Bakıdan dünyaya təhlükəsizlik

və əməkdaşlıq mesajı

İlham Əliyev martın 12-də Bakıda keçirilən XIII Qlobal Bakı Forumunda “Keçid dövründə olan dünyada fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması” mövzusunda çıxış edərək müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində təhlükəsizlik, sülh və əməkdaşlıq məsələlərinin əhəmiyyətinə toxunub. Dövlət başçısı bildirib ki, hazırkı geosiyasi şəraitdə təhlükəsizlik, sabitlik və müdafiə məsələləri hər bir ölkənin gündəliyində əsas prioritetə çevrilməlidir. Onun sözlərinə görə, bu amillər olmadan digər inkişaf istiqamətləri əhəmiyyətini itirir, çünki son illərdə uzun müddət sabit inkişaf yolu keçmiş dövlətlər belə ciddi risklərlə üzləşirlər.
Prezident qeyd edib ki, regional təhlükəsizlik Azərbaycan üçün hər zaman əsas məsələ olub. İşğal dövründə ölkənin əsas məqsədi sülhün təmin edilməsi və suverenliyin bərpası idi. Bu proses uzun illər davam etsə də, nəticədə Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa edib və hazırda regionda yeni mərhələ başlayıb. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, Azərbaycan artıq yeddi aydır sülh şəraitində yaşayır və bu, güclü siyasi iradə, cəsarət və ardıcıl siyasətin nəticəsidir. Prezident xatırladıb ki, Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyü Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsində təsbit olunmuş özünümüdafiə hüququ çərçivəsində təmin edilib.
Dövlət başçısı bildirib ki, Azərbaycan işğal altında qalmış ərazilərini güc yolu ilə azad edib, lakin sülhə siyasi yollarla nail olub. Onun sözlərinə görə, bu, müasir tarixdə nadir nümunələrdən biridir. Təxminən 30 il ərzində ölkə ərazisinin 20 faizi işğal altında qalıb, milyonlarla insan etnik təmizləməyə məruz qalıb. Bu müddətdə beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən münaqişəyə lazımi səviyyədə diqqət yetirilməyib və bəzi beynəlxalq aktorların selektiv yanaşması problemin uzun illər həll olunmadan qalmasına səbəb olub. Prezident qeyd edib ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan ərazilərindən çıxarılmasını tələb edən qətnamələri illərlə icra olunmayıb.
Prezident İlham Əliyev çıxışında 2020-ci ildə baş vermiş İkinci Qarabağ Müharibəsinin nəticələrinə də toxunaraq bildirib ki, sülh yolu ilə həll üçün bütün imkanlar tükəndikdə və beynəlxalq hüquq Azərbaycanın tərəfində olduqda gücdən istifadə qaçılmaz idi. Azərbaycan əvvəlcə hərbi yolla öz torpaqlarını azad edib, daha sonra siyasi dialoq vasitəsilə sülh prosesinə nail olub. Prezident bunu müasir tarixdə nadir təcrübə kimi qiymətləndirib və qeyd edib ki, bu proses suverenliyin bərpası ilə yanaşı regionda yeni siyasi reallıqlar yaradıb.
Dövlət başçısı vurğulayıb ki, Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün əldə olunması da mühüm tarixi mərhələdir. Onun sözlərinə görə, 2023-cü ilin sentyabrında baş vermiş son hərbi toqquşmadan sonra 2025-ci ilin avqustunda sülh sazişinin paraflanmasına qədər iki ildən də az vaxt keçib və bu, normallaşma prosesinin olduqca sürətli getdiyini göstərir. Prezident bildirib ki, hazırda sərhəddə sabitlik hökm sürür, atəşkəs pozuntuları və insan itkiləri müşahidə olunmur. Azərbaycanın məqsədi isə uzunmüddətli deyil, davamlı və möhkəm sülhün təmin edilməsidir.
Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, Azərbaycan sülhün yalnız kağız üzərində deyil, real həyatda möhkəmlənməsi üçün konkret addımlar atır. Bu çərçivədə Ermənistana müxtəlif istiqamətlərdən malların daşınmasına qoyulmuş bütün məhdudiyyətlər aradan qaldırılıb və ölkə üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən neft məhsullarının ixracına başlanılıb. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, bu addımlar Azərbaycanın sülhə sadiqliyinin göstəricisidir və ölkə regionda sabitliyin möhkəmlənməsinə töhfə vermək niyyətindədir.
Prezident çıxışında vasitəçilik institutunun fəaliyyətinə də toxunaraq bildirib ki, uzun illər münaqişənin həlli ilə məşğul olmuş ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyəti nəticə verməyib. Onun sözlərinə görə, vasitəçilərin əsas məqsədi münaqişəni həll etməkdən daha çox onu dondurmaq və uzun müddət davam etdirmək olub.
Dövlət başçısı müasir dünyada enerji təhlükəsizliyinin də milli təhlükəsizliyin ayrılmaz hissəsinə çevrildiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, enerji bazarında baş verən dəyişikliklər qlobal iqtisadiyyat üçün ciddi təsir yaradır və tarazlı enerji siyasəti böyük əhəmiyyət daşıyır. Prezident qeyd edib ki, Azərbaycan bütün enerji seqmentlərində – neft, qaz, neft məhsulları, neft-kimya məhsulları və elektrik enerjisi sahəsində istehsal və ixrac imkanlarına malikdir. Son bir ildə Azərbaycan qazını alan ölkələrin sayı 12-dən 16-ya yüksəlib və onların hamısı qazı boru kəmərləri vasitəsilə əldə edir. Bu göstəriciyə görə Azərbaycan coğrafi əhatə baxımından dünyada ən geniş qaz təchizat şəbəkəsinə malik ölkələrdən biridir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında nəqliyyat və logistika sahəsində Azərbaycanın artan roluna da diqqət çəkib. O bildirib ki, münaqişələr və geosiyasi gərginliklər bir çox ənənəvi nəqliyyat marşrutlarının pozulmasına səbəb olur və bu, qlobal tədarük zəncirləri üçün ciddi problemlər yaradır. Azərbaycan isə enerji sektorundan əldə olunan gəlirləri nəqliyyat və logistika infrastrukturunun inkişafına yönəldərək regionun əsas tranzit mərkəzlərindən birinə çevrilib. Bu gün ölkə həm Şərq–Qərb nəqliyyat dəhlizi, həm də Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizi üzrə mühüm tərəfdaş kimi çıxış edir və hər iki marşrut üzrə infrastruktur layihələri artıq tam şəkildə tamamlanıb.
Prezident bildirib ki, Ermənistanla sülh əldə edildikdən sonra regionda yeni nəqliyyat imkanları yaranır. Bu çərçivədə Orta Dəhlizin yeni istiqaməti üzərində iş aparılır və bu marşrut Ermənistan ərazisindən keçəcək. Bu layihə Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında davamlı nəqliyyat, enerji və kommunikasiya əlaqələrinin yaradılmasına imkan verəcək. Prezident vurğulayıb ki, bu təşəbbüs yalnız Azərbaycan üçün deyil, region ölkələri üçün də yeni iqtisadi imkanlar yaradacaq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq mühitinin formalaşmasına xidmət edəcək.

