Bu sevdanın

sonu yoxmuş...

(Yazıçı Vaqif Rüstəmovun “Yurd həsrəti” kitabı haqqında düşüncələr)
Tanınmış yazıçı vaqif Rüstəmovun “Yurd həsrəti” kitabı işıq üzü görüb. Kitabda Səxavət bəyin (Hasan İsmaillinin) keşməkeşli həyat yolundan söz açılır. Bu, təkcə bir insanın taleyi deyil, müharibənin od-alovundan keçmiş, parçalanmış, didərgin düşmüş bir nəslin acı taleyinin bədii ifadəsidir. “Yurd həsrəti” yaddaşı oyadan, tarixlə vicdan arasında körpü salan sənədli bir əsərdir.
Səxavət bəy Cəbrayıl rayonunun Daşkəsən kəndində dünyaya göz açmışdır. O, gənclik illərində elmə və təhsilə üz tutmuş, bir müddət pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. Uşaqlara yalnız dərs deyil, Vətən sevgisi, insanlıq və ləyaqət aşılamışdır. Lakin tarix və tarixi yazanlar amansız oldular. Böyük Vətən müharibəsi onun da taleyinə qara xətt çəkdi. Müharibə başlayanda Səxavət bəy tərəddüd etmədən cəbhəyə yollandı. Silah tutan əllərində Vətənə sədaqət, qəlbində qayıdış ümidi vardı. Lakin döyüşlərin birində mühasirəyə düşərək, əsir alındı. Əsirlik illəri onun üçün sadəcə fiziki əzablar deyil, həm də insan ləyaqətinin sınağa çəkildiyi ağır günlər idi. O günlərdə onun böyük dayağı yenə də Vətən düşüncəsi, doğma torpağın xiffəti oldu.
Taleyin dolanbac yolları Səxavət bəyi Türkiyəyə gətirdi. Qürbət eldə yaşamaq, doğmalardan uzaq səma altında nəfəs almaq onun üçün asan olmadı. O, burada həyatını yenidən qurmağa çalışsa da, qəlbi daim Cəbrayıl torpağında, Daşkəsənin yollarında qaldı. Vətən həsrəti onun ömrünə 28 il kölgə saldı. Bu illər ərzində yurd sevgisi onun üçün həm nisgil, həm də yaşamaq səbəbi oldu.
Səxavət bəy qürbətdə tək qalmadı. Azərbaycanın görkəmli dövlət xadimi Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin məsləhəti ilə Türkiyədə yaşayan və eyni taleyi bölüşən azərbaycanlıları öz ətrafına toplayaraq Türkiyə-Azərbaycan Dostluq və Mədəniyyət Mərkəzini yaratdı. Bu mərkəz təkcə bir təşkilat deyil, parçalanmış talelərin birləşdiyi, milli kimliyin qorunduğu, Vətən yaddaşının yaşadıldığı bir ocaq oldu. Səxavət bəy bu fəaliyyətlə sübut etdi ki, Vətəndən uzaqda olmaq Vətənsiz olmaq demək deyil.
İllər sonra taleyin üzü ona güldü. Məşhur cərrah İbrahim bəy Topçubaşovun köməkliyi sayəsində Səxavət bəy Bakıya gələ bildi. Bu qayıdış onun üçün sadəcə bir səfər deyildi, yarımçıq qalmış bir ömrün tamamlanması, 28 illik həsrətin qismən də olsa bitməsi idi. O. Bakıya qayıdarkən yalnız özü gəlmirdi, özü ilə birlikdə əsirlik xatirələrini, qürbət ağrılarını və heç vaxt sönməyən yurd sevgisini gətirirdi. O, 28 illik ayrılıqdan sonra Bakı şəhərində üzünü görmədiyi oğlunun isti nəfəsini duydu. Körpə ikən ayrılmağa məcbur qaldığı qızı Elmira ilə qovuşması onun üçün taleyin ən böyük bəxşişlərindən biri oldu. Ailə həyatının ilk illərində yolları ayrılmış həyat yoldaşı Məleykə xanımla görüşü isə yaddaşlara köçən, duyğularla yüklü, təsirli səhnələrlə müşayiət olundu.
