24-02-2023, 07:22
Hər şey yalanmış…
Mənə elə şəstlə bala dedi ki, bədənim ürpəşdi. Dedim İlahi, - bu nə sınaqdı? Bu nə yükdür mənə yüklədin? Bu torpaq üçün gözünü qırpmadan canını fəda edən bir oğulu böyüdüb muradını görmədən Vətənə qurban verən Anaya oğul olmaq məsuliyyətini mən necə daşıyaram?! Çəkə bilərəmmi bu ağırlıqda şələni?
Onu ilk dəfə 2005-ci ildə oktyabrın axırında görmüşdüm. Sinəsində bala dağı, çiyinlərində itirilmiş torpaq dərdinin ağırlığı, yanaqlarında şərəfsiz məmurların axıtdığı göz yaşı vardı. O vaxtlar mən AzTV-də “Zireh” verilişinin aparıcısı və müəllifi idim.
- Daşkəsəndən gəlmişəm, Şəhid Azərin anasıyam,-dedi. Xeyli dərdləşdik. Qarşılaşdığı haqsızlıqlardan, tapdanan hüquqlarından, o zamankı Gənclər və İdman Nazirliyindəki tərbiyəsizlərdən birinin xətrinə dəyməsindən söhbət açdı. Bəzi gerçəkləri anlada-anlada, az da olsa, könlün aldım. Söz verdim ki, həftənin birinci iş günündə Daşkəsənə yola çıxacam. Deyəsən sözüm yarasına məlhəm oldu, çöhrəsi açıldı. Zənn elədim ki, zırramaların mühitindən, yaradıcı mühitə düşdüyünə bir az mənəvi rahatlıq tapdı. Fəqət bizə üz tutunca o qədər aldanmışdı ki, mənə inanacağına heç gümanım yox idi…
Amma sözümü tutdum. Həftənin ilk günü üçün Daşkəsənə ezamiyyət götürdüm. Deyəsən hamının Sima xala deyə müraciət etdiyi Simuzər Abdullayeva gələcəyimizə inanmışdı. Çəkiliş qrupumuzu Gəncə vağzalında qarşıladı. Daşkəsənə- evlərinə getməzdən əvvəl bizi Gəncədəki Şəhidlər Xiyabanına apardı. Onda gördüm ki, Şəhid Azər Abdullayevin atası-daşkəsənli İldrım kişinin evinə gedən yol Şəhidlər Xiyabanında başlayıb, Şəhidlər Xiyabanında da başa çatır.
Bu yollar illərdir ki, Azərin anası-Simuzər xanımın ayaqlarına dolaşır. Gəncənin Şəhidlər Xiyabanında sıralanmış qara daşlardan boy verən oğulların hamısı Sümuzər ananın gəlişini əsgərsayağı qarşılayır. O da ər doğub ərənləşdirdiyi Azərdən qabaq oğlunun komandiri olmuş Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Elbrus Allahverdiyevi və onun yanındakı şəhidləri ziyarət edir. Düz 30 ildir ki, belədir...
Deyirdi 30 ildir ki, gəlirəm bu yolları. Peşman gəlirəm, peşman gedirəm. Qabaqlar övladlarımla-qızlarımla, oğlumla gələrdim. Axır vaxtlar tək gəlib-gedirəm. Çünki qızlarımın iş və digər qayğıları ucbatından gələ bilmirlər. Ürəyim haçan istəyir gəlirəm. Ən çox dekabrın 31-i gəlirəm, təzə ili ana-bala bir qarşılayırıq. Daşlarla söhbət edirəm, deyirəm: təzə ilin mübarək olsun!
