Köhnə bir şəhəri

eylədim abad...

Bülbülün Fəğanı
“Eşq və irfan vadisində”

Şair-qəzəlxan Ceyhun Möhübbi

Şair özü deyir ki, mən “İmadəddin Nəsimi” -Azərbaycanın böyük şairi haqqında böyük tədqiqat və təhlili əsəri bitirəndə hamı özündən soruşurdu: kitabın müəllifi kimdir?! Nədən danışır? Eşq və irfanın geniş dünyasından onun savadı və biliyi nə qədərdir?
Bu suallara cavab olaraq, şairi ədəbiyyat dünyasına və şeir-qəzəl aşiqlərinə tanıtmaq üçün “Bülbülün fəğanı” poeması Azərbaycan ədəbi məclisinə təqdim olundu. Bu əsər şairin oxucularla ilk görüşü idi ki, orada ədəbi ictimaiyyət ilk dəfə şairin qələmi və ədəbi zövqü ilə tanış oldu.
Hərçənd indiki dünya şeir və qəzəl, bəzən kitabların bolluğu dünyasıdır, amma şeir və ədəbiyyat yalnız gözəl sözləri yan-yana düzmək deyil. Əsas olan bu şeirlərin mənası, məfhumu və onu bəşəriyyət dünyasına çatdırmaqdır. Bu dərin bəşəri mənalar irfan və mənəviyyat qabı içində, ən gözəli isə qəzəl olan, yan-yana düzülsün ki, bəşərin qaranlıq dünyasını işıqlandırsın.
Böyük şairlərin əsərlərini–İmadəddin Nəsimi, Məhəmməd Füzuli, Nizami Gəncəvi, Sədi və Hafiz Şirazi – oxuyanda və bu böyüklərin əsərlərini müasir yazılarla müqayisə edəndə açıq və aydın fərqin şahid oluruq. Həmin böyüklərin yazıları hər biri özü üçün böyük şah əsər idi, müasir dünyada isə az şair özünü onların ayağına çatdıra bilib. Amma cəsarətlə demək olar ki, müasir şair “Ceyhun Möhübbi” öz şeirləri və qəzəlləri ilə ki, dərin məna və məfhumlar ehtiva edir, o böyüklərin layiqli davamçısı ola bilib.
Füzulinin “Leyli və Məcnun” əsərini yaratmasından beş yüz il keçəndən sonra bu günə qədər az əsər yaradılıb ki, həmin böyük əsər kimi eşq və irfanın böyük dünyasına gedib yeni bir eşq poeması yaratsın. Şair-qəzəlxan Ceyhun Möhübbi uzun “Bülbülün fəğanı” poemasını yaradaraq böyük eşq və irfan dünyasının sadiq yolçusudur. O, öz yeniliyi ilə eşqi müasir dünyada yenidən təsvir edə bilib. Şair bu uzun eşq poemasını yaratmaqla köhnə eşq hekayəsini yenidən dirildib ki, sübut etsin bu bina heç vaxt köhnəlməyəcək, necə ki Füzuli öz böyük “Leyli və Məcnun” əsərinin sonunda deyir:

Köhnə bir şəhəri eylədim abad,
Qoy bunların ruhu olsun şad…


Şairin bu poemada iti və nöqtəsənc qələmi “Nurcahan və Vəli”nin böyük və pak eşqini deməklə yanaşı, gözəl və röyalı bir hekayə də yaradır ki, həm də eşq və irfan onda nümayiş olunur. Müasir dünyanın komponentlərindən, köhnə dünyanın paklığı və saflığından bəhrələnən müəllif bu ikisini bir-birinə qarışdıraraq heyrətamiz bir əsər yaradır ki, oxucu əsərin sonunda əlləri dolu gündəlik həyata qayıdacaq.
Bu əsər insanın əql yetkinliyi yaşı olan qırx yaşında yaradılır. Şair ilk əsərini bu yaşda yaradaraq və əbcəd hərflərindən bəhrələnərək bu poemada hər beytdə rəmzlər gətirib ki, alimlərin və ağıl sahiblərinin onda düşünməsi və şifrəsini açması lazımdır. Bu poemada Nurcahan və Vəlinin eşq hekayəsindən başqa qırx qəzəl də gətirilib ki, işarə və rəmz dili deyilməmiş sözləri özündə saxlayır və onun gözəlliyini, cazibəsini artırır.
2025-ci ilin payızında Bakı şəhərində, günün birində elə bir şairlə addımlaşırdım ki, elə bil uzaq keçmişlərdən, Nəsimi və Füzuli dövründən Nizami Gəncəviyədək uzun bir yol qət edib özünü müasir dünyamıza çatdırıb.
Müasir Azərbaycan şairi və qəzəlxanı “Ceyhun Möhübbi” ilə yağışlı bir gündə şəhərin mərkəzində görüşdüm. Hansı addımı atırdıqsa özündən və keçmişindən danışırdı, Arazın bu tayında itirdiyi böyük həsrətdən. Qırılmaz tellər onu Arazın bu tayına və Təbriz şəhərinə bağlayır. Təbrizin Miyanə şəhəri şairin, qədim ata-baba yurdudur.
Dövlətəli, şairin atası, 1952-ci ildə anası ilə birlikdə doğma yurdu olan Miyanəni həmişəlik tərk edərək Araz çayının o biri tayına köçmüş və ömrünün sonunadək orada yaşamışdır.
O günlərdən uzun illər keçmişdir, lakin qəribliyin ağır kölgəsi bu gün də şairin ruhunda yaşayır. Bu həsrət və qürbət hissinin izləri onun şeirlərində də aydın şəkildə görünür. Bu həsrət onun və şair dostlarının daimi yoldaşıdır, onlar özlərini köçəri quşlar bilirlər ki, heç yerdə rahatlıqları yoxdur. Hərçənd Arazın hər iki tayı onun vətənidir, amma eyni zamanda hər ikisində qəribdir, necə ki ariflər üçün bu dünya qürbətdir.
O görüşdə məni təəccübləndirən şey böyük bir insanın sadə və səmimi ruhu idi ki, ətrafın hay-küyündən uzaq elə öz dünyasına qərq olmuşdu ki, şeir və ədəbiyyatın gözəlliyindən başqa heç nə görmürdü. Bu kişinin səmimiyyəti və mehribanlığı məni çox təsirləndirdi, elə bil illərdir onu tanıyırdım. Orada gülə-gülə mənə dedi ki, düzdür adım Ceyhundur, amma “Bülbülün fəğanı” poemasındakı “Vəli” obrazı və onun ali eşqi əslində şairin özü və böyük eşqidir. Sonra da gülə-gülə dedi ki, Vəlinin qızı, indi ki atanla həmadsan, biz artıq yad deyilik.
Qısa görüşdə o özündən danışdı, keçmişindən, Arazın iki tayında bölünmüş vətəndən və sərhədin bu tayındakı qohumlardan ki, onları yenidən görmək onun üçün mümkün olmayan arzu idi; çünki qohumları tapıb öz şəcərənaməsini bilmək və qeyd etmək istəyirdi.
İndi mən Arazın bu tayından bir qonaq idim və ikinci vətəndən bir qonaqla görüş, Ceyhunun onu şairin cənublu qonağı adlandırdığı, elə bil onun üçün tarixi və böyük fürsət idi ki, deyilməmiş bütün sözlərini qəzəl qəlibində mənə danışsın. Sözlərinə qulaq asırdım və hərçənd yağış şiddətlənirdi, amma o xüsusi gündə böyük və tarixi Bakı şəhərində, şəhərin ən hündür qülləsində görüş mənim üçün çox xatirəli və yadda qalan idi. Hərçənd şəhər möhtəşəm binalarında Sovet İttifaqının rəmzi əbədi olaraq qeyd olunub, amma şəhər əhalisinin səmimi və mehriban ruhu hələ də Arazın iki tayı əhalisinin böyüklüyünü və əzəmətini özündə qoruyub.
Təvazö və mehribanlıq iki böyük ortaq nöqtədir ki, Arazın iki tayı əhalisini möhkəm bağla bir-birinə bağlayır. Mən onu şairin varlığında tam gördüm və hiss etdim.
“Bülbülün fəğanı” poemasındakı “Nurcahan”ın aşiqi və heyranı “Vəli” şairin özünün coşan təbiəti və üsyankar ruhu idi və onun daxili coşğusundan xəbər verirdi. İllər ərzində onu “Ceyhun”a çevirən coşğu. Həqiqəti axtaran və sakit dayanmayan Ceyhun çay kimi coşğun ruh ki, ətrafındakı bütün natəmizlikləri yuyub həqiqət nuru ilə bəzəsin.
Ədəbi prosesdə çılğın – nəzarətsiz rakurs qurmaq hər qələm adamına xas deyil; belə deyək, iyirminci əsrdə bunu çox az adam bacardı və iyirmi birinci əsrdə də bu səmtdə adamlar hələ çox seyrəkdir...

