29-04-2026, 14:44
Qəzvində xəstəxana
tikintisi yarımçıq qalıb
Qəzvin şəhərində 700 çarpayılıq xəstəxananın inşası layihəsi yarımçıq qalıb.
Bu barədə əyalət valiliyi məlumat yayıb.
Təməli 2017-ci ildə qoyulan xəstəxananın inşa işlərinin yalnız 37 faizi yerinə yetirilib.
Bunun vəsait çatışmazlığı ilə bağlı olduğu bildirilib.
29-04-2026, 14:30
Daha 175 nəfər yurda qayıtdı- FOTO
Aprelin 29-da Xocalı rayonunun 6, Ağdərənin isə 1 kəndinə növbəti köç oldu. Xankəndi şəhərində, Ağdərə və Xocalı rayonlarında Bərpa, Tikinti və İdarəetmə Xidmətinin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsindən verilən məlumata görə, köç prosesi çərçivəsində Xocalı rayonunun Xanabad kəndinə 46 nəfərdən ibarət 10 ailə, Badara kəndinə 59 nəfərdən ibarət 16 ailə, Xanyurdu kəndinə 25 nəfər (4 ailə), Seyidbəyli kəndinə 3 nəfər (1 ailə), Şuşakəndə 5 nəfər (1 ailə), Təzəbinə kəndinə 15 nəfər (3 ailə), Ağdərə rayonunun Aşağı Oratağ kəndinə isə 22 nəfərdən ibarət 6 ailə qayıdıb. Ümumilikdə 175 nəfərdən ibarət 41 ailəyə Xocalıda yeni mənzillərinin açarları təqdim olunub. Tədbirdə Xankəndi şəhərində, Ağdərə və Xocalı rayonlarında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəsinin müavini Səbuhi Qəhrəmanov və Xankəndi şəhərində, Ağdərə və Xocalı rayonlarında Bərpa, Tikinti və İdarəetmə Xidmətinin direktor müavini Mahmud Əfəndiyev iştirak edib. S. Qəhrəmanov çıxışında sakinləri doğma torpaqlara qayıdış münasibətilə təbrik edərək, bölgədə aparılan genişmiqyaslı quruculuq, abadlıq və bərpa işləri barədə məlumat verib. Köçürülən sakinlər üçün bütün zəruri sosial infrastrukturun yaradıldığını, onların rahat yaşayışı üçün şəraitin təmin edildiyini bildirib.
29-04-2026, 07:42
Birinci sinfə qəbulla bağlı yenilik
Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilini dövlət təhsil standartları əsasında digər dildə almaq istəyən şagirdlərin təhsil almaq istədikləri tədris dili üzrə müsahibədən keçirilməsi qaydası təsdiqlənib. Qaydalarda I sinfə qəbul üzrə müsahibənin hansı meyarlar əsasında qiymətləndiriləcəyi də öz əksini tapıb. Belə ki, I sinfə qəbul üzrə müsahibə zamanı uşağın tədris dilini bilmə səviyyəsi aşağıdakı meyarlar əsasında qiymətləndiriləcək:
dinləyib-anlama bacarığı
Uşaq sadə tapşırıqları dinləyib yerinə yetirməli, qısa (3-5 cümlədən ibarət) mətni dinləməli və suallara cavab verməli, sualı diqqətlə dinləyib uyğun cavab verməlidir.
rabitəli danışma bacarığı
Uşaq özünü təqdim etməli, ailəsi və vətəni haqqında danışmalı, şəkil əsasında sadə cümlə qurmalıdır.
söz ehtiyatı
Uşaq əşyaların adlarını düzgün adlandırmalı, heyvan, bitki, meyvə-tərəvəz, peşə adları kimi ümumi anlayışları tanımalı, xüsusiyyət bildirən sözlərdən istifadə etməli (rəngləri adlandırmalı, ölçü və keyfiyyət bildirən sözləri bilməli), ətraf aləmdə baş verən hadisələri, təbiətdəki mövsümi dəyişiklikləri təsvir etməlidir.
hərf və səsləri anlama və tələffüz etmə
Uşaq səslərdən söz düzəltməli, hərfi formasına görə tanımalı (böyük və kiçik), danışıqda eşitdiyi səsi müvafiq hərflə əlaqələndirməli, sözləri aydın tələffüz etməlidir.
Qeyd edək ki, Komissiya üzvlərinin verdiyi ümumi ballar toplanılır və komissiya üzvlərinin sayına bölünərək yekun bal müəyyən edilir. Müsahibədən 12 və daha çox bal toplamış şagird müsahibədən müvəffəqiyyətlə keçmiş hesab olunur. Müsahibənin nəticəsi onun keçirildiyi tarixdən 5 iş günü müddətində elektron kabinetə göndərilir.
(Trend)
29-04-2026, 07:21
İqtisadiyyatın yeni “boss”u
Süni intellektin sürətlə inkişaf etdiyi bir dövrdə insan ilk dəfə olaraq özünə bənzər başqa bir insanla deyil, görünməz bir rəqiblə - alqoritmlərlə üz-üzə qalıb. Bu rəqib yorulmur, səhv etmir, maaş istəmir və ən əsası, getdikcə daha çox işi insanın əlindən alır. Avtomatlaşma artıq yalnız zavodları deyil, ofisləri, media sahəsini, hətta yaradıcılıq tələb edən peşələri belə əhatə edir.
Bir vaxtlar minlərlə insanın saatlarla gördüyü işlər indi bir neçə saniyəyə həll olunur. Bu dəyişiklik sadəcə texnoloji yenilənmə deyil - bu, “iş” anlayışının kökündən dəyişməsidir.