Səxavət bəy bir neçə dəfə Bakıya gələrək əzizləri ilə görüşmək imkanı qazandı. Lakin təəssüf hissi ilə qeyd olunmalıdır ki, dövrün sərt məhdudiyyətləri, sonrakı illərdə isə doğma Cəbrayıl rayonunun işğalı onun ömrünə ağır bir nisgil kimi yazıldı. Bu səbəbdən Səxavət bəyə ata-baba yurdu olan, xatirələri ilə yaşadığı doğma Daşkəsən kəndini bir daha görmək qismət olmadı. Çox şükürlər olsun ki, bu gün Cəbrayıl rayonu və onun ayrılmaz hissəsi olan doğma Daşkəsən kəndi azaddır. İllərin həstəti arxada qalıb, yurd yerləri öz həqiqi sahiblərinə qovuşur.
Səxavət bəyin taleyi bir insanın taleyi olmaqdan çoxdan çıxmışdı. Bu taledə müharibənin, ayrılığın və qürbətin izi vardı. “Yurd həsrəti” kitabı da məhz bu izləri sözə çevirir, tarixə çevirir. Bu, unudulmamalı bir ömrün, unudulmamalı bir nəslin hekayəsidir.
Əsərdə tanınmış şəxsiyyətlərldən akademik Mehdi Mehdizadə, məşhur cərrah İbrahim bəy Topçubaşov, incəsənət xadimlərindən Niyazi, Qara Qarayev, Rəşid Behbudov, Zeynəb Xanlarova, Süleyman Abdullayev, xalçaçı professor Lətif Kərimov, Aşıq Məşədi Humay, Türkiyənin tanınmış elm və incəsənət xadimlərindən Nesrin Süpahi, Emel Sain, Türkan Şoray, türk sənət tarixi xocası, professor Nijat Diyarbakırlı və başqalarının Səxavət bəylə görüşləri diqqət mərkəzində saxlanılır.
Roman boyunca Səxavət bəyin daxili dünyası ön plana çıxır. O hər an öz doğma torpağını xatırlayır, uşaqlıq xatirələrini, ailəsini və kənd həyatını düşünür. Bu həsrət onun ruhunu sarsıdır, lakin eyni zamanda onu daha düşüncəli, iradəli və səbirli edir. Səxavət bəyin xarakterindəki möhkəmlik, vətən sevgisi və insani dəyərlərə sadiqlik əsərin əsas dramatik dayaqlarıdır.
“Yurd həsrəti” insan ruhunun sınmazlığını və sarsılmaz iradəsini təsvir edən qiymətli bir əsərdir. Səxavət bəyin həyatı oxucuya yalnız bir fərdin dramını deyil, insanın həyatın ən çətin sınaqları qarşısında ümidini, sevgisini və dəyərlərinə sadiqliyini necə qoruduğunu göstərir.
Tanınmış yazıçı, istedadlı qələm sahibi Vaqif Rüstəmov obrazlarının daxili aləmini incəliklə göstərərək, tarixi hadisələri fərdi taleyin prizmasından təqdim edir. Yazıçının əsərlərində, o cümlədən “Yurd həsrəti” əsərində humanizm, vətən sevgisi, insan ləyaqəti əsas yer tutur, əsər oxucuya həm tarixi, həm də mənəvi dərs verir. Yazıçının dili sadə və təsirlidir, hər söz, hər bir ifadə oxucunu özünə cəlb edir.
“Yurd həsrəti” kitabında yer alan hadisələr Səxavət bəyin qələmə aldığı xatirələr əsasında formalaşdırılıb. Müəllifin əsas ustalığı da məhz bundadır ki, Səxavət bəyin yazı ruhuna, düşüncə tərzinə və duyğularına xələl gətirmədən, bir ömrün keşməkeşli hekayəsini oxucuya dolğun və təsirli şəkildə çatdıra bilir. Kitabda yer alan görkəmli tarixi şəxsiyyətlərin fotoları isə nəinki mətnə vizual dəyər qatır, həm də oxucunu həmin dövrün ictimai- siyasi mühiti ilə üz-üzə qoyaraq əsərin sənədli mahiyyətini daha da gücləndirir.
Əsər boyu təqdim edilən Səxavət bəyin həyatı, bir ömrün sınaqlarla dolu olduğunu göstərir. Onun həyat hekayəsi oxucuya müharibənin faciəvi təsvirini, qürbətin insan ruhuna vurduğu izləri, həmçinin insan ləyaqətinin və vətən sevgisinin sarsılmazlığını çatdırır. Roman həm dramatik, həm də emosional olaraq oxucuya güclü təsir bağışlayır, ona həyatın keşməkeşli yollarında bələdçilik edir.

