5-08-2026, 17:15
ANA DİLİMİZ –
MİLLİ KİMLİYİMİZDİR
Şəki şəhərindəki Ü.Hacbəyli adına şəhər Folklor Evində Şəki MKS-nin 13 nömrəli kitabxana filialı ilə birlikdə Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü ilə əlaqədar “Mənim ana dilim, mənim kimliyim” adlı ədəbi-bədii tədbir keçirilib. Hər il ənənəvi olaraq keçirilən Ana dili günlərində olduğu kimi, bu dəfəki mərasimdə də dilimizin özəlliyi, millətin və dövlətin mövcudluğundakı müstəsna yer və əhəmiyyəti barədə geniş diskussiya aparıldı. Çıxış edən ziyalıların hər biri dilimizin qorunması və inkişafı ilə bağlı maraqlı fikir və mülahizələr söylədilər.
Tədbirin aparıcısı – M.F.Axundzadə adına Şəki Şəhər Mədəniyyət Mərkəzinin aparıcı metodisti, tanınmış bədii qiraətçi Nazilə xanım Qaffarova mərasimi açdı, iştirakçıları ana dili ilə bağlı şeir parçası ilə salamladıqdan sonra, Azərbaycan torpaqlarının işğaldan azad olunması zamanı canlarından keçmiş şəhidlərimizin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi. Daha sonra unudulmaz Xalq şairimiz Bəxtiyar Vahabzadənin “Ana dilim” şeirinin şairinin öz dilindən səsləndiyi video-çarx nümayiş etdirildi.
N.Qaffarova sözü Şəkinin şair-alim qızı, Bakıda yaşasa da, doğma yurdunda keçirilən bu cür tədbirlərdə böyük məmnuniyyətlə iştirak və çıxış edən AMEA N.Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, dosent Qiymət xanım Məhərrəmliyə verdi. Qiymət xanım çıxışını əsasən doğma dilimizdə yaranan folklorumuz, klassik və müasir ədəbiyyatımız, eyni zamanda dilimizin qorunub-saxlanması və inkişafının milli-mənəvi dəyərlər sistemimizdəki əhəmiyyətli rolu üzərində qurdu. Şair-alim çıxışını “Vətən nədir” adlı şeiri ilə yekunlaşdırdı. Şəki ədəbi mühitinin istedadlı nümayəndələrindən Zaur İlhamoğlu, Gülarə İnci, Əfsanə Rəvan, qiraətçi Aylin Raminqızı da öz çıxışlarında maraqlı fikirlər irəli sürdülər, bir-birindən gözəl şeirlər səsləndirildi.
Ü.Hacıbəyli adına şəhər Folklor Evinin metodisti, sevilən müğənni İdris İdrisovun ifa etdiyi şən-şux mahnı – “Şirin dil” Ana Dilimizin necə sevilən bir dil olduğunun əyani sübutuna çevrildi.
Şəki şəhər MKS-nin 13 nömrəli kitabxana filialının müdiri Gövhər Bəkirova da çıxış edərək, tədbirin keçirilməsindən məqsəd və dilimizin sevilməsi, inkişaf etdirilməsi istiqamətində görülmüş və görülməkdə olan işlərdən danışdı. Tədbir iştirakçılarına, qonaqlara və aparıcıya minnətdarlığını bildirdi. Sonda xatirə şəkilləri çəkdirildi.
Şəfəq Məhərrəmli,
ŞƏKİ.
1-08-2026, 14:19
Azərbaycan–Qırğızıstan
münasibətlərində
yeni mərhələ başlayır
Prezident İlham Əliyevin iyulun 31-də Qırğızıstana dövlət səfəri Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilir. Səfər çərçivəsində keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, imzalanan sənədlər və əldə olunan razılaşmalar iki dost və qardaş ölkə arasında əməkdaşlığın artıq strateji tərəfdaşlıqdan müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiyini bir daha nümayiş etdirdi.
Dövlət başçıları arasında keçirilən görüşdən sonra mətbuata bəyanatla çıxış edən Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, müttəfiqlik münasibətləri böyük məsuliyyət tələb edir və Azərbaycan bu məsuliyyəti bölüşməyə tam hazırdır. Prezident qeyd etdi ki, bundan sonra da iki ölkə beynəlxalq təşkilatlarda qarşılıqlı dəstəyi davam etdirəcək, iqtisadi-ticari əlaqələrin genişləndirilməsi və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi istiqamətində birgə fəaliyyət göstərəcək.
Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, səfər zamanı imzalanan sənədlər paketi əməkdaşlığın geniş istiqamətlərini əhatə edir və əldə olunan razılaşmalar Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında əlaqələrin daha da dərinləşməsinə yeni imkanlar yaradacaq.
Səfərin iqtisadi nəticələri də xüsusi diqqət çəkir. Tərəflər Azərbaycan - Qırğız İnvestisiya Fondunun nizamnamə kapitalının iki dəfə artırılaraq 200 milyon dollara çatdırılması barədə razılığa gəliblər. Bu qərar Fond vasitəsilə həyata keçirilən layihələrin miqyasını genişləndirəcək, yeni istehsal müəssisələrinin yaradılmasına, məşğulluğun artırılmasına və qarşılıqlı investisiyaların həcminin yüksəlməsinə əlavə stimul verəcək.
Səfər çərçivəsində İssık-Kul gölünün sahilində inşa olunan beşulduzlu "Baku Resort & Spa" hotelinin açılışı da baş tutdu. Azərbaycan dövlətinin maliyyə dəstəyi ilə tikilən və "Bakı" adını daşıyan bu layihə iki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlığın uğurlu nümunələrindən biri olmaqla yanaşı, turizm sahəsində tərəfdaşlığın da yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında humanitar əməkdaşlığın münasibətlərin ayrılmaz hissəsi olduğunu vurğuladı. Dövlət başçısı Qırğızıstanın Qarabağın bərpasına verdiyi dəstəyi yüksək qiymətləndirərək Ağdam rayonunda inşa edilən və "Manas" adını daşıyan məktəbi qardaşlıq münasibətlərinin parlaq rəmzlərindən biri adlandırdı. Onun sözlərinə görə, bu layihə Qırğız xalqının işğaldan azad olunmuş ərazilərin bərpasına verdiyi mühüm töhfəni əks etdirir.
Prezident İlham Əliyev xalqlarımızı ortaq tarix, mədəniyyət və mənəvi dəyərlərin birləşdirdiyini diqqətə çatdıraraq Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin və adını daşıyan parkın yaradılmasını, Bişkekdə isə Qırğızıstan-Azərbaycan Dostluq Parkının salınmasını dostluğun və qarşılıqlı hörmətin rəmzi kimi qiymətləndirdi. Həmçinin qarşılıqlı Mədəniyyət Günlərinin keçirilməsi və humanitar əlaqələrin genişlənməsi iki ölkə xalqlarını daha da yaxınlaşdıran mühüm amillərdən biri kimi dəyərləndirildi.
