Heydər Əliyev kitabı çox bəyənir. Və satışa verilməməsini, yalnız gələn qonaqlara bağışlanmasını tapşırır.
Kitab beynəlxalq sərgidə 2-ci mükafata – gümüş medala layiq görülür. “İşıq” nəşriyyatının işçilərinə 38 min mükafat ayrılır.
Mehman Fərzullayevin işləri düzgün qurması, qənaətcilliyi, SSRİ-nin müxtəlif yerlərində yaşayan poliqrafçı dostlarıyla şəxsi münasibəti hesabına nəşriyyatın işləri yoluna düşür. Digər nəşrlər: “Arxitektura Azerbaydjana”, “Arxitektura Baku” açıqca dəstləri böyük tirajla çap olunur. 30 il əlyazma şəklində istifadə olunan Fikrət Əmirovun “Sevil” operası, Cövdət Hacıyevin “Təntənə”, Arif Məlikovun “Məhəbbət əfsanəsi” və digər not ədəbiyyatlar Moskvada yığılaraq Bakıda çap olunur. Vaxtında əmək haqqı almayan kollektiv mükafat, hətta 14-cü maaş da alır. Mehman Fərzullayevin adıyla bağlı olan bu uğur Komitə sədrinin xoşuna gəlmir. Mükafatlandırılmalı olan işdən getməli olur və mənzil növbəsi batır.
Həzrəti Əlidən (Ə.) soruşurlar ki, düşmənin kimdir? Söyləyir, əlimin yaxşılığı. Bu yazını Hacının yubiley yaşına yazdığımdan söz vermişdim ki, ağrılı yaşantıları qələmə almayım. Amma birmi, beşmi?.. Yan keçmək mümkünsüzdü.
Şəddat Cəfərovun rəhbər olduğu “Kommunist” (“Azərbaycan”) nəşriyyatına gedir. Sinkoqrafiya sexində işə başlayır. Bilik və bacarığı sayəsində sexə yeniliklər gətirir.
Burada ona şilda istehsalı tapşırılır. Maşınlar və bütün avadanlıqlar üçün istifadə olunun bu etiket əvvəllər Saratov və Yaponiyadakı zavodlara sifariş verilirdi. Bunun həllini tapandan sonra nəinki nəşriyyat qazanır, eləcə də respublikaya xeyli gəlir gətirir. O vaxt qəzet çapında istifadə olunan çox qiymətli metallardan hazırlanmış bimetal lövhələr kilosu 20 qəpiyə Sibirə təkrar emala göndərilirdi. Şilda istehsalında istifadə olunan bu tullantı hesab edilən materialın hər kilosundan 20 manat təmiz gəlir əldə olunurdu. 10 adamla 20 min manat qazanc əldə olunurdu. Fəhlələr 700 manat maaş alırdılar. Buradakı istehsal üsulu sex rəisinin özünün tapıntısı idi.
İstehsal sahəsini başqasına tapşırıb sexi köçürürlər. İki ay sonra istehsal dayanır. Respublika müəssisələri yenə Saratova üz tutmalı olurlar. Həm qiymətli metal əldən çıxır, həm də pul başqa ölkəyə axmaqla insanlar üçün problem yaranır.
İş adamı dayanmır, yeni sahələr, üsullar tapır.
Azərbaycan rəssamlarının işlərinin metala köçürmə üsulunu tapır. Bir rəngdən dörd rəng alır. Əslində bir rəng olur, amma dörd çalarlı. Maral Rəhmanzadənin, Mikayıl Abdullayevin... əsərlərini satışa verir.
Bunu da dayandırdıqdan sonra klişe ilə məşğul olur. Burada da haqsızlıqla üzləşdikdə “Kommunist” (“Xalq qəzeti”) qəzetinin redaktoru Rəşid Mahmudovun yanına gedir. Qəzetdə buraxıcı yeri boş olduğundan redaktor Mehmanı o yerə təyin edir. O vaxta kimi Rəşid müəllimlə tanış idi. Birgə iş fəaliyyətlərindən sonra ömrünün sonuna kimi dost olurlar. Rəşid müəllimin vəfatından sonra haqqında kitab tərtib edərək redaktə edib. Ümumiyyətlə, Hacı Mehman uşaqlığından ağsaqqallarla oturub-durmağı sevib. Əməkdar jurnalist Kazım Ələkbərov, ömrü boyu yüksək vəzifələrdə çalışmış Sadıq Murtuzayev, akademik Mirməmməd Cavadzadə, Tofiq Aslanov, Azad Talişoğlu, Kamran Hüseynov, İqrar Əliyev, Ənvər Nəzərli və digərləri ilə dostluq münasibətlərində olub.