Hidayət SƏFƏRLİ,

Şair-publisist, AJB üzvü, Qabaqcıl Təhsil işçisi

Gecikmiş bir etiraf...

"Şəhid sinif yoldaşıma"

Xeyli zamandır səndən yazmaq istəyirdim, amma yaza bilmirdim. Bilmirəm, nədəndir...Yəqin ki, ruhun məni bağışlayar. Bu soyuq qış gecəsində, elə sənin də şəhid olduğun ayda qələm götürdüm.
Bir az əvvələ qayıtmaq istəyirəm...
Eylaz Namaz oğlu Orucovla on il eyni sinifdə oxumuşam. Məktəbli-uçaqlıq, yeniyetməlik illərimizi bir sinifdə bölüşmüşük. Təbii olaraq çox sakit, ağıllı, savadlı bir oğlan idi. Riyaziyyatı elə bil özününkü bilirdi - sinifdə ona "Riyaziyyatın atası" deyirdik. Zəif oxuyan uşaqlara kömək edərdi. Dərsə gələn kimi, həll etdiyi ev tapşırıqları dəftərini partanın üstünə qoyar, "köçür, köçür" deyə başlardı.
Eylaz çox mədəni idi, xüsusilə də qızlara qarşı. Şeir də yazardı sinifdəki qızların hər birinin adına. Məktəbi bitirdikdən sonra Çingiz İldırım adına Politexnik İnstitutuna daxil oldu. Hərbiyə xüsusi marağı vardı. Məktəb illərindən sonra onu bir daha görmədim. Hər ikimiz Bakıda ali məktəbdə oxuyurduq, amma onunla rastlaşmadıq. Tətillərdə kəndə gedəndə də evlərimiz bir birindən uzaq məhəllələrdə olduğu üçün görüşə bilmədik. Bacısı Rəqibə bizim məhəlləyə gəlin köçmüşdü, ondan Eylazı xəbər alardım.
Gənclik illəri sürətlə keçdi. Millətimizə mənfur erməni faşizmi illərlə öz xislətində gizlətdiyi niyətlərini göstərdi. Bizi əsrlərlə yaşadığımız doğma elimizdən, evimizdən, obamızdan didərgin saldılar. Doğma Lehvazımızdan, məktəbimizdən, dağlarımızdan, dərələrimizdən, çəmənliklərimizdən, bulaqlarımızdan çaylarımızdan, bağlarımızdan və doğma insanlarımızdan aralı düşdük. Qarabağ müharibəsi başladı. İgid gənclərimiz vətənin müdafiəsinə qalxdı.
I Qarabağ Müharibəsi başlamışdı. Mənim qardaşlarım İlqarla Yavər də döyüşdə idi. Lehvaz kəndindən xeyli gənc könüllü olaraq müharibəyə yollanmışdı. Eylaz da işindən ayrılaraq könüllü olaraq Azərbaycan Ordusuna yazıldı. O, ali təhsilinə görə ehtiyatda olan zabit idi. Eylaz sərhəd rayonumuz Tovuz ərazilərində gedən döyüşlərə qatıldı. Tankçı idi. Müharibədən gələn ölüm xəbərləri hamımızı nigaran edirdi. 1994-cü ilin fevral ayının 1-də Orucovlar ailəsinə Eylazın şəhid olması xəbəri çatdırıldı. Atası Namaz dayını Nərimanov Rayon Hərbi Komissarlığına çağırdılar. Bu xəbər təkcə Eylazın ailəsini yox, bütöv kəndimizi, elimizi sarsıtdı. Sinif yoldaşları ilə toplaşıb Eylazgilin evinə getdik. Həyətdə onun böyük çərçivəyə salınmış şəklini gördük. Atası beli bükülmüş, üzü solmuş Namaz dayı bizi görəndə gur səslə haray çəkdi:
"Deyin, mənim Eylaz balam hanı!?"
Bu fəryada dözmək mümkün deyildi. Evə qalxmaq, çox ağır idi. Anasının, bacısının iniltisi hələ də qulaqlarımdadır. Anası Tərlan xala Eylazdan danışa-danışa ağlayırdı. Hamımız donub qalmışdıq. Onda bildim ki, Eylazın heç övladı olmayıb. Ana deyirdi: "Kaş balamın bir balası olardı, heç olmasa qoxusunu ondan alardım..." Bu xəbər məni çox sarsıtdı. Eylaz kimi vətənpərvər, savadlı, mədəni bir oğulun bir nişanəsi də qalmamışdı. Bu, çox ağır idi... Ananın, bacının, qardaşların ürəkdağlayan göz yaşları insanı yandırırdı.
Bu gün cümə günüdür... 15 yanvar 2026-cı il
Eylaz, Allah sənə rəhmət eləsin!
Bilirəm, bu yazıda çox gecikmişəm. Yəqin ki, ruhun məni bağışlayar. Məclislərdə bacın Rəqibə xanımı görəndə məni bağrına basır, gözləri dolur. Bilirəm, səni xatırlayıb kövrəlir. 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra, Qərbi Azərbaycan İcması yaradıldıqdan sonra Lehvaz icması adından Eylazgilin evinə baş çəkdik. Bu dəfə bizi nə atası Namaz dayı, nə də anası Tərlan xala qarşıladı. Onlar Eylazın vaxtsız gedişinə dözə bilməmiş, onun ruhuna qovuşmuşdular. Yenə həmin ev, yenə həmin pilləkənlər... Amma bu dəfə içimdə qəribə bir sevinc vardı. Axı qələbə çalmışdıq. Torpaqlarımız geri qaytarılmışdı. Eylaz kimi oğullarımızın ruhu şad idi.
Evin küncündə onun şəklinin qarşısında dayandım və pıçıldadım:
"Rahat yat, Eylaz... Qələbə müjdəsiylə sənin ata evinə gəlmişəm." Qəbirüstünə dəfələrlə getdik. Evlərində ona aid şəkillər var idi. Evdə yenə də bir sükut, bir sərinlik duyulurdu.
Əziz sinif yoldaşım, şəhidlik zirvəsinə ucalan igid... Bilmirəm sənə nə deyim. Təkcə bir cümlə pıçıldadım:
Sən qəhrəmansan. Sən əsl vətənpərvərsən. Sən Lehvazın igid oğlusan.
Sən sinfimizin, elimizin, obamızın, bütöv Azərbaycanın qəhrəmanısan.
Bir xatirə də canlandı gözümün önündə... Aşağı sinifdə oxuyurduq. Sonuncu dərs idi, qış ayıydı. Leyli müəllimə dedi ki, tənəfüsdə sinifdən çıxmayın. Biz uşaqlar ilə oynayırdıq. Saçlarıma çəhrayı lent bağlamışdım. Eylaz lentimin ucunu peçə tutdu, lent yanmağa başladı. Mən qorxudan onu itələdim, əli peçə dəyərək yandı. Müəllimə Eylazın əlinə məlhəm çəkdi, məni də danladı. Zəng vurulsa da gözüm Eylazdaydı, özümü günahkar hiss edirim. Əli ağrısa da, o mənə heç nə demədi...
Bu gün xatirələr işığına yığışmışıq,
Eylaz Ruhun məni bağışlayar, bu gecikmiş yazıma görə...
15.01.2026, saat 23:56
Bu gün həm də Rəcəb ayının Qəndil gecəsidir. Duaların göylərə ucaldığı gecə. Allah ruhunu şad etsin, yatdığın yer behişt olsun!
Şəhidlər ölmür. Tanrı dərğahında olan ruhuna salam olsun... Bağışla, Eylaz... çox gec yazdım...