Ədəbi müstəvidə ortaq təcəlladan keçmək də hər adamın işi deyil. Tədqiqatçı alimlər, yazıçı və şairlər bu prosesi xüsusilə örnək məna kimi qavrayırlar. Bu hal zaman-zaman müxtəlif səbəblərdən asılı olur. Bəzən bir sıra çəkişmələr və yanlış etiqadlar da bu zəruri cəhdi vacib nüans kimi xarakterizə edirlər...
Ceyhun Möhübbi əsərlərində hər iki aləmi öz fəhmi ilə dürüst ehtiva edir, dünyanı “Təsəvvür” və “İradə” üzərində sadə qurulduğunu və “İradə”nin “Təsəvvür”dən üstün olduğunu elə aydın izah edir ki, suallarımıza cavab tapırıq və onun ədəbi prosesdə çılğın – nəzarətsiz rakurs qurmaq bacarığına heyran qalırıq. Onun qəzəl yaradıcılığını nə qədər qiymətləndirsək, bizim üçün aydın olur ki, yer üzünün bütün yüksəkliklərində səmasız bir idrak və onun daxil olduğu istiqamətdə səmimi bir vəcd var...
İstedadlı şair öz orijinal qəzəllərində, bəlkə heç özü də bilmədən, bu mistik-ciddi zəminlərə aydın poetik şərh verir. Yəni o, çoxları kimi Allahın dediklərinə mifik deyil, real aspektdən yanaşır və bu iradi keyfiyyətləri ruhani quruluşda aça bilir.
Ceyhunda Allaha və insanlara fövqəladə məhəbbət var. Onun şəxsi insanlığı özü fəlsəfi-elmi tədqiqat mövzusudur. O, bizim nəzərimizdə təkcə bir “Obraz” kimi deyil, həm də maddi və mənəvi zərurət kimi məna tapır. Buna görə də biz onu həm insan, həm də şair kimi eyni ədəbi istiqamətdə reallaşdırırıq.
Səmimi deyək, Ceyhun həm insan, həm də şair kimi cəmiyyətdə kəskin diqqət çəkdiyi üçün, zənnimizcə, istəməyənləri- gözügötürməyənləri çoxdur. Bəlkə də buna görə idrakda təcəlli edən polifonik həqiqətləri çox sakit və rahat şəkildə öz könül dünyasının effekti kimi səciyyələndir, hadisələri çox soyuqqanlı izləyir, heç kimə yuxarıdan aşağı baxmır və s...
Ceyhun Möhübbinin zəka tərpənişləri oxucuya dərin ədəbi ağırlıq ehtiva edir. Biz həm oxucu, həm də tədqiqatçı kimi bunu dəyərli qələm dostumuzun bir müddət əvvəl dahi Nəsimi haqqında yazdığı iri həcmli kitabda yaddaşımıza hopdurmuşuq. Onun bu günlərdə ölməz Seyid Əzimin qəzəllərini bir kitaba sığışdıraraq çap etdirməsi də bu prosesin bir yönüdür və bu işdə də Ceyhunun zəka tərpənişləri diqqətimizdən yayınmır.
Dəlilər ağlamır və elə bu onları arzularına çatdırır, böyük irfani əsərlərdə də ağıllılar özlərini dəliliyə vururlar ki, məqsədlərini irəli aparsın və son hədəflərinə – o böyük Məşuqəyə çatsınlar. Bu mövzu “Bülbülün fəğanı” poemasında böyük rəmz və qırılmaz sütun kimi görünür, o zaman məşuqə özünü dəliyə vurur ki, həbs olunduğu qəfəsdən azad olsun, çünki yalnız mütləq azadlıqda həqiqi eşq üzə çıxır.
“Bülbülün fəğanı” eşq və irfani şeirlər toplusu ilə yanaşı uzun eşq poemasıdır ki, kitabın adı da ondan götürülüb. Bu əziz əsərdə şair türk klassik ədəbiyyatının zəngin ənənəsindən bəhrələnərək eşq, hicran, mərifət, əxlaq, vətən, insan və təbiət gözəlliklərinin mövzularını müxtəlif şeir qəliblərində ifadə edib.
Türk ədəbiyyatı tarixi boyu həmişə eşqi şeirlə, hikməti sözlə və haqiqəti sənətlə qarışdıran xalqların hiss, fikir, mədəniyyət və kimliyinin güzgüsü olub. Yusif Xas Hacıb və Əhməd Yəsəvidən Füzuli, Nəsimi, Şah İsmayıl Xətaiyə və onlarla məşhur şairə qədər bu qiymətli irs nəsildən-nəslə ötürülüb və hər əsr ona təzə bir səs əlavə edib.