Faiq Xosrovlu
Mehdiabad qəsəbə 5 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin dirketoru

Azərbaycan və Avropa İttifaqı

münasibətlərində yeni mərhələ

İlham Əliyev 2026-cı il martın 11-də Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koştanın Azərbaycana səfəri zamanı keçirilən birgə mətbuat bəyanatında Bakı ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlərin hazırkı mərhələsi, enerji əməkdaşlığı, iqtisadi əlaqələr və regionda formalaşan yeni geosiyasi reallıqlar geniş şəkildə müzakirə olunub. Dövlət başçısı bildirib ki, Azərbaycan və Avropa İttifaqı müxtəlif səviyyələrdə tərəfdaşlığın fəal mərhələsindədir və son illərdə tərəflər arasında dialoq daha da intensivləşib.
Prezident qeyd edib ki, Avropa İttifaqı rəsmilərinin Azərbaycana mütəmadi səfərləri əlaqələrin dinamik inkişafının göstəricisidir. Onun sözlərinə görə, ticarət münasibətləri də bu əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən biridir. Bu ilin yanvar ayının göstəricilərinə əsasən Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsinin təxminən 50 faizi Avropa İttifaqının payına düşüb. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, ötən il bu göstərici nisbətən aşağı olsa da, ümumilikdə Avropa İttifaqı Azərbaycan üçün əsas ticarət tərəfdaşı olaraq qalır. O bildirib ki, qarşılıqlı investisiyalar və yeni iqtisadi layihələr bu əməkdaşlığın daha da genişlənməsinə imkan yaradacaq, həm Avropa şirkətlərinin Azərbaycana sərmayələri, həm də Azərbaycanın Avropa iqtisadiyyatına yatırdığı investisiyalar artacaq.
Dövlət başçısı çıxışında enerji əməkdaşlığının Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərinin strateji sütunlarından biri olduğunu xüsusi vurğulayıb. O xatırladıb ki, 2022-ci ildə Avropa Komissiyası ilə imzalanmış Enerji sahəsində Strateji Tərəfdaşlıq haqqında sənəd bu sahədə əməkdaşlığı yeni mərhələyə çıxarıb. Prezidentin sözlərinə görə, həmin vaxtdan etibarən Azərbaycanın Avropa ölkələrinə qaz ixracı həm həcm, həm də coğrafiya baxımından genişlənib.
Hazırda Avropa İttifaqının 10 üzvü Azərbaycan qazı alır və ümumilikdə bu qazı idxal edən ölkələrin sayı 16-ya çatıb. Bu göstərici Azərbaycanın boru kəmərləri vasitəsilə qaz təchizatı üzrə dünyada aparıcı ölkələrdən biri olduğunu göstərir və ölkənin bir çox dövlətlərin enerji təhlükəsizliyində rolunu daha da artırır.
Prezident İlham Əliyev bildirib ki, Avropa bazarı Azərbaycanın qaz ixracının əsas istiqamətlərindən biridir və böyük artım potensialına malikdir. O qeyd edib ki, bu ilin əvvəlində keçirilən Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurasının illik toplantısında da bu məsələlər müzakirə olunub və Azərbaycan yaxın illərdə qaz hasilatını daha da artırmağı planlaşdırır. Yeni yataqlardan hasilata başlanılması nəticəsində növbəti iki-üç il ərzində mövcud həcmlə müqayisədə minimum 10 milyard kubmetr əlavə qazın bazara çıxarılması gözlənilir.
Dövlət başçısı enerji əməkdaşlığının yalnız ənənəvi karbohidrogen ehtiyatları ilə məhdudlaşmadığını, bərpaolunan enerji sahəsində də böyük perspektivlərin mövcud olduğunu diqqətə çatdırıb. Prezident bildirib ki, Azərbaycan külək, Günəş və su elektrik enerjisi sahələrinə geniş investisiyalar yatırır və qarşıdakı beş-altı il ərzində ixrac üçün 6–8 giqavat həcmində bərpaolunan enerji potensialının formalaşdırılması planlaşdırılır. Onun sözlərinə görə, bu istiqamətdə Avropa tərəfdaşları ilə yeni ötürmə xətləri, dənizaltı kabellər və enerji infrastrukturunun digər mühüm komponentləri üzərində iş aparılır. Prezident qeyd edib ki, ölkədə il ərzində 300-dən çox günəşli günün olması, eləcə də əlverişli külək potensialı Azərbaycanın yaşıl enerji sahəsində böyük imkanlara malik olduğunu göstərir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında regionda formalaşan yeni siyasi reallıqlara da toxunaraq bildirib ki, Azərbaycan müstəqilliyini 1991-ci ildə bərpa etsə də, faktiki olaraq cəmi yeddi aydır sülh şəraitində yaşayır. Onun sözlərinə görə, Ermənistanla paraflanmış sülh sazişi regionda yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır və artıq bunun ilk nəticələri hiss olunmağa başlayıb. Dövlət başçısı qeyd edib ki, nəqliyyat və logistika məsələləri ikitərəfli gündəliyin mühüm hissəsinə çevrilib və Orta Dəhlizin genişlənməsi üçün yeni imkanlar yaranır.
Prezident diqqətə çatdırıb ki, Azərbaycan sülhün praktik müstəvidə möhkəmlənməsi üçün konkret addımlar atır. Bu çərçivədə Ermənistana mühüm neft məhsullarının təchizatına başlanılıb, həmçinin digər ölkələrdən Azərbaycan ərazisi vasitəsilə Ermənistana yönələn yüklərin tranziti üçün mövcud məhdudiyyətlər aradan qaldırılıb. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, bu addımlar Azərbaycanın sülhə yalnız imzalanan sənədlər çərçivəsində deyil, real addımlarla sadiq olduğunu nümayiş etdirir.
Prezident İlham Əliyev xatırladıb ki, 2023-cü ilin sentyabrında baş vermiş son hərbi toqquşmadan sonra 2025-ci ilin avqustunda sülh razılaşmasının əldə olunmasına qədər iki ildən də az vaxt keçib. Onun sözlərinə görə, əgər tərəflər siyasi iradə nümayiş etdirərək sülhə sadiq qalarlarsa, bu, dövlətlər və xalqlar arasında barışığın ən yaxşı göstəricisi olacaq. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, müharibənin nə olduğunu yaxşı bilən ölkə kimi Azərbaycan üçün sülh ən böyük dəyərdir və regionda sabitliyin möhkəmləndirilməsi bundan sonra da əsas prioritet olaraq qalacaq.