Bir qədər sonra Rəşid Mahmudov Mətbuat Komitəsinin sədri təyin olunur. Sədr Təchizat və satış idarəsinə Mehman Fərzullayevi müavin göndərir.
Çətin illərdə, material qıtlığı dövründə poliqrafiyanın əsas canı olan kağız gətirmək qayğısına qalır. SSRİ-nin əksər kağız kombinatlarının rəhbərləriylə dost olduğundan bu işin həllini tapır. İnsanlığına, düzlüyünə, qabiliyyətinə görə bütün qapılar üzünə açıq olur. Özü kombinatdan çıxmamış, pulu ödənmədən kağız vaqonlara yüklənib yola salınırdı.
Qarşısına da hər zaman özü kimi xeyirxah adamlar çıxır. Lənkərandan olan bəstəkar, ilk Azərbaycan rekviyeminin müəllifi Arif Mirzəyevin SSRİ Dövlət Plan Komitəsində yüksək vəzifədə çalışan həyat yoldaşı Tamara Anatoliyevnanı minnətdarlıqla xatırlayır. Onun bir zəngi, tapşırığıyla bütün qapılar üzünə açıq olur. Özünün şəxsi təşəbbüsü və imzasıyla 4000 ton kağızı ölkəyə gətirir. Buna da qısqananlar tapılır. - Bu qədər kağızı biz harda saxlayacağıq? - deyib onu gözümçıxdıya salanlar da olur. Lakin bir qədər sonra kağızın tonu 130 dollardan 700 dollara qalxanda “sağ ol” deyən olmur.
“Panorama Azerbaydjana” qəzetinin çap məsələsi xeyli vaxt idi yubanırdı. Nazirlər Sovetinin qərarı ilə qəzet 4 dildə çıxmalı idi. Nə səfirlik, nə başqa təşkilatlar işi yoluna qoya bilmirlər. Mehman Fərzullayev bu işin təşkili üçün Moskvaya ezam olunur. Hələlik yalnız rus dilində çıxacaq qəzeti çapa hazırlayır. Son anda arvadı erməni olan baş mühəndis: “Mən nə qədər burdayam, bu qəzet burada çap oluna bilməz!” “Pravda” nəşriyyatının direktor müavini Əli Əli oğlu Novruzovla dost olduğundan ona müraciət edir. Əli Əli oğlu direktor Leontyevə məktubu imzalatdırmaqla məsələ yoluna düşür.
Qəzet üçün 26 ton kağızı da Juravleva familiyalı xanım hədiyyə kimi bağışlayır. Ertəsi gün qəzet 80 qramlıq ofset kağızında 4 rəngdə çap olunur və “Pravda” qəzetinin arasına 10 nüsxə yerləşdirib baş mühəndisin stoluna qoyulur. Erməni yeznəsi dəli olur.
Qəzetin yayım məsələsində də Bakılı bir erməni: “Nə qədər ki, mən burdayam...” İşi Allah düzüb qoşursa milyon erməni gəlsin. Mehman Fərzullayev SSRİ Rabitə nazirinin birinci müavini ilə görüşür və hər şey bir saatda həllini tapır. 30 min tirajla çıxan qəzet dünyanın çox yerinə yayılır.
Qəzetin yayım məsələsində də Bakılı bir erməni: “Nə qədər ki, mən burdayam...” İşi Allah düzüb qoşursa milyon erməni gəlsin. Mehman Fərzullayev SSRİ Rabitə nazirinin birinci müavini ilə görüşür və hər şey bir saatda həllini tapır. 30 min tirajla çıxan qəzet dünyanın çox yerinə yayılır.
Mehman müəllim qəzetin işilə bağlı il yarım Moskvada qalır. Qəzetin ingilis dilində abunəsini 3 minə çatdırır. Həmin vaxt Azərbaycanın nəşriyyatları üçün şəxsi nüfuzu sayəsində yüz tonlarla kağız və digər poliqrafik materiallar ehtiyatı göndərir. Onun Bakıya qayıtmağı ilə iş yarımçıq qalır. Qayıtdıqdan sonra min əziyyətlə Bakıdan aldığı RAF maşını səfirliyin həyətindən oğurlanır və qəzet fəaliyyətini dayandırır.