Müasir şair “Ceyhun Möhübbi”nin “Bülbülün fəğanı” əsəri də eyni mədəni və ədəbi davamda formalaşıb; eşq, insan və məna axtarışı haqqında əsərdir; klassik ədəbi ənənədən doğan, amma hiss və qayğıları bu günün insanı üçün tanış və anlaşılan olan əsərdir. Bu kitab oxucunu daxili səfərə dəvət edir; eşq hekayəsindən başlayan və həyatın sirləri, sədaqət, səbir, ümid və eşqin həqiqəti üzərində düşüncəyə aparan səfər.
Bu kitab mütləq gözəllik və itirilmiş həqiqət axtarışında sərgərdan olan insanın rəmzidir. Onun fəryadları yalnız məşuqənin hicranından şikayət deyil, maddi dünyanın məhdudiyyətlərindən bezmiş və kamilə və həqiqi rahatlığa çatmaq istəyən ruhun fəryadıdır.
“Bülbülün fəğanı”nın eşq hekayəsi daha dərin bir məfhum izləyir. Bu şeirlərdə eşq sadəcə iki insan arasındakı bağlılıq deyil; aşiqi dəyişdirən, onu eqoizmdən uzaqlaşdıran və özünü tanıma və mərifət mərhələsinə çatdıran qüvvədir. Buna görə də türk və şərq klassik ədəbiyyatının yayğın rəmzləri – gül və bülbül, meyxana, saqi, pir və sirr – bu əsərdə yalnız zahiri mənaya malik deyil, həm də irfani və mənəvi mənalar daşıyır.
Bu əsər şairin illərlə təcrübəsi, hissi və vurğunluğunun məhsuludur; canın dərinliyindən qopan və şeir qəlibində təcəlli tapan fəryad ki, indi oxucuların ixtiyarına verilir. Ümid edirik bu toplu bu günün nəsli ilə türk ədəbiyyatının zəngin xəzinəsi arasında körpü ola bilsin və onun nəğmələri şeir və ədəbiyyatsevərlərin qəlbində əks-səda versin və şeir və ədəbiyyatsevərlər şeir və eşqlə həmnişin olmaqdan bəhrələnsinlər.
Ceyhun Möhübbi müasir azərbaycanlı şair və qəzəlxandır, 1965-ci ildə anadan olub. Təbrizin Miyanə şəhəri şairin, qədim ata-baba yurdudur. Atası Dövlətəli İranda qarışıqlıqlar baş verən zaman anasın da götürüb Arazın otayına keçir. O, 1952-ci ildə öz doğma yeri olan Miyənəni həmişəlik tərk edib, anası ilə birlikdə Azərbaycana köçmüşdü. Bu şair və arif qəzəlxan gənclikdən ustadlarının köməyi ilə ədəb və irfan dünyasına üz tutub. Azərbaycanın qədim şeir və ədəbiyyatı və irfan böyükləri – İmadəddin Nəsimi, Məhəmməd Füzuli, Nizami Gəncəvi və İran şeir və ədəbiyyatının böyükləri Hafiz və Sədi – həmişə onun ədəbi yaradıcılığında ilham mənbəyi olublar. Bu şair və ədib ən çox qəzələ maraq göstərir. Dörd cildlik qəzəllər toplusu 1500 qəzəldən ibarətdir ki, irfani mənaları ədəbi gözəlliklərlə qarışdırıb. Bu qəzəllər toplusu dərin mənalara malik olsa da, həmişə musiqiçilərin xoşuna gəlib və ədəbi məclislərdə oxunur. Şairin altmış illik ömrünün məhsulu on iki kitabdır: “Nəsiminin şeirlərinin Quran təhlili və şifrəsinin açılması”, “Bülbülün fəğanı”, “Peyğəmbərlər Adəmdən Xatəmədək”, “Mənim xəzinəm”, “Od tutub yandı könül”, “Eşq ümmümanı”, “Seyid Əzim Şirvaninin şeirlərinin təhlili”, “Şahanə”, “Üç cildlik Qəzəllər toplusu” və “Azərbaycan dilində xarici sözlər” tədqiqat əsəri. Üç cildlik Qəzəllər toplusu 1250 qəzəli əhatə edir ki, dördüncü cildi 250 qəzəllə çap mərhələsindədir və şairin qəzəllər toplusunu 1500 qəzələ çatdıracaq.
“Bülbülün fəğanı” poeması şairin ilk əsəri kimi və seçmə qəzəllər kitabı “Qəzəllər sultanı Ceyhun” ilə birlikdə ilk dəfə Təbriz şəhərində çap olunacaq ki, hörmətli şairi təbrik edərək ümid edirik bu iki dəyərli əsər oxucuların diqqətinə layiq görülsün.

Səhra Rzayi

Asiman Əsədsoy,
Tarixçi

Həmin oğlanlar

Millət oyandı bir dağa döndü,
Anladı özünü varlığa döndü,
Öldü qarışdı torpağa döndü
Torpağı geriyə alan oğlanlar,
Düşmənə qorxu salan oğlanlar,
Şəhid və qazi olan oğlanlar.

Biz güc milləti, baş millətiyik,
Tarix milləti, yaş millətiyik.

Xalqı oturmaq sıxdı, darıldı,
Hər kəs silaha sardı, sarıldı,
Girdi savaşda qırdı, qırıldı,
Düşmənin inamını didən oğlanlar,
Bizim üçün ölümə gedən oğlanlar,
Torpağı bizə vətən edən oğlanlar.

Biz güc milləti, baş millətiyik,
Tarix milləti, yaş millətiyik.

Qaçqını, köçkünü milyonu keçmiş,
Yadımda canlıdır o həmin keçmiş,
Bu dəfə də tarix onları seçmiş…
Zamanda fürsət pusan oğlanlar,
Tarixin ardını yazan oğlanlar,
Yeni bir xəritə cızan oğlanlar.

Biz güc milləti, baş millətiyik,
Tarix milləti, yaş millətiyik.

Yediyi ayazı yadında tutdu,
Bozqurd türklüyün adında tutdu,
Haqqını tanrının qatında tutdu
Yengin olmağa əmin oğlanlar,
Vətənin dayağı, zəmin oğlanlar,
Uşaqkən qovulan həmin oğlanlar

Biz güc millətlətiyik.i, baş millətiyik,
Tarix milləti, yaş millətiyik

Əskik yaşamaqdan cana doydu,
Səbrini, gücünü ortaya qoydu,
Həmişə nəidisə yenə də oydu,
Şərəfə, qeyrətə önçü olanlar,
Xalqın qüdrəti, gücü oğlanlar,
Yığılan nifrəti, öcü oğlanlar.