Simuzər xanımla tanışlığımız 17 ili aşdı. Tez-tez görüşə bilməsək də bayramlarda, hüzn günlərində zəngləşib, hal-əhval tuturduq. Düzünü deyim ki, çox uzun-uzadı danışırdıq. Sevincimizi, kədərimizi bölüşürdük. Bir sözlə şirin söhbətimiz bitmək bilmirdi. Mənə deyirdi səni Azərin yerinə qoymuşam. Mən də Azər ola bilməsəm də, güvənini qırmamağa çalışırdım. Axırıncı dəfə o mənə zəng elədi. Bu dəfə çox qısa danışdı. Oğul, haqqını halal elə dedi. Mən tutuldum, danışa bilmədim. Niyə dillənmirsən deyə, bir də halallıq istədi. Qəhər məni boğdu. Nə haqqı dedim, anaların haqqı ödənərmi? Yenə də sən halallıq ver,- dedi. Varsa bir haqqım halal olsun,- dedim. Dəstəyi asdı. O gecəni yuxum ərşə çəkildi. Səhərisi baş redaktorum Zaur Rzayevə xahiş elədim ki, məni məzuniyyətə buraxsın. Hərçəndi məzuniyyətdən təzə qayıtmışdım, sağolsun, 3 ay idi qayıtdığıma baxmayaraq xahişimi nəzərə alıb dekabrda növbəti məzuniyyətə çıxmağıma etiraz etmədi. Əslində bu halallıq məsələsi ürəyimə xal salmışdı. Daşkəsənə getmək, bir neçə gün Sima xala ilə dərdləşmək, elə mən də ondan göstərdiyi ana haqqı üçün halallıq almaq istəyirdim. Təəssüf ki, dayım oğlu Natiq müəllim rəhmətə getdi, başım qarışdı, məzuniyyətim bitdi. Səfərim baş tutmadı.
Hər yeni il qabağı olduğu kimi, keçən il də dekabrın 31-də axşamı gözləyirdim ki, Sima xala Azəri ziyarət eləyib evə gəlsin, mən də onun yeni ilini təbrik edim. Axşam zəng elədim, telefonu Azərin adını özünə Şərəf titulu götürmüş bacısı Kəmalə Azər götürdü, səsi həmin səs deyildi. Çox hal-əhval eləməmiş Sima xalanı soruşdum. Hönkürdü. O hönkürtü bayramlaşmağımızı ordaca bitirdi…
Halallaşa bilməmişdim deyə yas məclisinə getmək istəmədim. Məzarına getmək onu tək ziyarət eləmək, o Azərlə baş-başa qalıb məzar daşı ilə söhbət elədiyi kimi, mən də onunla yalnız qalıb, ana-bala baş-başa dərdləşmək, heykəlləşmiş daşı ilə danışmaq istədim. Elə Azərin adına aldığım qərənfil dəstəsini də onun məzarına düzdüm. Çünki bu onun analıq haqqı idi. Axı, deyirdi səni görəndə elə bilirəm Azərimi görürəm. Mən də onu Azərin adından ziyarət elədim…
Axşama Bakıya qayıtdım. Ziyarətim gerçəkləşdiyindən bir az dincəlmişdim. Bəlkə ona görə idi ki, həmin gecəni çox rahat yatdım. Səhərə yaxın Sima xala yuxuma gəldi, sağ əli ilə sol yanağımı sığallayıb, üzün buz kimidir,- dedi, üzünü daşa söykəmə, xəstələnərsən. Səsə gözümü açdım, ətrafa baxdım, gördüm ki, hər şey yalanmış…
Tamxil ZİYƏDDİNOĞLU
Hərbi Jurnalistlər Birliyinin sədri
Sorğu
Saytımızda hansı mövzulara daha çox yer verilməsini istəyirsiniz?