Qəzetin baş redaktoru Fərhad Ağamalıyev səfirliyin mətbuat xidmətinin katibi təyin olunur.
Moskvada işlədiyi dövrdə diaspor təşkilatı ilə də, Azərbaycanın haqq işinin təbliğiylə də məşğul olur. Sankt-Peterburq, Kiyev, Alma-Ata şəhərində Azərbaycan diasporunun yaranması və formalaşmasında xüsusi səy göstərir.
Moskvadan qayıdanda ölkənin ağır vaxtı idi. 20 Yanvar yaraları, Xocalı faciəsi ürəkləri göynədirdi. Hərbi nəşriyyat yaratmaq təklifi alır. Əlaqədar təşkilatlara müraciət edir. 11 nazirin və Bakı şəhər İcra hakiminin imzası və razılığı ilə təsdiqlənən sənədlər nəhayət hazır olduqdan sonra Nazirlər Kabineti qərar çıxarır. Nəşriyyat işə başlayır. İşlər uğurla gedir. Həmin illərdə “Hərbi nəşriyyat” ən “bərkgedən” poliqrafik müəssisələrdən idi. Bizim “Söz” jurnalı da bir neçə il “Hərbi nəşriyyat”da işıq üzü görüb.
Mehman müəllim yaratdığı nəşriyyata 6 il yarım rəhbərlik edir. Bu müddətdə 550 adda nizamnamə, hərbi-texniki, məxfi, tam məxfi xidməti və hərbi vətənpərvərlik mövzusunda kitabın çapına nail olur.
Nəşriyyat 2 beynəlxalq sərgidə iştirak edərək mükafata layiq görülüb.
Mehman müəllim məhz həmin dövrdə Həccə gedib, müqəddəs yerləri ziyarət edib.
Sonra “İslam” nəşriyyatını yaradıb. Müəyyən səbəblərdən nəşriyyatın fəaliyyəti yarımçıq qalıb.
Dörd il Ədliyyə Nazirliyində “Qanunçuluq” jurnalının böyük redaktoru kimi fəaliyyət göstərib. Burada Ədliyyə tariximizdə 4 cap vərəqi həcmində araşdırması, Demokratik Cümhuriyyət və sonrakı dövrlərdə yaşayıb SSRİ məkanında, eləcə də xaricdə çalışan görkəmli Ədliyyə xadimlərimiz haqda məqalələri çap olunmuşdur.
Sonra yaradıcılığa qayıdıb. Neçə ləyaqətli ömrü sözlə əbədiləşdirib.
Hacının yetmişində “70 hələ bir bahardır” yazmışdım. 75-də də o ovqatda gördüm.
Deyir, Allahımdan çox razıyam. Sağlamlığım yerində, övladlarımdan razıyam. Hər namazda Vətənimizə, Ali Baş Komandana, ordumuza, şəhidlərimizə, qazilərimizə, yaxşı adamlara, ailəmə dua edə-edə şükr edirəm.
Hacı Mehman doğulduğu Lənkəran rayonunun Kərgəlan kəndindən lap cavan yaşlarında çıxıb. Bakıda hər hansı qızla və ya o zaman dəbdə olan başqa millətdən olan qızla ailə qura bilərdi. Amma burda da ustadı Şəddat Cəfərovun metodu ilə gedib. Öz həmkəndlisi, ailədə 9 bacının dördüncüsü – Bəsti xanımla ailə qurub 44 illik birgə ömürdə 4 övlad böyüdüb, 9 nəvənin sevincini yaşayırlar.
İlk övladları Xəyyam Neft Akademiyasını bitirib. Dünyaya təhsili və işiylə bağlı səfərləri Amerikadan başlayıb. Müsabiqələrdə I yeri tutaraq Amerikada dünyaca məşhur olan Geofizika İnstitutunda bir il ixtisasartırma kursunda, sonra Norveçdə magistratura təhsili alıb. Daha sonra AMEA-nın Geologiya İnstitutunun aspiranturasında təhsil alıb. Təhsili başa çatmamış iş təklifləri gəlib. Bir müddət London, Bakı, London, Kanada, Dubay, Malaziya, Dubay, Tümen, Rumıniya, daha sonra Omanda çalışıb. Hazırda Kanadada yaşayır. İxtisası üzrə mühəndis işləyir. Oğlu Yusuf birinci sinifdə, qızı Naima hazırlıq qrupunda oxuyur.