Biz güc milləti, baş millətiyik,
Tarix milləti, yaş millətiyik.

Otuz il susdu güc topladı,
İçində çalışdı iç topladı,
Dişini sıxdı öc topladı,
Dağları, daşları yeyən oğlanlar,
Dünyaya sözünü deyən oğlanlar,
Dünyanın sözün əyən oğlanlar.

Biz güc milləti, baş millətiyik,
Tarix milləti, yaş millətiyik.

Zaman şərəfini unutdurmadı,
Həddini aşmadı, heç qudurmadı,
Nə təslim olmadı, nə də durmadı
Vətənin uğruna ölən oğlanlar,
Öləndə üzləri gülən oğlanlar,
Niyə öldüyünü bilən oğlanlar.

Biz güc milləti, baş millətiyik,
Tarix milləti, yaş millətiyik.

Afər Piriyeva yazır:

Kiberhücumlar və informasiya

təhlükəsizliyi:

Müharibələrin yeni cəbhəsi

Müasir dövrdə müharibələr artıq yalnız döyüş meydanlarında aparılmır. Rəqəmsal texnologiyaların sürətli inkişafı ilə yanaşı, kiberməkan da dövlətlər arasında rəqabətin və qarşıdurmanın əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib. Kritik infrastrukturun, dövlət qurumlarının, maliyyə sistemlərinin və informasiya resurslarının hədəfə alınması göstərir ki, kiberhücumlar milli təhlükəsizliyə ənənəvi hərbi təhdidlər qədər ciddi təsir göstərə bilir.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, kibermüharibələrin əsas məqsədi yalnız informasiya sistemlərini sıradan çıxarmaq deyil. Elektrik şəbəkələri, enerji infrastrukturu, nəqliyyat, bank sektoru, rabitə və səhiyyə sistemləri kimi kritik infrastrukturun fəaliyyətinin pozulması iqtisadiyyata və cəmiyyətə ciddi zərbə vura bilər. Buna görə də bir çox dövlətlər kibermüdafiə imkanlarını gücləndirməyə, milli kibertəhlükəsizlik strategiyalarını yeniləməyə və beynəlxalq əməkdaşlığı genişləndirməyə üstünlük verirlər.
Bununla yanaşı, informasiya təhlükəsizliyi yalnız texniki müdafiə vasitələri ilə məhdudlaşmır. Sosial şəbəkələr və rəqəmsal platformalar üzərindən yayılan saxta xəbərlər, manipulyasiya xarakterli məlumatlar və dezinformasiya kampaniyaları ictimai rəyə təsir göstərmək, siyasi proseslərə müdaxilə etmək və cəmiyyət daxilində etimadı sarsıtmaq məqsədi daşıyır. Bu səbəbdən informasiya savadlılığının artırılması və etibarlı informasiya mühitinin formalaşdırılması da milli təhlükəsizliyin vacib elementlərindən biri hesab edilir.
Azərbaycan da rəqəmsallaşmanın sürətləndiyi şəraitdə kibertəhlükəsizliyin gücləndirilməsini dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirib. Dövlət informasiya ehtiyatlarının qorunması, kritik infrastrukturun təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və rəqəmsal xidmətlərin etibarlılığının artırılması məqsədilə ardıcıl tədbirlər həyata keçirilir. Xüsusilə elektron hökumət xidmətlərinin genişlənməsi, rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı və dövlət idarəçiliyində müasir texnologiyaların tətbiqi kibermüdafiə imkanlarının daha da təkmilləşdirilməsini zəruri edir.
Azərbaycanın geostrateji mövqeyi də bu sahədə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şərqlə Qərbi birləşdirən mühüm enerji, nəqliyyat və kommunikasiya layihələrinin iştirakçısı olan Azərbaycan üçün rəqəmsal infrastrukturun təhlükəsizliyi həm milli maraqların qorunması, həm də beynəlxalq tərəfdaşlar qarşısında etibarlı tərəfdaş imicinin saxlanılması baxımından vacibdir. Enerji kəmərləri, nəqliyyat dəhlizləri, limanlar və digər strateji obyektlərin rəqəmsal idarəetmə sistemlərinin mühafizəsi ölkənin ümumi təhlükəsizlik konsepsiyasının mühüm tərkib hissəsinə çevrilib.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, gələcəyin müharibələri təkcə quruda, dənizdə və havada deyil, eyni zamanda kiberməkanda da aparılacaq. Bu baxımdan kibertəhlükəsizlik artıq yalnız informasiya texnologiyaları sahəsinin deyil, milli təhlükəsizliyin, iqtisadi sabitliyin və dövlətlərin strateji inkişafının əsas sütunlarından biri hesab olunur. Rəqəmsal transformasiyanın sürətlə davam etdiyi bir dövrdə kibermüdafiə imkanlarının gücləndirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi dövlətlərin təhlükəsizlik siyasətinin əsas prioritetlərindən biri olaraq qalacaq.