Elmar Abbasov
Abşeron RİH başçısının Məmmədli kənd inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəsi

İsrailli politoloq: İran Azərbaycanı regional münaqişəyə cəlb etmək istəyir

Bu gün İran tərəfindən Naxçıvan aeroportu dron hücumuna məruz qalıb. Hadisə zamanı 4 vətəndaşımız xəsarət alıb, hava limanının infrastrukturuna ciddi zərər dəyib.
Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi məsələyə dərhal reaksiya verib. Bildirilib ki, baş verən hadisəyə görə məsuliyyət tam şəkildə İran İslam Respublikasının üzərinə düşür. Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi ölkəmizin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin müdafiəsi, mülki şəxslərin və mülki infrastrukturun təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün zəruri cavab tədbirlərini hazırlayır. Qeyd olunub ki, bu hücum aktları cavabsız qalmayacaq.
İsrailli jurnalist və politoloq İqor Roytapel bildirib ki, İranın bu zərbəsinə Azərbaycanı daha geniş regional münaqişəyə cəlb etmək cəhdi kimi baxmaq olar:
"Naxçıvanın hədəf kimi seçilməsi, ehtimal ki, təsadüfi deyil. Birincisi, Naxçıvan Azərbaycan üçün xüsusi simvolik əhəmiyyətə malikdir. O, ölkənin hazırkı prezidentinin və xatirəsi Azərbaycanda dərin hörmətlə anılan əvvəlki prezident Heydər Əliyevin doğulduğu yerdir. Buna görə də belə bir yerə zərbə yalnız hərbi əməliyyat kimi deyil, həm də siyasi və simvolik mesaj kimi qəbul edilir. İkincisi, Naxçıvan İran sərhədindən çox qısa, bəzi yerlərdə on kilometrdən az məsafədə yerləşir. Hərbi baxımdan bu, dron imkanları ilə hədəfə nisbətən asanlıqla çatmağı təmin edir".
İqor Rytapellin fikrincə bu hücum ikiqat effekt yaradır:
"İran bununla bir tərəfdən Azərbaycana təzyiq göstərir və onun cavabını sınayır. Digər tərəfdən isə, zərbə xüsusi milli əhəmiyyət daşıyan bir əraziyə yönəldiyi üçün güclü psixoloji və siyasi rezonans yaradır. Daha geniş kontekstdə bu cür hərəkətlər güc nümayiş etdirmək və bölgədə gərginlik coğrafiyasını genişləndirməyə çalışmaq strategiyasının bir hissəsi ola bilər. Eyni zamanda, bu addımlar daha da eskalasiya riskini daşıyır və Cənubi Qafqazda sabitliyin qorunmasında maraqlı olan dövlətlərin beynəlxalq diqqətini və reaksiyalarını artıra bilər".

İranın diplomatik qüvvəsi qalmayıb - Politoloq

"İranın Naxçıvan istiqamətinə dron atması diplomatik izahı olmayan bir addımdır və bu, Azərbaycana qarşı təcavüz kimi qiymətləndirilə bilər".
Bu barədə siyasi ekspert Nəsib Nəsibli bildirib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan tərəfinin bu hadisəyə sərt reaksiya verməsi ehtimalı böyükdür.
Ekspert qeyd edib ki, bu addım İran hakimiyyətində müəyyən dairələrin Azərbaycana qarşı apardığı düşmən siyasətinin təzahürüdür.
“Biz Azərbaycan vətəndaşları olduğumuz üçün məsələyə öz tərəfimizdən baxırıq. İran tərəfindən baxılarsa, bu hadisənin onlar üçün xüsusi əhəmiyyəti yoxdur. Bu, İran rejimindən qalmış tör-töküntülərin təzahürüdür”, - deyə o bildirib.
Politoloq vurğulayıb ki, analoji addımlar daha əvvəl də atılıb və İran bu cür hərəkətlərə görə izahat verməli olacaq. Onun sözlərinə görə, bu addımın əvəzi də ödəniləcək.
N.Nəsibli bildirib ki, baş vermiş hadisə İran tərəfindən atılmış irrasional addımdır və mövcud vəziyyətdə Azərbaycan ilə İran arasında uzunmüddətli siyasi-diplomatik danışıqların aparılması real görünmür:
"Hazırda İran belə danışıqlar aparmaq iqtidarında deyil və baş verənlər hadisələrin şokunu yaşayan SEPAH-ın növbəti düşünülməmiş addımıdır".
Ekspert qeyd edib ki, Azərbaycan tərəfi hadisə ilə bağlı rəsmi izahatın verilməsində israrlı olacaq.
Xatırladaq ki, martın 5-də günorta saatlarında İran ərazisindən Naxçıvana pilotsuz uçuş aparatları ilə hücum həyata keçirilib. Nəticədə 4 nəfər mülki şəxs yaralanıb.

Ombudsman Aparatında

“Susmayan həqiqətlər” sərgilənib


Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkilinin (Ombudsmanın) təşəbbüsü ilə Ombudsman Aparatında tarixən azərbaycanlılara qarşı yürüdülmüş soyqırımı və etnik təmizləmə siyasətinə dair tarixi faktları özündə əks etdirən “Susmayan həqiqətlər” mövzusunda sərginin açılış mərasimi keçirilib. Tədbir Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi və şəhidlərin xatirəsinin bir dəqiqəlik sükutla yad edilməsi ilə başlayıb.

Ombudsman Səbinə Əliyeva çıxış edərək, “Susmayan həqiqətlər” sərgisinin xalqımızın tarixində ən faciəli səhifələrdən biri olan azərbaycanlılara qarşı törədilmiş soyqırımı və etnik təmizləmə cinayətlərinə dair tarixi faktların ictimaiyyətə çatdırılması, qurbanların əziz xatirəsinin ehtiramla yad edilməsi və bu həqiqətlərin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığını bildirib. Müvəkkil 1918-ci ilin mart-aprel aylarında Bakı şəhərində və Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində, o cümlədən Şamaxı, Quba, Qarabağ, Zəngəzur, Naxçıvan və digər ərazilərdə

azərbaycanlılara qarşı xüsusi qəddarlıqla həyata keçirilmiş kütləvi qırğınlar nəticəsində on minlərlə dinc insanın yalnız milli və dini mənsubiyyətinə görə qətlə yetirildiyini, yaşayış məntəqələrinin dağıdıldığını qeyd edib. Ombudsman bu hadisələrin beynəlxalq hüquqa əsasən sülh və insanlıq əleyhinə törədilmiş ağır cinayətlərdən biri - soyqırımı cinayəti kimi qiymətləndirilməsinin əhəmiyyətini vurğulayıb.

Sonra Qərbi Azərbaycan İcması İdarə Heyətinin sədri, Milli Məclisin deputatı Əziz Ələkbərli, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunun dosenti Nazim Mustafa, eləcə də Ombudsman Aparatının əməkdaşı Polad Cəfərzadə çıxış ediblər.
Çıxışlarda Ermənistan tərəfindən azərbaycanlılara qarşı uzun illər ərzində həyata keçirilmiş deportasiya və etnik təmizləmə siyasətindən, xüsusilə indiki Ermənistan ərazisi olan Qərbi Azərbaycandan yüz minlərlə soydaşımızın zorla çıxarılmasından bəhs edilib. Bildirilib ki, 1905-1906, 1918-1921, 1948-1953 və 1987-
1991-ci illərdə baş vermiş deportasiya prosesləri nəticəsində azərbaycanlıların fundamental insan hüquqları kobud şəkildə pozulub.
Tədbirdə azərbaycanlılara qarşı törədilmiş cinayətlərə beynəlxalq hüquqi qiymətin verilməsinin, onların beynəlxalq səviyyədə tanınmasının və qurbanların hüquqlarının bərpasının mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyi vurğulanıb.