Əmək bazarında dəyər ölçüləri səssizcə yenidən yazılır. Əzələ gücü, mexaniki təcrübə, illərlə formalaşan rutin bacarıqlar artıq əvvəlki çəkisini itirir. Amma burada maraqlı bir ziddiyyət yaranır. Texnologiya insan əməyini ucuzlaşdırdıqca, insanın özünə məxsus xüsusiyyətləri bahalaşır. Empatiya, yaradıcılıq, hiss etmək və anlamaq qabiliyyəti - bunlar artıq sadəcə insani keyfiyyətlər deyil, bazarda nadir tapılan dəyərə çevrilir. Sanki
insan olmaq özü bir peşəyə çevrilir. Bugünkü reallıqda sual artıq belədir:
Gələcəkdə bir çox peşənin avtomatlaşması fonunda insan əməyi nadir bir lüksə çevrilə bilərmi? Maaş rəqibi artıq insanlar yox, alqoritmlər olduqda, insanın yaradıcılığı və emosional zəkası iqtisadiyyatın yeni əsas valyutasına çevrilə bilərmi?
Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi İqtisadiyyat İnstitutunun “İnklüziv sosial inkişaf” şöbəsinin müdiri, iqtisad elmləri doktoru, professor Rəsmiyyə Sabir deyib ki, gələcəkdə bir çox peşənin avtomatlaşması fonunda insan əməyi bəzi sahələrdə nadir bir lüksə çevrilə bilər: “Ümumilikdə, mövcud texnoloji proseslər əmək bazarında ciddi struktur dəyişikliklərinə səbəb olur. Bu dəyişikliklər bir tərəfdən yeni məşğulluq imkanları yaradır. Hesablamalara görə, 2027-ci ilə qədər dünyada təxminən 97 milyon yeni iş yerinin yaranacağı proqnozlaşdırılır. Digər tərəfdən isə, bu yeni iş yerləri işçi qüvvəsindən daha yüksək səviyyədə bilik və bacarıqlar tələb edir.Texnoloji transformasiyanın təsiri ilə əmək bazarında tələb və təklif arasında uyğunsuzluq dərinləşir. Belə ki, 2023-cü ildə işəgötürənlərin 77%-i ixtisaslı kadr tapmaqda çətinlik çəkmiş, işçi qüvvəsinin təxminən 50%-nin isə yenidən ixtisaslaşmaya ehtiyac duyduğu müəyyən edilmişdir.”
Ekspertin sözlərinə görə, avtomatlaşma və süni intellekt artıq rutin, təkrarlanan və qaydalara əsaslanan funksiyaları sürətlə öz üzərinə götürür: “Bu tendensiya davam etdikcə, bəzi sahələrdə insan əməyinə tələbat azalacaq. Daha real ssenari isə əmək bazarının ikiqütblü xarakter almasıdır: bir tərəfdə yüksək yaradıcılıq, strateji düşüncə və sosial bacarıqlar tələb edən peşələr, digər tərəfdə isə avtomatlaşdırılması çətin olan fiziki və xidmət yönümlü fəaliyyət sahələri. Bu kontekstdə “lüks” anlayışı bütün əmək növlərinə deyil, məhz yüksək ərdiləşmiş və nadir kompetensiyalara malik insan əməyinə aid edilə bilər.Yaradıcılıq və emosional zəkanın iqtisadiyyatın yeni “valyutası”na çevrilməsi məsələsinə gəldikdə isə, bu proses artıq qismən müşahidə olunur.
Alqoritmlər məlumatın emalı və optimallaşdırılması sahəsində insanlardan üstünolduqca, insanın fərqləndirici xüsusiyyətləri (estetik və orijinal yaradıcılıq, kontekst qurmaq bacarığı, qeyri-müəyyən şəraitdə çevik qərarvermə qabiliyyəti) daha çox iqtisadi dəyər qazanır. Bununla belə, süni intellektin artıq yaradıcılığın bəzi formalarını təqlid edə bilməsi göstərir ki, elementar yaradıcılıq kifayət etmir. Dəyər daha çox dərin, orijinal ideyalarda, fərdi təcrübəyə əsaslanan baxış bucağında və insanlarla birbaşa qarşılıqlı təsirdə (məsələn, liderlik, psixoloji dəstək, təhsil və s.) formalaşır.
Beləliklə, gələcəkdə iqtisadiyyatın “valyutası” yalnız yaradıcılıq və emosional zəka ilə məhdudlaşmayacaq, daha doğrusu, bu bacarıqların yüksək keyfiyyətli və fərqləndirici formaları ön plana çıxacaq. Nəticə etibarilə, rəqabət modeli “insan-insan” müstəvisindən “insan-alqoritm” müstəvisinə keçəcək, dəyər isə məhz insana xas olan xüsusiyyətlərin daha dərin və nadir təzahürləri üzərində qurulacaq”.
Çinarə Tarverdiyeva,
İlhamə Nurəhmədova,
BDU Jurnalistika fakültəsinin III kurs tələbələri
29-04-2026, 07:01
Süni intellektin yayılması:
Azərbaycanda iqtisadi
təsirlər və gözləntilər
Süni intellekt artıq yalnız texnologiya sahəsinin deyil, eyni zamanda iqtisadiyyatın gələcəyini müəyyən edən əsas amillərdən biri kimi qiymətləndirilir. Dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da bu texnologiyaya maraq sürətlə artır. Bununla yanaşı, onun əmək bazarına, biznes mühitinə və ümumi iqtisadi göstəricilərə təsiri ilə bağlı suallar aktuallığını qoruyur.