Dövlət başçısı çıxışında Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığının genişləndiyini də vurğulayaraq, ölkəmizin Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşünə tamhüquqlu üzv kimi qəbul olunmasına görə Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarova və digər Mərkəzi Asiya liderlərinə təşəkkürünü ifadə etdi.
Səfər çərçivəsində iki ölkə arasında münasibətlərin yüksək səviyyəsinin daha bir göstəricisi kimi qarşılıqlı ali dövlət təltifləri təqdim olundu. Prezident İlham Əliyev Qırğız Respublikasının ən ali mükafatlarından olan I dərəcəli "Manas" ordeni ilə təltif edildi. Eyni zamanda Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarov Azərbaycanın ali dövlət mükafatı – "Heydər Əliyev" ordeninə layiq görüldü. Bu addım Azərbaycan–Qırğızıstan dostluğunun və strateji tərəfdaşlığının yüksək səviyyəsinin rəmzi kimi qiymətləndirilir.
Səfərin mühüm siyasi nəticələrindən biri də Çolpon-Ata Bəyannaməsinin qəbul edilməsi oldu. Bəyannamə Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əməkdaşlığın yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu təsdiqləyərək siyasi dialoq, iqtisadi inteqrasiya, enerji, nəqliyyat, logistika və humanitar əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi üçün yeni perspektivlər açır.
İmzalanan sənədlər, qəbul edilən qərarlar, qarşılıqlı etimad və ortaq strateji baxış iki qardaş ölkənin gələcək əməkdaşlığının daha da möhkəmlənəcəyinə və Türk dünyasında birliyin güclənməsinə mühüm töhfə verəcəyinə əminlik yaradır.
Vüqar Bəşirov
Abşeron RİH başçısının Aşağı Güzdək qəsəbə İƏD üzrə nümayəndəsi
1-08-2026, 14:09
Yeganə Qəhrəmanova
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
Ruhumuzun manifesti
(Rəqəmsal əsrin keşikçisi: qloballaşma və süni intellekt dövründə Azərbaycan dilinin qorunması)
XXI əsr bəşəriyyətə bənzəri görülməmiş sürət, texnoloji inqilablar və dərin geosiyasi-mədəni transformasiyalar bəxş etmişdir. Qloballaşma prosesi sərhədləri silərək dünyanı vahid informasiya məkanına çevirdiyi halda, süni intellektin gündəlik həyatımıza daxil olması insan fəaliyyətinin bütün sahələrini kökündən dəyişdirir. Bu qlobal inteqrasiya dalğası elm, təhsil və iqtisadiyyat üçün yeni imkanlar açmaqla yanaşı, hər bir xalqın milli kimliyinin və varlığının təməl daşı olan ana dilinin qorunması məsələsini həyati bir zərurət kimi ön plana çıxarır. Azərbaycan dili də bu qlobal axında öz tarixi saflığını, zənginliyini və ifadə imkanlarını qoruyub saxlamaqla yanaşı, rəqəmsal dünyanın tələblərinə uyğunlaşmaq kimi çətin, lakin şərəfli bir sınaq qarşısındadır.
“Qloballaşma burulğanında Ana dili: mədəni inteqrasiya, yoxsa assimilyasiya təhlükəsi?” sualına cavab axtarmağa çalışsaq, görərik ki, qloballaşma mahiyyət etibarilə mədəniyyətlərin yaxınlaşması, informasiya mübadiləsinin sürətlənməsi və dünya miqyasında iqtisadi əlaqələrin dərinləşməsidir. Lakin bu proses birtərəfli xarakter daşıdıqda və qeyri-bərabər güc mərkəzlərinin təsiri altına düşdükdə mədəni birtərəfliliyə – mədəniyyətlərin unifikasiyasına və kiçik dillərin sıxışdırılmasına səbəb olur. Dünyada mövcud olan minlərlə dildən yalnız bir neçəsinin (əsasən ingilis dilinin) qlobal ünsiyyət vasitəsinə çevrilməsi digər dillərin funksional dairəsini daraltmaq təhlükəsini yaradır.
Azərbaycan dili zəngin tarixi keçmişə, dərin köklərə və mükəmməl qrammatik quruluşa malikdir. Müstəqillik illərində dilimiz dövlət dili kimi öz hüquqi statusunu bərpa etmiş, bütün sahələrdə işlənmə arealını genişləndirmişdir. Lakin açıq informasiya cəmiyyətində xarici dillərin, xüsusilə də ingilis dilinin təsiri qaçılmazdır. Burada əsas problem xarici dillərin öyrənilməsi deyil, ana dilinin daxili imkanlarına etinasızlıq göstərilməsi, lüğət tərkibinin əsassız və gərəksiz alınma sözlərlə (barbarizmlərlə) zədələnməsidir.
Gündəlik nitqdə, reklam lövhələrində, kütləvi informasiya vasitələrində və xüsusilə internet məkanında ana dilinin qrammatik normalarının pozulması, üslub səhvləri milli düşüncə tərzinin də tədricən eroziyaya uğramasına gətirib çıxarır. Dil sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil; o, xalqın təfəkkür tərzinin, milli psixologiyasının, tarixinin və mənəviyyatının güzgüsüdür. Dilini itirən xalq öz tarixi yaddaşını və milli suverenliyini də itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalır. Ona görə də dilimizin milli təməlini qorumaq, onun onurğa sütununu sabit saxlamaq üçün uşaq, yeniyetmə və gənclərimizdə ana dilimizə sevgi oyatmalı, orta təhsilin ana dilində olmasına xüsusi önəm verməliyik. Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, gənclərimiz dünya dillərini mümkün qədər öyrənməli, lakin, ilk növbədə, öz ana dilini mükəmməl bilməli, onu sevməyi və qorumağı özünə borc bilməlidir ki, dilimiz gələcək nəsillərə öz milli saflığını qoruyaraq ötürülə bilsin.
Süni intellekt dövründə dil: yeni çağırışlar və rəqəmsal bərabərsizlik
Müasir dövrün baş verən ən böyük texnoloji inqilabı süni intellekt və böyük dil modellərinin intişarıdır. Bu gün ChatGPT, Claude, Gemini kimi süni intellekt sistemləri bəşəriyyətin intellektual fəaliyyətinin ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdir. Lakin bu texnoloji mütərəqqi prosesin arxasında mühüm bir dil problemi dayanır: rəqəmsal bərabərsizlik və dil ədalətsizliyi.