Son buraxılışımız
Facebook səhifəmiz
Reklam
Hava
Valyuta
Reklam
Sayğac
Ən çox baxılanlar
Köşə
Xəbər lenti
Foto
Zəngilanın dirçəliş
və qayıdış dövrü
Azərbaycan tarixinin ən şanlı səhifəsi olan Vətən müharibəsi bizə təkcə torpaqlarımızı deyil, ləyaqətimizi, qürurumuzu qaytardı. Həmin qürurun ən parlaq ünvanlarından biri də Zəngilandır. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlanan Zəfər yürüşü zamanı şərqdən, Cəbrayıl istiqamətindən düşmənə vurulan sarsıdıcı zərbələr nəticəsində Azərbaycan Ordusu 30-dan çox yaşayış məntəqəsini azad edərək Zəngilanın inzibati hüdudlarına çatdı. Oktyabrın 18-də rayonun tam azad edilməsi uğrunda genişmiqyaslı əməliyyata start verildi və cəmi iki gün sonra, oktyabrın 20-də Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyev xalqa müraciətində Havalı, Zərnəli, Məmmədbəyli, Həkəri, Şərifan, Birinci Muğanlı kəndlərinin və Zəngilan şəhərinin işğaldan azad edildiyini elan etdi. Beləliklə, Zəngilan döyüşləri nəticəsində 1 şəhər, 4 qəsəbə və 49 kənd düşmən tapdağından xilas edildi və bununla da 132 kilometrlik Azərbaycan-İran dövlət sərhədi tam bərpa olundu. İşğalın bitməsindən dərhal sonra sərhəd boyunca zəruri istehkam və mühafizə işlərinə başlanıldı.
Qərbi zəngəzurlular Zəngilan şəhidliyində
Bu tarixi qələbənin əbədiləşdirilməsi üçün 2020-ci il noyabrın 26-da “Zəngilanın azad olunmasına görə” medalı təsis edildi və 6974 hərbi qulluqçumuz bu medalla təltif olundu. Prezidentin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə isə 20 oktyabr tarixi Zəngilan şəhəri günü kimi rəsmiləşdirildi. Zəngilanın azad olunması Böyük Qayıdışın başlanğıcı oldu. Bu gün dövlətin ən böyük hədəfi həmin torpaqları yenidən həyatla doldurmaqdır. 2026-cı il 1 oktyabr tarixinə olan məlumata görə, Zəngilan şəhərində 84 ailə, yəni 339 nəfər, Ağalı kəndində 234 ailə, yəni 1017 nəfər, Məmmədbəyli kəndində isə 179 ailə, yəni 903 nəfər öz doğma ocağına qayıdıb. Köçürülən ailələr peşə və bacarıqlarına uyğun olaraq müxtəlif dövlət qurumlarında, tikinti şirkətlərində, tikiş fabrikində və digər sahələrdə işlə təmin edilirlər.Bu qayıdışın dünyaya nümunə olan simvolu isə Ağalı kəndidir. Ağalı təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın ən müasir kəndlərindən biri hesab olunur. Burada “ağıllı kənd” konsepsiyası tam şəkildə tətbiq edilib. Dayanıqlı inkişafın təmin olunması üçün sosial-iqtisadi xidmətlər ən yüksək texnologiyalarla qurulub. Kəndin enerji təminatı ekoloji cəhətdən tam təmizdir, Həkəri çayı üzərində 3 turbindən ibarət Arximed tipli su elektrik stansiyası və gücü 325 kilovat olan günəş panelləri quraşdırılıb. Evlərdə istilik xərclərini azaltmaq üçün kombinə edilmiş sistemlər, mətbəx sobası və yüksək səmərəli elektrod boilerlər var. Suyun isidilməsi üçün günəş kollektorlarından, çirkab suların təmizlənməsi üçün bioloji təmizləmə qurğularından istifadə olunur.