Qışda çağlayan "Çeşmə"

Yanvar ayının 31-də "Çeşmə" Ədəbi Məclisinin növbəti yığıncağı Dədə Ələsgərin adını daşıyan bir yerdə, onun ruhu gəzən məkanda keçirildi. Tədbiri giriş sözü ilə "Çeşmə" Ədəbi Məclisinin sədri, Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliklərinin üzvü, tanınmış şair- qəzəlxan Lilpar Cəmşidqızı açdı. O, tədbirdə iştirak edən qonaqları 2026- cı ilin ilk, yanvar görüşündə salamladıqdan sonra, vətənimizin azadlığı uğurunda canından keçən Vətən oğullarının ruhlarını məclis iştirakçıları ilə birlikdə, bir dəqiqəlik sükutla, yad elədi. Sonra qeyd etdi ki, artıq yeni il kimi qarşıladığımız 2026- cı ilin ilk ayı olan yanvar ayının sonuna gəlib çatmışıq.
Ötən illərdə yaşadığımız acılı- şirinli günlərimizin uğurlarla əvəz olunmasını arzulayan Lilpar xanım bir şair kimi təzə il başlayandan bir neçə uğura imza atdığını qeyd elədi. O, Dədə Ələsgərin adını daşıyan bu möhtəşəm otaqda, ən yüksək ali mükafata, "Ələsgər" medalına layiq görüldüyünü tədbir iştirakçılarının nəzərinə çatdırdı. O, vətənini sevən bir azərbaycanlı kimi belə təltifə layiq görüldüyü üçün “Dədə Ələsgər Ocağı” İctimai Birliyiinin sədri Xətai Ələsgərliyə, İctimai Birliyin sədr müavini Rəşid Süleymanova və idarə heyətinin hər bir üzvünə qiyabi şəkildə bir daha təşəkkürünü bildirdi və sözü AYB- nin Xəzər bölməsinin üzvü, tanınmış şair- qəzəlxan Əşrəf Pirşağılıya verdi. Ustad şair tədbir iştirakçılarına uğurlar arzuladı və belə ədəbi məclisin ədəbiyyatımıza uğurlu töhfələr verəcəyindən danışdı və şeirlərindən, qəzəllərindən bir neçəsini səsləndirdi.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyininin üzvü, tanınmış bəstəkar, bir "Divan" müəllifi, ustad şair Hüseyn Sözlü məclisə xeyir-duasını verdikdən sonra, belə məclislərin gənc şairlərin inkişafında xüsusi əhəmiyyət daşıyacağından danışdı, şeirlərindən və qəzəllərindən bir neçəsini səsləndirdi.
Sonra söz vətənimizin cənub bölgəsindən gələn ustad şair- qəzəlxan Əhməd Haqsevərə verildi. O da "Çeşmə"nin əhəmiyyətindən danışıb, şeirlərindən və qəzəllərindən bir neçəsini səsləndirdi.

Ziyafət Tovuzlu isə "Çeşmə" Ədəbi Məslisinin gənclərin inkişafında, formalaşmasında çox böyük əhəmiyyət daşıyacağını qeyd edib, məclis rəhbərinə gələcək işlərində uğurlar arzuladı, tədbirə dəvət olunduğu üçün təşəkkürünü bildirdi və axırda şeirlərindən bir neçəsini səsləndirdi.

Məclisdə ilk dəfə iştirak edən istedadlı şair Xəyyam Avşara söz verildikdən sonra ardıcıl olaraq bütün şairlərə, gənc şair Murad Mahir, İldırım Əlişoğlu Qəhrəmanov, Fərman Borçalı, Fərhad Səngərli, Neftçaladan gəlmiş Gülnarə Zeynalovaya meydan verildi. Bu şairlər də öz şeirlərindən, qəzəllərindən çox həvəslə səsləndirdilər. Məclisdə "Xarı Bülbül" jurnalının təsisçisi, yazıçı Camafər Əliyeva da iştirak elədi. Şairlərin səsləndirdiyi şeirlərdən sonra böyük həvəslə başlayan Ədəbi Məclis uğurla başa çatdırıldı. Sonda "Çeşmə" Ədəbi Məclisinin sədri Lilpar Cəmşidqızı məclisin keçirilməsində göstərdiyi qayğı və dəstəyə görə “Şahənşah” restoranının rəhbəri Rəşid Süleymanova və “Dədə Ələsgər Ocağı” İctimai Birliyinin sədri Xətai Ələsgərliyə öz adından minnətdarlığını ünvanladı və iştirakçılar adından təşəkkürünü bildirdi. Növbəti görüş ümidi ilə məclis iştirakçıları görüş yerindən ayrıldılar.