Daha sonra şair publisist, Prezident mukafatçısı, Ombudsman Aparatının əməkdaşı, Qərbi Azərbaycan İcmasının Qadınlar Şurasının üzvu, Qarakilsə rayonunun Şəki kənd İcmasının sədri Azadə Novruzova müəllifi olduğu "Zəfər aşiqləri: Qarakilsə şəhidləri" ensiklopedik toplusu barədə ətraflı məlumat təqdim etdi. O, kitabda Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olmuş və itkin düşmüş Qərbi Azərbaycanın Zəngəzur mahalının Qarakilsə rayonunun döyüşçüləri haqqında bioqrafik təqdimatların qeyd edildiyini bildirib.
Qeyd edək ki, toplunun "Ön söz"ünün müəllifi Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman), hüquq üzrə fəlsəfə doktoru Səbinə Əliyevadır.

Sərgidə nümayiş olunan arxiv sənədləri, fotoşəkillər və digər materiallar azərbaycanlılara qarşı həyata keçirilmiş soyqırımı və deportasiya siyasətinin miqyasını və ağır nəticələrini əyani şəkildə əks etdirir. Materiallar, həmçinin tarixi yaddaşın qorunmasına, insan hüquqları sahəsində ictimai məlumatlılığın artırılmasına və beynəlxalq ictimaiyyətin obyektiv məlumatlandırılmasına xidmət edir.
Tədbirin sonunda iştirakçılar sərgi ilə tanış olublar.

Qeyd edək ki, Azərbaycan Ombudsmanı tərəfindən azərbaycanlılara qarşı törədilmiş cinayətlərin sənədləşdirilməsi, beynəlxalq təşkilatlara müvafiq hesabat və müraciətlərin təqdim olunması istiqamətində fəaliyyət ardıcıl şəkildə davam etdirilir. “Susmayan həqiqətlər” sərgisi də bu fəaliyyətin tərkib hissəsi olaraq tarixi ədalətin bərpasına, insan hüquqlarının müdafiəsinə töhfə verməyi hədəfləyir.
Sərgi 31 mart tarixinədək ziyarətçilər üçün açıq olacaq.

GƏNC MÜŞFİQİN İŞIĞI

Müşfiq Mikayıl oğlu Nəsirli 15 oktyabr 2001-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan şəhərində anadan olub. İlk təhsilini Naxçıvan şəhərindəki 8 nömrəli orta məktəbdə alıb. Müşfiq orta məktəbi orda tam bitirmədiyi üçün dostlarından və doğulduğu doğma diyarı qədim Naxçıvandan ayrılmaq istəməsə də ailəsinin paytaxta köçməsi ilə əlaqədar təhsilinin davamını , Bakı şəhərində, 181 nömrəli orta məktəbdə tamamlayıb. Oxuduğu illərdə o şagirdlər içində fəallığı ilə seçilib. Vətənpərvər mövzulara daha ciddi və həssas yanaşaraq, vətən, bayraq sevgisini ruhuna hopduraraq coşğun ruhlu böyüyürdü. Doğma Qarabağın işğalı hamı kimi onun da kiçik qəlbində böyük bir yük olmuşdu. Bacardığı qədər əsgər getməzdən öncə İnformasiya cəbhəsinin əsgərinə çevrilmişdi.

Vətənə xidmət üçün həsrətlə gözlədiyi gün nahəyət gəlib çatdı. Müşfiq 2020-ci ildə hərbi xidmətə yollandı. O 44 Günlük Vətən Müharibəsi müddətində vətən borcunu ödədi. Hazırda Müşfiq Nəsirli Azərbaycan Memarlıq Və İnşaat Universitetində Logistika və Nəqliyyat Texnologiyaları üzrə təhsilini davam etdirir və eyni zamanda işgüzarlığı, hər sahəyə marağı sayəsində bir müddət Gənclər və İdman Nazirliyinin Şağan Olimpiya Kompleksində menecer vəzifəsində çalışdı. Daha sonra isə Gənclər və İdman Nazirliyinin idman şöbəsində menecer kimi fəaliyyət göstərdi. 2021-ci ildən Türk Ağsaqqalları Arasında Əlaqələrin İnkişafı İctimai Birliyi Gənclər Təşkilatında sədir müavini olan Müşfiq Nəsirli vikipediya hərəkatına qoşulub və bu günə qədər də fəaliyyətini davam etdirir. Bakı Nəqliyyat Agentıiyinin təcrübə proqramına qoşulan gəncimiz oranı da əla bitirib.
O çtimai işlərdədə də çox fəaldır. Hazırda da TAİB-Türk Ağsaqqaları İçtimai Birliyi Gənclər Təşkilatının sədr müavinidir.

TAİB Gənclər Təşkilatının ən önəmli məsələlərindən biri də Türkiyə-Azərbaycan qardaşlıq bağlarının daha da möhkəmləndirilməsi, türk birliyinə töhfə verilməsidir. Bu gün Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin davamlı və sarsılmaz qalması üçün iqtisadi və siyasi bağlarla yanaşı, mənəvi körpülərə də ehtiyac var. Müşfiq Nəsirli kimi gənclər həmin körpülərin canlı dayaqlarıdır. Onlar qardaşlığı sözlə deyil, əməllə yaşadırlar. Bu nüanslara önəm verən gənclər təmsil olunduqları birliyin Türkiyədə də mərkəz açaraq daha geniş fəaliyyət göstərirlər.
Müşfiq Nəsirli daha çox layihələrlə işləməyə üstünlük verir. Onun ilk layihəsi ixtisası üzrə olub. Şəhər nəqliyyatı ilə bağlı verdiyi layihə dövlət tərəfindən dəstəklənərək, uğurla nəticələnib.
Bir sözlə Müşfiq Nəsirli haqqında onun gördüyü çox işlərdən sizlərə bir qismini təqdim edirəm. Onun bu gənc yaşında işlədiyi bir neçə Lahiyəsi dövlət tərəfindən qiymətləndirilmişdir. Onlardan biri də 6 fevral 2026 –cı ildə TAİB-in Ofisində təşkil olunmuş, “Heydər Əliyev irsinin tarixi və gələcək izləri” mövzusuna həsr olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Gənclər Fondunun maliyyə dəstəyi və Türk Ağsaqqalları İctimai Birliyinin tərəfdaşlığı ilə TAİB GT-ın sədr müavini Müşfiq Nəsirli Mikayıl oğlunun “Heydər Əliyev irsinin tarixi və gələcək izləri” adlı tədbiri yüksək səviyyədə keçirildi.
Tədbirdə Türk Ağsaqqalları Birliyinin Sədri, AMEA-nın müxbir üzvü, Uroloq, Tibb Elmləri doktoru professor, Azərbaycan Respublikasının dövlət və elm xadimi, Azərbaycan Tibb Universitetinin Urologiya kafedrasının müdiri, məşhur “91”-lər sırasında olaraq Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradıcılarından biri, keçmiş Milli Məclis Deputatı- Sudeif İmamverdiyev və təşkilatın idarə heyətinin üzvləri, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı, Heykəltəraş professor, Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının fəxri akademiki əməkdar incəsənət xadimi, Azərbaycan Rəssamlar Akademiyasının prorektoru - Fuad Salayev, Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının idarə heyətinin üzvü, I Qarabağ Müharibəsinin iştirakçısı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi, professor İbrahim Quliyev, Nizam- intizam komissiyasının sədri, keçmiş dövlət qulluqçusu - Nüsrət Paşayev, TAİB-in qadınlar şurasının sədr müavini, şairə - Sara Göyçəli çıxış etdi.
Azərbaycan Xalqının Xilaskarı Heydər Əliyevin fəaliyyətinə həsr olunmuş Video-çarx nümayiş olundu. Sənətkar Xəyyam Səmədovun əl işi olan sapla toxuduğu Heydər Əliyevin portreti nümayiş olundu. Daha sonra çıxış edən rəsmi nümayəndələr Ulu Öndər Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyəti ilə bağlı danışıb öz xatirələrini bölüşdülər.
Vətən və Vətəndaşlara olan sevgiləri yolunda Müşviqə və onun kimi bütün gənclərə bol-bol uğurlar. Harda olursa olsun hər zaman insanların etimadını doğruldan Müşfiq Nəsirli kimi gənclərin valideynləri qədər mən də qürür duyuram. Gələcəymizin Vətənpərvər gənci Müşfiq Nəsirlidə İşıq görürəm. O, bu yolda saysız mükafatlara da layiq görülüb. Ata-Ana başını uca edən Müşfiq Nəsirli üzün ağ olsun!