Xəyyam 20 ildən artıq müddətdə Vətəndən uzaqlarda yaşasa da, əsl Azərbaycançıdır. Diaspor təşkilatlarının ən fəal üzvüdür. Hər hansı ölkədə yaşamasından asılı olmayaraq, bütün milli bayramlarımızda işlədiyi şirkətin hesabına Azərbaycanlı ifaçıların iştirakı ilə konsertlər təşkil etməyə nail olub.
Bir neçə alətdə ifa edə bilir. Azərbaycandan gedəndə özüylə apardığı tarını bütün dünyada gəzdirir. Həm tələbəliyində, həm işlədiyi dövrdə özü çalmaqla yanaşı, başqalarını da bu işə - mədəniyyətimizin təbliğinə cəlb edir.
Jalə Rəssamlıq Akademiyasını qırmızı diplomla bitirib. Nübar nəvəsi olan Fatimə Hacının anasının adını daşıyır. İbrahim Elşən oğlu Fatimənin qardaşıdır. Şəbnəm də Texniki Universiteti qırmızı diplomla bitirib. Həyat yoldaşı Hikmətlə Araz, Məryəm, Ayan adlı övladlarını böyüdürlər.
Hacının çox sevimli nənəsinin adını daşıyan Bahar qızı Xəzər Universitetini bitirib. Fenomen səsə malikdir. Xəzər Universitetində dərs deyən Konservatoriya müəlliminin diqqətini cəlb edir. Bahar eyni dövrdə bir il Konservatoriyada təhsil alır. Onun ifasında “Sevil” operası hazırlanır. Yeni səs Xalq artisti Xuraman Qasımovanın da marağına səbəb olmuşdu. Baharın televiziyanın fondunda xeyli lent yazıları var. İfa görüntüdə başqasının, səs isə Baharındır. Bahar həyat yoldaşı Cəfərlə Cahan və Canel adlı qızlarını böyüdür... Uşaqların hər ikisi Musiqi İncəsənət Kollecində təhsil alırlar.
Hacının nəvələrinin dördü dünyanın müxtəlif ölkələrində ali təhsil alırlar. Məktəbli olanları da əla oxumaları, ictimai fəallıqları ilə ailəyə hər zaman başucalığı gətirirlər.
Hacı Mehman haqqında yubiley yazısını başladığım anda haradansa Yaşar Nuri Öztürkün bu fikirlərini oxudum. Nöqtə, vergülünə dəymədən bu fikirlər sanki Hacı Mehmanın boyuna biçilib.
“Sizi dinlə aldatmaq istəyənlərə aldanmayın. Dinin rəmzi saqqal, hicab deyil. Əxlaq, ədalət, ağıl və elmdir”.
Onlarla kitaba redaktor, tərtibçi, tərtibatçı, naşir olan, 50-dən çox kitaba “Ön söz” yazan, bir neçə kitab müəllifi olan Hacı Mehman Fərzullayevin indi ən çox oxuduğu müqəddəs “QURAN”dır. Quranın, bütövlükdə islamşünaslığın, eləcə də digər səmavi kitabların hansı hissəsindən sual versən, Hacının mükəmməl, izahlı cavabları hazırdır.
Hacı Mehmanın 75 illik ömür yolunun çox az məqamlarını gətirdim yazıya. Həyatda üzləşdiklərilə tanış olanda düşünürəm ki, tarix boyu zəka, düşüncə, ağıllı başlar nadanlığın qurbanı olub. Fəqət ürəyində Allah eşqi, həyat eşqi güclü olanlar həmişə qalib gəlirlər. Hacı həmişə müqəddəs, saf əməllərilə kara gəlir, yardımçı olur, xeyirxahlıq edir, insanları haqqa, doğru yola çəkir. Bu işlərin davamı üçün Allahından sağlam və uzun ömür diləyir.
Elə mən də Hacı Mehmanın bu arzularının gerçəkləşməsi və 80 illiyində yeni bir təbrik yazmaq arzusuyla yazıma nöqtə qoyuram.

Sevda Əlibəyli,
“Söz” jurnalının baş redaktoru