XATİRƏLƏRDƏ

YAŞAYAN ÖMÜR

"Zəngəzurun səsi" qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru, “Azərsu” əməkdaşı, Qarabağ müharibəsi veteranı Yavər Nuriyevin həkimlərin səhlənkarlığı nəticəsində vaxtsız vəfatı məni dərin hüznə qərq etdi. Bu ağır itki illərin dostluğunu, unudulmaz xatirələri bir-bir gözlərim önünə gətirdi.
Yavər müəllim 1988-ci ildə Zəngəzurun Qafan rayonundan didərgin düşərək Bakıda məskunlaşmışdı. Uzun illər San-Marino, sonradan adı dəyişdirilmiş Beynəlxalq Universitetdə çalışmış, zəhməti ilə özünə həyat qurmuşdu. İki qız övladını böyüdüb ailə sahibi etmiş, nəvələrinin sevincini yaşamışdı. Dostları kimi mən də toylarında iştirak etmiş, xeyir-duamı vermişdim.
O, həm də Birinci Qarabağ Müharibəsinin iştirakçısı idi və Ağdamda düşmənə qarşı döyüşmüş, ərazi bütövlüyümüzü qorumuşdu. Bu, onun cəsarətini və vətənpərvərliyini əyani şəkildə göstərir. Yaddaşı olduqca güclü idi. Kiminsə adını soruşanda, həmin adamın mobil, hətta ev telefonunu belə əzbərdən deyirdi.
Zəngəzurun səsi” qəzetində çoxsaylı yazılarım dərc olunmuşdu və bu işlərdə mən Yavər müəllimə hər zaman dəstək olurdum. Elə buna görə də çoxları məni qəzetin əməkdaşı hesab edirdi. Yavər müəllimi şəhid atası mərhum Məhəmməd Mürsəl oğlu, Elman Süleymanov və bir çox ziyalı insanlarla məhz mən tanış etmişdim. O, bu tanışlıqlara xüsusi dəyər verir, əlaqələri daim qoruyub saxlayırdı.
Yaxın qohumum əslən Qafanlı olan şəhid qardaşı Rəfaili də Yavər müəllimlə mən tanış etmişdim. Yavər müəllim söhbətcil, zirək, ürəkli insan idi, insanlarla tez ünsiyyət qurur, hər kəsin rəğbətini qazanmağı bacarırdı.
Birlikdə keçirdiyimiz günlər saysızdır. Qəbələnin Vəndam kəndinə əsgər yoldaşının oğlunu hərbi xidmətə yola salmağa getmişdik. Qayıdanda Mingəçevirdə bibim oğlu, şəhid Nahidin qardaşı Arif Həmid oğlunun evində süfrə arxasında olmuşduq. Daha sonra Ağsuda Raziyə xanımın anasının evində qonaq qaldıq. Hər yerdə səmimiyyət, dostluq və isti münasibət vardı. Səfərimiz barədə iki qoşa səhifə məqaləm dərc olunmuşdu.
Ad günləri də yaddaqalan keçirdi. Məhəmməd kişi bir dəfə ona ad günündə bir qoyun hədiyyə etmişdi. Vişnovkadakı bağında təşkil olunan ad günündə məclisi Şamo idarə edirdi, Cahan xanımın sevinci gözlərindən oxunurdu. Bağ süfrəsinin öz ləzzəti olurdu. Həmin gün Yavər müəllim təzə üzüm yarpağı yığdırıb bizə pay vermişdi.
Qələm dostumuz, "Bütöv Azərbaycan" qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru Tamxil Ziyəddinoğlunun tərtib etdiyi nəğməkar şair Hafiz Baxış haqqında kitabın təqdimat mərasiminə də Yavər müəllimlə birlikdə getmişdik. Həmin tədbirlə bağlı “Respublika” qəzetində mənim geniş məqaləm də dərc olunmuşdu.

