5-06-2026, 13:58
“Güclü cəmiyyətin
zərif simaları” - FOTO
İyunun 5-də Xankəndi şəhərində Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin, Heydər Əliyev Fondunun və Regional İnkişaf İctimai Birliyinin birgə əməkdaşlığı ilə həyata keçirilən “Güclü cəmiyyətin zərif simaları” layihəsi çərçivəsində görüş təşkil olunub. Qarabağ Universitetində təşkil olunan tədbir “Şəhərsalma və Memarlıq İli”nə həsr edilib. Xankəndi şəhərində Ağdərə və Xocalı rayonlarında Bərpa, Tikinti və İdarəetmə Xidmətinin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsindən verilən məlumata görə, tədbirin əsas məqsədi işğaldan azad olunaraq yenidən həyat qazanan Qarabağın memarlıq salnaməsinə nəzər salmaq, doğma yurdlarımızda həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərini ictimaiyyətə çatdırmaq, milli-mədəni irsimizin zənginliyini təbliğ etmək və gələcək nəsillərə ötürüləcək dəyərlərin əhəmiyyətini vurğulamaq olub. Çıxışlarda Qarabağda aparılan yenidənqurma prosesinin ölkənin sosial-iqtisadi inkişafında mühüm rol oynadığı, tarixi və mədəni irsin qorunmasının isə milli yaddaşın yaşadılması baxımından xüsusi önəm daşıdığı qeyd edilib.
3-06-2026, 19:59
Xəbərdarlıq
İntensiv yağış yağacaq
Azərbaycanın iyunun 4-6-da əsasən dağlıq və dağətəyi rayonlarında hava şəraitinin arabir yağıntılı olacağı gözlənilir.
Butov.az xəbər verir ki, bu barədə Milli Hidrometeorologiya Xidməti xəbərdarlıq yayıb.
Ayrı-ayrı yerlərdə yağıntının intensiv olacağı, şimşək çaxacağı, dolu düşəcəyi ehtimalı var.
Yağıntılı hava şəraiti ilə əlaqədar çaylarda sululuğun artacağı, bəzi dağ çaylarından qısamüddətli daşqın və sel keçəcəyi ehtimal olunur.
31-05-2026, 09:37
"Traktor" klubu Çempionlar
Liqasına vəsiqə qazandı
Cənubi Azərbaycanın “Traktor” klubunun növbəti mövsümdə Asiya Çempionlar Liqasının Elit mərhələsində iştirakı böyük ölçüdə dəqiqləşib.
Çempionatın yarımçıq qalması və AFC-nin İran Futbol Federasiyasından qitə turnirlərində iştirak edəcək klubların siyahısını təcili şəkildə tələb etməsi vəziyyəti sürətləndirib.
40 gündən çoxdur müharibə şəraiti səbəbindən dayandırılan İran Pro Liqasında Təbriz təmsilçisi hazırkı vəziyyətə əsasən 39 xalla ikinci pillədə qərarlaşıb və bu nəticə ilə turnirə vəsiqəni təmin edib.
Hazırda “İstiqlal” 41 xalla liderdir. “Traktor” və “Sepahan” isə 39 xalla ikinci və üçüncü pillələri bölüşürlər. İran mediasının məlumatına görə, peşəkar lisenziya əldə etdiyi üçün “Traktor”un Elit mərhələdə iştirakı demək olar ki, rəsmiləşib.
“Sepahan”ın taleyi isə lisenziyalaşdırma ilə bağlı yekun qərardan sonra müəyyənləşəcək.
Qeyd edək ki, İran Pro Liqasında çempionun və digər yekun nəticələrin dünya çempionatından sonra keçiriləcək qalan oyunlardan sonra müəyyənləşəcəyi gözlənilir.
Beləliklə, İranı Asiya turnirlərində ümumilikdə 3 komanda təmsil edəcək: 2 komanda Asiya Çempionlar Liqasının Elit mərhələsində, 1 komanda isə Asiya Çempionlar Liqası 2-də çıxış edəcək.
31-05-2026, 09:01
Mənəvi ağrının
vizit kartı
( Sənədli hekayə )
Mirzə müəllim ömrünü elmə, kitablara və tələbələrə həsr etmiş bir insan idi. Saçlarına dən düşmüş, alnındakı qırışlar illərin gərgin axtarışlarından xəbər verən bu tanınmış alim, cəmiyyətdə hamının böyük hörmət bəslədiyi bir ziyalı idi. Onun üçün ən böyük zənginlik mənəviyyat, ən böyük qazanc isə elm idi. Lakin dövran elə gətirmişdi ki, dolanışıq çətinliyi hər qapını döydüyü kimi, onun da evindən yan keçməmişdi. Gözəl bir yaz səhəri idi. Xalası Mirzə müəllimə yaxınlaşıb, bir az çəkinə-çəkinə, bir az da çarəsizlikdən dilləndi:
