Təlim üçün Türkiyəyə yola düşdülər

Türkiyə Respublikasının İstanbul və İzmir şəhərlərində keçirilən “EFES - 2026” çoxmillətli təlimin növbəti mərhələsinə hazırlıq prosesi davam edir.
Müdafiə Nazirliyindən verilən məlumata görə, təlimin döyüş atışlı praktiki məşqlərinə cəlb edilən Azərbaycan Ordusunun bir qrup hərbi qulluqçusu qardaş ölkəyə yola düşüb. Hərbi qulluqçularımız Türkiyə Respublikasının Çiğli Hava Bazasında qarşılanıblar.
Qeyd edək ki, “EFES - 2026” çoxmillətli təlimin əsas məqsədi iştirakçı ölkələrin bölmələri arasında genişmiqyaslı əməliyyatların keçirilməsi zamanı koordinasiyanın gücləndirilməsi, döyüş hazırlığı səviyyəsinin yüksəldilməsi və praktiki vərdişlərin təkmilləşdirilməsidir.

Nuray Qurban yazır:

Xalqla bağlı ömür

Azərbaycan elə bir ölkədir ki, tarix boyu,demək olar, hər zaman öz mədəniyyəti,incəsənəti, silinməz tarixiylə,istər coğrafiyasıyla,istər təbiətiylə,istərsə də öz mərd,yenilməz xalqıyla seçilmiş, daim diqqət mərkəzində olmuşdur.Bir xalqı xalq edən,onun tarixi,dili,mədəniyyəti,incəsənətidir.Onları silinməz edəndə,qoruyanda,məhz,xalqdır..Daim inkişafda olan bir ölkədə,bir dövr gəldiki,adəta,bir zirvə yaşandı..Bu tarix,Heydər Əliyev tarixi idi...Qızıl hərflərlə tarixə işlənən bir dövr..
Öz siyasəti,vətən,xalq sevgisilə,danışığı,dühasilə bir iz qoyan şəxsiyyət,Ulu Öndər Heydər Əliyev..Elin oğlu,xalqın oğlu,Heydər Əliyev..Necəki bir mahnıda deyilir: “ Xalq Heydər söyləyəcək!” Bəli, hər zaman xalq Heydər söyləyəcək,çünki, Ulu Öndər daim xalqını düşünmüş,onun üçün fəaliyyət göstərmişdir.Necəki dedik,bir xalqı xalq edən,onun tarixi,dili,mədəniyyəti,incəsənətidir.Onları silinməz edəndə,qoruyanda,məhz,xalqdır..Ulu Öndər də hər zaman mədəniyyət,incəsənət,xüsusilə tarixini və dilini müqəddəs bilmiş,fəaliyyəti boyu üstün tutmuşdur..Bunun üçün deyirik ki, Ümummilli lider Heydər Əliyev xalqın içindən gəlmiş, xalqın, elin oğlu idi..Xalqını xalq edənləri silinməz etmək üçün daim çalışmış,və buna nail olmuşdur..Ulu öndər deyirdi ki, “xalq bir çox xüsusiyyətləri ilə tanınır, sayılır və dünya xalqları içərisində fərqlənir. Bu xüsusiyyətlərdən ən yüksəyi, ən böyüyü mədəniyyətdir”. Nəinki mədəniyyət,incəsənət,cəmiyyəti əhatə edən hər sahədə Heydər Əliyev öz imzasını atmışdır.Bunun nəticəsidirki,bu gündə adı çəkilən zaman böyük bir fəxarət və qürur hissi ilə alınır Ulu Öndərimiz..Bu imza elə bir imza oldu ki,sərhədləri aşan bir imza..Öz imzasilə xalqının imzasını atdı ki,bu gün də imzamız var imzaların içində..