Dünyadakı minlərlə dildən yalnız bir neçəsi (başda ingilis dili olmaqla çincə, ispança, fransızca kimi güclü dillər) süni intellekt sistemləri tərəfindən mükəmməl səviyyədə dəstəklənir. Azərbaycan dili də daxil olmaqla bir çox dillər isə "az resurslu dillər" (low-resource languages) kateqoriyasına daxildir. Bu o deməkdir ki, qlobal texnologiya nəhənglərinin yaratdığı süni intellekt modellərində Azərbaycan dilinin korpusu, leksik bazası, frazeoloji fondu və mədəni konteksti kifayət qədər təmsil olunmur ki, nəticədə aşağıdakı neqativ hallar ortaya çıxır:
• Süni intellekt vasitəsilə həyata keçirilən tərcümələrdə kobud semantik səhvlərə, mexaniki kalkalara və milli təfəkkürə yad ifadə tərzlərinə yol verilir.
• Rəqəmsal mühitdə Azərbaycan dilində keyfiyyətli kontentin (elmi məqalələr, texniki sənədlər, proqramlaşdırma resursları) az olması gənc nəslin informasiya əldə edərkən məcburiyyətdən digər dillərə üz tutmasına səbəb olur.
• Səsli köməkçilər, avtomatlaşdırılmış mətn tanıma və sintez sistemləri Azərbaycan dilinin fonetik xüsusiyyətlərini hələ də tam dəqiqliklə emal edə bilmir.
Əgər bu sahədə vaxtında və sistemli addımlar atılmasa, Azərbaycan dili gələcəyin rəqəmsal iqtisadiyyatından və süni intellekt ekosistemindən təcrid olunmaq təhlükəsi ilə qarşılaşacaq. Ona görə də Ana dilinin qorunmasında dövlət siyasəti və cəmiyyətin məsuliyyəti eyni dərəcədə əhəmiyyətə malikdir.
Azərbaycan dilinin qorunması, inkişaf etdirilməsi və qlobal rəqabətədavamlılığının təmin edilməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biridir. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin ana dilimizin hüquqi statusunun möhkəmləndirilməsi, onun rəsmi dövlət dili kimi tətbiqi sahəsində imzaladığı tarixi fərmanlar və sərəncamlar bu siyasətin təməlini qoymuşdur. Bu gün də Prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamlar, dövlət proqramları ana dilimizin saflığının qorunmasına, lüğət tərkibinin zənginləşdirilməsinə və rəqəmsal mühitdə mövqelərinin gücləndirilməsinə xidmət edir. Lakin dilin qorunması təkcə inzibati qərarlarla və ya qanunvericiliklə həll oluna bilməz. Burada cəmiyyətin hər bir üzvünün – ziyalıların, müəllimlərin, jurnalistlərin, yazıçıların və xüsusilə də gənclərin daxili mədəniyyəti və məsuliyyəti əsas rol oynayır.
• KİV və Sosial Media: Televiziya kanalları, xəbər portalı və sosial media platformaları dilin kütləvi yayılmasında əsas instansiyalardır. Efirlərdə və yazılı mətbuatda ədəbi dil normalarının pozulmasına yol verilməməlidir.
• Təhsil Sistemi: Məktəb və universitetlərdə ana dilinin tədrisi sadəcə qrammatika qaydalarının əzbərlənməsi deyil, şagirdlərdə dilə sevgi, estetik zövq və yaradıcı yanaşma aşılanmalıdır.
Süni intellekt əsrində azərbaycan dilinin inkişafı üçün strateji yol xəritəsi müəyyənləşdirmək, Azərbaycan dilini süni intellekt və qloballaşma təhdidlərindən qorumaq, əksinə, onu rəqəmsal dünyanın güclü oyunçusuna çevirmək üçün aşağıdakı strateji addımların atılması zəruridir:
1. Milli Dil Korpusunun və Böyük Dil Modellərinin Yaradılması: Azərbaycan dilinin elektron bazası – geniş leksik, qrammatik və sintaktik korpusu dövlət səviyyəsində sistemləşdirilməli və qlobal texnologiya şirkətlərinə açıq inteqrasiya olunmalıdır. Yerli İT mütəxəssisləri tərəfindən milli süni intellekt dil modelləri (LLM) inkişaf etdirilməlidir.
2. Terminologiya Məsələsinin Təkmilləşdirilməsi: Elm və texnologiya sahəsində sürətlə yaranan yeni anlayışlar (məsələn, İT, kibertəhlükəsizlik, biotexnologiya terminləri) əcnəbi dillərdən kor-koranə tərcümə edilməməli, dilimizin daxili imkanları və qanunauyğunluqları əsasında peşəkar terminlər yaradılaraq leksikona daxil edilməlidir.
3. Rəqəmsal Kontentin Artırılması: İnternet məkanında Azərbaycan dilində ensiklopedik məlumatların (məsələn, Vikipediya layihələri), elmi məqalələrin, proqramlaşdırma təlimatlarının və rəqəmsal media vasitələrinin həcmi kəskin şəkildə artırılmalıdır. Süni intellekt ancaq mövcud kontent əsasında öyrənir; ona görə də dilimizdə keyfiyyətli məzmunun olması suverenliyimizin rəqəmsal təminatıdır.
4. Maarifləndirmə və Dil Şüuru: Cəmiyyətdə ana dilinə qarşı həssaslıq artırılmalı, təmiz və səlis danışmaq hər bir vətəndaş üçün nüfuz və mədəniyyət göstəricisinə çevrilməlidir.
Deyilənləri ümumiləşdirsək, bu qənaətə gəlirik ki, Ana dili hər bir xalqın ruhunun manifestidir. Qloballaşmanın sərhədləri sildiyi, süni intellektin isə insan idrakını modelləşdirdiyi müasir dövrdə Azərbaycan dilinin qorunması sadəcə linqvistik məsələ deyil, milli təhlükəsizlik, mədəni suverenlik və gələcək nəsillər qarşısında mənəvi borc məsələsidir. Azərbaycan dili öz qədim köklərinə söykənərək, müasir elmin və süni intellektin imkanlarından bəhrələnməklə həm ənənəsini qorumalı, həm də gələcəyin rəqəmsal dünyasında öz möhtəşəm səsi ilə ucalmalıdır. Unutmayaq ki, dilini qoruyan xalq əbədi yaşayır.
1-08-2026, 08:40
DİLİMİZ – MİLLİ KİMLİYİMİZ,
VARLIĞIMIZ VƏ QÜRUR MƏNBƏYİMİZ
Hər il avqustun 1-i ölkəmizdə Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü kimi qeyd olunur. Bu əlamətdar gün ana dilimizin saflığını qorumağın, onu yaşatmağın və gələcək nəsillərə olduğu kimi ötürməyin nə qədər mühüm olduğunu bir daha xatırladır.