Piriyeva Afər Asəf qızı
Azərbaycan Radiosu - Redaktor

Azərbaycan - Avropa ittifaqı

əlaqələrinin müasir inkişaf

istiqamatləri

2026-cı ilin iyul ayında Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayenin Azərbaycana səfəri Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərində mühüm siyasi və iqtisadi hadisələrdən biri kimi qiymətləndirilir. Səfər çərçivəsində verilən bəyanatlar tərəflər arasında əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi, enerji təhlükəsizliyi, regional sabitlik və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan tərəfdaşlığın inkişaf etdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyev də öz bəyanatında Azərbaycanın Avropa üçün etibarlı tərəfdaş olduğunu vurğulayaraq ölkənin beynəlxalq enerji bazarında artan roluna diqqət çəkmişdir.
Bəyanatda qeyd olunan əsas məsələlərdən biri enerji əməkdaşlığı olmuşdur. Azərbaycan uzun illərdir Avropanın enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verir və Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə bir sıra Avropa dövlətlərini təbii qazla təmin edir. Son illərdə Avropada enerji təhlükəsizliyi məsələsinin aktuallaşması Azərbaycanın strateji əhəmiyyətini daha da artırmışdır. Prezident İlham Əliyev vurğulamışdır ki, Azərbaycan gələcəkdə də qaz ixracını artırmağa, eyni zamanda bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafına xüsusi diqqət ayırmağa hazırdır. Bu yanaşma Avropa İttifaqının enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi və dayanıqlı enerji siyasəti ilə üst-üstə düşür.
Səfər zamanı yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq da ön plana çıxmışdır. Azərbaycanın günəş və külək enerjisi potensialı olduqca yüksək qiymətləndirilir. Xüsusilə Xəzər dənizində külək enerjisi layihələrinin həyata keçirilməsi, yaşıl elektrik enerjisinin Avropa bazarlarına ixracı və beynəlxalq enerji layihələrinin genişləndirilməsi gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri hesab olunur. Bu layihələr Azərbaycanın enerji ixracatçısı kimi mövqeyini daha da gücləndirməklə yanaşı, Avropa İttifaqının karbon emissiyalarının azaldılması və iqlim hədəflərinə nail olunmasına da mühüm töhfə verə bilər.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında regional sabitlik və təhlükəsizlik məsələləri də mühüm yer tutmuşdur. Bildirilmişdir ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazda davamlı sülhün və iqtisadi əməkdaşlığın tərəfdarıdır. Nəqliyyat-kommunikasiya layihələrinin inkişafı, region ölkələri arasında qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və yeni əməkdaşlıq platformalarının yaradılması sabitliyin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Bu baxımdan Avropa İttifaqının regionda sabitliyə və dialoqa verdiyi dəstək tərəflər arasında siyasi münasibətlərin inkişafında mühüm rol oynayır.
Bəyanatda iqtisadi və ticarət əməkdaşlığının genişləndirilməsi məsələləri də xüsusi vurğulanmışdır. Avropa İttifaqı Azərbaycanın əsas iqtisadi tərəfdaşlarından biridir və tərəflər arasında ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya layihələrinin həyata keçirilməsi, rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı və nəqliyyat-logistika sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi hər iki tərəfin maraqlarına cavab verir. Bu əməkdaşlıq Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun inkişafına, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə və yeni iş yerlərinin yaradılmasına müsbət təsir göstərə bilər.
Bununla yanaşı, səfər zamanı səsləndirilən fikirlər Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artmasının və xarici siyasətdə həyata keçirdiyi balanslaşdırılmış kursun uğurlu nəticəsi kimi də qiymətləndirilə bilər. Azərbaycan həm Şərq, həm də Qərb arasında etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edir, beynəlxalq enerji, nəqliyyat və logistika layihələrində mühüm rol oynayır. Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafı fonunda Azərbaycanın geostrateji mövqeyi daha da əhəmiyyət qazanır və Avropa ilə Asiya arasında etibarlı tranzit körpüsü rolunu möhkəmləndirir.
Eyni zamanda, tərəflər arasında əməkdaşlığın yalnız enerji və iqtisadiyyatla məhdudlaşmayacağı, elm, təhsil, rəqəmsal texnologiyalar, innovasiya, ekologiya və humanitar sahələrdə də genişlənəcəyi gözlənilir. Bu istiqamətlərdə həyata keçiriləcək birgə layihələr xalqlar arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə, qarşılıqlı etimadın artmasına və uzunmüddətli tərəfdaşlığın dərinləşməsinə xidmət edəcəkdir. Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə münasibətlərinin inkişafı ölkənin beynəlxalq inteqrasiyasını gücləndirən mühüm amillərdən biri kimi çıxış edir.
Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayenin Azərbaycana səfəri zamanı verdiyi bəyanat Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərinin gələcək inkişaf perspektivlərini əks etdirən mühüm siyasi sənəd kimi qiymətləndirilə bilər. Bəyanatda enerji təhlükəsizliyi, yaşıl enerji, iqtisadi əməkdaşlıq, regional sabitlik, nəqliyyat dəhlizləri və qarşılıqlı etimada əsaslanan strateji tərəfdaşlıq kimi məsələlərin ön plana çıxarılması göstərir ki, Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlər yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Bu əməkdaşlığın gələcək illərdə daha da genişlənməsi həm Azərbaycanın milli maraqlarına, həm də Avropanın enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi inkişafı və regional sabitlik məqsədlərinə mühüm töhfə verəcəkdir.

Şəhla Ağbulud

Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Abşeron bölməsinin sədri

Təbrik edirik!

Babası Əbülfət Nuriyevin adını daşıyan Əbülfət Əfqanoğlunun 6 yaşı tamam oldu. Əbülfətin doğum günü süfrəsinə balaca dostları və onu çox sevənlər yığışmışdılar.

Məclisin sonbeşiyi- xalası oğlu Elmir İmaməliyev Bakıdan təşrif buyurmuşdu. Əmisi qızı Ahunun Əbülfəti görəndə sevinci yerə-göyə sığmırdı. Xalası qızları Büllurla Elmira isə artıq özlərini böyük hesab edir, süfrənin bəzək-düzək işlərinə fikir verir, əyər-əksiyə nəzarət edirdilər.
Əbülfəti təbrikə gələnlərin hamısının bir arzusu var. Atalı-analı böyüsün! Uzun ömürlü, xoşbəxt olsun, firavan həyat yaşasın!

Bütöv Azərbaycan Media Qrupu da Əbülfətin doğum gününü təbrik edir. Onun başına toplaşan gül balaların hamısına aydın səma, xoş gələcək diləyir. Bir də arzu edir ki,onların hamısı ailələrinə, nəsillərinə və Azərbaycanımıza layiqli övlad olsunlar. Onların hər birinə Bütöv Azərbaycan vətəndaşı pasportu daşımaq nəsib olsun!

Qubadlıdan Poltavaya

könül körpüsü

Sumqayıtda müvəqqəti məskunlaşan Qubadlı rayonunun Yuxarı Cibikli kəndinin sakinləri ilə şəhərdəki Ukrayna icmasının təmsilçilərinin birgə görüşündə öncə Azərbaycan və Ukraynananın ərazi bütövlüyünün, müstəqilliyinin müdafiəsi uğrunda canlarını fəda edən igid vətən övladlarının xatirəsi yad edildi.
1991-ci il aprelin 7-də Qubadlının Ermənistanla sərhəd kəndi Yuxarı Cibiklidə erməni silahlı terrorçu dəstələrinin mühasirəsinə düşən sakinləri xilas etmək üçün döyüşə atılan 24 yaşlı leytenantın ömür, döyüş yoluna həsr olunmuş “Oleq Babak, Azərbaycan səni unutmayacaq!” / “Олег Бабак, Азербайджан тебе не забуде!” kitabının təqdimatı ilə çıxış edən müəllif Hacı Nərimanoğludan sonra o günün canlı şahidləri danışdılar.