Mövzu ilə bağlı iqtisadi ekspert Elşən Bağırzadə mövcud vəziyyəti və gözləntiləri dəyərləndirib. Ekspertin sözlərinə görə, əsas məsələ texnologiyanın mövcudluğu deyil, ona uyğunlaşma səviyyəsidir:
“Süni intellekt Azərbaycanda ilk növbədə xidmət sektorunda- xüsusilə təhsil, səhiyyə, bank-maliyyə, dövlət xidmətləri, ticarət və media sahələrində dəyişikliklərə səbəb olacaq. Bu sahələrdə məlumatların emalı, analiz və qərarvermə proseslərinin çoxluğu süni intellektin tətbiqini sürətləndirir. Əmək bazarında kütləvi işsizliyin yaranması gözlənilmir. Əsas dəyişiklik iş yerlərinin yox olması deyil, onların mahiyyətinin transformasiyası olacaq. Rutin və təkrarlanan tapşırıqlar avtomatlaşdırılacaq, insanın analitik düşüncəsi, yaradıcılığı və qərarvermə bacarıqları isə daha çox ön plana çıxacaq. Gələcəkdə uğur qazananlar süni intellekti əvəz edən yox, onunla işləməyi bacaran insanlar olacaq”.
Azərbaycanda bizneslərin süni intellektdən istifadəsinə toxunan ekspert bildirib ki, maraq yüksək olsa da, tətbiq hələ geniş yayılmayıb: “Daha çox iri şirkətlər və maliyyə sektoru bu istiqamətdə addımlar atır, kiçik və orta biznesdə isə istifadə məhduddur. Bu, bir sıra amillərlə bağlıdır. İxtisaslı kadr çatışmazlığı, keyfiyyətli və sistemləşdirilmiş məlumat bazasının olmaması, idarəetmə səviyyəsində tərəddüdlər və texnoloji infrastrukturun qeyri-bərabər inkişafı. Bu, sadəcə texnologiyanın tətbiqi deyil, bütövlükdə biznes modelinin dəyişməsini tələb edir”.
Süni intellektin ÜDM artımına təsiri ilə bağlı danışan ekspert daha realist yanaşmanın vacibliyini qeyd edir: “Yaxın 1–2 ildə kəskin iqtisadi sıçrayış gözləmək düzgün deyil. Süni intellektin təsiri adətən dolayı olur və zaman tələb edir. Əvvəlcə şirkətlər texnologiyanı mənimsəyir, sonra məhsuldarlıq artır və bu artım tədricən makroiqtisadi göstəricilərə təsir edir. Bununla belə, süni intellektin qeyri-neft sektorunda məhsuldarlığın artırılması üçün yeni imkanlar yaratdığını və düzgün tətbiq olunduğu halda orta müddətdə ÜDM artımına müsbət təsir göstərə bilər. Süni intellekt sahəsinə investisiyaların cəlb edilməsi üçün əsas prioritet texnologiyanın sadəcə idxalı deyil, ekosistemin qurulmasıdır. İnvestorlar bazarla yanaşı, həmin bazarın hazırlıq səviyyəsini də qiymətləndirir. Bu baxımdan rəqəmsal infrastrukturun gücləndirilməsi, insan kapitalına — xüsusilə süni intellekt bacarıqlarına — investisiya qoyuluşu, məlumatların idarə olunmasının təkmilləşdirilməsi və aydın tənzimləyici mühitin formalaşdırılması vacib hesab olunur.
Bununla yanaşı, müsahibimiz süni intellektin yalnız startap səviyyəsində deyil, real sektor layihələri üzərindən inkişaf etdirilməsinin əhəmiyyətini vurğulayıb: “Səhiyyə, təhsil, logistika və kənd təsərrüfatı sahələrində konkret tətbiqlər investorlar üçün daha cəlbedicidir. Əsas məqsəd texnologiyanı yalnız idxal edən deyil, onu tətbiq edən və inkişaf etdirən ölkəyə çevrilməkdir”.
Fatimə Məmmədli,
Selcan Əhmədli,
BDU Jurnalistika fakültəsinin III kurs tələbələri
28-04-2026, 23:56
Bakı görüşü Azərbaycan Çexiya
münasibətlərində yeni imkanlar açır
İlham Əliyev 2026-cı il aprelin 27-də Andrey Babiş ilə Bakıda keçirdiyi görüşdən sonra mətbuata bəyanatla çıxış edib. Dövlət başçısı bildirib ki, bu görüş iki ölkə arasında artan siyasi dialoqun mühüm göstəricisidir və ilk görüş olmasına baxmayaraq, olduqca məhsuldar keçib. Onun sözlərinə görə, tərəflər arasında qarşılıqlı etimad və açıq dialoq mühiti mövcuddur ki, bu da əməkdaşlığın gələcək inkişafı üçün möhkəm zəmin yaradır. Görüş zamanı regional təhlükəsizlik, beynəlxalq əməkdaşlıq, eləcə də ikitərəfli münasibətlərin genişləndirilməsi istiqamətində fikir mübadiləsi aparılıb.
Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, Çexiya Baş nazirinin Azərbaycana səfəri və onu müşayiət edən geniş iş adamları heyəti iqtisadi əlaqələrin inkişafına əlavə təkan verəcək. O bildirib ki, keçiriləcək biznes forum çərçivəsində yeni tərəfdaşlıqların qurulması, investisiya imkanlarının müzakirəsi və mövcud layihələrin genişləndirilməsi üçün əlverişli şərait yaranacaq. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, hazırda iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 800 milyon ABŞ dollarını ötür və bu, son illər ərzində əhəmiyyətli artımın göstəricisidir. Bununla yanaşı, ticarət dövriyyəsinin strukturunda əsas payın enerji sektoruna məxsus olduğunu deyən Prezident, qeyri-neft sahələrində də əməkdaşlığın genişləndirilməsinin vacibliyini diqqətə çatdırıb. Bu məqsədlə sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat və yüksək texnologiyalar sahəsində konkret layihələrin həyata keçirilməsi perspektivləri müzakirə olunub.
Energetika sahəsinin Azərbaycan-Çexiya münasibətlərində əsas istiqamətlərdən biri olduğunu vurğulayan dövlət başçısı qeyd edib ki, Azərbaycan uzun illərdir Çexiya üçün etibarlı enerji tərəfdaşıdır. Azərbaycan neftinin Çexiyaya ixracı bu ölkənin enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. Prezident əlavə edib ki, Azərbaycanın enerji siyasəti şaxələndirilmiş ixrac marşrutlarına əsaslanır və ölkə dünya bazarlarında sabit və etibarlı təchizatçı kimi tanınır. Bu amil, o cümlədən Avropa İttifaqı tərəfindən də yüksək qiymətləndirilir.
Dövlət başçısı bildirib ki, hazırda Azərbaycan qazı 16 ölkəyə ixrac olunur və onlardan 10-u Avropa İttifaqının üzvüdür. Bu kontekstdə Azərbaycan regionun enerji xəritəsində mühüm rol oynayır və Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə verir. Prezident qeyd edib ki, Azərbaycan Çexiyaya qonşu olan ölkələrə də təbii qaz ixrac edir və bu, dolayısı ilə Çexiyanın enerji təminatına da müsbət təsir göstərir. Görüş zamanı tərəflər bu sahədə əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi, yeni enerji layihələrinin həyata keçirilməsi və uzunmüddətli tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi məsələlərini də müzakirə ediblər.
Prezident İlham Əliyev müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlığın da önəmli istiqamətlərdən biri olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan Çexiyadan müxtəlif hərbi təyinatlı məhsullar idxal edir və bu əməkdaşlıq uzun illərdir uğurla davam edir. Hazırda isə tərəflər birgə istehsal layihələrinin həyata keçirilməsi imkanlarını araşdırır. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, Azərbaycanın müdafiə sənayesinin inkişafı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biridir və bu sahədə qabaqcıl təcrübəyə malik ölkələrlə əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Çexiya ilə birgə layihələrin həyata keçirilməsi perspektivləri yüksək qiymətləndirilir.
Bəyanatda humanitar və digər sahələrdə əməkdaşlıq məsələlərinə də toxunulub. Təhsil, elm, mədəniyyət və turizm istiqamətlərində əlaqələrin genişləndirilməsi üçün böyük potensialın mövcud olduğu bildirilib. Həmçinin hökumətlərarası komissiyanın fəaliyyətinin aktivləşdirilməsi, növbəti iclasın yaxın vaxtlarda keçirilməsi və konkret nəticələrə yönəlmiş qərarların qəbul olunması ilə bağlı razılıq əldə edildiyi qeyd olunub.
Sonda Prezident İlham Əliyev vurğulayıb ki, bu səfər Azərbaycan ilə Çexiya arasında dostluq və tərəfdaşlıq münasibətlərinin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir. Onun sözlərinə görə, aparılan danışıqlar və əldə olunan razılaşmalar iki ölkə arasında əməkdaşlığın yeni mərhələyə yüksəlməsi üçün geniş imkanlar açır və qarşıdakı dövrdə bu münasibətlərin daha da inkişaf edəcəyinə əminlik yaradır.
Güləhməd Xəlilov
Abşeron RİH başçısının Masazır kənd inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəsi
28-04-2026, 20:51
Avarçəkənlərinin paradı olub- FOTO
İlk dəfə olaraq işğaldan azad edilmiş Ağdərə rayonundakı Sərsəng su anbarından start götürən “Prezident Kuboku 2026” beynəlxalq reqatasının bu gün Mingəçevir şəhərində rəsmi paradı baş tutub. Ümummilli lider Heydər Əliyevin 103-cü ildönümünə həsr edilən avarçəkmə və kanoe üzrə “Prezident Kuboku 2026” beynəlxalq reqatasının ikinci günündə 16 ölkənin- Azərbaycan, Çexiya, Gürcüstan, Almaniya, Yunanıstan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Litva, Moldova, Rumıniya, Serbiya, İsveç, Tacikistan, Türkiyə, Ukrayna və Özbəkistan komandalarının Heydər Əliyev prospektindən “Kür” Olimpiya Təlim və İdman Mərkəzinə qədər yürüşü olub. Xankəndi şəhərində, Ağdərə və Xocalı rayonlarında Bərpa, Tikinti və İdarəetmə Xidmətinin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsindən verilən xəbərə görə, beynəlxalq reqata aprelin 29-da Suqovuşanda davam edəcək. 30 aprel-1may tarixlərində Mingəçevir “Kür” Olimpiya Tədris-İdman Mərkəzində final yürüşləri keçiriləcək və qaliblər müəyyənləşəcək. Gənclər və İdman Nazirliyi ilə Azərbaycan Su İdman Növləri Federasiyasının birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən “Prezident Kuboku 2026” beynəlxalq avarçəkmə və kanoe reqatasına mayın 1-də yekun vurulacaq. Xatırladaq ki, yarışda 20-dək ölkədən 100-dən çox idmançı iştirak edir.