O, Əlövsət bəylə, şair Sarıgül Yağmurla və bir çox ziyalılarla yaxın münasibətdə idi. Dostumuz Ənvər Məmmədov onu görən kimi deyirdi: “Yavər çox zirəng və fərasətli adamdır.”
Bir dəfə Yavərlə birlikdə Sumqayıtdan gəlirdik.Təcrübələ sürücü idi. Xahiş etdim ki, Saray qəsəbəsinə gedək. Sarayda yaşayan mərhum Baba Şükürovgilə getdik. Bizi Baba dayı evinə dəvət etdi. Baba Şükürov Zəngilanlı, həyat yoldaşı Məlahət müəllimə isə əslən Qafanlı idi. Tez ünsiyyət yarandı. Rəhmətliyin iştahı da yaxşı idi. Çörək kəsdik. Məlahət müəllimə 1 saylı məktəbdə ibtidai sinif müəlliməsi idi. İnək saxlayırdı. Təsərrüfatla da məşğul olurdu. Avtomobilimizə iki bağlama pay da qoyaraq demişdi; Rauf, sən bura tez- tez gəlirsən. Bu süd- qatıq balonlarından biri sizin, o biri balonlar da Yavərindir. Dostunu əliboş qaytarmaq olmaz.
Yavər Nuriyev Qafan ziyalılarının tədbirlərində iştirak edər, məni də o məclislərə aparardı. Əliş müəllim, Bariz müəllim, Vaqif müəllim, İlya müəllim kimi alicənab insanlarla ünsiyyəti onun dünyagörüşünü daha da zənginləşdirirdi.
Yavər müəllim pəhləvan cüssəli, mərd, xeyirxah insan idi. İctimai işlərdə, deputat seçkilərində fəal iştirak edirdi. Son vaxtlar iqtisadi çətinliklər səbəbindən müalicəsini davam etdirməkdə çətinlik çəkirdi. Təəssüf ki, bu da onun vaxtsız itkisinə səbəb oldu. Onun vəfat xəbərini sosial şəbəkədən eşidəndə sarsıldım. Dost itkisi çox ağır olur. Ürəyin parçalanır, söz boğazında qalır. Bu dünya fanidir, amma belə insanların yeri heç vaxt dolmur.
Yavər müəllim həm də insanları bir araya gətirən bir bacarığa malik idi. Onunla hər səfər və hər görüş xüsusi bir istilik və səmimiyyət daşıyırdı. Teymur Əhmədova kimi tanınmış ziyalıları da mənə tanıtmışdı. Belə insanlarlar arasında qurduğu əlaqələri davamlı olaraq qoruyurdu.
O, həm də daşdan pul çıxaran, ağıllı və fərasətli insan idi. Hər çətinlikdə yol tapır, dostlarına yardım əlini uzadırdı. Xatirələrimizdə həm gülməli, həm də dərindən düşündürən anlar çoxdur. Yavər müəllimlə keçirdiyimiz səfərlər və qonaqlıqlar – Qəbələdə, Mingəçevirdə, Şabranda, Ağsuda – hər zaman ürəkdən gələn söhbət və diqqətlə yadda qalırdı. Onun səmimiyyəti, qayğıkeşliyi və hər kəsə qarşı hörməti hamının qəlbində iz buraxmışdı.
Həyatdakı çətinliklərə baxmayaraq, o, heç vaxt ruhdan düşmürdü. Dostlarına və tanıdığı insanlara həmişə dəstək olurdu, kiçik jestləri belə onun xeyirxahlığını göstərirdi.
Yavər müəllimin vəfatı ilə dünya yalnız bir dostunu itirmədi, həm də qayğıkeş, mərd və xeyirxah bir insanın yerini əbədi olaraq boşaltdı.
Mərhum Yavər Nuriyevin yas mərasimi 31 yanvar – 6-cı gün, Zəm-Zəm mərasim evində (Həzi Aslanov metrosunun yaxınlığı) keçiriləcək. Allah Yavər müəllimin günahlarını bağışlasın, ruhunu şad etsin, məkanını cənnət eləsin. O, təkcə ailəsi üçün deyil, onu tanıyan hər kəs üçün əvəzolunmaz bir insan idi.
Ruhu şad olsun.

Rauf İLYASOĞLU,
"Həkəri" qəzetinin baş redaktoru

ELDAR

MƏMMƏDBƏYLİ-85

Kimya elmləri doktoru, professor Eldar Məmmədbəylinin 85 illik yubileyi ilə əlaqədar dərc olunaçaq kitabda yer alan məqalə və xatirələri nəzərdən keçirərkən bir əlyazma diqqətimi cəlb etdi və bu hekayənin yaranmasına səbəb oldu. Əlyazma hamımızın yaxşı tanıdığımız, haqq sözünü deməkdən çəkinməyən Rəşid müəllimin Eldar müəllim haqda yazdığı ürək sözləri idi.

Müdafiə

(hekayə)

Proloq əvəzi

Rəşid müəllim müdafiə edib elmi dərəcə almamışdan öncə də bir çox müdafiələrdə iştirak etmişdi. Dostlarının, tanışlarının, qohum əqrabasının, haqqı tapdananların müdafiəsində. Onların ən çətin anlarında yanında olmuş, heç zaman öz köməyini əsirgəməmişdir. Həmişə ədalət tərəfdarı olmuş, ədalət tərəzisinin əyilməsinə yol verməmışdir. Elə bu səbəbə görə də təkcə qohum-əqrabasının və tələbələrinin deyiı, onu tanıyanların hamısının sevimlisinə çevrilmiışdır. Onun müdafiəçisi olduğu insanlar içərisində yalnız bir nəfərin, onun dostu, yaxın qohumu, zəmanəmizin tanınmış alimi, professor Eldar Məmmədbəylinin “müdafiəsində”keçirdiyi sarsıntılar heç vaxt xəyalından çıxmır.