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 1960-cı llərin axırlarında hakimiyyətə gəlməsilə,iqtisadi və mədəni tənəzzül yaşayan ölkədə,artıq, dirçəliş,milli ruhun yüksəlişi,cəmiyyətin bütün sahələrində inkişaf dövrü başladı.Buna faktdır ki,Heydər Əliyevin hakimiyyət fəaliyyəti dönəmində jurnalistika və jurnalistlərə xüsusi marağı və önəmi nəticəsində “Jurnalistlərin dostu” adlandırlırmışıdır,hətta,ümumilli liderin belə bir cümləsi var ki,“Mənə deyiləndə ki, “Jurnalistlərin dostu” seçilmişəm, əvvəl inanmadım”. Bu da sübut edir ki, Heydər Əliyev heç bir qarşılıq,heç bir tərif məqsədi güdmədən sadəcə və sadəcə xalq və onun tərəqqisənə mərkəzlənmiş fəaliyyətə yönəlmişdi ki, bu Ulu Öndərin əvəzsiz siyasətidir.
Heydər Əliyev siyasətinin ana xətti doğma dilə ögey münasibətin aradan qaldırılması idi ki, dahi rəhbər buna da nail olmağı bacardı..Dilini üstün tutub,müqəddəs bilən rəhbər siyasəti nəticəsində milli ruhda yüksəliş,oyanış olmuş,dilimizə ögey münasibət aradan qalxmışdı,mətbuat sahəsində də həmçinin,bunun bariz nümunələrini görmək mümkün idi.
Heydər Əliyev fəaliyyəti çoxşaxəlidir.Mədəniyyət sahəsində fəaliyyət diqqəti cəlb etməkdədir.Dediyimzi kimiz,daim mədəniyyətin inkişafına yönələn Ümumilli liderin mədəniyyətə tövhələri danılmazdır.Böyük inkişaf dövrü yaşayan mədəniyyət və incəsənət sahələri,qüdrətli rəhbər fəaliyyətilə zirvələrə qalxmışdır.İstər musiqi,istər teatr,istər rəssamlıq,istərsə də rəqs və digər incəsənət və mədəniyyət sahələri -hər biri Hedər Əliyev qayğısı və dəstəyindən bəhrələnmişdir.Bunun üçündə,daim,diqqət mərkəzində olmuşdur.
Bunu bu cür bir faktla dahada təsdiqləmək olar.Müstəqillik əldə etdikdən sonra,bir sıra problemlər meydana çıxmağa başladı,məsələn,mədəniyyətin qarşılaşdığı problemlər və ya sosial problemlər ki bu cür sosial problem nəticəsində ölkəni tərk etməli olan sənət adamları və.s Lakin dahi rəhbər Heydər Əliyevin gəlişi və siyasəti nəticəsində artıq mədəniyyət öz inkişafını yaşamaqda,yaranan soail problemlər,artıq, bitməkdə idi ki,bununlada,sənət adamları vətənə qayıtmış və onlara xüsusi önəm və qayğı göstərilməyə başlanmışdır.Problemlərə görə,bağlanan teatr,kitabxana kimi mədəniyyət ocaqlarının qapıları ədəbi olaraq açılaraq öz tamaşaçılarına,oxucularına qovuşmuşdur.Filarmoniyanın təmiri və yenidən istifadəsidə buna ən yaxşı nümunədir,çünki,filarmoniya demək,musiqi ocağı deməkdir.Azərbaycan musiqiləri,dünya musiqiləri içində ən seçilən və mükəmməl sənət nümunələridir.Daim musiqilərimiz öz melodiyası ilə,ardıcıl,mükəmməl notları ilə qəlblərə də,yaddaşlara da imza atmışdır.Muğamlarımız,baletlərimiz,operalarımız və digər möhtəşəm musiqi nümunələrinində ,əlbətdə,dünya musiqi tarixində iz qoymuş yaradıcı bəstəkarları olmuşdur.Azərbaycan öz bəstəkar və ecazkar musiqiləri,əsərlərilə tanınmış və bu gün tanınmaqdadır.Ulu Öndərdə hər zaman bunu diqqət mərkəzində saxlamış və musiqiyə xüsusi önəm vermişdir.Xalq mahnılarını isə sevərək dinləmişdir.Hətda,Heydər Əliyevin ən sevdiyi xalq mahnısı, “ Küçələrə su sərpmişəm” və “Alagöz” olmuşdur.Nəinki sevərək dinləmişdir,hətda,videomateriallardan görürük ki,Heydər Əliyev həmin mahnıları sevərəkdə ifa etmişdir.Görkəmli müğənni,bəstəkar,Müslüm Maqomayevlə eyni masa arxasında əyləşən Heydər Əliyev Maqomayev və digər musiqiçi şəxslərlə birlikdə “Alagöz”dən balaca bir hissə oxumuşdur.Budur, bu da təkrar sübut edirki xalqını sevən,xalqın oğlu Heydər Əliyev Xalq mahnılarına xüsusi rəğbət hissi ilə yanaşmış,onu ifa edənlərə,nəinki onlara,bəstəkarlara,daim qayğı göstərmişdir.
Musiqi sənətimizin inkişafına xüsusi qayğı ilə yanaşan ulu öndərin sərəncamı ilə 24 bəstəkar və musiqişünasa Prezident təqaüdü verildi. Onların bir çoxu “Şöhrət” ordeninə layiq görüldülər. Arif Məlikov, Müslüm Maqomayev, Zeynəb Xanlarova, Habil Əliyev, Arif Babayev kimi musiqi xadimləri “İstiqlal” ordeni ilə təltif olundular.