– Mirzə, evdə xeyli şorumuz var. Bilirsən ki, maddi vəziyyətimiz bu aralar bir az sıxıntılıdır. Apar bu şoru Saratovka bazarında sat, evə bir-iki lazımlı şey alarsan. Mirzə müəllim duruxdu. Ömründə bircə dəfə də olsun ticarətlə məşğul olmamışdı. Auditoriyalarda mühazirə oxuyan, beynəlxalq konfranslarda çıxış edən bir alim üçün bazarda şor satmaq xəyalına belə gətirmədiyi bir iş idi. Lakin həyatın reallıqları qarşısında boyun əyməkdən başqa əlacı yox idi. O, ağır bir sükutla başını salladı, heç nə demədi. Səhər tezdən durub, ağ torbalara bükülmüş şor bağlamalarını götürdü və ağır addımlarla kəndin mərkəzinə tərəf yollandı. Kənd mərkəzində hələ heç kim yox idi. Səhərin mehi insanın üzünə toxunurdu. Mirzə müəllim əlindəki şor torbaları ilə yol kənarında dayanıb birtəhər gözləməyə başladı. İçində böyük bir xəcalət hissi var idi; - tanış-bilişin onu bu vəziyyətdə görməsindən çəkinirdi. Bu dəm uzaqdan bir maşın göründü. Yaxınlaşan maşın dayandı və qapısı açıldı. Sükan arxasında əyləşən şəxs kənd məktəbinin direktoru idi. O, dolanışığını təmin etmək üçün altı-bazar günləri öz köhnə maşını ilə taksiçilik edirdi. Direktor pəncərəni endirib hörmətlə dilləndi:
– Sabahınız xeyir, Mirzə müəllim! Bazaramı gedirsiniz? Mirzə müəllim utana-utana, birtəhər başı ilə "hə" işarəsi etdi. Direktor dərhal maşından düşüb baqajı açdı, alimin əlindəki şor torbalarını ehtiyatla oraya yerləşdirdi. Mirzə müəllim də ağır addımlarla maşına əyləşdi. Yol boyu ikisi də sükuta qərq olmuşdu. Hər ikisi bir-birinin vəziyyətini gözəl anlayır, lakin bu barədə danışmağa xəcalət çəkirdilər. Biri elmlər namizədi, digəri isə gələcək nəsli yetişdirən bir pedaqoq idi. Amma bu gün taleyin gərdişi onları fərqli bir nöqtədə birləşdirmişdi. Nəhayət, Saratovka bazarına çatdılar. Maşın dayandı. Mirzə müəllim əlini cibinə atıb 2 manat çıxardı və ön oturacağın üstünə qoydu. Sonra maşından düşmək istədi. Məktəb direktoru pulu görən kimi diksindi və dərhal etiraz etdi:
– Mirzə müəllim, aybdır, vallah aybdır! Sizdən pul götürə bilmərəm. Xahiş edirəm, pulunuzu geri götürün. Mən sizə sadəcə hörmət əlaməti olaraq yolüstü kömək etdim. Mirzə müəllim dayandı. Dönüb direktorun yorğun, amma qürurlu gözlərinə baxdı. Ürəyindəki bütün o ağrı, cəmiyyətin gəldiyi bu nöqtəyə olan təəssüf hissi bir anda dilinə köçdü. O, pulu geri götürmədi, dərindən bir ah çəkərək acı bir təbəssümlə dedi:
– Yox, həmkarım, nə ayıb? Pulu mütləq götür. Bu, sənin haqqındır. Amma bir şeyi unutma... Bir millətin ki, məktəb direktoru taksiçi, alimi isə bazarda şor satandırsa, vay bu ölkənin halına! Mirzə müəllim torbalarını götürüb bazarın hay-küylü kütləsinə doğru irəlilədi. Məktəb direktoru isə əlindəki 2 manata baxa-baxa, maşının sükanına söykənib uzun-uzun xəyala daldı. Bu iki manat sadəcə bir yol pulu deyil, bir dövrün, bir cəmiyyətin ziyalısının çəkdiyi mənəvi ağrının vizit kartı idi.
Hüseyn İsaoğlu,
yazıçı-publisist,
AYB və AJB üzvü.
28-05-2026, 17:41
Ağıllı deputatdan
maraqlı fikir
İranlı deputat internetin yenidən açılmasının qanunsuz olduğunu deyib. İran parlamentinin mədəniyyət komitəsinin sözçüsü bildirib ki, internetə çıxışın yenidən bərpası qanuna ziddir. Əhməd Rəstineh İslam Respublikası real internetdən ayrılmış daxili şəbəkə olan Milli İnformasiya Şəbəkəsini tamamlamaq üçün bütün imkanlarından istifadə etməlidir. Deputat əlavə edib ki, internetə “nəzarətsiz çıxış”, xüsusilə yeniyetmələr baxımından ölkəyə ciddi zərər vura bilər. O həmçinin bildirib ki, Prezident Məsud Pezeşkian tərəfindən internetə çıxışı bərpa etmək üçün yaradılmış qurumun səlahiyyəti yoxdur, çünki onun funksiyaları Ali Kiberməkan Şurasının səlahiyyətləri ilə üst-üstə düşür.
28-05-2026, 08:34
SU HƏYATDIR
BƏS GÜN ƏRZİNDƏ NƏ QƏDƏR
SU İÇMƏLİYİK?
BƏDƏN ÜZVLƏRİNİN HARAYI, BİZİ SUSUZ QOYMAYIN
Susuz bədən, susuz səhra kimidir. Orqanizmimizdə su balansı pozulanda damarlarlarmızda axan qan narahar olub haray salır ki, damardan suyumu çəkməyin. Axan kanalım daralır. Qatılaşıb qaralmağa başlayıram, yəni qısası qanımı qaraltmayın. Bilin ki, çətin dolaşıram hər bir üzvü qidalandıra bilmirəm.
Bu səbəbdən ki, orqanlar çıxır bədəndə su axtarışına. Yağışdan sonra yalaxlarda qalan sular olar ey, onun kimi dədən üzvülərmizin də eləsi var ki, ehtiyat suyu biraz çox saxlaya bilmir. Məsələn böyrək çirkli suyu saxlamır tez süzür sidik kisəsinə oda saxlamır çünki artıq o lazımsızdı bədənə. Beləcə təmiz suyumuzun ehtiyat deposu qanımızda dövr edir.