Kənddə GPON texnologiyası ilə yüksək sürətli internet, İP TV, video müşahidə kameraları, ağıllı işıq dirəkləri və avtomatik hava müşahidə stansiyaları var. Əhalinin rahatlığı üçün Tele-səhiyyə, E-təhsil və digər elektron xidmətlər, ASAN, DOST, məktəb, bağça, tibb məntəqəsi, kiçik və orta biznesə dəstək mərkəzləri fəaliyyət göstərir. Ümumi sahəsi 2 hektardan çox olan park salınıb. Bütün bunlar onu göstərir ki, Ağalı kəndi sadəcə yaşayış məntəqəsi deyil, gələcəyin kənd modelidir. Nazirlər Kabinetinin 30 oktyabr 2023-cü ildə təsdiq etdiyi Baş Plana əsasən şəhərin 2040-cı ilədək inkişafı üçün böyük vəsait ayrılıb. 2022-ci ildə təməli qoyulan 104 mənzilli ilk yaşayış kompleksinin açılışı 2026-cı ildə olub. Kompleksin ərazisi 2 hektardan artıqdır və burada 12 bina, o cümlədən 4 ədəd üçmərtəbəli 60 mənzilli və 8 ədəd ikimərtəbəli 44 mənzilli evlər tikilib.
Azad Zəngilanın qonaqları
Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanı bu bölgənin inkişafı üçün mühüm faktora çevrilib. Zəngəzur dəhlizinin hava infrastrukturu ilə gücləndirilməsi baxımından hava limanı strateji əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda Horadiz-Zəngilan-Ağbənd dəmir yolunun inşası da böyük strateji əhəmiyyətə malikdir. Bu yol azad edilmiş torpaqlara həm vətəndaşların qayıdışı, həm də yüklərin daşınması üçün tarixi imkan yaradır. Artıq yolun birinci mərhələsi üzrə böyük hissə tamamlanıb və Araz İqtisadi Zonası Sənaye Parkına yüklər daşınır. Horadiz-Cəbrayıl-Zəngilan-Ağbənd avtomobil yolunun uzunluğu 126,3 kilometrdir, illik buraxılış qabiliyyəti 15 milyon tondur və layihənin 2026-cı ilin ikinci yarısında yekunlaşdırılması nəzərdə tutulur. İşğal dövründə tövlə kimi istifadə olunan XIX əsrə aid Zəngilan şəhər məscidi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa olunub. Bərpa-tikinti işləri çərçivəsində tarixi məscid konservasiya edilib və onun yanında düzbucaqlı planlı, iki minarəli yeni məscid inşa edilib. Yeni məsciddə 220 və 100 nəfərlik ibadət zalları yaradılıb. Rayonun gələcəyi üçün turizm və kənd təsərrüfatı da unudulmayıb. 2024-cü il mayın 18-də Ağalı kəndində, Həkəri çayı vasitəsilə yaradılmış süni gölün sahilində “Ağalı” hoteli açılıb. Zəngilan İstirahət Kompleksində 111 nömrəli hotelin təməli 2023-cü il mayın 4-də qoyulub. 2026-cı il mayın 10-da isə “Zəngilan City Park Hotel”in təməli qoyulub. Kənd təsərrüfatı sahəsində isə “Dost Aqropark” layihəsi həyata keçirilir. Azərbaycan və Türkiyə şirkətlərinin birgə layihəsi olan bu kompleks tam başa çatdıqda 500 nəfəri işlə təmin edəcək və 100 milyon dollar sərmayə qoyulacaq. Layihənin birinci mərhələsində 5200 kvadratmetr qapalı, 113 min kvadratmetr açıq tipli heyvandarlıq kompleksləri, sosial obyektlər, kafe, kinoteatr tikilib.
Beləliklə, Zəngilan bu gün sadəcə işğaldan azad edilmiş bir rayon deyil, Azərbaycan dövlətinin qüdrətinin, iradəsinin və gələcəyə olan inamının canlı rəmzidir. Burada hər daş, hər tikilən ev, hər qayıdan ailə 30 illik həsrətin sonu və Böyük Qayıdışın əbədi başlanğıcıdır.
Mahnur Hüseynova
Xırdalan şəhər 8 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru
Video
"Vətən Qəhrəmanları" Şəhid İlyas Nəsirov
All rights reserved ©2012 Butov.az
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!