Bir bəstəni,mahnını yaradan,ona melodiyalar qatan,notları canlandıran musiqi alətləridir,ona ritm verən nağara,həzin səsilə könüllərə yol tapan kamança,muğamlarım ayrılmaz parçası tardır.Əlbətdə,musiqiyə,bəstə və bəstəkara önəm göstərən dahi rəhbər musiqinin təməlini təşkil edən musiqi alətlərini ifa edən səmətkar şəxslərə də ,həqiqətən,böyük önəm vermişdir.Musiqi və onun Azərbaycan mədəbiyyət və incəsənətində,qısaca,Azərbaycan musiqisi və incəsənətinin dünya incilərindən olduğunu yaxşı bilən Ümummilli lider Heydər Əliyev,əlbətdə,onu yaradnlara,ifaçılarınada qayğı göstərməyə və onların inkişafı üçün adımmlar atmaya bilməzdi.Bu qayğının nəticəsidir ki,mədniyyət ocaqları,musiqi məktəbləri fəaliyyətə başlamış,burada sənətində öz sözünü deyən sənətkarlar Azərbaycan mədəniyyətinə yeni şəxsiyyətlər yetişdirəyə başlamışdır.Budur,Heydər Əliyevin bir dəyər və veridiyi önəmlə Azərbaycan mədniyyətində,incəsənətində yeni-yeni və nəticələri yüksək olacaq addımlar atıldı.
Verilən bu diqqətin nəticəsi idiki,Naxçıvanda da sənət sahəsində iz qoyan nağara ifaçısı Pənah Qurbanov Mədəniyyət evinin təməlini qoymuş və burada yeni fəaliyyətə başlamışdır.Yaranan Nağaraçalanlar” ansamblı Heydər Əliyevində iştiraı ilə baş tutan,yaradıcılıq günləri,festivallarda,konsert və tədbirlərdə iştirak etmiş və dəfələrlə mükafatlara laiq görülmüşlər və xüsusi olaraq fəaliyyətləri Ümumilli lider tərəfindən dəyərləndirilmişdir.Ulu öndər Heydər Əliyevin şəxsi təşəbbüsü ilə Bakıda keçirilən Naxçıvan günlərində P.Qurbanovun rəhbərliyi ilə “Nağaraçalanlar” ansamblının iştirakı bu sənətin Naxçıvanda layiqli davamçılarının yetişdiyini və Ümumilli lider fəaliyyətini sübut edir.
Qurbanovlar ailəsinin nağara ifaçılığı sahəsində yaradıcı fəaliyyəti diqqətdən kənarda qalmamışdır. Təsadüfi deyil ki, ulu öndər Heydər Əliyev 1974-cü ildə P.Qurbanovun digər oğlu Mustafa Qurbanova imzalı nağara hədiyyə etmişdir. Bu sənətə və sənətkara ulu öndər tərəfindən verilən qayğı,önəm,əsasən,göstərilən hörmətə ən yaxşı faktdır.Məhz,bununlada,bu gündə həmin ansambıl,öz fəaliyyətindədir və Musiqiyə önəm ənənəsini davam etdirən prezident İlham Əliyev tərəfindən həmin ansamblın bədii rəhbəri Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar Mədəniyyət işçisi, “Prezident mükafatı”na laiq görülmüşdür.Bəli,budur bu gündə dahi rəhbər,Ümummilli lider Heydər Əliyevin mükəmməl siyasəti və ənənələri davam etdirilir.Faliyyəti dönəmində inkişaf yollarında sürətlə addımlayan Azərbaycan bu gün artıq öz zirvəsinə çatmışdır.Bu günün inkişaf zirvəsinə çatan Azərbaycanın mərkəzində Heydər Əliyev siyasəti dayanmaqdadır.
Prezident İlham Əliyev:"Xoşbəxt adamam ki, ata vəsiyyətini yerinə yetirdim"
O vəsiyyətki,içində Şuşaya qovuşmaq vədi və arzusu var idi.Musiqinin,incəsənətin,mədəniyyətin incilərinin ocağı Şuşaya çatmaq vədi,vəsiyyəti.O vəsiyyət,davam etdirilən dahi şəxsiyyət,Ulu öndər siyasətilə yerinə yetirildi.Bu gün Cıdır düzündə musiqilərimiz səslərin,milli rəqslərimiz oynanılır.Budur,Ulu öndər qayğısı,dəyərilə bu gün belə inkişafda olan incəsənət və mədəniyyət nümunələrimiz özünü məhz elə “ocaq” olan Şuşa da göstərməkdədir.
Beynəlxalq aləmdə öz sözünü deyən Heydər Əliyev siyasəti tək mədəniyyət,incəsənəti deyil,bütün sahələri əhatə etmiş və daim inkişafa və tərəqqiyə yönəlmişdir.Prezident İlham Əliyevində şəxsi təşəbbüsilə davam etdirilən siyasətin nəticəsidirki bu gün ölkəmmiz hər sahədə öz imzasını ata bilir.Bəli,nəinki bu gün, illərdə ötsə,əsrlərdə keçsə,hər zaman Heydər Əliyev böyük ehdiram və qürur hissilə anılacaqdır.
Sən elə bir zirvəsən, küləklər neyləyəcək,
Dünənim, bu günümsən, səninlədir gələcək.
Nə qədər Azərbaycan, nə qədər bu millət var,
Heydər Xalqım deyəcək, Xalq Heydər söyləyəcək!
Heydər Xalqım deyəcək, Xalq Heydər söyləyəcək!
Bəli,bu günümüz və gələcəyimiz səninlə bağlıdır,ey,dahi rəhbər!Nə qədər bu xalq varsa,öz oğlunu,rəhbərini xatırlayacaq,zirvələrdə,qəlblərdə,dillərdə yaşadacaq.İnkişafına can atdığı musiqilərdə,şeirlərdə unudulmaz edəcək,heykəllərdə baxışını əbədiləşdirəcək və ucaldacaq..Hər bir şeydə xatırlanacaq və unudulmayacaq..Heydər xalqım dedi və xalqa Heydər dedi,Heydər deyir və deyəcək!
Hörətlə anırıq..
Jurnalistika fakültəsinin 4-cü kurs tələbəsi Nuray Qurbanlı( Nuray Qurban)