28-04-2026, 20:42
Nağdsız ödənişlər iqtisadi
artımı necə formalaşdırır? –
Müsahibə
Rəqəmsal transformasiya fonunda nağdsız ödəniş sistemlərinin genişlənməsi həm qlobal, həm də milli iqtisadiyyatlarda mühüm dəyişikliklərə səbəb olur. Bu prosesin iqtisadi artıma təsiri, üstünlükləri və mümkün riskləri ilə bağlı suallarımızı iqtisadçı ekspert e.ü.f.d Gündüz Camalzadə cavablandırır:
- Nağdsız ödəniş sisteminə keçidin iqtisadiyyata əsas təsirləri necə qiymətləndirilə bilər?
- Nağdsız ödəniş sistemləri qlobal maliyyə strukturunda köklü dəyişikliklərə səbəb olub. Tədqiqatlar göstərir ki, bu keçid yalnız rahatlıq təmin etmir, həm də iqtisadi artıma ciddi töhfə verir. Məsələn, Avropa İttifaqı ölkələri üzərində aparılan araşdırmalarda nağdsız ödəniş metodlarının (kart ödənişləri, elektron pul və s.) iqtisadiyyata təsirinin uzun müddətdə daha qabarıq nəzərə çarpdığını göstərir. Qısa müddətdə bu ödəniş növləri arasında qarşılıqlı əvəzetmə müşahidə olunsa da, uzun müddətdə ÜDM-ə mənfi təsiri olmayan, əksinə, iqtisadi fəallığı artıran bir dinamika formalaşır. İndoneziya nümunəsinə əsasən COVID-19 pandemiyası dövründə e-pul (e-money) vasitəsilə nağdsız ödənişlərin iqtisadi artıma təsirinin əhəmiyyətli dərəcədə artdığı sübut edilib. Bu o deməkdir ki, rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafında nağdsız ödəmə vasitələri xüsusilə böhran dövrlərində iqtisadi sabitliyin təminatçısına çevrilir.
- Nağdsız ödəniş vasitələrinin rəqəmsal iqtisadiyyata müsbət və mənfi tərəfləri nələrdir?
- Tədqiqatlar göstərir ki, nağdsız ödənişlər nağd pulun daşınması risklərini azaldır, bank xidmətlərinin xərclərini aşağı salır və korrupsiya ilə mübarizədə mühüm rol oynayır. Bundan əlavə, bu sistemlər maliyyə daxilolmalarının -financial inclusion artmasına şərait yaradır, yəni bank xidmətlərinə çıxışı məhdud olan əhali qrupları da iqtisadi dövriyyəyə cəlb olunur. Lakin mənfi tərəfləri də nəzərə almaq lazımdır. Əsas risk məlumat təhlükəsizliyi və kiberhücumlar ilə bağlıdır. Rəqəmsal sistemlərə keçid, texnoloji imkanlardan məhrum və ya rəqəmsal savadı aşağı olan əhali qruplarının iqtisadi fəallıqdan kənarlaşmasına səbəb ola bilər. Bu, “rəqəmsal bölünmə” adlanan vəziyyəti dərinləşdirərək, sosial bərabərsizliyi artırmaq potensialına malik risk faktorudur.
- İstifadəçilərin bu sistemləri qəbul etməsində hansı amillər daha çox rol oynayır?
- Burada maraqlı bir nüans var. Bir qrup tələbələr ilə aparılan tədqiqatlar göstərir ki, “Sosial Təsir” və ya “Asanlaşdırıcı Şərtlər” kimi amillər bəzən texnalogiyanın qəbulunda həlledici rol oynamır. Əsas həlledici amillər “Gözlənilən Performans” və “Texnologiya Təhlükəsizliyi” hesab olunur.
Yəni insanlar bu sistemləri yalnız rahat və təhlükəsiz hesab etdikləri təqdirdə qəbul edirlər. Digər tərəfdən, istehlakçı davranışlarına təsir edən “etibar” amili də kritik əhəmiyyət kəsb edir. Onlayn alış-verişdə etibarın formalaşması, nağdsız həyata keçirilən rəqəmsal iqtisadiyyatın uğurunun açarıdır.
- Azərbaycanda rəqəmsal və alternativ ödəniş alətlərinin inkişafını necə qiymətləndirirsiniz?
- Azərbaycanda qlobal tendensiyalara uyğun olaraq, “Rəqəmsal Ödəniş Ekosistemi”nin formalaşması istiqamətində qətiyyətli addımlar atılır. Hindistan kimi inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlar üzərində aparılan tədqiqatlar göstərir ki, kiçik pərakəndə satış mağazalarından tutmuş böyük ticarət platformalarına qədər geniş spektrdə rəqəmsal ödənişlərin tətbiqi mümkündür. Azərbaycanda da son illərdə “pərakəndə satış nöqtələri”nin (POS) sayının artması, mobil tətbiqetmələrin və QR-kod vasitəsilə ödənişlərin geniş yayılması bu istiqamətdə irəliləyişin bariz nümunəsidir. Lakin Azərbaycan üçün əsas çağırış, “təhlükəsizlik” və “etibar” amillərinin maksimum təmin edilməsidir. İndoneziya təcrübəsindən göründüyü kimi, nağdsız ödənişlərin ÜDM-ə təsiri pandemiya şəraitində daha da artıb. Azərbaycanda da pandemiya sonrası dövrdə vətəndaşların rəqəmsal ödənişlərə marağı artıb. Gələcəkdə hökumətin nağdsız ödənişləri daha da təşviq etməklə yanaşı, kiber-təhlükəsizlik infrastrukturunu gücləndirməsi və rəqəmsal savadın artırılması istiqamətində addımlar atması, iqtisadiyyatın şəffaflığı və effektivliyi üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.