Azərbaycan dili anamızın laylasıdır, xalqımızın ruhudur, milli kimliyimizin ən müqəddəs rəmzlərindən biridir. Dilimizin saflığını, zənginliyini və gözəlliyini qorumaq hər bir azərbaycanlının mənəvi borcudur. Başqa dilləri öyrənmək böyük üstünlükdür, lakin öz ana dilini, ədəbiyyatını və milli kökünü bilməyən insan heç bir dili kamil şəkildə mənimsəyə bilməz.
Azərbaycan dili türk dilləri ailəsinin oğuz qrupuna daxil olan qədim və zəngin bir dildir. Təşəkkülü miladdan əvvəlki dövrlərə gedib çıxan bu dilin ifadə zənginliyi, axıcılığı və sadəliyi, səlist ahəngi onu dünyada ən şirin dillərdən biri kimi tanıtmış, şöhrətləndirmişdir.
Ana dili bizim üçün müqəddəs dildir, ömrümüzü mənalandıran, xəyallarımızı qanadlandıran, dostumuza məhəbbətlə, düşmənimizə nifrətlə səslənən bir dildir. Ana dili bizim varlığımız, vüqarımız, fəxr dünyamızdır.
Doğma dilim, sən ki varsan dünyada!
«Mən də varam!» söyləməyə haqlıyam.
Anam! Ana dilim! Ana Vətənim!
Mən bütün qəlbimlə sizə bağlıyam!
Mən Gürcüstanın Rustavi şəhərində doğulmuş, orada böyümüş, təhsil almış və uzun illər Rustavi şəhər mətbəəsində çalışmışam. Təxminən 200 nəfərin işlədiyi kollektivdə cəmi dörd azərbaycanlı idik. İş yerində rus və gürcü dillərində danışsaq da, öz aramızda həmişə Azərbaycan dilində ünsiyyət qururduq. Məhz doğma dilimiz bizi hər kəsə azərbaycanlı kimi tanıdırdı.
Rəhmətlik atamın bir sözü bu gün də qulağımdadır: "Ailənin içində başqa dildə danışmayın. Başqa dilləri öyrənin, amma ana dilinizi heç vaxt unutmayın." Bu nəsihət bizim həyat amalımıza çevrildi. Harada yaşamağımızdan asılı olmayaraq, millətimizin nümayəndələri ilə həmişə öz ana dilimizdə danışdıq və bununla fəxr etdik.
Rustavi Mədəniyyət Mərkəzinin təsisçilərindən biri, eləcə də Qadınlar Şurasının sədri kimi fəaliyyət göstərdiyim illərdə təşkil etdiyimiz bütün tədbirlərdə Azərbaycan dilində çıxış edirdik. Digər millətlərin nümayəndələri üçün isə çıxışlar tərcümə olunurdu. Gürcüstan dövlətinin dəstəyi ilə Rustavi Mədəniyyət Evində Novruz bayramının rəsmi şəkildə qeyd olunması da dilimizin, milli-mənəvi dəyərlərimizin yaşadılması və Azərbaycan xalqının tanıdılması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyırdı.
1921-ci ildən Tiflisdə nəşr olunan "Sovet Gürcüstanı", sonralar isə "Gürcüstan" adı ilə fəaliyyətini davam etdirən qəzet mənim və minlərlə soydaşımızın həyatında xüsusi yer tuturdu. Yazılarımız bu qəzetdə dərc olunur, mədəniyyət, incəsənət, idman, poeziya və ədəbiyyat aləmində baş verən yenilikləri məhz bu qəzet vasitəsilə izləyirdik. Bu qəzet bizə Azərbaycan sözünün gücünü, milli mətbuatın əhəmiyyətini öyrədirdi.
Valideynlərim məni Rustavidə fəaliyyət göstərən 7 nömrəli məktəbin Azərbaycan bölməsində oxutmaqla həyatımın ən doğru qərarını vermiş oldular. Həmin məktəbdə biz təkcə təhsil almadıq, həm də milli ruhda böyüdük. Gürcüstanda yaşayan şair və yazıçılarla görüşlər keçirdik, redaksiyalara getdik, ədəbi mühitlə yaxından tanış olduq. "Sovet Gürcüstanı" qəzetinin redaktoru Süleyman Süleymanov, müavini Həmid Vəliyev, Mahmud Hacixəlilov, Qasım Əhmədov, Elman Kələyev, Arif Mustafazadə, İslam Əliyev kimi ziyalılarla görüşlər mənim dünyagörüşümün formalaşmasında mühüm rol oynadı. Onlar mənim düşünən beynimə, danışan dilimə çevrildilər.
Ədəbiyyat müəllimim, rəhmətlik Mustafa Məmmədov hərdən dərsdə deyərdi:
"Ay Güllü, gəl Aşıq Ələsgərdən, Səməd Vurğundan, Mirvarid Dilbazidən bir şeir söylə, dincəlim."
Mən də böyük həvəslə şeirlər söyləyərdim. Bəlkə də həmin günlərdən xəbərsiz şəkildə ədəbiyyat aşiqinə çevrilmişdim.
Bu gün həmin illəri minnətdarlıqla xatırlayıram. Çünki məni bu günə gətirən yolun başlanğıcında ana dilim, Azərbaycan ədəbiyyatı və milli mətbuat dayanır.
Ulu Öndər Heydər Əliyev deyirdi:
"Hər bir xalqın milliliyini, mənəvi dəyərlərini yaşadan və inkişaf etdirən onun dilidir."
Bu fikirlər bu gün də öz aktuallığını qoruyur. Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi inkişafı, qorunması və zənginləşdirilməsi məhz Ulu Öndərin həyata keçirdiyi uzaqgörən siyasətin nəticəsidir.
Bu gün məktəblərdə ədəbi məclislərin, poeziya günlərinin, yazıçı və şairlərlə görüşlərin keçirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə tədbirlər gənclərin nitq mədəniyyətini inkişaf etdirir, onların ana dilində sərbəst və gözəl danışmasına, fikirlərini düzgün ifadə etməsinə, milli-mənəvi dəyərlərə bağlı böyüməsinə xidmət edir.
Ana dili xalqın keçmişi, bu günü və gələcəyidir. Gəlin bu böyük mənəvi sərvəti qoruyaq, sevək və gələcək nəsillərə olduğu kimi çatdıraq.
Ana dilimiz necə xalqımızın mənəvi yaddaşıdırsa, kəlağayı da milli kimliyimizin, adət-ənənələrimizin və mədəni irsimizin canlı rəmzidir. Dilimiz sözümüzü yaşadır, kəlağayımız isə tariximizi, mənəviyyatımızı və milli dəyərlərimizi nəsildən-nəslə ötürür. Hər ikisi Azərbaycan xalqını dünyaya tanıdan ən qiymətli sərvətlərimizdəndir. Ana dilimizi qorumaq necə müqəddəs borcumuzdursa, UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrs üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilmiş kəlağayı sənətini yaşatmaq və təbliğ etmək də hər birimizin milli məsuliyyətidir. Dilimiz də, kəlağayımız da Azərbaycan ruhunun, milli varlığımızın və əbədi yaşarlığımızın ayrılmaz hissəsidir.