Nurbay CABBAROV
Professor, nəvaişünas,
Əlişir Nəvai adına Daşkənd Dövlət Özbək dili və
Ədəbiyyatı Universitetinin prorektoru,
Özbəkistan Yazıçılar Birliyinin ədəbi tənqid şöbəsinin müdiri

Siracəddin Səyyid yaradıcılığında
ərbəinçilik ənənəsi və irfani poeziyanın yenilənməsi


Klassik Şərq poeziyasında dini-irfani məzmunun bədii ifadəsi xüsusi bir ənənə kimi formalaşmışdır. Bu ənənənin mühüm qollarından biri olan ərbəinçilik – yəni qırx hədisin poetik şərhi – əsrlər boyu həm mənəvi, həm də estetik dəyər daşıyan janr kimi inkişaf etmişdir. Müasir dövrdə bu ənənənin yenidən işlənməsi və yeni məzmunla zənginləşdirilməsi xüsusi yaradıcılıq potensialı tələb edir. Siracəddin Səyyid bu istiqamətdə klassik irsə sadiq qalmaqla yanaşı, onu müasir düşüncə ilə uzlaşdıran sənətkarlardandır. Onun yaradıcılığında ərbəinçilik yalnız dini motivlərin təkrarı deyil, insanın mənəvi kamillik axtarışının poetik ifadəsi kimi təqdim olunur.
Ərbəinçilik ənənəsinin yenilənməsi – İnsan ömrünün real dəyəri təqvimlərlə deyil, antoloji həqiqəti dərketmə səviyyəsi, vətənə və xalqa xidmət dərəcəsi ilə ölçülür. Siracəddin Səyyid yaradıcılığının ilk mərhələlərindən etibarən bu hikməti yaradıcılığının ana xəttinə çevirmiş, bədii ustalığını irfani biliklərlə zənginləşdirmişdir. Bu xüsusiyyət özünü xüsusilə "Ərbəin" (qırxlıq) ənənəsinin bərpası ruhunda qələmə alınan nümunələrdə büruzə verir. Türkdilli poeziyada bu janrın fundamental əsasları məhz Əlişir Nəvai tərəfindən qoyulmuşdur.
Müasir özbək poeziyasında hədislər əsasında poetik silsilələr yaratmaq ənənəsini yeni bədii zirvəyə ucaldan ustad şair Abdulla Aripovdur. Onun "Hikmət səsləri" silsiləsi bu sahədə bir növ ədəbi məktəb funksiyasını yerinə yetirmişdir. S.Səyyidin "Qırx hədis" toplusu həmin ədəbi məktəbin dərslərindən bəhrələnən, lakin özünəməxsusluğu ilə seçilən uğurlu bir bədii təcrübədir. Toplu Yaradana edilən xüsusi bir münacatla açılır:

Gözlərim yaşlı, dərgahına gəldim,
İndi artıq yolum mənə bəllidir.
Atamın günahlarını bağışla, ey Rəbbim,
Anama uzun ömür ver, ey Allahım.

Mövzu arealından asılı olmayaraq, şair öz varlığının və ömrün mahiyyətini anlamaq prosesini lirik bir fəlsəfə kimi təqdim edir. Klassik ədəbiyyat nəzəriyyəçisi Şeyx Əhməd Tərazi münacatı "İlahinin hüzurunda səmimi yalvarış" kimi xarakterizə edir. Siracəddin Səyyid bu janrda saleh bir övlad prizmasından çıxış edərək valideyn amilinə xüsusi yer ayırır. Şairin poeziyasında "bacı" obrazının tez-tez xatırlanması və onların "payız reyhanı"na bənzədilməsi isə milli-mənəvi dəyərlərin poetik inikasıdır:

Böyük hikməti dərk etdiyim zaman,
Göz yaşlarım axdı, qəlbim qan ağladı,
Ey Rəbbim, onları Özün qoru –
Payız reyhanları tək bacılarımı.