Bax burda suzsuz üzvlər başlayırlar damardakı suyu əllərindəki hörtumla hərəsi bir tərəfdən çəkməyə. Bu yerdə qanımızın tərkibi qatılaşdı ürəyin işi düşdü çətinə aləm qarışdı bir- birinə təzyiq yüksəldi. Baş özünən çıxdı ki, ayə siz neynirsiniz. Hamımız susuzluqdan gül kimi soluruq quruyub gedəcəyik. Qara ciyərdə yazıqdı ödnən bir yerdə quruyan torpaq kimi çadar -çadar olub parçalanacaq. Bir atəş qalayın böyrəklərdə qalan bir fincan suyimuz var tez qaynatsın ki, parı tüstü kimi yayılsın görüb gəlsinlər. Səsimizi eşidən olsun. Yaxudda bəlkə nəfəsi daralan boğulmaq həddinə çatan, ağ ciyər tab gətirməyib qışqırsın ki, yandım ciyərimi su deyni yandırmayın beyindəki yatan oçaqlara siqnal verib oyadır. Durun su istəyin amma buz kimi deyil biraz ilıq olsun yay olanda nolar ki, dişlərin minasını çatlatmayın. Yazıqdı isti söyuğa az salın bir ömür tab gətirə bilsinlər öz işlərini görə bilmək üçün, sorada suçlu sayılmasınlar. Yoxsa sırayla çatdıyırlar bir -bir kökünən çıxardıb atılar. İmkan vermillər ki, onlara qoz, fındıx sındırılar qəndi xırta- xırtla yeyirlər. Sonra da deyillərki xarab oldu çürüdü. Çürüməsin neynəsin bu ağappaq incilər, çox incədirlər. Səhər axşam heç çoxunu fırçalamıllar da. Siqaret bir yannan qida qalıntıları, ərp bir yannan rənglərini eliyir sapsarı. Bir sözlə ömrün sonuna yarsı qala ya qalmaya.
İstəmirəm bu orqan hekayəmi uzadam. Çünki yüz qramlıx kəmiysiz dil var ha susuzluxdan parça-parça olsa da ölənə kimi susmur. Ondan qorxuram ki, bir çoxu ağızların içində sakit dura bilməyəcək. Yazdıxlarımın mahiyətini anlıya bilməyən susuzluqdan gücdən düşmüş biraz da qurumuş beyinləri yazan əllərimi asıf- kəsəcəklər ki , bu nə yazıdı yazıfdı eyyy.
Hələ ey nələr-nələr yazıx çənəni də əldən salacaqlar. Keşgə gündə yeddi səkkiz dəfə çox şeyə qarışan başın qulaxlarına pıçıldayıb deyə ki, gündə iki və ya iki litir yarım su içməlisən bizim yaşamağımız üçün. Yadınızdan çıxmasın su həyatdır canlı aləmi yaşatmaq üçün. Bax özü də bu saatlarda için ki, vücudunuz sağlam olsun. Başı ağrıtmasın, gözü ağlatmasın. Bədəndə olan bütün orqanlar hekayənin sonunda dilə gəlib dedilər ki, bizim haraymızı oxuyanlara, eşidənlərə çatdırın ki, biz nə qədər su içməliyik bir zəhmət sənə zamanınıda de bilsinlər. GÜN ƏRZİNDƏ -İKİ VƏ YA İKİ LİTİR YARIM. (2-2,5) İçdiyimiz suyun temperaturu orqanizmimizin istiliyi ilə eyni dərəcə olmalıdır.
Bu saatlarda içilən suyun teperaturu 37 dərəcə olarsa artıx çəkimizdəndə azad olmuş olarıq. Sağlamlığımlz üçün yaxşı yox ey belə lap əla olar. Belə başlamaq.
1-cı səhər saat 7-8 arası bir fincan-içmək ki, mədə, bağırsaq təmizlənsin,
2- ci saat 9-00 da bir fincan içmək dərini nəmləndirir və hamarlayır qocalmamızı ləngidir. Gözəl qalmaq istəyirik.
3-cü saat 11-30 bir bardaq İçmək günorta yeməyinə qədər beyindəki gərginliyi aradan götürür əhval ruhiyyəni yüksəldir. İştahanı açır.
4-cü günorta Saat 1-00 da bir fincan içmək yeməyin həzminə kömək edir. Mədə turşuluğunu nizamlayır köpün azalmasına böyük təsir edir. Yemək arası içmək.
5-ci saat 3-00 (15) da bir fincan içmək .Orqanizmimiz də su və duz mübadilədini nizamlayır. Damarların möhkəmlənməsinə kömək edir.
6–cı saat 5-00 –da (17) bir fincan içmək arıqlamaq istəyənlər üçün yeməkdən 5-10 dəqiqə əvvəl arıqlar üçün isə yeməkdən 30- dəqiqə sonra. Bədən üzvlərindəki artıq yağların toplanmamasını nizamlayır.
7-ci Saat 7-00(19) bir fincan içmək yemək zamanı. Maddələr mübadiləsini gücləndirir. Zəif orqanların fəailiyyətini artırır.
8-ci saat 8-00 (axşam) bir bardaq içmək. Orqanizmidən zərərli maddələri təmizləyib çıxarırması sayəsində ,bədən üzvslərimiz rahat həyat yaşayır. Beləliklə yuxu rejimidə nizamlsnmış olur.
9-cu Axşam bir fincan içmək .(Burda saat önəmli deyil ) Yatmazdan öncə İnfarkt və insult riskini azaldır.
Əlavələr: Eyni zamanda düşa girməzdən öncə bir bardaq isti su içmək təzyiqi aşağı salır. Çox söyuq su içmək böyrəklərin balansını pozur.
Arıqlamaq üçün təkcə su ilə bəslənmə çox təhlükəlidir.
Bu qayda ilə Allahın bizlərə bəxş etdiyi təmiz sudan istifadə etmək, sağlam yaşamağmızın və uzun ömür sürməymizin açarlarından biridir.