1 Avqust – Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü münasibətilə hər bir soydaşımızı ürəkdən təbrik edir, ana dilimizin daim yaşamasını, zənginləşməsini və dünyada daha geniş tanınmasını arzulayıram.
Güllü Eldar TOMARLI
Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İB- nin sədri,
Kəlağayı Ev Muzeyinin direktoru, AYB- min üzvü
31-07-2026, 19:10
Azərbaycan dili milli
irsimizin əbədi daşıyıcısıdır
Avqustun 1-i Azərbaycanda Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü kimi qeyd olunur. Bu tarix ana dilimizin qorunması, inkişafı və dövlət dili kimi möhkəmləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən siyasətin əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır. Azərbaycan dili təkcə ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də xalqın milli kimliyini, tarixini və mədəni irsini yaşadan ən mühüm dəyərlərdəndir.
Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi möhkəmləndirilməsini müstəqil dövlət quruculuğunun əsas istiqamətlərindən biri hesab edirdi. Onun təşəbbüsü ilə hələ sovet dövründə - 1978-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan SSR Konstitusiyasında Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi təsbit edilməsi milli-mənəvi dəyərlərin qorunması baxımından mühüm tarixi hadisə oldu. O dövrdə milli dillərin sıxışdırıldığı bir şəraitdə bu qərarın qəbul edilməsi böyük siyasi iradənin və uzaqgörənliyin göstəricisi idi.
Müstəqillik illərində də Azərbaycan dilinin hüquqi statusunun möhkəmləndirilməsi istiqamətində ardıcıl addımlar atıldı. 1995-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında dövlət dilinin Azərbaycan dili olması təsbit edildi. Ardınca "Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında" Qanun qəbul olunaraq dilimizin tətbiqi, qorunması və inkişafı dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirildi.
Azərbaycan dilinin inkişafı istiqamətində mühüm mərhələlərdən biri də Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 2001-ci il 9 avqust tarixli Fərmanı ilə hər il avqustun 1-nin Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü elan edilməsi oldu. Bu qərar milli-mənəvi irsimizin qorunmasına xidmət edən ən əlamətdar addımlardan biri kimi tarixə düşdü.
Ulu Öndər Heydər Əliyev çıxışlarında dəfələrlə vurğulayırdı ki, "Xalqı xalq edən, milləti millət edən onun ana dilidir". Onun fikrincə, ana dilini bilməyən insan öz tarixini, milli köklərini və mənsub olduğu xalqın mənəvi dəyərlərini də tam dərk edə bilməz. Məhz buna görə Azərbaycan dilinin saflığının qorunması dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrildi.
Bu siyasət Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Dövlət başçısının imzaladığı çoxsaylı fərman və sərəncamlarla Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində inkişafı, elektron məkanda tətbiqinin genişləndirilməsi, latın qrafikalı nəşrlərin artırılması, dünya ədəbiyyatı nümunələrinin Azərbaycan dilinə tərcüməsi və dövlət dilinin saflığının qorunması istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirilib.
2013-cü ildə təsdiq olunan "Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı" bu sahədə strateji sənəd kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Daha sonra qəbul edilən normativ hüquqi aktlar, o cümlədən 2018-ci ildə dövlət dilinin saflığının qorunmasına dair Fərman dil siyasətinin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərdi.
2025-ci ildə imzalanan yeni Fərmanla isə Azərbaycan dilinin tətbiqinə, normativ hüquqi aktlara və dil normalarına əməl olunmasına dövlət nəzarəti funksiyası Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyinə həvalə edildi. Bu qərar dövlət dilinin qorunması və inkişaf etdirilməsi istiqamətində institusional mexanizmlərin daha da gücləndirilməsinə xidmət edir.
Prezident İlham Əliyev çıxışlarında dəfələrlə vurğulayıb ki, Azərbaycan dili dünyanın ən zəngin dillərindən biridir və onun inkişafı hər bir vətəndaşın borcudur. Dövlət başçısının sözləri ilə desək, "Azərbaycan dili o qədər zəngindir ki, heç bir xarici kəlməyə ehtiyac yoxdur". Bu yanaşma ana dilimizin saflığının qorunmasının yalnız dövlət qurumlarının deyil, cəmiyyətin bütün təbəqələrinin ortaq məsuliyyəti olduğunu göstərir.
Bu gün Azərbaycan dili 50 milyondan artıq insanın ana dili olmaqla yanaşı, müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik rəmzlərindən biri kimi ölkənin ictimai-siyasi, elmi, mədəni və informasiya məkanında aparıcı mövqeyə malikdir. Rəqəmsal texnologiyaların sürətlə inkişaf etdiyi müasir dövrdə də dilimizin zənginliyinin qorunması, düzgün istifadəsinin təşviqi və gələcək nəsillərə saf şəkildə ötürülməsi milli təhlükəsizlik və milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasının mühüm tərkib hissəsi hesab olunur.
Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü təkcə əlamətdar tarix deyil, həm də hər bir vətəndaşı ana dilinə daha həssas yanaşmağa, onun saflığını qorumağa və gələcək nəsillərə zəngin irs kimi ötürməyə çağıran mühüm ictimai mesajdır.
Afət Camalova
Mehdiabad qəsəbə 3 nömrəli tam orta məktəbin direktoru
30-07-2026, 15:12
Komitə sədri
professoru təbrik etdi
Çox dəyərli və əziz Seyfəddin müəllim,
Sizi – türkologiya və mifologiya elminin, Azərbaycan folklorşünaslığının zirvələrini fəth etmiş ustad alimi 65 illik şərəfli yubileyiniz münasibətilə ürəkdən, sonsuz sevgi və dərin ehtiramla təbrik edirik!
Sizin ömrünüz bütövlükdə xalqımızın mənəvi yaddaşına, qədim Oğuz-Türk köklərinə, əcdadlarımızın ruhuna və söz xəzinəsinə həsr olunmuş müqəddəs bir yoldur. Qələmə aldığınız hər bir əsər, apardığınız hər bir dərin elmi araşdırma milli kimliyimizin işıqlı güzgüsüdür. Siz gərgin elmi axtarışlarla itirilmiş sözümüzü tapır, unudulmuş dastanlarımıza yenidən nəfəs verir və gələcək nəsillərə əvəzsiz mənəvi miras qoyursunuz.
Elmi fəaliyyətinizlə yanaşı, hərarətli qəlbiniz, işıqlı intellektiniz, insanlara olan səmimi sevginiz və xeyirxahlığınız ətrafınızdakı hər kəsə nur saçır. Sizinlə eyni elmi mühiti bölüşmək, sizin müdrik məsləhətlərinizdən güc almaq bizim üçün böyük şərəf və xoşbəxtlikdir.