Həmin gün cibiklinin 20 yaşlarında iki gənci – Şahin Heydərov və Qərib Nəzərov qətlə yetirilmiş, 7 nəfər isə yaralanmışdı. Yaxınlıqdakı postun komandiri, cibiklilərin “Babək” çağırdıqları Oleq Babakın igidliyi həmin gün xeyli sakinin həyatını xilas etmişdi. Şahidlərin görüb dedikləri, istintaq materialları, çoxsaylı rus, erməni mənbələri Oleqin 24 terrorçunu öldürdüyünü, özünün də son patronu qurtarana qədər döyüşüb ağır yaralı ikən Le¬ninq¬raddakı ali milis mək¬tə¬bi¬ndə birgə oxuyan zamandan tanıdğı erməni zabiti tərəfindən amansızlıqla qətlə yetirildiyini sübut edir. Oleq mülki vətəndaşların xilası zamanı göstərdiyi fədakarlığa görə sentyabrın 17-də “Sovet İttifaqı Qəhrəmanı” adına layiq görüldü, 1991-ci ilin dekabrında bu dövlət ləğv edilib dağıldığından Oleq Babakın adı SSRİ-nin sonuncu qəhrəmanı kimi tarixdə qaldı.
Ukraynanın dahi şairi və mütəfəkkiri İvan Franko adına Sumqayıt Ukrayna İcmasının sədri Tamilla Musayeva, Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti yanında İctimai şuranın sədri, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Qubadlı rayon filialının sədri Razim Əliyev, Bakı Dövlət Universitetinin professoru Mönsüm Alışov, şəhid Əliş Məhərrəmovun nəvəsi, Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsi yanında İctimai Şuranın üzvü Həcər Əkbərova, şəhid Məğrur Şirinovun qardaşı Zaur Zəngəzurlu, Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Cibikli kənd inzibati dairəsi üzrə nümayəndəsi Tural İldırımlı, Oleqin yaxından tanıyan təqaüdçü polis zabiti İslah Qənbərov və başqaları qəhrəmanların ömür yolunun təbliğinin əhəmiyyətini, bu nəşrin iki xalq arasında dostluğun möhkəmlənməsinə xidmət etdiyini vurğuladılar, Oleqin qanı axan kənddə xatirə abidəsinin qurulmasını təklif etdilər, kitabın iki dildə nəşrinin donoru Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinə və layihəçi “Zəngəzur” Cəmiyyətləri İctimai Birliyinə razılıq bildirdilər.
12 yaşlı sumqayıtlı məktəbli Georginin ukrain dilində şeirləri alqışlarla qarşılandı.
Oleq Babakın Ukraynanın Poltava vilayətinin Piryatin rayonunun Viktoriya kəndində yaşayan anası Nadiya Babak skayp vasitəsilə tədbirə qatıldı. O dedi: “Yeganə oğlum Oleq haqqında kitab kənddə, adını daşıyan məktəb, muzeyində əl-əl gəzir, oxunur, bu kitab bizə ömrümüzün ahıl çağında böyük təskinlik oldu, çox razıyıq, unutmadığınız üçün sağ olun. Ukraynadakı Azərbaycan diplomatları, diaspor təmsilçiləri illərdir ki, bizə daimi qayğı, diqqət göstərirlər, bilirik ki, bu barədə Azərbaycan Prezidenti İlham Heydər oğlu Əliyevin tapşırığı olub, bizə aylıq təqaüdün verilməsi də cənab Əliyevin şəxsi göstərişidir. Çox minnətdarıq, Allah Azərbaycan kimi Ukraynaya da əbədi sülh, əmin-amanlıq bəxş etsin”.
Tədbirin iştirakçılarına, Sumqayıt şəhərinin və Şərqi Zəngəzur bölgəsinin təhsil, mədəniyyət müəssisələrinə kitabın nüsxələri, elektron diskləri, Oleq Babakın ömür yolunu əks etdirən foto-albomlar hədiyyə edildi.
Səmimi ünsiyyət ab-havasında keçən görüş iştirakçılarda unudulmaz xoş ovqat yaratdı.

Zaur Qubadlı
şəhid Məğrur Şirinovun qardaşı, blogger

Müvəkkil Hüquq Mərkəzində

könüllülərin əhatə dairəsi genişlənir

Müvəkkil Hüquq Mərkəzində könüllülər departamentinin fəaliyyətinin əhatə dairəsi genişlənməkdə davam edir.

Bu barədə Butov.az-a məlumat verən Könüllülər Departamentinin rəhbəri Cavid Vəkilov bildirib ki, departamentin fəaliyyətinə yeni könüllülər qoşulub. Belə ki, İsa İsayev ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə koordinator, Cahid Həsənli departament məsləhətçisi, Elmar Quluzadə isə gənclərlə iş üzrə koordinator kimi fəaliyyət göstərəcək.
Cavid Vəkilov onu da qeyd edib ki, könüllülər sırasının genişlənməsi departamentin fəaliyyət imkanlarının artırılmasına, gənclərin ictimai fəallığının yüksəldilməsinə və həyata keçirilən təşəbbüslərin daha səmərəli təşkilinə töhfə verəcək.

Məhbuslar ağır

hökmlərə etiraz edir

Savədəkı Yanvar etirazlarının 30 məhbusu aclıq aksiyasına başlayıb
Günaz TV xəbər verir ki, 2026-cı ilin yanvarında baş verən etirazlar zamanı saxlanılan 30 azərbaycanlı fəal hazırda Güney Azərbaycanın Mərkəzi ostanında yerləşən Savə Mərkəzi həbsxanasında saxlanılır və “ağır və ədalətsiz” hökmlərə etiraz olaraq kollektiv aclıq aksiyasına başlayıb.
Məlumata görə, aclıq aksiyası cümə günü, Savə Mərkəzi həbsxanasının müxtəlif bölmələrində eyni vaxtda başlayıb.
Bu məhbuslar İnqilab və Mərkəzi ostanın Cinayət məhkəmələri tərəfindən verilən “tələsik məhkəmə prosesi, təhlükəsizlik ssenarilərinin hazırlanması və ağır həbs cəzaları ilə əlavə cəzaların tətbiqinə” etiraz olaraq bu addımı atıblar.
Məlumatlı mənbələrin bildirdiyinə görə, İran məhkəmə sistemi təqsirləndirilən şəxslərin müdafiələrini nəzərə almadan və işgəncə altında alındığı iddia edilən məcburi etiraflara əsaslanaraq onlar haqqında ağır hökmlər çıxarıb.
Təxminən altı aydır Savə həbsxanasında saxlanılan etirazçılar bu müddət ərzində pis sosial və gigiyenik şəraitlə üzləşib, müstəqil vəkilə çıxış və ədalətli məhkəmə hüququndan məhrum ediliblər.
Mərkəzi ostanda yerləşən Savə Mərkəzi həbsxanası son illərdə, xüsusilə ümumxalq etirazları zamanı çox sayda etirazçı və siyasi məhbusun saxlanıldığı həbsxanalardan biri olub.
İnsan haqları təşkilatlarının hesabatlarına görə, bu həbsxananın vəziyyəti və orada saxlanılan siyasi məhbusların şəraiti ciddi problemlərlə üzləşir. Bu həbsxanada kişilər üçün 10, qadınlar üçün isə bir xüsusi bölmə olduğu bildirilir.