***
Müharibə vaxtına düşən uşaqlıq illərinin çətinlikləri Rəşid ilə Eldarı o qədər doğmalaşdırmışdı ki, qohumdan çox qardaşa çevrilmişdilər. Hər ikisinin uşaqlıqları bir yerdə keçmiş, uşaq olmaqlarına baxmayaraq, kişilərin hamısı müharibəyə yollandığı üçün təsərrüfat işlərində də yaxından iştirak etmiş, qışa hazırlıq üçün mal qaraya ot-ələf, sobalarda yandırmağa odun tədarük edərək hər cür çətinliklərə qatlaşmışlar. Bütün bu çətinliklərə rəğmən kitabdan ayrı düşməmiş, məktəbdən ayrılmamış, əla oxuduqları üçün hər ikisi müəllimlərinin sevimlisinə çevrilmişdilər. Həm müəllimləri, həm valideyinləri, həm də bütün qohum-əqraba və kənd camaatı onların işıqlı gələcəyinə və görkəmli şəxslər olacağına böyük ümidlə baxırdılar. Hər iki dost orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirərək Azərbaycan Tibb İnstitutuna qəbul oldular. İnsitutda təhsil zamanı keçirdiklərı qəribçılık hissi və tələbəlik illərinin özünəməxsus çətinlikləri Eldarla Rəşidi daha da doğmalaşdırdı. Böyük şəhərdə ucqar dağ kəndindən gəlmiş bu iki gənc tələbəni ən güclü xəfiyyəçilər belə bir-birindən ayrı, təklikdə yaxalaya bilməzdilər. Yarıac-yarıtox tələbəlik illərini başa vuraraq, institutu da əla qiymətlələ bitirən gənclər öz rayonlarına təyinat aldılar. Dostlardan biri xəstəxananın baş həkimi, o biri isə aptek müdiri kimi hörmət-izzət sahibi olub maddi sıxıntılardan qurtulsalar da, elmə olan həvəsləri onları yenidən böyük şəhərə çəkdi. Hər ikisi məktəb illərində müəllimlərinə və valideynlərinə verdikləri vədə əməl etmək, alim kimi doğma yurdlarına qayıtmaq niyyətində idilər. Çox keçmədi ki, Eldarın elmdə qazandığı uğur hekayələri onu dostundan ayrı salmalı oldu və müdafiə etmək üçün daha böyük şəhərə – Moskvaya yollanmalı oldu. Dostların bir-birindən ayrı düşmələri hər ikisini kədərləndirsə də, Rəşid daha çox narahat olur və özünə yer tapa bilmirdi...

***
Eldarın Moskvada aspranturada oxuduğu müddətdə də dostlar bir-biri ilə əlaqəni kəsmir, demək olar hər həftə məktublaşır, imkan düşdükcə telefonla da əlaqə saxlayırdılar.
Vaxt ötdü, vədə bitdi, müdafiə vaxtı gəlib çatdı, Eldar müdafiəsinin nə vaxt və harada olacağı barədə Rəşidi məktubla məlumatlandırdı. Rəşid məktubu alıb oxuyan kimi aerokassaya üz tutub əvvəlcədən Moskvaya təyyarəyə bilet aldı. Əlbətdə, müdafiə zamanı dostunun yanında olmağı, ona ürək-dirək verməyi özünün mənəvi borclarından biri sayırdı. Lakin Moskvaya uçmazdan bir gün əvvəl danışıq məntəqəsindən Eldarla apardığı telefon danışığı zamanı müdafiənin açıq deyil, qapalı keçəcəyini biləndə qanı xeyli qaraldı və gecənı yata bilmədi. Telefon danışığı zamanı Eldar – “ ış o qədər çoxdur ki, üzümü qırxmağa belə vaxt tapmıram. Moskvada məni Mendeleyev kimi saqqallı görsən təəcüblənib qorxma” -demişdi.

***
Bakı-Moskva gecə reysi ilə Moskvaya uçan Rəşiddə belə təsərrüat yaranmışdı ki, təyyarədəkilərin hamısı Eldarın müdafıəsində iştirak etmək üçün uçurlar və dostunun böyük şəhərdə dünya əhəmiyyətli işdə müdafiə edib alimlik dərəcəsinə yüksəlməsi Vətənin hər bir vətəndaşı üçün qürur və şərəfdir. O, təsərrüatlarında bir o qədər də yanılmırdı və sərnişinlərin arasında elə bu məqsəd üçün Moskvaya uçanlar da var idi...
Artıq akademiyanın binasının önünə çatarkən Akademiyada iş saatı başlamaq üzrə idi və əli diplomatlı və çantalı adamlar akademiya binasına axın edirdilər. Eldar telefonla danışıq zamanı müdafiənin saat 9-00 da başlayacağını, hazırlıq üçün özünün səhər saat altıdan orada olacağını bildirmişdi. Rəşid bir neçə dəfə içəri keçənlərin sırasına qoşulub akademiyanın həyətinə keçməyə cəhd etsə də, gözətçi buraxılış vərəqi olmadığı üçün onu içəri buraxmadı. Saat 9 radələrındə içəri keçənlərın sayı seyrəlməyə başladı. Adamlar seyrəldikcə çöldəki tanış simalar Rəşidin diqqətini çəkdi və məlum oldu ki, bunlar da müdafıədə iştirak üçün gələn qohumlar, dost-tanışlardır. Müdafiənin qapalı keçməsi hamısının çöldə qalmasına və qanlarının qaralmasına səbəb olmuşdu. Ümumi tanışlıqdan sonra hamısı akademiyanın həyətində bir yerə toplaşdılar və kənardan baxan olsayıdı onların iclasın qapalı keçirilməsinə etiraz edən “piketçilər” olduğunu zənn edərdilər.