Bu əlamətdar gündə Sizə səmimi-qəlbdən möhkəm cansağlığı, tükənməz daxili enerji, ailə səadəti və elmi-yaradıcılıq yolunuzdakı yeni-yeni zirvələr arzulayırıq. Qoy hər yeni yaşınız Sizə sevinc, sevgi, ilham və doğmalarınızın isti nəvazişini gətirsin. Qələminiz həmişə iti, elmi ocağınız həmişə isti olsun!
Dərin sevgi, ehtiram və ən xoş arzularla, Milli Məclisin Təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya komitəsinin sədri Sadiq Qurbanov
27-07-2026, 23:19
Dostumuza sürpriz
yubiley təbriki
Yazıçı-publisist, tibb-xidməti polkovnik-leytenantı Elman Rüstəmovla axşamın sərinində əyləşib şahmat oynayırdıq. Vidadi müəllimlə Vaqif müəllim də adətləri üzrə azarkeşlik edirdilər. Qəfildən dayısının mələkləri üstünə tökülüb oyunumuzu pozdular. Üzərinə “Şəfa paylayan xilaskarımız 60 illiyin mübarək!” yazılmış tortu şahmat stolumuza qoyub Elman həkimə sarıldılar. Məlum oldu ki, həkimin bacısı qızları Cəmilə müəllim, Sevda xanım, Hürü xanım, xalasının nəvələri İntizar müəllimlə Raisə xanım Elman qardaşımızın 60 illik yubileyini təbrik etməyə gəliblər.
Bu gəliş şahmat yarışımıza xüsusi nəşə qatdı. Dostlarımız qohumlarının Elman həkimə qarşı olan istəyinə, sevgisinə daha çox sevindilər. Elə əslində arada qazanan da biz olduq. Nə qədər təkid etdiksə də həkimin yoldaşı Natəvan xanım tortu evə aparmadı. Elə bayırdaca kəsib həkimin dostlarını qonaq elədi. Biz də çayımızı içib Elman həkimin özünə də, sevənlərinə də dua elədik.
Qohumların ifadəsini dönə-dönə təkrarladıq. Doğrudan da Elman Rüstəmov Şəfa paylayan xilaskardır.
Xanımların və dostların adından onu bir daha 60 illik yubileyi münasibəti ilə səmimi qəlbdən təbrik edirik və arzulayırıq ki, dostumuza olan sevgi heç vaxt azalmasın!
Sayğılarla: Tamxil Ziyəddinoğlu
Bütöv Azərbaycan Media Qrupunun rəhbəri
27-07-2026, 18:07
Şair Lalə İsmayılın
"Bəyaz Durnalar" adlı ilk
kitabı işıq üzü görüb
Şair Lalə İsmayılın "Bəyaz Durnalar" adlı ilk kitabı nəşr olunaraq oxucuların ixtiyarına verilib. Kitab Birinci Qarabağ müharibəsində itkin düşmüş, məzarları olmayan yeddi qəhrəman polis şəhidimizin əziz xatirəsinə ithaf olunub və onların qəhrəmanlığının, Vətənə sədaqətinin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından mühüm mənəvi əhəmiyyət daşıyır.
Lalə İsmayıl gənc yaşlarından bədii yaradıcılıqla məşğul olur. Onun şeirləri uzun illərdir dövri mətbuatda dərc edilir. Şairin yaradıcılığı müharibənin ağrı-acıları, Vətən sevgisi, yurd həsrəti və insan taleləri ilə yoğrulub. Şeirlərində doğma torpağın gözəllikləri ilə yanaşı, xalqımızın yaşadığı faciələr, şəhidlərimizin müqəddəs xatirəsi və qalibiyyətə aparan mübarizə öz poetik ifadəsini tapıb.
Lalə İsmayılın bu kitabı onun üçün təkcə ədəbi yaradıcılıq nümunəsi deyil, həm də şəxsi ağrısının və müqəddəs xatirənin ifadəsidir. Çünki müəllif "Məzarsız yeddi polis şəhidi"ndən biri olan İsmayıl Barat oğlu İsmayılovun doğma bacısıdır. Bu səbəbdən "Bəyaz Durnalar" kitabı bir bacının qardaşına, həmçinin onunla birlikdə şəhidlik zirvəsinə ucalmış qəhrəman polis əməkdaşlarına ucaldılmış mənəvi abidə kimi böyük dəyər daşıyır.
Kitab Xalq şairi Nəriman Həsənzadənin xeyir-duası ilə nəşr olunub və məzarsız qəhrəman yeddi polis şəhidimizin əziz xatirəsinə ehtiram əlaməti olaraq işıq üzü görüb.
Nəşrin redaktoru Güllü Eldar Tomarlı, məsləhətçisi Tərlan Musayeva, ön sözün müəllifi Türkiyəli yazar Necdet Ekici, üz qabığının müəllifi isə rəssam, professor, dosent M. E. Kayserilidir.
"Bəyaz Durnalar" kitabı Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İctimai Birliyinin təşəbbüsü və dəstəyi ilə nəşr olunub. Bu nəşr təkcə bir şeir kitabı deyil, həm də Vətən uğrunda canından keçən qəhrəman polis şəhidlərimizin əziz xatirəsinə ucaldılmış mənəvi abidədir.
Kitabın həsr olunduğu məzarsız yeddi polis şəhidi bunlardır:
- İsmayılov İsmayıl Barat oğlu – 5 avqust 1968-ci il, Zəngilan rayonunun Yuxarı Yeməzli kəndi.
- Bəşirov Fazil Arif oğlu – 27 dekabr 1967-ci il, Zəngilan rayonu.
- Quliyev Aqil Mehralı oğlu – 2 fevral 1969-cu il, Zəngilan rayonunun Ağkənd kəndi.
- Quliyev İlham İmamqulu oğlu – 15 iyul 1970-ci il, Zəngilan rayonunun Orta Yeməzli kəndi.
- İsmayılov Möhlət Bəhmən oğlu – 30 aprel 1968-ci il, Zəngilan rayonunun Dərə Gilatağ kəndi.
- Paşayev Sabir Əziz oğlu – 26 iyul 1969-cu il, Zəngilan rayonu.
- Nərimanov Elşad Əvəz oğlu – 20 oktyabr 1967-ci il, Zəngilan rayonu.
Qəhrəman polis əməkdaşlarının hər biri 25 oktyabr 1993-cü ildə Cəbrayıl rayonunun Dərzili kəndi istiqamətində gedən döyüşlər zamanı şəhid düşmüş, bu günə qədər nəşləri tapılmamışdır. Onların məzar yerləri bu gün də məlum deyil.