- Yekun olaraq, Azərbaycan üçün hansı tövsiyələri vermək olar?
- Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün nağdsız ödənişlər, pul dövriyyəsinin sürətlənməsi və vergi bazasının genişləndirilməsi baxımından böyük fürsətdir. Lakin bu keçid təkcə texnoloji infrastrukturun yaradılması ilə məhdudlaşmamalıdır. Təhlükəsizliyin gücləndirilməsi və cəmiyyətin bütün təbəqələrinin bu sistemlərə inteqrasiyası vacibdir. Qlobal təcrübə, o cümlədən Nigeriya və Hindistan nümunələri göstərir ki, doğru tənzimləmə və təhlükəsizlik tədbirləri görüldükdə, nağdsız ödəniş alətləri rəqəmsal iqtisadiyyatda korrupsiyanın azalmasına və iqtisadi artıma mühüm töhfə verir.
Qəmər Qurbanova,
Aysun Hüseynova,
BDU Jurnalistika fakültəsinin tələbələri
28-04-2026, 20:32
Rəqəmsal pullar ənənəvi nağd pulu
əvəz edə bilər?
İnternet dövrünün yaranması ilə gündəlik həyatımızda istifadə etdiyimiz hər şey rəqəmsallaşıb və ya rəqəmsallaşmağa doğru yönəlib. Rəqəmsallaşan amillərdən biri də pul, valyutadır. Rəqəmsal pul, rəqəmsal valyuta- əsasən rəqəmsal kompüter sistemlərində, xüsusən də internet üzərindən idarə olunan, saxlanılan və ya dəyişdirilən hər hansı valyuta, pul və ya pula bənzər aktivdir.
Rəqəmsal valyuta növlərinə kriptovalyuta, virtual valyuta və mərkəzi bank rəqəmsal valyutası daxildir. Günümüzdə rəqəmsal valyutalardan (kriptovalyutalar, stabilkoinlər və mərkəzi bank rəqəmsal valyutaları - CBDC) istifadə həm qlobal miqyasda, həm də Azərbaycanda sürətlə artmaqdadır. Azərbaycan Mərkəzi Bankının 2025-ci il üzrə statistikasına görə, milli ödəniş sistemində əməliyyatların sayı və həcmi rekord həddə çatıb.
Qlobal statistikaya əsasən 2024-cü ilin sonuna olan məlumatlara görə, dünyada kriptovalyuta sahiblərinin sayı 560 milyonu keçib. Bu, əhalinin təxminən 7%-ni təşkil edir.
Bəs rəqəmsal pulun ənənəvi pulu əvəz edəcəyi gözlənilirmi?
Günümüzdə hələ də üstünlük ənənəvi valyutayadır. Rəqəmsal valyutaya keçid edilməsi üçün əlbəttə ilk olaraq əhalinin buna hazır olması və məlumatlı olması lazımdır. Bu da qısa zamanda hazır olacaq bir vəziyyət deyil. Həmçinin rəqəmsal valyutanın bir sıra təhlükəli və mənfi cəhətləri də var.
Rəqəmsal valyuta dedikdə ağla gələn əsas təhlükə kibertəhlükəsizlik riskləridir. Rəqəmsal pul kisələrinin oğurlanması, birjaların sındırılması və ya şəxsi açarların itirilməsi vəsaitlərin tamamilə itməsinə səbəb ola bilər. 2024 və 2025-ci illərə dair qlobal statistik nümunələr bu təhlükənin miqyasını aydın göstərir. FBI-ın 2025-ci il hesabatına görə, kriptovalyuta ilə bağlı fırıldaqçılıq itkiləri rekord həddə -11,36 milyard dollara çatıb. Bu, 2024-cü illə müqayisədə 22% artım deməkdir.
Beynəlxalq pul köçürmələri ənənəvi bank sistemlərində uzun vaxt tələb etdiyi halda, rəqəmsal valyutalarla bu proses dəqiqələr ərzində baş tutur. Buna baxmayaraq mənfi cəhətlərindən biri də kriptovalyutaların qiymətinin çox qısa müddətdə kəskin arta və ya azala bilməsidir. Bu, investorlar üçün böyük risk yaradır. Bir çox ölkədə hələ də rəqəmsal valyutalarla bağlı tam hüquqi baza yoxdur. Bu da istifadəçiləri dələduzluq hallarında müdafiəsiz qoyur. Məsələn, Azərbaycanda rəqəmsal aktivlərin alqı-satqısından əldə edilən gəlir fiziki şəxslərin gəlir vergisinə cəlb olunsa da, bu sahədə spesifik bir qanun ("Kriptoaktivlər haqqında qanun") hələ mövcud deyil. Bu qeyri-müəyyənlik həm böyük investorların bazara girməsinə mane olur, həm də sıravi vətəndaşları riskə atır.
Ümumiləşdirsək deyə bilərik ki, rəqəmsal pulun yaxın gələcəkdə ənənəvi nağd və bank pullarını tamamilə əvəz etməsi ehtimalı şox aşağıdır. Əsas səbəblər isə ilkin olaraq psixoloji amil və “nəsil fərqi” olması, texniki infrastruktur çatışmazlığdır.