"Qırx hədis" toplusunun girişində yer alan "Zamanın sahibi" şeiri – “Zamandan şikayət etməyin, çünki zamanın sahibi Allahdır” – hədisinin poetik şərhidir. Şair zaman və insan münasibətlərini belə ifadə edir:

Allahın sizə bəxş etdiyi aylar və illər üçün,
Hər an qiymətlidir, əgər iz qoya bilsəniz.
Əzəldən bəri zaman pis insanlara sərt olub,
Amma yaxşılar üçün zaman həmişə xeyirlidir.
Zamanın sahibidir Uca Allah,
Ondan giley etmək qəflət nişanıdır.

Burada zamanın "yaxşı" və ya "pis" olması subyektiv deyil, insanın qəlbindəki niyyət və əməlləri ilə əlaqəli bir reallıq kimi təqdim olunur. Xeyirxah məqsədlər insanın həyat yolunu işıqlandıran əsas amil kimi vurğulanır.
S.Səyyid mübarək hədislərin mahiyyətini dərin fəlsəfi məzmun və bədii zərifliklə nəzmə çəkir. "Allah gözəldir və gözəlliyi sevir" hədisi şairin interpretasiyasında belə səslənir:

Parlayan dünyanın zahirinə bax:
Onun sübhü və şamı sadəcə bir bəzəkdir.
Hər şey keçici, hər şey fanidir,
Sadəcə Allah baqi, Allah gözəldir.
O, zahiri cah-calalı deyil, səmimi əməli sevər,
Əgər qəlbin və əxlaqın pak olarsa,
Haqqın nəzərgahına yüksələrsən.

Şairin bu misraları dini-etik dəyərlərin bədii təfəkkürlə vəhdətini nümayiş etdirməklə yanaşı, oxucunu zahiri bəzəklərdən uzaqlaşıb daxili təkamülə səsləyir.
Cəmi beş sözdən ibarət olan mübarək hədisin semantik tutumu bu poetik mətndə yüksək bədii sənətkarlıq, dərin fəlsəfi təfəkkür və xalq şeiri üslubunun sintezi vasitəsilə bənzərsiz bir ədəbi hadisəyə çevrilmişdir. Şeirin strukturundakı mənəvi enerji oxucunu ruhani bir oyanışa sövq edir; maddi dünyanın keçiciliyi, səhər və axşamın zahiri bər-bəzəyinin fani olduğu və yalnız İlahi varlığın əbədi qaldığı həqiqəti qəlbən hiss edilir. Şair hədislər aləmindən seçdiyi nurani inciləri poetik mirvarilərə çevirərək, ədəbiyyatsevərlərin mənəvi xəzinəsini zənginləşdirir. Silsilənin qırxıncı şeiri "Sözün sehr, şeirin isə hikmət olduğu" barədə mübarək hədisin mənzum şərhi ilə tamamlanır:

Söz – insan qəlbinin bəzəyi, libasıdır,
Əgər söz gözəl olarsa, içində mərhəmət olar.
Allah heç bir sözü səbəbsiz yerə könüllərə salmaz,
Demək ki, sözdə bir sehr var.
Bu dünya yaxşılıqlarla çiçəklənər,
Yetər ki, insanlarda qəlb və himmət olsun.
Şeir də əsla boş yerə yaranmaz,
Çünki şeirdə Peyğəmbərin söylədiyi hikmət vardır.

Siracəddin Səyyid, xalq şairi
Özbəkistan Yazıçılar Birliyinin sədri

Siracəddin Səyyid sözdəki sehri və şeirdəki hikməti öz yaradıcılığının mənəvi-fəlsəfi fundamentinə çevirmiş, poeziyaya sadiqliyini ömrünün hər anında nümayiş etdirmişdir. Onun əsərlərini orijinal edən cəhət şeirlərdəki maarifçi nurun oxucunu dərin təfəkkürə və həyat fəlsəfəsini dərk etməyə yönəltməsidir.
Böyük Əlişir Nəvainin qəzəllərinə təxmis yazmaq sənətkardan misilsiz məsuliyyət və klassik poetika qaydalarına dərindən vaqiflik tələb edir. Nəvai yaradıcılığının ədəbi-estetik konsepsiyasını, dilin bəlağət və fəsahət incəliklərini mənimsəmədən bu janra müraciət etmək yalnız müəllifin elmi və bədii səriştəsizliyini büruzə verə bilər. Müxəmməs janrının sərt qanunlarına görə, əlavə edilən üç misra orijinal qəzəlin fəlsəfi yükü, əruz vəzni və bədii təsvir vasitələri ilə elə bir vəhdət təşkil etməlidir ki, beşlik bütöv bir yaradıcılıq aktı təsiri bağışlasın.
Siracəddin Səyyid klassik poeziyanın bu mürəkkəb janrında da yüksək məharət nümayiş etdirmişdir. Onun Sabir Tirmizi, Lütfi, Hafiz Şirazi, Ətayi, Əlişir Nəvai, Babur və digər ustad şairlərin qəzəllərinə yazdığı təxmislər, eləcə də Çolpanın misralarına etdiyi təzminlər müəllifin klassik poeziya ənənələrinə hakimliyini təsdiqləyir.
S. Səyyidin müxəmməslərində klassik təxmisçilik meyarları – şairin müxəmməsləri klassik janrın tələbləri ilə tam uzlaşması baxımından xüsusi elmi və ədəbi əhəmiyyət kəsb edir. Nəvainin məşhur bir qəzəlinə bağlanan müxəmməsin son bəndi bu fikri əyani şəkildə nümayiş etdirir:

Ömür bir gəmi kimidir, hər an onun səsi eşidilər,
Səfər qəfildən bitəcək, istər axşam olsun, istər səhər.
Ən gözəli budur ki, şüur və düşüncə yaxşılıqla dolsun,
Əgər Nəvai yaxşıların içində vətən tapsa, bunda qəribə bir şey yoxdur,
Çünki pis insanlarla oturan, özü də pis olar.

Həmçinin, Nəvainin "Bizim məcnun könlümüz biçarə olmuş" matlalı qəzəlinə yazılan təxmisin son bəndi bədii tamlığı ilə seçilir:

Ömür boyu tikdiyin sarayı dağıt,
Bu üç günlük səfərin mənasını dərk et,
Qəlbindən tamamilə əl çək,
Nəvai, başqalarından çarə umma,
Çünki dərdinə çarəsizlik çarə olmuşdur.

Nəvainin "Dərdinə çarəsizlik çarə olmuşdur" misrasındakı lirik faciənin miqyası S. Səyyidin əlavə etdiyi misralarla daha da dərinləşir. Burada "çarə" və "çarəsizlik" antonimiyası taleyin amansız ziddiyyətlərini bütün mürəkkəbliyi ilə açır. "Ömür boyu tikdiyin sarayı dağıt" və "Qəlbindən tamamilə əl çək" kimi radikal bədii kəşflər Nəvai fəlsəfəsi ilə elə bir uyğunluq yaradır ki, sanki qiymətli bir üzük öz daşı ilə tamamlanır.
Müasir şeirimizdə Nəvai dühasına layiq təxmis qoşmaq ənənəsində Siracəddin Səyyidin mövqeyi müstəsnadır. Şairin "Gözün nə bəla, qara olub" misrası ilə başlayan məşhur tərmin qəzəlinə bağladığı təxmisin ilk bəndi klassik poeziya səviyyəsindədir:

Kim qaşına mübtəla olub?
İki qılınc arasında qalıb,
Qəlbində iki yara açılıb,
Gözün nə bəla, qara olub,
Ki, canıma qara bəla olub.

Aşiqin sevgilinin qaşları qarşısında özünü "iki qılınc arasında" hiss etməsi təsviri tamamilə Nəvai üslubuna xas olan möhtəşəm bir obrazdır. Belə bir bədii təfəkkür səviyyəsi yalnız dərin irfani ilhamın və ustad sənətkarlığın vəhdəti nəticəsində mümkündür.
Beləliklə, Siracəddin Səyyidin “Qırx hədis” silsiləsi və ümumilikdə ərbəinçilik ənənəsinə yanaşması klassik poeziyanın müasir interpretasiyasının uğurlu nümunəsidir. Şair dini mətnlərin mahiyyətini qorumaqla yanaşı, onları yeni bədii-estetik çalarlarla zənginləşdirərək oxucunun mənəvi dünyasına təsir göstərir. Onun poeziyasında hədislər sadəcə dini kəlam kimi deyil, həyat fəlsəfəsinin, əxlaqi dəyərlərin və insanın daxili kamillik yolunun bədii ifadəsi kimi çıxış edir. Bu baxımdan Səyyidin yaradıcılığı klassik irslə müasir təfəkkür arasında körpü rolunu oynayır və ərbəinçilik ənənəsinin yaşarlığını bir daha təsdiqləyir.


Nurboy Cabbarovun
“Əmir Əlişir Nəvainin İrfani dünyası”
monoqrafiyasından tərcümə etdi:
Almaz Ülvi Binnətova,
Nəvaişünas

Şərəfli Yapon Komutanı
Qafqaz cəbhəsində rusların əsir götürdüyü 1012 türk əsgəri Sibirdən İstanbula göndərilərkən Yunanıstan donanması tərəfindən dayandırılıb və ələ keçirilməsi istənilib. Lakin yapon komandiri Yukiçi Tsumura bu tələbi rədd edərək türk əsgərlərini Yunanıstana təhvil verməyib.
"Türklər üçün canımı verərəm" deyən Yaponiya komandiri
Yarbay Yukiçi Tsumura bütün təzyiqlərə baxmayaraq qərarından əl çəkmədi.
Bu münasibət türk məhbusların qorunmasını təmin etmiş və Türkiyə-Yapon münasibətləri baxımından mühüm nümunə kimi qeydə alınmışdır.