Əminik ki, "Bəyaz Durnalar" vətənpərvərlik ruhunu, milli-mənəvi dəyərlərimizi və şəhidlərimizin unudulmaz xatirəsini yaşadan dəyərli nəşrlərdən biri kimi oxucular tərəfindən böyük maraq və rəğbətlə qarşılanacaq.
Güllü Tomarlı
26-07-2026, 23:04
Hüquqşünas şəhid
ailəsini ziyarət edib.
Hüquqşünas Səməd Vəkilov şəhid Cabbar Zeynalovun ailəsini ziyarət edib.
Müvəkkil Hüquq Mərkəzinin sədri, hüquqşünas Səməd Vəkilov şəhid Cabbar Zeynalovun ailəsini ziyarət edib.
O, Saatlı rayonu Heydərabad kəndində şəhidin yaşadığı mənzildə yerləşən ev muzeyində onun döyüş yolunu və şəxsi həyatını əks elətdirən eksponatlarla tanış olub. Şəhidin valdeyinləri Firudin və Kubra Zeynalovlar ziyarətlə bağlı minnətdarlıqlarını bildiriblər. Qeyd edək ki, şəhid Cabbar Zeynalov 23 mart 1999-cu il tarixdə Saatlı rayonun Heydərabad kəndində doğulub. İlk orta təhsilini Heydərabad kəndində aldıqdan sonra tam orta təhsilini Saatlı rayonun Dədə Qorqud kəndində alıb.05 aprel 2017-ci il tarixdə həqiqi hərbi xidmətə gedib, 23 oktyabr 2017-ci il tarixdə döyüş tapşırığını icra edərkən şəhid olub.
26-07-2026, 22:42
Azərbaycan Demokrat Firqəsinin
mübariz, fədakar oğlu və tarix
tədqiqatçısı Məhərrəm İmaz
vəfat etdi
Məhərrəm İmaz Azərbaycan Demokrat Firqəsinin uzun illər fəaliyyət göstərmiş üzvlərindən və Azərbaycan milli hərəkatının tarixini araşdıranlardan biri idi. O, ömrünün uzun hissəsini Azərbaycan Milli Hökumətinin tarixi irsinin və Azərbaycan Demokrat Firqəsinin mübarizə tarixinin qorunmasına, toplayıb və sənədləşdirilməsinə həsr etmişdi.
Azərbaycan Respublikasına mühacirət sonra da o, Azərbaycan Demokrat Firqəsinin üzvləri və tərəfdarları ilə birlikdə fəaliyyətini davam etdirdi. Siyasi və mədəni tədbirlərdə fəal iştirak etməklə yanaşı, 21 Azər Hərəkatının tarixi və onun görkəmli şəxsiyyətləri haqqında elmi araşdırmalar apardı.
Məhərrəm İmazın ən tanınmış əsəri «İbrahimi ailəsi; bir nəslin əfsanəsi» kitabıdır. Bu əsər İbrahimi ailəsinə, xüsusilə Azərbaycan Milli Hökumətinin Baş prokuroru Fəridun İbrahimiyə aid sənədlərin, xatirələrin və arxiv materiallarının uzun illər ərzində toplanmasının nəticəsidir. Müəllif bu kitabda ailə üzvlərinin həyat və mübarizə yolunu işıqlandırmaqla yanaşı, Azərbaycan milli hərəkatının tarixinin və həmin dövrün ziyalı və mübarizlərinin rolunun mühüm bir hissəsini sənədləşdirmişdir.
Məhərrəm İmaz yalnız bir kitabın müəllifi deyildi. O, uzun illər Azərbaycan Demokrat Firqəsinin rəhbərləri, mübarizlərinin fəaliyyəti ilə bağlı tarixi sənədləri, xatirələri və arxiv materiallarını toplayıb qorumuşdur. Bu gün tədqiqatçıların istifadə etdiyi bir çox dəyərli sənədlər onun zəhməti sayəsində saxlanılmış və elmi ictimaiyyətə təqdim olunmuşdur. Ömrünün son illərində o, İbrahimi ailəsinə məxsus dəyərli sənədləri, o cümlədən Firidun İbrahiminin bacısı İranduxt İbrahiminin xatirə və yazılarını da tədqiqatçıların istifadəsinə vermişdir.
Silahdaşları Məhərrəm İmazı təvazökar, dəqiq, etibarlı və tarixi həqiqətə sadiq bir insan kimi xatırlayırlar. O hesab edirdi ki, demokratik hərəkatın tarixi yaddaşının qorunması Azərbaycan xalqının azadlıq, sosial ədalət və milli hüquqlar uğrunda mübarizəsinin ayrılmaz hissəsidir.
Məhərrəm İmazın vəfatı müasir tarix tədqiqatçılarını, eləcə də Azərbaycan Demokrat Firqəsinin üzvləri və tərəfdarları bu hərəkatın tarixi yaddaşını qoruyan ən dəyərli insanlardan birindən itirdi. Onun qoyub getdiyi əsərlər və sənədlər, xüsusilə «İbrahimi ailəsi; bir nəslin əfsanəsi» kitabı, Azərbaycan Milli Hökumətinin tarixini və Firidun İbrahiminin nəslinin mübarizə yolunu öyrənmək üçün bundan sonra da dəyərli mənbələrdən biri olaraq qalacaqdır.
Məhərrəm İmazın adı və xatirəsi azadlıq, demokratiya və sosial ədalət ideallarına sadiq bir mübariz və tədqiqatçı insan kimi həmişə ehtiramla yad ediləcək.
Sorğu
Saytımızda hansı mövzulara daha çox yer verilməsini istəyirsiniz?
Son buraxılışımız
Facebook səhifəmiz
Reklam
Hava
Valyuta
Reklam
Sayğac
Ən çox baxılanlar
Köşə
Xəbər lenti
Foto
Zəngilanın dirçəliş
və qayıdış dövrü
Azərbaycan tarixinin ən şanlı səhifəsi olan Vətən müharibəsi bizə təkcə torpaqlarımızı deyil, ləyaqətimizi, qürurumuzu qaytardı. Həmin qürurun ən parlaq ünvanlarından biri də Zəngilandır. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlanan Zəfər yürüşü zamanı şərqdən, Cəbrayıl istiqamətindən düşmənə vurulan sarsıdıcı zərbələr nəticəsində Azərbaycan Ordusu 30-dan çox yaşayış məntəqəsini azad edərək Zəngilanın inzibati hüdudlarına çatdı. Oktyabrın 18-də rayonun tam azad edilməsi uğrunda genişmiqyaslı əməliyyata start verildi və cəmi iki gün sonra, oktyabrın 20-də Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyev xalqa müraciətində Havalı, Zərnəli, Məmmədbəyli, Həkəri, Şərifan, Birinci Muğanlı kəndlərinin və Zəngilan şəhərinin işğaldan azad edildiyini elan etdi. Beləliklə, Zəngilan döyüşləri nəticəsində 1 şəhər, 4 qəsəbə və 49 kənd düşmən tapdağından xilas edildi və bununla da 132 kilometrlik Azərbaycan-İran dövlət sərhədi tam bərpa olundu. İşğalın bitməsindən dərhal sonra sərhəd boyunca zəruri istehkam və mühafizə işlərinə başlanıldı.