Fatimə Aslanova,
Aləmzər İbrahimova
BDU Jurnalistika fakültəsinin tələbələri
28-04-2026, 20:22
Prezident Fərman imzaladı
Qrant müsabiqələrinin keçirilməsi qaydası üç ay müddətində təsdiq ediləcək.
Prezident İlham Əliyev “Mədəniyyət haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 10 aprel tarixli 384-VIIQD nömrəli Qanununun tətbiqi və bununla əlaqədar Azərbaycan Respublikası Prezidentinin bəzi fərmanlarında dəyişiklik edilməsi haqqında fərman imzalayıb.
Fərmanın mətnini təqdim edirik:
1. Müəyyən edilsin ki:
1.1. “Mədəniyyət haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 45.4-cü maddəsinin ikinci cümləsində nəzərdə tutulmuş müvafiq icra hakimiyyəti orqanının səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikasının Prezidenti həyata keçirir;
1.2. Həmin Qanunun 45.4-cü maddəsinin ikinci cümləsində “orqan (qurum)” dedikdə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti nəzərdə tutulur.
2. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti:
2.1. “Mədəniyyət haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 45.4-cü maddəsinin ikinci cümləsinə uyğun olaraq, mədəniyyət sahəsində layihələrin qrant maliyyələşdirilməsi üzrə müsabiqələrin keçirilməsi qaydasını üç ay müddətində təsdiq edib Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat versin;
2.2. “Mədəniyyət haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 10 aprel tarixli 384-VIIQD nömrəli Qanunundan irəli gələn digər məsələləri həll etsin.
3. “Mədəniyyət haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2012-ci il 21 dekabr tarixli 506-IVQ nömrəli Qanununun tətbiqi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2013-cü il 15 fevral tarixli 828 nömrəli Fərmanının (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2013, № 2, maddə 122 (Cild I); 2026, № 1, maddə 41) 2-ci hissəsində aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:
3.1. 2.1-ci bəndə “45.1-ci maddələrində” sözlərindən sonra “, 45.4-cü maddəsinin ikinci cümləsində” sözləri əlavə edilsin;
3.2. 2.2-1-ci bəndə “maddəsində” sözündən sonra “və 45.4-cü maddəsinin ikinci cümləsində” sözləri əlavə edilsin.
4. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 6 iyun tarixli 119 nömrəli Fərmanı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2018, № 6, maddə 1209 (Cild I); 2024, № 5 (I kitab), maddə 529; 2025, № 7, maddə 662; 2026, № 1, maddə 41; Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2026-cı il 27 fevral tarixli 609 nömrəli Fərmanı) ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi haqqında Əsasnamə”nin 3.1.14-cü yarımbəndində “mədəniyyət sənayesinin” sözləri “mədəni və yaradıcı sənayenin” sözləri ilə əvəz edilsin.
Sorğu
Saytımızda hansı mövzulara daha çox yer verilməsini istəyirsiniz?
Son buraxılışımız
Facebook səhifəmiz
Reklam
Hava
Valyuta
Reklam
Sayğac
Ən çox baxılanlar
Köşə
Xəbər lenti
Foto
Zəngilanın dirçəliş
və qayıdış dövrü
Azərbaycan tarixinin ən şanlı səhifəsi olan Vətən müharibəsi bizə təkcə torpaqlarımızı deyil, ləyaqətimizi, qürurumuzu qaytardı. Həmin qürurun ən parlaq ünvanlarından biri də Zəngilandır. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlanan Zəfər yürüşü zamanı şərqdən, Cəbrayıl istiqamətindən düşmənə vurulan sarsıdıcı zərbələr nəticəsində Azərbaycan Ordusu 30-dan çox yaşayış məntəqəsini azad edərək Zəngilanın inzibati hüdudlarına çatdı. Oktyabrın 18-də rayonun tam azad edilməsi uğrunda genişmiqyaslı əməliyyata start verildi və cəmi iki gün sonra, oktyabrın 20-də Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyev xalqa müraciətində Havalı, Zərnəli, Məmmədbəyli, Həkəri, Şərifan, Birinci Muğanlı kəndlərinin və Zəngilan şəhərinin işğaldan azad edildiyini elan etdi. Beləliklə, Zəngilan döyüşləri nəticəsində 1 şəhər, 4 qəsəbə və 49 kənd düşmən tapdağından xilas edildi və bununla da 132 kilometrlik Azərbaycan-İran dövlət sərhədi tam bərpa olundu. İşğalın bitməsindən dərhal sonra sərhəd boyunca zəruri istehkam və mühafizə işlərinə başlanıldı.