40 yaşlı fəlakət

Bu gün Ukraynanın şimalında, Pripyat şəhəri yaxınlığında yerləşən Çernobıl Atom Elektrik Stansiyasında baş vermiş qəzanın 40-cı ildönümüdür.
XX əsrin ən böyük texnogen fəlakətlərindən biri kimi tarixə düşən bu hadisə atom elektrik stansiyasında təhlükəsizlik sınağı aparılarkən baş verib. Reaktorun gücünün yoxlanılması məqsədilə keçirilən test zamanı ciddi texniki səhvlərə yol verilib, eyni zamanda təhlükəsizlik sistemləri bilərəkdən deaktiv edilib. Bunun nəticəsində reaktor idarəetmədən çıxaraq partlayıb.
Stansiyanın dördüncü enerji blokunda baş verən partlayış ətraf mühitə böyük həcmdə radioaktiv maddələrin yayılmasına səbəb olub. Partlayışın gücü Xirosimaya atom bombası atılması zamanı istifadə edilən bombanın təxminən 500 qatına bərabər qiymətləndirilir. Fəlakətin ilk günlərində partlayış, yanğın və yüksək dozalarda radiasiya səbəbilə 50 nəfər həyatını itirib.
Sonrakı illərdə isə radiasiyanın təsiri nəticəsində ölənlərin dəqiq sayı məlum olmasa da, müxtəlif hesablamalara görə bu rəqəm 50 mindən 100 minə qədər dəyişir.
Qəza nəticəsində Ukrayna, Rusiya və Belarus ərazilərində 145 min kvadrat kilometrdən artıq sahə radioaktiv çirklənməyə məruz qalıb. Hadisədən dərhal sonra stansiyanın ətrafındakı 30 kilometrlik zonadan 115 mindən çox insan təxliyə edilib. Ümumilikdə isə 586 min nəfər bu fəlakətin təsirlərini yaşayıb. Onların 200 mini qəzanın nəticələrinin aradan qaldırılmasında iştirak edənlər, 116 mini birbaşa Çernobıl bölgəsində yaşayanlar, 270 mini isə Ukrayna və Belarusun radiasiyaya məruz qalmış digər rayonlarının sakinləri olub.
Çernobıl qəzasının nəticələrinin aradan qaldırılmasında azərbaycanlılar da fəal iştirak ediblər. Ümumilikdə 7 min azərbaycanlı bu prosesə cəlb olunub və onlardan 2 minə yaxını sonrakı illərdə müxtəlif xəstəliklər səbəbilə vəfat edib. Hadisədən sonra 2 mindən artıq azərbaycanlı uşaq müxtəlif sağlamlıq problemləri ilə dünyaya gəlib, bir çoxu isə doğuş zamanı həyatını itirib.
Çernobıl Atom Elektrik Stansiyası 2000-ci il dekabrın 15-də tam şəkildə fəaliyyətini dayandırıb.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı aprelin 26-nı Beynəlxalq Radiasiya Qəzaları və Fəlakətləri Qurbanlarının Xatirə Günü elan edib.

Çanaqqala zəfəri ilə

bağlı PAYLAŞIM

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Çanaqqala döyüşlərinin ildönümü ilə bağlı paylaşım edib. Ərdoğan bu barədə "X" sosial şəbəkə hesabında yazıb.
"Çanaqqala quru döyüşlərinin 111-ci ildönümündə başda Qazi Mustafa Kamal olmaqla istiqlalımız və gələcəyimiz uğrunda dastan kimi mübarizə aparan bütün qəhrəmanlarımızı hörmətlə anır, şəhidlərimizi və əbədiyyətə qovuşan qazilərimizi rəhmətlə yad edirəm", - paylaşımda bildirilib.
Xatırladaq ki, Çanaqqala döyüşü Birinci Dünya müharibəsi dövründə Osmanlı ilə Antanta dövlətləri arasında baş verib. İttifaq üzvləri Osmanlı dövlətinin paytaxtı İstanbulu alaraq boğazları idarə etmək hüququnu özlərində saxlamaq istəyiblər. Lakin onlar türk xalqının dəmir iradəsini sarsıda bilməyiblər. Səkkiz ay davam edən və böyük itkilərin qeydə alındığı döyüşlərdə məğlub olan ittifaq dövlətləri geri çəkilmək məcburiyyətində qalıblar. Bu döyüş məhv olmaq vəziyyətindəki ölkənin möhtəşəm qələbəsi kimi əfsanələşib və Çanaqqala zəfəri adı ilə tarixə düşüb. Türklər bu qanlı mübarizədə 250 mindən çox şəhid verib. Bir o qədər hərbçi itirən müttəfiq qüvvələr üçün isə bu döyüş hərbi fəlakət rəmzi kimi qiymətləndirilir.
Çanaqqala zəfərinin əldə olunmasında azərbaycanlılar da yaxından iştirak ediblər və üç mindən çox soydaşımız şəhid olub.