Qərbi zəngəzurlular Zəngilan şəhidliyində
Bu tarixi qələbənin əbədiləşdirilməsi üçün 2020-ci il noyabrın 26-da “Zəngilanın azad olunmasına görə” medalı təsis edildi və 6974 hərbi qulluqçumuz bu medalla təltif olundu. Prezidentin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə isə 20 oktyabr tarixi Zəngilan şəhəri günü kimi rəsmiləşdirildi. Zəngilanın azad olunması Böyük Qayıdışın başlanğıcı oldu. Bu gün dövlətin ən böyük hədəfi həmin torpaqları yenidən həyatla doldurmaqdır. 2026-cı il 1 oktyabr tarixinə olan məlumata görə, Zəngilan şəhərində 84 ailə, yəni 339 nəfər, Ağalı kəndində 234 ailə, yəni 1017 nəfər, Məmmədbəyli kəndində isə 179 ailə, yəni 903 nəfər öz doğma ocağına qayıdıb. Köçürülən ailələr peşə və bacarıqlarına uyğun olaraq müxtəlif dövlət qurumlarında, tikinti şirkətlərində, tikiş fabrikində və digər sahələrdə işlə təmin edilirlər.Bu qayıdışın dünyaya nümunə olan simvolu isə Ağalı kəndidir. Ağalı təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın ən müasir kəndlərindən biri hesab olunur. Burada “ağıllı kənd” konsepsiyası tam şəkildə tətbiq edilib. Dayanıqlı inkişafın təmin olunması üçün sosial-iqtisadi xidmətlər ən yüksək texnologiyalarla qurulub. Kəndin enerji təminatı ekoloji cəhətdən tam təmizdir, Həkəri çayı üzərində 3 turbindən ibarət Arximed tipli su elektrik stansiyası və gücü 325 kilovat olan günəş panelləri quraşdırılıb. Evlərdə istilik xərclərini azaltmaq üçün kombinə edilmiş sistemlər, mətbəx sobası və yüksək səmərəli elektrod boilerlər var. Suyun isidilməsi üçün günəş kollektorlarından, çirkab suların təmizlənməsi üçün bioloji təmizləmə qurğularından istifadə olunur.
Kənddə GPON texnologiyası ilə yüksək sürətli internet, İP TV, video müşahidə kameraları, ağıllı işıq dirəkləri və avtomatik hava müşahidə stansiyaları var. Əhalinin rahatlığı üçün Tele-səhiyyə, E-təhsil və digər elektron xidmətlər, ASAN, DOST, məktəb, bağça, tibb məntəqəsi, kiçik və orta biznesə dəstək mərkəzləri fəaliyyət göstərir. Ümumi sahəsi 2 hektardan çox olan park salınıb. Bütün bunlar onu göstərir ki, Ağalı kəndi sadəcə yaşayış məntəqəsi deyil, gələcəyin kənd modelidir. Nazirlər Kabinetinin 30 oktyabr 2023-cü ildə təsdiq etdiyi Baş Plana əsasən şəhərin 2040-cı ilədək inkişafı üçün böyük vəsait ayrılıb. 2022-ci ildə təməli qoyulan 104 mənzilli ilk yaşayış kompleksinin açılışı 2026-cı ildə olub. Kompleksin ərazisi 2 hektardan artıqdır və burada 12 bina, o cümlədən 4 ədəd üçmərtəbəli 60 mənzilli və 8 ədəd ikimərtəbəli 44 mənzilli evlər tikilib.
Azad Zəngilanın qonaqları
Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanı bu bölgənin inkişafı üçün mühüm faktora çevrilib. Zəngəzur dəhlizinin hava infrastrukturu ilə gücləndirilməsi baxımından hava limanı strateji əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda Horadiz-Zəngilan-Ağbənd dəmir yolunun inşası da böyük strateji əhəmiyyətə malikdir. Bu yol azad edilmiş torpaqlara həm vətəndaşların qayıdışı, həm də yüklərin daşınması üçün tarixi imkan yaradır. Artıq yolun birinci mərhələsi üzrə böyük hissə tamamlanıb və Araz İqtisadi Zonası Sənaye Parkına yüklər daşınır. Horadiz-Cəbrayıl-Zəngilan-Ağbənd avtomobil yolunun uzunluğu 126,3 kilometrdir, illik buraxılış qabiliyyəti 15 milyon tondur və layihənin 2026-cı ilin ikinci yarısında yekunlaşdırılması nəzərdə tutulur. İşğal dövründə tövlə kimi istifadə olunan XIX əsrə aid Zəngilan şəhər məscidi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa olunub. Bərpa-tikinti işləri çərçivəsində tarixi məscid konservasiya edilib və onun yanında düzbucaqlı planlı, iki minarəli yeni məscid inşa edilib. Yeni məsciddə 220 və 100 nəfərlik ibadət zalları yaradılıb. Rayonun gələcəyi üçün turizm və kənd təsərrüfatı da unudulmayıb. 2024-cü il mayın 18-də Ağalı kəndində, Həkəri çayı vasitəsilə yaradılmış süni gölün sahilində “Ağalı” hoteli açılıb. Zəngilan İstirahət Kompleksində 111 nömrəli hotelin təməli 2023-cü il mayın 4-də qoyulub. 2026-cı il mayın 10-da isə “Zəngilan City Park Hotel”in təməli qoyulub. Kənd təsərrüfatı sahəsində isə “Dost Aqropark” layihəsi həyata keçirilir. Azərbaycan və Türkiyə şirkətlərinin birgə layihəsi olan bu kompleks tam başa çatdıqda 500 nəfəri işlə təmin edəcək və 100 milyon dollar sərmayə qoyulacaq. Layihənin birinci mərhələsində 5200 kvadratmetr qapalı, 113 min kvadratmetr açıq tipli heyvandarlıq kompleksləri, sosial obyektlər, kafe, kinoteatr tikilib.
Beləliklə, Zəngilan bu gün sadəcə işğaldan azad edilmiş bir rayon deyil, Azərbaycan dövlətinin qüdrətinin, iradəsinin və gələcəyə olan inamının canlı rəmzidir. Burada hər daş, hər tikilən ev, hər qayıdan ailə 30 illik həsrətin sonu və Böyük Qayıdışın əbədi başlanğıcıdır.
Mahnur Hüseynova
Xırdalan şəhər 8 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru
Video
"Vətən Qəhrəmanları" Şəhid İlyas Nəsirov
All rights reserved ©2012 Butov.az
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!