Belə əziz oxucular bədən üzvlərmizin harayına əməl edəyin ki, verilən ömrü saglam başa vurağın. Hər birinizə Yaradandan inci kimi saf və su qədər pak uzun ömür arzulayıram.
Sara GÖYÇƏLİ (Şərifova)
Şair- publisit,
AJB üzvü TAİB QŞ sədr müavini
(36 ildir TİBB SAHƏSİNDƏ çalışır)
21.04.2026
Redaksiyadan: Müəllifin yazı üslubuna toxunmadığımızı nəzərə almağınızı xahiş edirik!
28-05-2026, 08:24
Abid Şamiloğlu,
müəllim-Quba,
Afurca kəndi.
müəllim-Quba,
Afurca kəndi.
"İkarus"un son uçuşu
(Fantastik hekayə)
Bəzən uçmaq üçün təyyarəyə ehtiyac yoxdur; bir dostun sadiqliyi sizi ən yüksək zirvələrə qaldıra və ən çətin enişlərdən xilas edə bilər. Zaur və Oktay uşaqlıqlarını eyni həyətdə keçirmişdilər. Həmişə dəniz kənarında narın qumun üzərində uzanıb göyləri seyr edirdilər. Yaşadıqları yer aeroporta çox yaxın idi. Aeroportdan havaya qalxan təyyarələrə tamaşa etmək onlar üçün çox maraqlı idi.
Onların oyunları da, xəyalları da, arzuları da eyni idi: böyüyəndə oxuyub təyyarəçi olmaq, polad qanadlı nəhəng quşları idarə etmək. Məktəbdən sonra qaçaraq aviamodelçilik dərnəyinə gedər, taxtadan və kağızdan düzəltdikləri kiçik motorlu "təyyarələri" havaya uçuranda sanki özləri də o kabinədə oturarmış kimi həyəcanlanardılar.
İllər keçdi, arzular reallığın astanasına gəldi. Hər iki dost Aviasiya Akademiyasına sənədlərini verdi. Zaurun yolu açıq idi. O, həm imtahanlardan, həm də tibbi yoxlanışdan uğurla keçdi. Lakin taleyin acı sürprizi Oktayı gözləyirdi. Həkim komissiyası onun görmə qabiliyyətindəki xırda bir qüsuru əsas gətirərək "təyyarəçi ola bilməz" qərarını verdi.
Zaur göylərin fatehi olanda, Oktay arzularını asfalt yollara köçürdü. O, nəhəng bir "İkarus" avtobusunun sürücüsü oldu. Zaur hər dəfə uçuşdan qayıdanda dostunu kabinəsinə dəvət edər, ona dünyanı buludların üzərindən göstərərdi. Oktay dostu üçün sevinsə də, içindəki o qırılmayan "uçmaq eşqi" həmişə köksünürdü.
Zaur dəfələrlə Oktayı təyyarəsinə mindirib kabinədə öz yanında oturtmuş, onu dünyanın bir çox şəhərlərinə – Londona, Bombeyə, Parisə, Praqaya aparmışdı. Oktay özündən çox sevdiyi dostuna minnətdarlığını bildirmişdi. Zaur isə Oktaya demişdi: "Sənin işin mənim işimdən daha dəyərlidir, çünki sən avtobusunda apardığın sərnişinlərlə həmişə ünsiyyətdə olursan, mən isə heç vaxt onlarla ünsiyyətdə ola bilmirəm".
Bir gün tale onları heç vaxt unudulmayacaq bir sınağa çəkdi. Zaurun idarə etdiyi sərnişin təyyarəsi enişə hazırlaşarkən qabaq təkərlərin açılmadığı məlum oldu. Aeroportun dispetçer qülləsində hava buz kimi soyumuşdu. Radiostansiyadan Zaurun səsi eşidilirdi: "Qabaq şassi sıradan çıxıb, mexaniki açılış baş vermir. Yanacaq bitmək üzrədir, gövdə üzərinə enişə məcburam". Bu təyyarənin burnunun beton zolağa sürtünərək alovlanması və böyük ehtimalla partlayış demək idi.
Aşağıda – hava limanının düz yanında Oktay "İkarus"un sükanı arxasında donub qalmışdı.
O, dostunun səsini kütləvi radio dalğalarından eşidirdi. Oktay yaxşı bilirdi ki, Zaurun idarə etdiyi o nəhəng polad kütləsi yerə dəyən an saniyələr hər şeyi həll edəcək. O, mühərriki işə saldı, "İkarus"un köhnə, amma etibarlı mühərriki mırıldadı. Darvaza taybatay açıldı. Oktay "İkarus"u eniş zolağına sürdü.
Zaur təyyarəni yerə yaxınlaşdırdı. Sürəti minimuma endirdi. Oktay güzgüdən arxaya baxdı: nəhəng gövdə bir kabus kimi onun üzərinə enirdi. Avtobus titrəyir, sürət göstəricisi sona yaxınlaşırdı. İndi onlar eyni sürətlə hərəkət edirdilər.
Zaur kabinədə tər içində idi. "Dayanma, Oktay, bir az da sürəti artır!" deyə pıçıldadı. O, təyyarənin burnunu yavaş-yavaş avtobusun damına doğru endirməyə başladı. İlk təmas baş verəndə dəhşətli bir metal səsi ətrafa yayıldı. "İkarus"un tavanı təzyiqdən əyildi, şüşələr titrədi. Oktay sükanı iki əli ilə elə bərk sıxmışdı ki, barmaqlarının buğumları ağarmışdı. Avtobusun amortizatorları təyyarənin ağır ağırlığı altında az qala yerə yapışmışdı.