Sara GÖYÇƏLİ (Şərifova)

Şair- publist “Qızıl Qələm” və “Xan qızı Natavan” media mükafatları laureatı,
AJB üzvü. TAİB Qadınlar Şurasının sədr müavini
02.2026

Azərbaycan-Serbiya münasibətləri

yeni strateji mərhələdə

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin fevralın 15-də Serbiya Respublikasına rəsmi səfəri zamanı verdiyi bəyanat iki ölkə arasında mövcud olan strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu bir daha nümayiş etdirdi. Dövlət başçısının çıxışında səsləndirilən fikirlər Azərbaycan-Serbiya münasibətlərinin təkcə diplomatik çərçivə ilə məhdudlaşmadığını, eyni zamanda real iqtisadi, energetika və investisiya imkanları üzərində qurulduğunu açıq şəkildə göstərdi. Prezident İlham Əliyevin Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiç haqqında səsləndirdiyi yüksək qiymətləndirmələr qarşılıqlı etimadın və səmimi dostluğun bariz nümunəsi kimi diqqət çəkir. Hər iki liderin dövlət maraqlarını hər şeydən üstün tutması bu münasibətlərin əsas dayaq nöqtəsi kimi çıxış edir.
Prezidentin vurğuladığı kimi, Serbiya təbii sərvətləri olmayan ölkə olmasına baxmayaraq, müstəqil iqtisadi siyasət yürüdərək öz gücünə arxalanan və heç bir kənar yardımdan asılı olmayan inkişaf modelini formalaşdırıb. Bu isə həm Avropa məkanında, həm də beynəlxalq miqyasda Serbiyanın nüfuzunun artmasına səbəb olub. Azərbaycan tərəfinin bu uğurları yüksək qiymətləndirməsi iki ölkə arasında həm siyasi, həm də mənəvi yaxınlığın göstəricisidir.
Səfər çərçivəsində keçirilən Serbiya-Azərbaycan Strateji Şurasının ilk iclası isə münasibətlərin gələcək perspektivlərini daha da aydınlaşdırdı. Müzakirələr zamanı siyasi dialoqun möhkəmləndirilməsi, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstəyin davam etdirilməsi və birgə sərmayə layihələrinin həyata keçirilməsi kimi mühüm məsələlər gündəmə gətirildi.
Prezident İlham Əliyevin Azərbaycanın Serbiyaya böyük həcmdə sərmayə qoymağa hazır olduğunu bəyan etməsi bu əməkdaşlığın konkret nəticələrə yönəldiyini göstərir. Birgə inşa ediləcək elektrik stansiyası layihəsi həm Serbiyanın enerji təhlükəsizliyinin möhkəmlənməsinə, həm də regionda enerji balansının qorunmasına xidmət edəcək. Azərbaycan artıq Serbiyaya təbii qaz ixracına başlayıb və yaxın dövrdə bu həcmlərin artırılması planlaşdırılır. Bu qazın elektrik enerjisinə çevrilməsi isə Serbiya üçün yeni iqtisadi üstünlüklər yaradacaq.
Azərbaycanın 2032-ci ilə qədər əlavə 8 giqavat enerji gücü əldə etməyi planlaşdırması və bunun böyük hissəsinin ixraca yönəldilməsi ölkəmizin Avropa enerji bazarında strateji rolunu daha da gücləndirir. Bu baxımdan Serbiya ilə əməkdaşlıq yalnız ikitərəfli deyil, həm də regional əhəmiyyət daşıyan bir model kimi qiymətləndirilə bilər.
Səfərin yekununda səsləndirilən “Yaşasın Serbiya! Yaşasın Azərbaycan! Yaşasın Serbiya-Azərbaycan dostluğu!” çağırışı isə sadəcə diplomatik jest deyil, iki xalq arasında dərin tarixi, siyasi və insani bağların rəmzidir. Bu münasibətlər göstərir ki, dövlətlər arasında qurulan səmimi tərəfdaşlıq xalqların rifahına, regionun sabitliyinə və gələcək nəsillərin daha təhlükəsiz dünyada yaşamasına xidmət edir.

Sevil Əliyeva
Güzdək qəsəbə tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru

Regionda sülh sahəsində əldə

olunmuş nəticələr gücləndirilir

Amerika Birləşmiş Ştatlarının vitse-prezidenti Cey. Di. Vensin Azərbaycana səfəri son illərdə Azərbaycana keçirilən ən yüksək səviyyəli səfər olmaqla, ABŞ - Azərbaycan münasibətlərinin möhkəmliyini nümayiş etdirir.