Qərbi zəngəzurlular Zəngilan şəhidliyində
Bu tarixi qələbənin əbədiləşdirilməsi üçün 2020-ci il noyabrın 26-da “Zəngilanın azad olunmasına görə” medalı təsis edildi və 6974 hərbi qulluqçumuz bu medalla təltif olundu. Prezidentin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə isə 20 oktyabr tarixi Zəngilan şəhəri günü kimi rəsmiləşdirildi. Zəngilanın azad olunması Böyük Qayıdışın başlanğıcı oldu. Bu gün dövlətin ən böyük hədəfi həmin torpaqları yenidən həyatla doldurmaqdır. 2026-cı il 1 oktyabr tarixinə olan məlumata görə, Zəngilan şəhərində 84 ailə, yəni 339 nəfər, Ağalı kəndində 234 ailə, yəni 1017 nəfər, Məmmədbəyli kəndində isə 179 ailə, yəni 903 nəfər öz doğma ocağına qayıdıb. Köçürülən ailələr peşə və bacarıqlarına uyğun olaraq müxtəlif dövlət qurumlarında, tikinti şirkətlərində, tikiş fabrikində və digər sahələrdə işlə təmin edilirlər.Bu qayıdışın dünyaya nümunə olan simvolu isə Ağalı kəndidir. Ağalı təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın ən müasir kəndlərindən biri hesab olunur. Burada “ağıllı kənd” konsepsiyası tam şəkildə tətbiq edilib. Dayanıqlı inkişafın təmin olunması üçün sosial-iqtisadi xidmətlər ən yüksək texnologiyalarla qurulub. Kəndin enerji təminatı ekoloji cəhətdən tam təmizdir, Həkəri çayı üzərində 3 turbindən ibarət Arximed tipli su elektrik stansiyası və gücü 325 kilovat olan günəş panelləri quraşdırılıb. Evlərdə istilik xərclərini azaltmaq üçün kombinə edilmiş sistemlər, mətbəx sobası və yüksək səmərəli elektrod boilerlər var. Suyun isidilməsi üçün günəş kollektorlarından, çirkab suların təmizlənməsi üçün bioloji təmizləmə qurğularından istifadə olunur.
Kənddə GPON texnologiyası ilə yüksək sürətli internet, İP TV, video müşahidə kameraları, ağıllı işıq dirəkləri və avtomatik hava müşahidə stansiyaları var. Əhalinin rahatlığı üçün Tele-səhiyyə, E-təhsil və digər elektron xidmətlər, ASAN, DOST, məktəb, bağça, tibb məntəqəsi, kiçik və orta biznesə dəstək mərkəzləri fəaliyyət göstərir. Ümumi sahəsi 2 hektardan çox olan park salınıb. Bütün bunlar onu göstərir ki, Ağalı kəndi sadəcə yaşayış məntəqəsi deyil, gələcəyin kənd modelidir. Nazirlər Kabinetinin 30 oktyabr 2023-cü ildə təsdiq etdiyi Baş Plana əsasən şəhərin 2040-cı ilədək inkişafı üçün böyük vəsait ayrılıb. 2022-ci ildə təməli qoyulan 104 mənzilli ilk yaşayış kompleksinin açılışı 2026-cı ildə olub. Kompleksin ərazisi 2 hektardan artıqdır və burada 12 bina, o cümlədən 4 ədəd üçmərtəbəli 60 mənzilli və 8 ədəd ikimərtəbəli 44 mənzilli evlər tikilib.
Azad Zəngilanın qonaqları
Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanı bu bölgənin inkişafı üçün mühüm faktora çevrilib. Zəngəzur dəhlizinin hava infrastrukturu ilə gücləndirilməsi baxımından hava limanı strateji əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda Horadiz-Zəngilan-Ağbənd dəmir yolunun inşası da böyük strateji əhəmiyyətə malikdir. Bu yol azad edilmiş torpaqlara həm vətəndaşların qayıdışı, həm də yüklərin daşınması üçün tarixi imkan yaradır. Artıq yolun birinci mərhələsi üzrə böyük hissə tamamlanıb və Araz İqtisadi Zonası Sənaye Parkına yüklər daşınır. Horadiz-Cəbrayıl-Zəngilan-Ağbənd avtomobil yolunun uzunluğu 126,3 kilometrdir, illik buraxılış qabiliyyəti 15 milyon tondur və layihənin 2026-cı ilin ikinci yarısında yekunlaşdırılması nəzərdə tutulur. İşğal dövründə tövlə kimi istifadə olunan XIX əsrə aid Zəngilan şəhər məscidi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa olunub. Bərpa-tikinti işləri çərçivəsində tarixi məscid konservasiya edilib və onun yanında düzbucaqlı planlı, iki minarəli yeni məscid inşa edilib. Yeni məsciddə 220 və 100 nəfərlik ibadət zalları yaradılıb. Rayonun gələcəyi üçün turizm və kənd təsərrüfatı da unudulmayıb. 2024-cü il mayın 18-də Ağalı kəndində, Həkəri çayı vasitəsilə yaradılmış süni gölün sahilində “Ağalı” hoteli açılıb. Zəngilan İstirahət Kompleksində 111 nömrəli hotelin təməli 2023-cü il mayın 4-də qoyulub. 2026-cı il mayın 10-da isə “Zəngilan City Park Hotel”in təməli qoyulub. Kənd təsərrüfatı sahəsində isə “Dost Aqropark” layihəsi həyata keçirilir. Azərbaycan və Türkiyə şirkətlərinin birgə layihəsi olan bu kompleks tam başa çatdıqda 500 nəfəri işlə təmin edəcək və 100 milyon dollar sərmayə qoyulacaq. Layihənin birinci mərhələsində 5200 kvadratmetr qapalı, 113 min kvadratmetr açıq tipli heyvandarlıq kompleksləri, sosial obyektlər, kafe, kinoteatr tikilib.
Beləliklə, Zəngilan bu gün sadəcə işğaldan azad edilmiş bir rayon deyil, Azərbaycan dövlətinin qüdrətinin, iradəsinin və gələcəyə olan inamının canlı rəmzidir. Burada hər daş, hər tikilən ev, hər qayıdan ailə 30 illik həsrətin sonu və Böyük Qayıdışın əbədi başlanğıcıdır.
Mahnur Hüseynova
Xırdalan şəhər 8 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru
Video
"Vətən Qəhrəmanları" Şəhid İlyas Nəsirov
All rights reserved ©2012 Butov.az
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!