Zaur əsas tormozları sıxdı. Təyyarənin arxa təkərlərindən qara tüstü çıxdı. Oktay da eyni anda çox ehtiyatla əyləcə basdı. Əgər o, kəskin dayandırsaydı, təyyarə avtobusun üzərindən aşar, hər ikisi məhv olardı. Onlar sanki tək bir orqanizm kimi hərəkət edirdilər. Mil-mil, saniyə-saniyə sürət azaldı. Nəhayət, hər iki nəhəng maşın zolağın tam sonunda, toz-duman içində dayandı. Sükut çökdü. Yalnız soyuyan metalın çırtıltısı və uzaqdan gələn yanğınsöndürən maşınların siqnalı eşidilirdi.
Zaur kabinədən aşağı, dostunun yanına qaçanda ayaqları titrəyirdi. Oktay isə hələ də sükanı elə bərk sıxmışdı ki, sanki buraxsa, hər şey yenidən uçulacaqdı.
Zaur "İkarus"un qapısını dartıb açdı. Oktay başını sükana söykəmişdi, alnından axan tər gözlərinə süzülürdü.
Zaur (səsi titrəyərək): — Oktay! Sən nə etdin?! Bu dəlilik idi! Sən həyatını riskə atdın...
Oktay yavaşca başını qaldırdı, dodaqlarında yorğun, amma qürurlu bir təbəssüm var idi. Gözlərinin içinə qədər toz dolmuşdu.
Oktay sakitcə pıçıldadı: — Deyəsən, bu dəfə mənim "təyyarəm" səninkindən daha ağır yük daşımalı oldu, dostum?
Zaur: — Sən həmişə bizdən daha yüksəkdə uçmusan, Oktay. Çünki sən bu gün insanları ölümün pəncəsindən xilas etdin. Sən əsl qəhrəmansan. Vətən, xalq sənin qəhrəmanlığını unutmayacaq.
Zaur əlini dostunun çiyninə qoydu. Gözləri dolmuşdu.
Zaur: —" Mən yuxarıda çarəsiz qalmışdım. Amma aşağı baxanda sənin "İkarus"unu gördüm. Elə bil ki, daha da cəsarətləndim, gücə, qüvvətə gəldim. O an anladım ki, sən hələ də məni qoruyursan".
Oktay: — Sən göylərin qəhrəmanısan, Zaur. Amma mənə elə gəlir ki, mənim avtobusum bu gün ilk və sonuncu dəfə uçuş həyata keçirdi. Bax, damı tamamilə əzilib, amma sən sağsan. Bu vaxt aeroportun xilasetmə qrupları və jurnalistlər onlara tərəf qaçmağa başladılar. Kameralar parıldayır, hamı bu möcüzəni lentə alırdı. İki dost üçün dünya daha da gözəlləşmişdi. Bütün qəzetlər, jurnallar Zaur və Oktayın şücaətindən, qəhrəmanlıq əfsanəsindən yazırdı. Hamı onları qəhrəman adlandırırdı. Həyatı xilas olunmuş sərnişinlər bu qəhrəmanlarla şəxsən görüşüb, sevinc göz yaşları axıdaraq onlara təşəkkür edirdilər.
Onlar anladılar ki, bəzən arzular həyata keçməsə də, amma əvəzində həyat bizə o arzulardan daha böyük olan bir fədakarlıq və sadiqlik şansı verir.
Bir neçə ay sonra Zaur və Oktay yenidən həmin eniş zolağında görüşdülər. "İkarus" artıq təmir olunmuşdu, amma onun damında kiçik bir nişan — təyyarə şəkli həkk olunmuşdu. Zaur isə təqaüdə çıxana qədər hər enişdə aşağıya baxır və asfaltın üzərində dostunun avtobusunu görəndə özünü dünyanın ən təhlükəsiz pilotu hesab edirdi.
Zaur və Oktay qocalanda da həmin günü eyni həyəcanla xatırlayırdılar. Zaurun evinin divarında həmin qəzalı eniş anını əks etdirən fotoşəkil asılmışdı. Şəklin altında isə Oktayın xətti ilə bu sözlər yazılmışdı: "Sən göylərdə tək deyildin, mən həmişə aşağıda səni tutmağa hazır idim".
İllər sonra dostlar öz ürək sözlərini bir-birinə yazılı surətdə bildirdilər. Zaur yazırdı: "Oktay, mən minlərlə saat uçdum, yüzlərlə şəhər gördüm. Amma həyatımda gördüyüm ən gözəl mənzərə — o tozlu eniş zolağında mənə tərəf sürətlə gələn sənin narıncı "İkarus"un idi. O gün mən anladım ki, yerə enmək uçmaqdan daha çətin və daha şərəflidir, əgər səni aşağıda gözləyən sadiq dostun varsa..."
Oktay isə dostu Zaura belə yazmışdı: "Zaur, mən heç vaxt göylərə qalxa bilmədim, amma o gün sənin təyyarənin ağırlığını avtobusumun damında hiss edəndə sanki mən də buludların arasına daxil oldum. Sən mənim uşaqlıq arzumun qanadı idin, mən isə sənin həyatının təkərləri. Biz heç vaxt ayrılmadıq".
Biri göyləri fəth etdi, digəri yolları. Amma tale onları elə bir nöqtədə birləşdirdi ki, orada nə texnika, nə də qaydalar keçərli idi. Bu, bir pilotun bacarığı ilə bir sürücünün cəsarətinin deyil, iki uşaqlıq dostunun bir-birinə olan sonsuz inamının hekayəsidir.
Aviasiya Muzeyinin girişində bir abidə ucaldılmışdır. Postamentin üzərində qəzalı təyyarənin və əzilmiş "İkarus"un maketi qoyulmuşdur. Abidənin üzərində isə cəmi üç söz yazılıb:
"Güvən, cəsarət, vəfa".