Cey. Di. Vensin Azərbaycana səfəri tarixi bir səfərdir. Azərbaycanın dünyanın ən güclü ölkəsi ilə strateji tərəfdaşlıq xartiyasının imzalanması Azərbaycanın iqtisadiyyatının inkişafı, texnoloji inkişafı, süni intellekt üzrə əməkdaşlıqda inkişafı, müdafiə və təhlükəsizlik nöqteyi-nəzərindən Azərbaycanın müəyyən mənada qlobal səviyyədə bir təhlükəsizliyidir.
Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyev mətbuata verdiyi bəyanatda Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Xartiyanın bu gün imzalanması mərasiminin heyyətlərin altı ay ərzində gördüyü şox gərgin işin təzahürü olduğunu söylədi. Qeyd etdi ki, altı ay əvvəl Prezident Trampla Vaşinqtonda tarixi görüş və strateji tərəfdaşlıq haqqında Xartiyanın tərtib edilməsi üçün işçi qrupunun yaradılması haqqında sənədin imzalanması ikitərəfli əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaratmışdır: “Bizim üçün dünyanın ən qüdrətli ölkəsi - Amerika Birləşmiş Ştatları ilə strateji tərəfdaş olmaq böyük şərəfdir. Biz həmçinin Prezident Trampa, Vitse - prezident Vensə və onların heyətinə Qafqazda sülhə verdikləri höhfəyə görə çox minnətdarıq.
Ötən avqustda Ermənistan və Azərbaycan Ağ Evdə Prezident Trampın iştirakı ilə sülh sazişini parafladılar və biz Prezident Trampın, həmçinin şahid kimi imzaladığı Sülh haqqında Birgə Bəyannaməni imzaladıq. Artıq altı aydır ki, biz sülh şəraitində yaşayırıq. Biz sülh içində yaşamağı öyrənirik.”
Azərbaycan bəlkə də yeganə ölkədir ki, ABŞ-ın özünə rəqib saydığı Cinlə strateji tərəfdaşlıq sənədi imzaladı, eyni zamanda Çinin rəqibi olan Amerika ilə strateji xartiya imzalayır. Bu Azərbaycanın müstəqil, siyasi iradəsini göstərir. Azərbaycan bir dövlətlə münasibəti digər dövlətlərlə münasibətdən asılı vəziyyətdə qoymur. Amerika Birləşmiş Ştatları Azərbaycanın suverenliyini, azadlığını, müstəqilliyini, prinsipiallığını görür və eyni zamanda qiymətləndirir. Bu sənədin imzalanması Azərbaycana bir təhlükəsizlik, inkişaf gətirməklə bərabər Azərbaycanın regionda yeganə sabitləşdirici güc olduğunu təsdiq edir.
Onu da qeyd edək ki, Azərbaycan bu gün Şərqlə Qərbi, o cümlədən Şimalla Cənubu birləşdirən yeganə körpüdür.
Bu gün Birləşmiş Ştatlarla Azərbaycan arasında münasibətlər tamamilə yeni mərhələyə qədəm qoyur. Tramp-Vens administrasiyasının regionumuzdakı səylərinin mühüm nəticələrindən biri də Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu - TRIPP layihəsidir.
Bu müddətdə Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana gedən yüklərin tranzitinə nəinki bütün məhdudiyyətlər qaldırılıb, o cümlədən Azərbaycan Ermənistana neft məhsullarının təchizatına başlayıb. Beləliklə, ticarətin və əməkdaşlığın başlanğıcı reallaşır. Tramp - Vens administrasiyasının regionumuzdakı səylərinin mühüm nəticələrindən biri Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu - TRIPP layihəsidir ki, o, nəinki Azərbaycanın iki hissəsini birləşdirəcək, o cümlədən Azərbaycan, Ermənistan və digər qonşuların ərazisi vasitəsilə Asiya ilə Avropanı birləşdirəcək çox etibarlı, təhlükəsiz və böyükmiqyaslı daşımalar dəhlizidir. Beləliklə, regionda sülh sahəsində əldə olunmuş nəticələr gücləndirilir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev: “Vitse-prezident Vensin bugünkü səfəri imzalanmış Strateji Xartiya, danışıqların mahiyyəti baxımından tarixidir.
Əziz qonaqla imzaladığımız Xartiyada əməkdaşlığımızın müxtəlif istiqamətləri əks olunur. Biz təhlükəsizlik və antiterror əməliyyatları məsələləri üzərində işimizi davam etdirəcəyik. Bu gün Azərbaycan öz təbii qazı ilə 16 ölkənin enerji təhlükəsizliyini təmin edir. Onların 11-i NATO-nun üzvü, ABŞ-ın müttəfiqidir.
Bağlantılara gəldikdə, artıq qeyd etdiyim kimi, TRIPP layihəsi regionda sülhün inkişafına və əməkdaşlığa növbəti töhfə olacaq. Biz müdafiə məhsullarının satışı sahəsində yeni səhifə açırıq və bu, həmçinin perspektivlidir. Əlbəttə ki, süni intellekt mərkəzlərinin yaradılması bu gün ikitərəfli gündəliyimizin bir hissəsidir və Amerikanın aparıcı şirkətləri ilə işbirliyi quraraq artıq ilkin nəticələrimiz var. Başqa sözlə, Vitse-prezident Vensin bugünkü səfəri imzalanmış Strateji Xartiya, danışıqların mahiyyəti, dostumuz və qonağımızın qəbulu baxımından tarixidir.”
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları Trans-Xəzər Nəqliyyat Dəhlizini (Orta Dəhliz) əsas götürərək quru, dəniz və hava nəqliyyatı infrastrukturunun inkişafı; enerji və data bağlantısı; ticarət və tranzitin asanlaşdırılması; gömrük nəzarəti və sərhəd keçidi; beynəlxalq multimodal logistika; və digər əlaqəli sahələrdə əməkdaşlıq yolu ilə regional bağlantıları təşviq etmək üçün birgə işləmək niyyətindədirlər. Onlar 8 avqust 2025-ci il tarixli Vaşinqton Sülh Zirvə Görüşünün Bəyannaməsinə uyğun olaraq iştirakçı ölkələrə beynəlxalq və ölkədaxili bağlantı üçün qarşılıqlı faydaları təmin etməklə, Azərbaycan Respublikasının əsas hissəsi və onun Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında maneəsiz bağlantını təmin edəcək və regionun beynəlxalq ticarət və tranzit potensialını reallaşdıracaq multimodal bağlantı layihəsi kimi Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutunun (TRIPP) əhəmiyyətini qəbul edirlər.
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları “Əsrin müqaviləsi”, Cənub Qaz Dəhlizi kimi layihələrin həyata keçirilməsi ilə nəticələnmiş və sıx əməkdaşlıq sayəsində hər iki tərəfə və daha geniş regiona fayda vermiş Azərbaycan-ABŞ münasibətlərinin məhsuldar tarixinə əsaslanaraq, ikitərəfli iqtisadi əlaqələri təşviq etmək məqsədilə biznes mühitinin, ticarət və sərmayə axınlarının inkişaf etdirilməsi istiqamətində çalışmaq niyyətindədirlər.

Şəhla Ağbulud
“Abşeron” qəzetinin baş redaktoru

ABŞ-Azərbaycan

Xartiyasının

TAM MƏTNİ

Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Xartiyanın mətni yayılıb.
Həmin sənədi təqdim edirik:
Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti:
İkitərəfli münasibətlərinin əsası kimi bir-birinin suverenliyini, müstəqilliyini, ərazi bütövlüyünü və sərhədlərinin toxunulmazlığını dəstəklədiklərini bir daha təsdiqləyirlər;
8 avqust 2025-ci il tarixində Vaşinqton şəhərində imzalanmış Azərbaycan Respublikası ilə Amerika Birləşmiş Ştatları arasında Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının hazırlanması məqsədilə İşçi Qrupunun yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti arasında Anlaşma Memorandumundan çıxış edirlər;
Regional bağlantılar, iqtisadi sərmayə və təhlükəsizlik əməkdaşlığı da daxil olmaqla, qarşılıqlı maraq və ortaq fayda doğuran sahələrdə strateji tərəfdaşlıqlarının əhəmiyyətini təsdiqləyirlər;
Diplomatik, iqtisadi, enerji, texnoloji və təhlükəsizlik sahələri də daxil olmaqla, qarşılıqlı maraq doğuran məsələlərdə münasibətləri gücləndirmək üçün birgə niyyətlərini vurğulayırlar;
Strateji tərəfdaşlığın və genişləndirilmiş əməkdaşlığın planlaşdırılması və həyata keçirilməsinə yalnız dövlət qurumlarının deyil, həm də hər iki ölkənin özəl sektorlarının cəlb edilməsinin mühüm əhəmiyyətini təsdiqləyirlər.