SEPAH quru müharibəsi ssenarisini hazırlayır

Gunaz TV-nin məlumatına görə, SEPAH (İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu) son bəyanatında sərt və təhdidedici tonla bildirib ki, “düşmən”lə qarşılaşma üçün hətta əsir düşərgələri belə əvvəlcədən hazırlanıb.
Bəyanatda deyilir: “SEPAH-ın əməliyyat və müdafiə planlarının qiymətləndirilməsi və proqnozlaşdırılması düşmənin müxtəlif addımları, o cümlədən quru əməliyyatları ilə üzləşmək səviyyəsindədir ki, hətta mümkün təcavüzkarları qəbul etmək üçün əsir düşərgələri də hazırlanıb.”
Bu iddia regionda gərginliyin misli görünməmiş şəkildə artdığı bir vaxtda səsləndirilib və İranın hərbi strukturları genişmiqyaslı müharibə ssenarilərini gündəmə gətirərək qarşıdurma ritorikasını gücləndirir.
SEPAH-ın son açıqlamaları yalnız bu qurumun aqressiv və təbliğat xarakterli yanaşmasını deyil, həm də artan hərbi və siyasi təzyiqlər fonunda güc nümayişi cəhdi kimi qiymətləndirilir.
Müşahidəçilərin fikrincə, bu cür bəyanatlar real hərbi hazırlıqdan çox psixoloji müharibənin bir hissəsi olmaqla ictimai rəyə və regional balanslara təsir göstərməyə yönəlib.

İslam Bazarqanov

Avropa çempionu oldu

Azərbaycanın sərbəst güləşçisi İslam Bazarqanov Albaniyanın paytaxtı Tiranada təşkil olunan Avropa çempionatının qalibi adını qazanıb.
57 kq çəki dərəcəsində yarışan təmsilçimiz Musa Mextixanovu (UWW) 8:6 hesabı ilə üstələyib.
Beləliklə bu Avropa çempionatında Azərbaycanın üçüncü qızıl medalı olub.
Xatırladaq ki, daha əvvəl yunan-Roma güləşçilərindən Həsrət Cəfərov (67 kq) və Qurban Qurbanov (82 kq) Avropa çempionu olub. Rəşad Məmmədov (55 kq), Nihat Məmmədli (60 kq) və İslam Abbasov (87 kq) isə bürünc medal qazanıblar. Yunan-Roma güləşi üzrə milli komanda hesabında birinci olub. Qadın güləşçilərdən Jalə Əliyeva (57 kq) və Günay Qurbanova (59 kq) bürünc medal qazanıblar.

Qulu Məhərrəmli yazır:

Bu paylaşma Rusiya və İrandakı rejimin aşiqlərinin yuxusunu qaçıra bilər, amma reallıq budur ki, hazırda Ukrayna dünyanın ən döyüşkən ordusuna malikdir. Putin Ukaynanı 3-4 günə işğal edib öz əsarətinə salmaq istəyirdi, amma indi 4 ildir ki, onunla bacara bilmir. Hazırda Ukrayna dron savaşı və texnologiyası üzrə ən öndə gedən olkə kimi öz təcrübəsini ABŞ-a və onun müttəfiqlərinə öyrədir. Bu kontekstdə Ukrayna prezidenti V.Zelenskinin Azərbaycana işgüzar səfəri çox vacib hadisədir. Qəbələdə iki ölkə başçısı arasında keçirilən görüşdən sonra Bakı ilə Kiyev arasında təhlükəsizlik və ticarət də daxil olmaqla 6 saziş imzalanıb. Xeyirli olsun!!!

Sabah hava

necə olacaq?

Bakıda və Abşeron yarımadasında aprelin 26-da hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir.
Milli Hidrometeorologiya Xidməti bildirir ki, gecə və səhər bəzi yerlərdə duman olacaq. Şimal-qərb küləyi səhər mülayim cənub-şərq küləyi ilə əvəz olunacaq. Havanın temperaturu gecə 8-11°, gündüz 15-18° isti olacaq. Atmosfer təzyiqi 768 mm civə sütunundan 762 mm civə sütununa enəcək. Nisbi rütubət 65-75 % təşkil edəcək. Azərbaycanın rayonlarında havanın əsasən yağmursuz keçəcəyi, lakin gündüz bəzi dağlıq rayonlarda qısamüddətli yağıntılı olacağı, şimşək çaxacağı, dolu düşəcəyi ehtimalı var. Ayrı-ayrı yerlərdə arabir duman olacaq. Mülayim qərb küləyi əsəcək.
Havanın temperaturu gecə 7-11° isti, gündüz 19-24° isti, dağlarda gecə 0-5° isti, gündüz 8-13° isti olacaq