28-05-2026, 08:05
SAZIN VƏ SƏNƏTİNİN
VURĞUNU
Azərbaycanın qədim və zəngin mədəniyyət xəzinəsi olan aşıq sənəti əsrlər boyu ustad-şəyird ənənələri üzərində yaşayaraq nəsillərdən-nəsillərə ötürülmüşdür. Bu ənənəni qoruyan, həm aşıqlıq sənətində, həm də musiqi alətlərinin hazırlanması sahəsində dərin iz qoyan el sənətkarlarından biri də Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin üzvü, tanınmış aşıq-sazbənd Kövrək Murad (Murad Əli oğlu Sarıyev) dır.
Kövrək Murad 7 iyul 1952-ci ildə Borçalı mahalının (Gürcüstanın Bolnisi rayonu) Aran-Dəllər (Muşevani) kəndində anadan olmuşdur. Borçalı mühiti hər zaman saza, sözə olan dərin sevgisi, aşıq və şairlərinin bolluğu ilə seçilmişdir. Muradın sənətə olan meyli hələ uşaq yaşlarından, ailə mühitindən başlamışdır. Atası Əli dülgər ustadı olmuş, cır armud ağacından müxtəlif məişət əşyaları, o cümlədən qapı, pəncərə və arabalar düzəltmişdir. Atasının əl işlərinə baxaraq sənətin sirlərini mənimsəyən balaca Murad, arada armud ağacı parçalarından kustar üsulla özünə ilk sazlarını yonmağa başlamışdır.
Borçalı aşıq mühitinin azman ozanı, Gürcüstanın Əməkdar mədəniyyət işçisi, ustad Hüseyn Saraclı ilə görüş Kövrək Muradın sənət taleyində ən həlledici məqamlarından sayılır. Həyatında ən mühüm hadisə onun Türk dünyasının gözəl dastanlar bilicisi Hüseyn Saraclı ilə qarşılaşması olur. Kənddə keçirilən məclislərin birində el ağsaqqalları ustad sənətkara kənddə saza-sözə vurğun olan istedadlı bir gəncin olduğunu bildirirlər. Murad ustadın qarşısında "İncəgülü" aşıq havasını yüksək məharətlə oxuyur. Hüseyn Saraclı gəncin səsini və ifasını bəyənərək, "Bu uşaqda əsl aşıq səsi var, bundan nəsə olacaq" deyir.
1976-cı ildə, ustadın 60 yaşı olarkən Murad onun rəsmi və sonuncu şəyirdi kimi fəaliyyətə başlayır.Qədim aşıq qanunlarına görə şəyird qəbul edilmək üçün üç ağsaqqalın ustadın yanına minnətçi getməsi və razılıq alınması tələb olunurdu. Bu razılıqdan sonra Kövrək Murad tam 5 il ustadı Aşıq Hüseyn Saraclının evində yaşamış, həm sənətin incəliklərini öyrənmiş, həm də ona təsərrüfat işlərində köməklik edərək ustadına qulluq etmişdir.
Ustadım Aşıq Hüseyn Saraclı, Aşıq Əmrah Gülməmmədov, Aşıq Məhəmməd Sadaxlı, Aşıq Kamandar, Xındı Məmməd, adlarını sadalamadığım neçə-neçə ustad saz-söz sərrafları və xiridarlar ozan sənətini təkcə mənə yox, çoxlarına sevdiriblər.
Kövrək Murad təkcə gözəl səsli aşıq deyil, həm də saz alətinin dilini bilən peşəkar sazbənddir. Sazbəndlik el arasında "saza bənd olmaq", onun sehrinə düşmək kimi qiymətləndirilir. Ustadı Hüseyn Saraclı da xüsusi olaraq sazbəndliklə məşğul olmasa da, dostlarının sazını təmir etməyi bacarırdı. Bu bacarıq Murada keçmiş və o, atasından öyrəndiyi dülgərlik sirlərini sazbəndlik sənəti ilə birləşdirmişdir. Usta öz yaradıcılığında əsasən Borçalıdan gətirdiyi tut və armud ağaclarına üstünlük verir. Onun qənaətinə görə, məhz bu ağaclar saza ən təmiz və məlahətli səsi bəxş edir.
Ömrünün müdrik çağlarında Bakıya köçən sənətkar, uzun illər boyu "Neftçilər" metro stansiyası yaxınlığındakı emalatxanasında fəaliyyət göstərmişdir. Onun emalatxanası həm yerli aşıqların, həm də sənətsevərlərin, türk dünyasından, eləcə də dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn insanların daimi görüş və saz bərpa mərkəzinə çevrilmişdir. Bir sıra mühüm dövlət tədbirlərində və beynəlxalq festivallarda iştirak edən Kövrək Murad, qədim aşıq mühitinin ədalət prinsiplərini hər zaman uca tutmuşdur. Onun ifasında lentə alınan "Sallama Kərəmi" və "Qaraçı", "Ağır Şərili", "Yanıq Kərəmi" kimi ustad havaları musiqi arxivlərində və Gürcüstan radiosunun fondlarında qorunub saxlanılır.
Kövrək Murad həm də yaradıcı aşıqdır. "Kövrək dubeyti" adlı mükəmməl bir saz havası yaradıb. O, hazırda qədim dövrün aşıqlarının bir-birinin sənətinə qarşı çox ədalətli və hörmətlə yanaşdıqlarını fəxrlə qeyd edərək, gənc nəslə ustad-şəyird ehtiramını aşılamağa davam edir.
Hüseyn İsaoğlu,
yazıçı-publisist,
AYB və AJB üzvü
27-05-2026, 11:20
VI Türk Dünyası Ədəbiyyat və
Kitab Festivalının “Gül dəftəri”
Ölkəmizdə keçirilən VI Türk Dünyası Ədəbiyyat və Kitab Festivalının bu gün sonuncu günüdür.