Bölmə I: Regional Bağlantılar, o cümlədən Enerji, Ticarət və Tranzit

Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları Transxəzər Nəqliyyat Dəhlizini (Orta Dəhliz) əsas götürərək quru, dəniz və hava nəqliyyatı infrastrukturunun inkişafı; enerji və data bağlantısı; ticarət və tranzitin asanlaşdırılması; gömrük nəzarəti və sərhəd keçidi; beynəlxalq multimodal logistika; və digər əlaqəli sahələrdə əməkdaşlıq yolu ilə regional bağlantıları təşviq etmək üçün birgə işləmək niyyətindədirlər. Onlar 8 avqust 2025-ci il tarixli Vaşinqton Sülh Zirvə Görüşünün Bəyannaməsinə uyğun olaraq iştirakçı ölkələrə beynəlxalq və ölkə daxili bağlantı üçün qarşılıqlı faydaları təmin etməklə, Azərbaycan Respublikasının əsas hissəsi və onun Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında maneəsiz bağlantını təmin edəcək və regionun beynəlxalq ticarət və tranzit potensialını reallaşdıracaq multimodal bağlantı layihəsi kimi Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutunun (TRIPP) əhəmiyyətini qəbul edirlər.
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları, Əsrin Müqaviləsi, Cənub Qaz Dəhlizi kimi layihələrin həyata keçirilməsi ilə nəticələnmiş və sıx əməkdaşlıq sayəsində hər iki tərəfə və daha geniş regiona fayda vermiş Azərbaycan-ABŞ münasibətlərinin məhsuldar tarixinə əsaslanaraq, ikitərəfli iqtisadi əlaqələri təşviq etmək məqsədilə biznes mühitinin, ticarət və sərmayə axınlarının inkişaf etdirilməsi istiqamətində çalışmaq niyyətindədirlər. Bu məqsədlə:
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları, Orta Dəhlizin inkişafına xüsusi diqqət ayıraraq enerji, nəqliyyat və rəqəmsal infrastruktur sektorlarında, o cümlədən TRIPP və digər layihələrin inkişaf etdirilməsi vasitəsilə iqtisadi artımı və regional bağlantıları təşviq etmək üçün əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətindədirlər;
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları regional bağlantıların əhəmiyyətini qəbul edərək, enerji və nəqliyyat sektorlarına, eləcə də rəqəmsal infrastrukturun inkişafına dövlət və özəl sektor sərmayələrini səfərbər etmək imkanlarını araşdırmaq niyyətindədirlər;
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları enerji təhlükəsizliyində etibarlı tərəfdaş kimi Azərbaycan Respublikasının strateji əhəmiyyətini qəbul edərək, ikitərəfli formatda və üçüncü ölkələrlə tərəfdaşlıq vasitəsilə, interkonnektor layihələri kimi birgə layihələrin icrası və təchizat marşrutlarının şaxələndirilməsi istiqamətində, neft, qaz və elektrik enerjisi sektorları da daxil olmaqla, enerji əməkdaşlığını genişləndirmək niyyətindədirlər;
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları mülki nüvə əməkdaşlığını dərinləşdirmək niyyətindədirlər;
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları kritik mineralların Orta Dəhliz vasitəsilə qlobal bazarlara tranzitini asanlaşdırmaqla bağlı əməkdaşlıq etmək niyyətlərini ifadə edirlər.

Bölmə II: İqtisadi Sərmayələr, o cümlədən Süni İntellekt (AI) və Rəqəmsal İnfrastruktur

Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları iqtisadi artımı gücləndirmək, sərmayələri təşviq etmək və ikitərəfli biznes mühitini inkişaf etdirmək üçün əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətindədirlər. Amerika Birləşmiş Ştatları Azərbaycan Respublikasının qlobal iqtisadiyyata daha da inteqrasiya etmək və Xəzər regionu üçün enerji, ticarət, data, maliyyə, nəqliyyat və logistika şəbəkəsi kimi mövqeyini gücləndirmək səylərini alqışlayır;
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları iqtisadi və ya ticarət dialoqu platformalarının təşkili imkanlarının araşdırılması da daxil olmaqla, ikitərəfli ticarət və sərmayələri artırmaq üçün strateji fürsətləri müəyyənləşdirmək niyyətindədirlər;
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları özəl sektorun fəal iştirakı ilə ikitərəfli və regional iqtisadi, ticarət və sərmayə əməkdaşlığını inkişaf etdirmək üçün əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətindədirlər;
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları AI tərəfdaşlıqlarının inkişaf etdirilməsi üzrə əməkdaşlığı genişləndirmək və müvafiq hallarda, kosmik sənaye sahəsində əməkdaşlığı və Azərbaycan Respublikasında özəl sektorla əməkdaşlıq ilə AI data mərkəzlərinin inkişafı da daxil olmaqla, rəqəmsal infrastruktura sərmayə qoyuluşunu təşviq etmək niyyətindədirlər;
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları uğurlu beynəlxalq təcrübələrə əsaslanaraq, özəl müəssisə kapitalını təşviq etməyə, texnoloji inkişafı erkən mərhələdə riskdən azad etməyə və kommersiyalaşmanı sürətləndirməyə yönəlmiş birgə Tədqiqat və İnkişaf (R&D) dəstək alətləri, innovasiya körpü platformaları, eləcə də kibertəhlükəsizlik və süni intellekt sahəsində sektor-əsaslı təşəbbüslər kimi məxsusi mexanizmlərin yaradılmasını araşdırmaq niyyətindədirlər;
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları inkişafda olan texnologiyaların, platformaların və biznes təcrübələrinin tətbiqində uğurlu təcrübələri bölüşmək və texniki yardım göstərmək, dəstəkləyici tənzimləyici mühitə əsaslanaraq Azərbaycan Respublikasında istedadların inkişafı və bacarıqlı texnoloji işçi qüvvəsinin artımı üçün tərəfdaşlığı gücləndirmək və transsərhəd və Transxəzər rəqəmsal bağlantılar üçün sərmayələri təşviq etmək niyyətindədirlər;
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları, Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal infrastrukturun inkişafı və AI tətbiqi üçün birgə tədqiqatı, inkişafı, kommersiyalaşmanı, texnologiyanın mühafizəsini və qarşılıqlı müəyyən edilmiş şərtlər əsasında, hüquqi və tənzimləyici çərçivələrə uyğun olaraq texnologiyaların könüllü ötürülməsini dəstəkləmək məqsədilə hökumətlərarası səviyyədə və dövlət-özəl tərəfdaşlıqları vasitəsilə əməkdaşlıq etmək niyyətindədirlər.