Xudafərində Ucalan Ruh

Türkman

Məmmədovun

İgidlik Salnaməsi

Azərbaycanın hər bir qarış torpağı şəhid qanı ilə suvarılıb, hər şəhid qanından bir igid boy göstərib. Hər şəhər, hər rayon ,hər kənd öz qəhrəman oğulları ilə öyünür, fəxredir. Bəli, Gədəbəyin uca dağları qədər məğrur bir gənc də Türkman Məmmədov da məhz bu torpaqda boya-başa çatmışdı. Gədəbəy yurdu da Türkman kimi cəsur oğulları ilə qürur duyur. Gədəbəy rayonunun Hacılar kəndində dünyaya göz açan, dağ havası ilə böyüyən bu gəncin ürəyi hələ uşaq yaşlarından vətən eşqi ilə döyünürdü.
Türkman Məmmədov 2005-ci ildə Sabunçu rayonunda yerləşən Cəbrayıl rayonu 22 saylı tam orta məktəbin birinci sinfinə qədəm qoyur. Məktəbin direktoru Mustafa Qəhrəmanov onu çox ağıllı, tərbiyəli və vətənpərvər bir şagird kimi xatırlayır. İbtidai sinif müəllimi Rüxsarə müəllimədən "Ana" və "Vətən" sözlərini yazmağı öyrənən Türkman, illər sonra bu müqəddəs anlayışlar uğrunda canını fəda edəcəkdi.
2019-cu ildə həqiqi hərbi xidmətə çağırılanda o, bu vəzifəni müqəddəs bir borc kimi qəbul etdi. "N" saylı hərbi hissədə, Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunlarında atıcı-zenitçi kimi xidmətə başladı. O, bir əsgər kimi öhdəsinə düşən məsuliyyət hissini ürəyində fəxrlə daşıyırdı. Komandirlərinin etimadı Türkman xidmət etdiyi ilk gündən intizamlı və mehribanlığı ilə seçilirdi. Batareya komandiri, kapitan Elman Mirzəyev onu belə xatırlayır: "Türkman işdən qorxmayan, bacarıqlı bir hərbçi idi. Nə çətinliyi olsa, çəkinmədən mənə və ya baş çavuş Salman Səmədova deyərdi. Amma hər sözünün sonunda bir inam vardı: 'Komandir, narahat olmayın, bu işin də öhdəsindən layiqincə gələcəyik'."
2020-ci ilin iyulunda baş verən Tovuz hadisələri və General Polad Həşimovun şəhadəti Türkmana çox ağır təsir edir. Korpus komandiri Seymur Şükürovun dediyinə görə, Türkman generalın ölümündən sonra özünə yer tapa bilmir və daxilindəki qisas hissi ilə işğal altındakı torpaqlarımızın azad olunacağı günü gözləyir.

"27 sentyabr 2020-ci ildə başlayan Vətən müharibəsində Türkman Füzuli, Cəbrayıl və Qubadlı istiqamətində gedən ən ağır döyüşlərdə iştirak etdi. Manqa komandiri Xanoğlan Cəfərovun yaddaşına həkk olunan bir hadisə Türkmanın daxili dünyasını tam şəkildə ifadə edir:
"Cəbrayıl istiqamətində Araz çayı boyunca təmizləmə əməliyyatı aparırdıq. Qəfil qarşımızda əzəmətli Xudafərin körpüsü göründü. Türkmanın gözləri parladı. O, dərhal kapitan Elman Mirzəyevə yaxınlaşıb xahiş etdi: 'Komandir, icazə verin, bu bayrağı körpünün bizə aid olan hissəsinə mən asım!' Kapitan ona ehtiyatlı olmağı, ərazinin minalı ola biləcəyini tapşırsa da, Türkmanı saxlamaq mümkün deyildi. O, sanki quş olub uçurdu. Türkman körpüyə doğru qaçıb bayrağımızı ucaldanda, çayın o tayındakı cənublu qardaş-bacılarımız bu tarixi anı çəkir, var gücləri ilə 'Yaşa Azərbaycan!', 'Qarabağ Azərbaycandır!' deyə hayqırırdılar."
Vətən müharibəsi Türkman üçün torpaqlarımızı düşməndən təmizləmək və arzularına çatmaq üçün bir zəfər yolu idi. O, döyüşlərdə böyük şücaət göstərərək irəliləyir. Şəhadətə ucaldığı an gözlərini səmaya dikməsi sanki onun mənəvi ucalığının göstəricisi idi. Komandiri həmin anı belə təsvir edir: "Mən onda dedim ki, Polad Həşimovun ruhu ilə sənin ruhun artıq görüşüb. O, sənə 'şəhadətə tam layiqsən' deyəcək."
Lakin müharibənin amansız üzü Türkmanı sevənlərindən ayırdı. 2020-ci ilin oktyabrın 27-də Xocavəndin Zoğalbulaq və Şəxri kəndləri uğrunda gedən şiddətli döyüşlərdə Türkman qəhrəmancasına şəhid oldu. Manqa komandiri Xanoğlan Cəfərov o ağır dəqiqələri ürək ağrısı ilə xatırlayır:"Türkman mənim gözlərim önündə şəhid oldu. O mənzərəni, onun o son anındakı məğrurluğunu heç cür unuda bilmirəm. Onu heç vaxt unuda bilməyəcəm..."
Bu gün Türkman təkcə valideynlərinin deyil, bütün Azərbaycan xalqının fəxr etdiyi şəhid oğludur. Valideynləri öz vəsaitləri hesabına yaşadıqları evin bir otağını onun xatirə muzeyinə çeviriblər. Sabunçu rayonunda yerləşən bu muzeydə qəhrəmanın şəxsi əşyaları, hərbi hissədən verilən fəxri fərmanlar və foto şəkilləri nümayiş olunur.