Qeyd edək ki, festival Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi, Gənclər və İdman Nazirliyi, Yazıçılar Birliyi, Milli Məclisin Mədəniyyət Komitəsi, Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti, AMEA, Beynəlxalq Türk Akademiyası, TÜRKSOY, TİKA, YTB, Yunus Əmrə İnstitutu, ANAİB, İLESAM, DGTYB, İnam Mühafizə şirkəti, Mədəniyyət kanalı və Bizim.Media informasiya agentliyinin təşkilati dəstəyi ilə həyata keçirilir.
Ədəbi-bədii kompozisiyalarla davam etdirilən festivalın ilk günü Azərbaycan-Türkiyə, ikinci günü Özbəkistan-Türkmənistan, üçüncü günü Qazaxıstan-Qırğızıstan, dördüncü günü Macarıstan-Şimali Kipr Türk Respublikası, sonuncu günü isə Türk Dünyası - Yunus Əmrə günü adlandırılıb.
Dünən, 25 may tarixində, festivalın dördüncü günü Macarıstan-Şimali Kipr Türk Respublikasına həsr edilmiş “Gül dəftəri” adlı poeziya saatında tanınmış yazıçı Narıngül Nadirin moderatorluğu ilə yazar və şairlər - Gülnar Ümid, Seyid Aynur, Arzu Nehrəmli, Sara Selcan və Mina Rəşid iştirak edirdilər.
“Gül dəftəri” adlı poeziya saatı xatırladaq ki, Aqnes Nemes (Macarıstan) və Urkiyyə Minə Balmanın (Şimali Kipr) yazarlarının əziz xatirəsinə həsr edilmişdi.
Mina RƏŞİD
26-05-2026, 08:58
Pərvanə Məmmədova
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru,dosent
Azərbaycan Texniki Universiteti
Başqırd alimi Zakir Şakirov və
türkologiya dilçiliyinin inkişaf konsepsiyası
Məlum olduğu kimi, 1926-cı il 26 fevral – 5 mart tarixlərində Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində keçirilmiş Birinci Ümumittifaq Türkoloji Qurultayı SSRİ-də yaşayan türk xalqlarının tarixi, etnogenezi, mədəniyyəti, dili və ədəbiyyatı sahələrinin inkişafında əvəzsiz rol oynamışdır. Qurultay latın əlifbasına (yanəlifə) keçid və terminologiyanın unifikasiyası ilə bağlı tarixi əhəmiyyətli qərarlar qəbul etmiş, bu da iştirakçıların sonradan repressiyalara məruz qalmasına baxmayaraq, mədəni-etnik inteqrasiyaya və konsolidasiyaya mühüm pozitiv təsir göstərmişdir.
Birinci Ümumittifaq Türkoloji Qurultayı SSRİ-də yaşayan türk xalqlarını (azərbaycanlılar, başqırdlar, qazaxlar, qaraçaylılar, qırğızlar, malkarlar, tatarlar, özbəklər, Krım tatarları, yakutlar və s.), həmçinin aparıcı rus akademiklərini və xarici ölkələrdən olan mütəxəssisləri təmsil edən və türkologiya sahəsində çalışan alimləri, ədəbiyyatçıları, dilçiləri, etnoqrafları və tarixçiləri bir araya gətirmişdir. Qurultayın bir çox nümayəndələri haqqında elm-ictimaiyyəti məlumatlı olsa da, Başqırdıstan MSSR-ni və digər regionları təmsil edən başqırd alimlərinin taleyi və fəaliyyəti ilə bağlı məlumatlar olduqca azdır. Bunu nəzərə alaraq, biz Azərbaycan ictimaiyyətini Birinci Türkoloji Qurultayın başqırd nümayəndələri ilə tanış etməyi məqsədəuyğun hesab edirik.
Stenoqrafik materiallardan məlum olur ki, qurultayda başqırd ziyalılarını təmsil edən səkkiz nəfər iştirak etmişdir: 1) Atnaqulov Salah Sədri oğlu – “Qajur” nəşriyyatının müdiri və baş redaktoru (Kazan); 2) Bilyalov Məcid Masaqutoviç – Başqırd Xalq Maarif Komissarlığı (Moskva); 3) Manatov Şərif Əhmədoviç – pedaqoq (Tiflis); 4) Qabitov Həbibulla A.-Kağıroviç – pedaqoq (Ufa); 5) Vildanov Qabduləhət Fazıloviç – 1925–1927-ci illərdə başqırd dili komissiyasının üzvü (Ufa); 6) İdelqujin Kərim Abdulloviç – Başqırd Xalq Maarif Komissarlığı (Ufa); 7) Şakirov Zakir Şakiroviç – Xalq Təhsili İnstitutu (Ufa); 8) Mryasov Sağit Qubaydulloviç – Başqırdıstanı Öyrənmə Cəmiyyəti (Ufa).
Materialların təhlili göstərir ki, faktiki olaraq Başqırdıstanı rəsmi şəkildə altı nəfər təmsil etmişdir. Bu yazıda biz onlardan biri – görkəmli başqırd maarifçisi, pedaqoq-tarixçi Zakir Şakiroviç Şakirovun (1881–1968) həyat və fəaliyyətindən bəhs etməyi zəruri hesab etmişik.
Zakir Şakirov Ufa quberniyasının Birsk qəzasının Karasay-Yelqa kəndində anadan olmuşdur. O, ömrü boyu təhsil və başqırd dili problemləri ilə məşğul olmuş, sovet dövründə Başqırd MSSR Xalq Maarif Komissarlığında çalışmışdır. 2007-ci ildə Ufada “Başqırdıstan pedaqoji jurnalı kitabxanası” seriyasından Y.V. Erginin “Z.Ş. Şakirov (1881–1968)” adlı kitabı nəşr edilmişdir . Bu əsərdə onun həyatı və fəaliyyəti geniş şəkildə işıqlandırılmışdır.