Bölmə III: Təhlükəsizlik Əməkdaşlığı

Cənubi Qafqazda sülh Azərbaycan Respublikasının və Amerika Birləşmiş Ştatlarının ortaq marağındadır və Azərbaycan Respublikası ilə Amerika Birləşmiş Ştatları arasında təhlükəsizlik əməkdaşlığı hər iki dövlətə, eləcə də beynəlxalq və regional sülh və təhlükəsizliyə fayda verir. Birləşmiş Ştatlar, Azərbaycan qüvvələrinin beynəlxalq və regional təhlükəsizliyi irəlilətmək üçün Birləşmiş Ştatlar və koalisiya tərəfdaşları ilə birlikdə xidmət etdiyini nəzərə almaqla, Azərbaycanın beynəlxalq sülhməramlı səylərə verdiyi töhfələri yüksək dəyərləndirir.
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları müdafiə sənayesi məhsullarının satışı da daxil olmaqla, müdafiə və təhlükəsizlik əməkdaşlığının əhatə dairəsini genişləndirmək niyyətindədirlər;
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları terrorizm təhdidinə qarşı birgə mübarizə aparmaq öhdəliklərini nəzərə alaraq, mövcud antiterror əməkdaşlığını genişləndirmək niyyətindədirlər;
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları kibertəhlükəsizlik və mühüm infrastrukturun mühafizəsi sahəsində bacarıqları artırmaq məqsədilə əməkdaşlıq etmək niyyətindədirlər;
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları Azərbaycan Respublikasının mina və digər partlayıcı maddələrlə çirklənmə səbəbindən üzləşdiyi ciddi çətinlikləri nəzərə alaraq, maliyyə dəstəyi və texnologiya ötürülməsi vasitəsilə humanitar minatəmizlənmə sahəsində potensialın artırılmasında əməkdaşlıq etmək niyyətindədirlər.

Bölmə IV: İnstitusional Çərçivə və tətbiq

Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları bu Xartiyadan irəli gələn öhdəliklərini yerinə yetirməklə bağlı ortaq niyyəti qəbul edərək, mövcud Strateji Tərəfdaşlıq çərçivəsinin bir hissəsi kimi, iqtisadiyyat və ticarət; enerji; bağlantılar, AI və rəqəmsal inkişaf; təhlükəsizlik və müdafiə daxil olmaqla, əməkdaşlıq sahələri üzrə işçi qrupları yarada bilərlər.
Müvafiq İşçi Qrupları hazırkı Xartiyanın imzalanmasından sonrakı üç ay ərzində layihələrin siyahısını və onların həyata keçirilməsi üçün yol xəritələrini razılaşdırmaq niyyətindədirlər.
Azərbaycan Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları hazırkı Xartiya çərçivəsində ildə ən azı bir dəfə müntəzəm olaraq görüşmək niyyətindədirlər və tərəfdaşlıqlarının həyata keçirilməsi üçün zəruri olan və qarşılıqlı olaraq müəyyən edilmiş digər dialoq platformaları yarada bilərlər.

Azərbaycan regionda

yeni siyasi

reallıq formalaşdırır

4 fevral 2026-cı ildə Prezident İlham Əliyevin Əbu-Dabidə “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı”nın təqdimolunma mərasimində etdiyi çıxış müasir dövrün ən mühüm siyasi və humanitar mesajlarından biri kimi yadda qaldı. Dövlət başçısının çıxışı təkcə şəxsi təltif kimi deyil, eyni zamanda Azərbaycan dövlətinin sülh, əməkdaşlıq və dialoq siyasətinin beynəlxalq səviyyədə tanınmasının bariz nümunəsi oldu.
Prezident İlham Əliyev çıxışında bu nüfuzlu mükafata layiq görülməyin böyük şərəf olduğunu vurğulayaraq, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin banisi Şeyx Zayedin dünya miqyasında dərin hörmət qazanan lider olduğunu qeyd etdi. Onun uzaqgörən siyasəti nəticəsində BƏƏ-nin bu gün sülh, rifah və multikultural dəyərlər üzərində qurulmuş uğurlu dövlətə çevrildiyi xüsusi vurğulandı. Prezident Şeyx Məhəmməd bin Zayedin atasının yolunu layiqincə davam etdirdiyini və ölkəsini gələcəyə inamla aparan lider olduğunu da diqqətə çatdırdı.
Çıxışın əsas məğzini Azərbaycan və Ermənistan arasında əldə olunan sülh prosesi təşkil edirdi. Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, Azərbaycan xalqı uzun illər müharibə şəraitində yaşadıqdan sonra artıq sülhü öyrənir və bu, tamamilə yeni bir tarixi mərhələdir. Vaşinqtonda keçirilən Zirvə Görüşündən sonra keçən altı ayın tərəfdaşlıq, əməkdaşlıq və dayanıqlı sülhə doğru real addımlarla yadda qaldığını qeyd edən dövlət başçısı bu prosesdə beynəlxalq ictimaiyyətin rolunu yüksək qiymətləndirdi.
Prezident ABŞ Prezidenti Donald Trampın sülh prosesinə verdiyi töhfəni xüsusi vurğuladı. 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda keçirilən üçtərəfli Zirvə Görüşünün nəticəsi olaraq Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh sazişinin paraflandığını, Birgə Bəyannamənin imzalandığını və bununla da üç onillikdən artıq davam edən münaqişəyə son qoyulduğunu xatırlatdı.
Dövlət başçısı çıxışında praktiki əməkdaşlıq məsələlərinə də toxundu. Bildirildi ki, Azərbaycan təkcə Ermənistana yük daşımalarına qoyulan məhdudiyyətləri aradan qaldırmayıb, eyni zamanda neft məhsullarının ixracına da başlayıb və bu addımlar iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin formalaşmasına və qarşılıqlı etimadın bərpa olunmasına xidmət edir.
Prezident İlham Əliyev dinlərarası dialoqa verdikləri töhfəyə görə Əl-Əzhərin böyük imamı Əhməd Əl-Tayyibə və Roma Papası Zati-müqəddəsləri Leoya da minnətdarlığını bildirdi.
Çıxışın yekununda Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, uzunmüddətli münaqişəyə, qarşılıqlı etimadsızlığa və ağrılı keçmişə baxmayaraq, sülh mümkündür. Əsas şərt güclü siyasi iradənin mövcudluğu və beynəlxalq dəstəyin təmin olunmasıdır. Əbu-Dabidə keçirilən bu mərasimin rəmzi məna daşıdığını qeyd edən dövlət başçısı son danışıqların məhz burada aparıldığını və yekun razılaşmanın daha sonra Vaşinqtonda rəsmiləşdirildiyini xatırlatdı.
Prezidentin bu çıxışı bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan artıq təkcə regional deyil, qlobal sülh təşəbbüslərinin fəal iştirakçısıdır. “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı” isə bu siyasətin beynəlxalq miqyasda yüksək qiymətləndirilməsinin rəsmi təsdiqi kimi tarixə düşdü.

Afət Camalova,
Mehdiabad qəsəbə 3 nömrəli tam orta məktəbin direktoru