Muzey mütəmadi olaraq məktəblilər tərəfindən ziyarət edilir. Türkmanın valideynləri gələn şagirdlərə onun döyüş yolu və vətənpərvərliyi haqqında məlumat verərək, şəhidimizin adını və amallarını gələcək nəsillərin yaddaşına həkk edirlər.
Millətin Qəlbində Yaşayan Qəhrəman Göstərdiyi rəşadət dövlətimiz tərəfindən yüksək qiymətləndirildi. Türkman Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda", "Füzulinin azad edilməsinə görə", "Cəbrayılın azad edilməsinə görə", "Xocavəndin azad edilməsinə görə" medalları və eyni zamanda Fəxri fərmanlarla təltif olundu.
26 iyun Azərbaycan Silahlı Qüvvələr günü münasibətilə 6 ildən sonra nəhayət ölümündən sonra 3- cü dərəcəli "VƏTƏNƏ XİDMƏTƏ GORƏ"ordeni ilə təltif olunub. Bu gün Türkman Məmmədovun ad
Ruhu şad olsun! Yox , Türkman ölməyib onun Xudafərində ucalan ruhu Bütöv Azərbaycanı, eləcə də Turan dünyasını gəzib- dolaçır. Onun haqqında çox və nə qədər ki, Azərbaycan var, yenədə yazılacaq. Qələm dostum Vaqif İsaqoğlunun igid və unudulmaz Türkmana yazmış olduğu dörd yarpaq şerlə vətənin qəhrəman oğlunu bir daha yad edir, müqəddəs ruhu qarşısında baş əyirəm.
Vətən göylərdə ruhun dolaşır,
Ruhunla vətənə keşik çəkirsən.
Məzarın dönübdü ziyarətgaha,
Daha and yerisən , ocaqsan, pirsən.
***
Müqəddəs qanınla tarix yazmısan,
Bu tarix hər zaman oxunacaqdı.
Mən indi bildim ki, şəhid qardaşım,
Bu dünya yalandı, o dünya haqdı.
***
Hər gecə bir mələk göydən enərək,
Məzarın önündə diz çöküb gedir.
Yatdığın torpağa sığal çəkərək,
Göz yaşı axıdıb, oh çəkib gedir.
****
Şəhid balasıyla öyünür Vətən,
Vətənə ən yaxşı oğuldu Türkman.
Vətənin yolunda şəhid olaraq,
Günəş tək yenidən doğuldu Türkman.

Hüseyn İsaoğlu,
yazıçı-publisist,
AYB-nin və AJB-nin üzvü.

Milli Ordumuzun

şərəfli inkişaf yolu

26 İyun – Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri Günü xalqımızın həyatında mühüm yer tutan əlamətdar günlərdən biridir. Bu tarix Azərbaycan dövlətinin hərbi qüdrətini, milli təhlükəsizliyini və müstəqilliyinin təminatçısı olan Silahlı Qüvvələrimizin keçdiyi şərəfli inkişaf yolunu əks etdirir. Hər il böyük qürur hissi ilə qeyd olunan bu gün ordumuzun əldə etdiyi nailiyyətlərə verilən yüksək dəyərin ifadəsidir.
Azərbaycan milli ordusunun əsası 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tərəfindən qoyulmuşdur. Hələ həmin dövrdə qəbul edilən qərarlar müstəqil dövlətin mövcudluğu üçün güclü ordunun vacibliyini göstərirdi. Sonrakı illərdə müxtəlif tarixi və siyasi hadisələr ordunun inkişafına təsir göstərsə də, Azərbaycan xalqı öz milli hərbi ənənələrini qoruyub saxlamışdır.
Müstəqillik illərində Azərbaycan Ordusunun inkişafı Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə sıx bağlıdır. Onun 1969-cu ildən etibarən həyata keçirdiyi məqsədyönlü siyasət nəticəsində hərbi kadrların hazırlanmasına xüsusi diqqət yetirilmiş, Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Lisey yaradılmış, azərbaycanlı gənclərin nüfuzlu hərbi təhsil müəssisələrində oxumasına geniş imkanlar açılmışdır. Bu addımlar gələcək milli ordu quruculuğu üçün möhkəm zəmin yaratmışdır.
1990-cı illərin əvvəllərində Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü ölkəmizin güclü və nizamlı orduya malik olmasının nə qədər vacib olduğunu göstərdi. Məhz Ulu Öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra ordu quruculuğu sahəsində əsaslı islahatlara başlanıldı. Pərakəndə silahlı dəstələr ləğv edildi, vahid komandanlıq sistemi yaradıldı, Silahlı Qüvvələrin döyüş qabiliyyətinin artırılması istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirildi.
1994-cü ildə atəşkəs əldə olunduqdan sonra Azərbaycan Ordusunun formalaşdırılması prosesi daha da sürətləndi. Ordunun maddi-texniki bazası möhkəmləndirildi, hərbi hissələr müasir silah və texnika ilə təchiz edildi, şəxsi heyətin peşəkarlığının artırılması istiqamətində ardıcıl işlər görüldü. Eyni zamanda hərbi təhsil sisteminin təkmilləşdirilməsi məqsədilə Hərbi Akademiya yaradıldı və hərbi məktəblərin fəaliyyəti yeni mərhələyə qədəm qoydu.
Azərbaycan Ordusunun beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması istiqamətində də mühüm addımlar atılmışdır. NATO ilə əməkdaşlıq proqramları çərçivəsində minlərlə hərbçi müxtəlif təlimlərdə iştirak etmiş, müasir hərbi idarəetmə və döyüş təcrübəsi qazanmışdır. Bütün bunlar Silahlı Qüvvələrimizin peşəkar və müasir orduya çevrilməsində mühüm rol oynamışdır.
Bu gün Azərbaycan Ordusu ölkəmizin müstəqilliyinin, suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün əsas təminatçısıdır. Ordumuz yüksək döyüş hazırlığına, güclü maddi-texniki bazaya və vətənpərvərlik ruhuna malikdir. Xalqla ordunun birliyi dövlətimizin qüdrətini daha da artırır. Ulu Öndər Heydər Əliyevin dediyi kimi, “Xalqla ordunun birliyi həm xalqın qüdrətini, həm də ordunu daha da qüvvətli edir”.
Qazi olaraq qeyd etmək istəyirəm ki, Azərbaycan əsgərinin Vətənə sevgisi, xalqına sədaqəti və döyüş ruhu hər zaman qələbələrin əsas mənbəyi olmuşdur. Biz döyüş meydanında bu gücün şahidi olduq. Bu gün Silahlı Qüvvələr Gününü qeyd edərkən şəhidlərimizin əziz xatirəsini dərin ehtiramla yad edir, ordumuzun sıralarında xidmət edən bütün hərbi qulluqçulara uğurlar arzulayırıq. Güclü Azərbaycan Ordusu dövlətimizin təhlükəsizliyinin və gələcək inkişafının ən möhkəm təminatıdır.

Qəzənfər Ağayev
Vətən müharibəsi Qəhrəmanı, Abşeron rayon sakini