Kitabda onun uşaqlıq illəri, təhsili, “Mühəmmədiyyə” mədrəsəsində oxuması, A.L. Şanyavski adına Moskva Universitetində təhsil alması, Ufa quberniya idarələrində fəaliyyəti, muzeyə rəhbərliyi, elmi ekspedisiyalarda iştirakı, başqırd dili dərsliklərinin və terminologiyasının yaradılmasında rolu kimi mövzulara nəzər salınmışdır.
XX əsrin 20-ci illərində başqırd dilinin dövlət dili kimi hüquqi status alması ilə həm də bu dil üzrə dərsliklərin yaradılmasına başlarılmışdır. Lakin dilçilik kadrlarının çatışmazlığı və elmi tədqiqatların azlığı bu prosesi çətinləşdirirdi. Buna baxmayaraq bu sahədə həmin dövrlərdə Başqırdıstanda fəaliyyət göstətərən, N.K.Dmitriyev adlı böyük alimin mühüm rolun etməliyik.
Zakir Şakirov öz dövrünə görə yüksək səviyyəli təhsil almışdır. O, 1902-ci ildə “Mühəmmədiyyə” mədrəsəsini bitirmiş, 1912–1915-ci illərdə Moskvadakı A.L.Şanyavski adına universitetdə təhsilini davam etdirmişdir [1, s. 18]. Daha sonra müxtəlif təhsil müəssisələrində çalışmış, 1931–1951-ci illərdə Maarif İnstitutunda başqırd dili və ədəbiyyatı kafedrasına rəhbərlik etmişdir. O, həmçinin dərsliklər, lüğətlər, proqramlar müəllifi olmuş, başqırd ədəbi dilinin, terminologiyasının və orfoqrafiyasının formalaşmasında böyük işlər həyata keçirmişdir.
Zakir Şakirov dövrünün tanınmış türkoloq alimləri və ziyalıları ilə, o cümlədən Kayum Nasiri, Məcid Qafuri və professor N.F.Katanovla dostluq etmişdir. O, Şərq ədəbiyyatını dərindən öyrənmiş, İbn Sina, Ömər Xəyyam və başqa bu kimi klassikləri gərəyincə mütaliə etmişdir.
1907-ci ildə onun tatar şairi Qabdulla Tukay ilə görüşü olmuş və bu dostluq Tukayın ölümünə qədər davam etmişdir.
Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, Zakir Şakirov 1926-cı ildə Bakıda keçirilən Birinci Türkoloji Qurultayda iştirak etmiş və türk dillərinin latın qrafikasına keçirilməsi məsələlərinin müzakirəsində əsaslı təkliflərlə çıxış etmişdir .
O, bu misli görünməyən tədbirdən daha öncə yazıb nəsr etdirdiyi “Türkoloji qurultay haqqında” məqaləsində türkologiya ilə bağlı mühüm təkliflər irəli sürmüşdür. Bu təkliflərdə o, türk dillərinin xüsusiyyətlərinin müəyyənləşdirilməsi, ortaq terminologiyanın hazırlanması, dialektlərin öyrənilməsi, vahid yazı sisteminin qurulması və xüsusi ilə Elmi İnstitutunun yaradılması kimi ilə bağlı məsələlərin vacibliyindən bəhs etmişdi .
Şakirov Başqırdıstan Elmi-Tədqiqat İnstitutunda çeşidli sahə lüğətlərinin hazırlanmasında da fəal iştirak etmişdir. O, botanika, kimya və riyaziyyat üzrə terminoloji lüğətlərin ya ayrıca müəllifi, ya da müəlliflərindən biri olmuşdur.
Elmi ekspedisiyalar zamanı o, başqırd xalqının dili, folkloru və maarif tarixi ilə bağlı mühüm materiallar toplamış, Akmulla kimi milli klassiklərin yeni əsərlərinin aşkara çıxarılmasında aparıcı rol oynamışdır.
Araşdırmalar göstərir ki, Zakir Şakirov başqırd dilçiliyi tarixində mühüm yeri olmuş tanınmış şəxsiyyətlərdən öncülü olmaqla Əmək qəhrəmanı (1928), Əməkdar elm xadimi (1944) kimi yüksək mükafatlara layiq görülmüşdür.
Sorğu
Saytımızda hansı mövzulara daha çox yer verilməsini istəyirsiniz?
Son buraxılışımız
Facebook səhifəmiz
Reklam
Hava
Valyuta
Reklam
Sayğac
Ən çox baxılanlar
Köşə
Xəbər lenti
Foto
Tanınmış telejurnalist vəfat edib
Tanınmış telejurnalist Nailə Əkbərova vəfat edib.
Bu barədə onun dostları məlumat yayıblar.
O, ağır xəstəlikdən əziyyət çəkirmiş.
Əkbərova Nailə Ənvər qızı 27 avqust 1963-cü ildə Şamaxı şəhərində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin məzunudur. 1981-ci ildən Azərbaycan Dövlət Televiziyasında çalışmağa başlayıb. 1997-2006-cı illərdə musiqi verlişləri baş redaksiyasında baş rejissor vəzifəsində çalışıb.
2006-ci ildə “Space” telekanalında bir neçə verlişin rejissoru işləyib. 2009-cu ildən TRT telekanalının əməkdaşıdır. TRT Avaz-da yayımlanan “Qafqazlara əsən yellər” proqramının müəllifi, rejissoru və aparıcısı olub. Azərbaycanda ilk klip yaradıcılarındandır.
Allah rəhmət etsin!
Video
"Vətən Qəhrəmanları" Şəhid İlyas Nəsirov
All rights reserved ©2012 Butov.az
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!