***

“Piketçilər”i Akademiyanın çoxmərtəbəli binasının 2-c1 mərtəbəsinin açıq pəncərəsindən izləyən, ömrünün bütün hissəsini erməni tarixinin araşdırılmasına həsr etməsinə və bu yolda saç-saqqal ağartmasına baxmayaraq heç bir uğurlu nəticə əldə edə bilməyən erməni akademiki maraq bürüdü. “Bəlkə, onu müdafiə etmək, akademiyadan qovulmasının qarşısını almaq üçün toplaşıblar” – düşündü. Axı ağsaçlı, 82 yaşlı qocanı bu yaxınlarda təqaüdə göndərəcəkdilər... Öyrənəndə ki, Azərbaycandan olan aspirantın müdafiəsidir və çöldə toplaşanlar, müdafiə qapalı keçdiyindən, müdafiəçinin içəri buraxılmayan həmyerliləridir, pəncərənin açıq olmasına baxmayaraq nəfəsi daha da darıxdı, təzyiqi qalxdı və ürəyi sancdı...
Vaxt ötür, içəridə qapalı, çöldə isə açıq diskusiya davam edirdi. İçəridə Eldar görkəmli akademik və professorların dolu kimi yağdırdıqları sualları bülbültək, dil-dil ötərək cavablandırır, Rəşid isə həmyerlilərinə qapalı iclasın detallarını açıqlayırdı. Akademiyanın binasının II mərtəbəsində, akt zalının üstündəki kabinetində kreslosunda oturulu qalan erməni akademik isə ürəyini tutmuşdu. “Tork (türk) alimlərinin sayının biri də bu gün artacaq. Gələcəkdə də bu kresloda bəlkə elə bir tork gəlib oturacaq ”– düşündükcə ürəktutması şiddətlənirdi... İçəridə qapalı, çöldə isə açıq diskusiya davam edirdi...
Müdafə başa çatmaq üzrə idi. Eldarın elmi rəhbəri Remir Qriqoriyeviç Kostyanovski aspirantının cavablarından məmnun halda dodaqaltı gülümsünür, Eldarla gəzib dolaşdıqları Gədəbəyin əsrarəngiz təbiəti olan oylaqlarını xəyalən yenidən nəzərdən keçirirdi. Bəli, o sözündə yanılmamışdı. Kəndə qədəm basarkən “Eldar! İndi başa düşdüm sənin istedadının sirrini! Belə torpaq, belə mühit, belə təbiət belə istedadlar yetirməyə qadirdir!”- demişdir. İndi həmin istedad üzə çıxmaqda idi. Müdafiədən sonra yenə də həmin yerlərə səyahət etmək, buz kimi bulaqlardan içib, laborotoriyanın çirkli havasından qurtulub həmin yerlərin təmiz havasından ciyərdolusu udmaq səadəti dururdu onun qarşısında...
***
... Sürətlə akademiyaya yaxınlaşan və səsi ətrafı bürüyən Təcılı yardım maşını Rəşidin söhbətinin yarımçıq kəsilməsinə səbəb oldu.
– Bu nə “skoro”dur belə. Allah eləməmiş, Eldara bir şey olar, –Rəşidin ürəyi döyünməyə başladı.
–. Ağzını xeyirə aç, ay bala. Eldara nə ola bilər ki. Arısuyu kəndindən hələ xəstə adam çıxmayıb.
Rəşidin sifəti bir anın içində qaraldı, qəlbinə qara qanlar axmağa başladı. Hiss olunurdu ki, bərk qorxub.
–Tələsdi Eldar, çox tələsdi. Belə tez müdafiə etməzdi gərək. Bir az dözərdi, təcrübə toplardı. Səhnənin, kürsünün nə olduğunu uşaqlıqdan mən bilirəm. Eldar nə bilir ki… Hər adam orada duruş gətirə bilməz. Tələsdi, çox tələsdi. Gərək qapalı müdafiyəyə razılıq verməzdi. Açıq müdafiə edərdi. Bizdə yanında olub ürək-dirək verərdik.
–Ay Rəşid, bəd danışma görək. O qədər adam var akademiyada. Sən hardan biləsən ki “skoro” kimin üçün gəlib,–qohumlardan biri dilləndi..
– Nə deyim sizə. İnsan orqanizminin fiziologiyasındanmı dərs keçım indi. Həyəcan, adrenalin, damar spazmı, infarkt. Vəssalam. İndi gəl ölünü qoyub dirini ağla.
– Eldar niyə həyəcanlanmalıdı axı?! Yadında deyil, kənddə elmi rəhbəri başına and içirdi.
– Ay qurbanın olduğum, nə qədər çox bilsəniz də məndən çox bilməzsiniz. Bə bəyax demədin ki, istedadlıların həmişə başı bəlalar çəkir. Əlibaba Hacızadənin “Təyyarə kölgəsi” romanını misal çəkdin. Görmürsən gənc alimin başına nə oyun açdılar. Necə infarkt edib öldürürlər onu. Nədən xəbəriniz var?!. Kənddə dağ-daşdan başqa nə görürsünüzki?!. -Sonra o baş-bu başa gedərək öz-özünə danışmağa başladı:
–“Həyəcan, adrenalin, spazm, infarkt. Allah uzaq eləsin. Bu nə iş idi gəldi başımıza. Göz- nəfəsə gəldik deyəsən. Gərək üzərlik yandırardıq. O qədər gözü götürməyənlər var ki. Donos yazanlar da elə. Eldara bir şey olsa aləmi dağıdaram. Moskvaya od vurub yandıraram. Napalyonun vaxtında olduğu kimi”.
Artıq Rəşidin həyəcanı ətrafdakılara da sirayət edir, onlar da həyəcanlanmağa başlayırdılar.
– A kişi bu nə müdafiədir e belə, 6 saat da müdafiə olar. Özüdə qapalı şəraitdə. Adam elə havasızlıqdan boğular orda. O ki qaldı... “Nujelı” aramızdan bir adam tapılmayacaq, kecsin içəridən bir xəbər gətirsin. Ürəyimiz üzüldü ki, burda. Heç arvadı doğum evinə aparanda bu qədər gözləməmişdim.
– Mən özüm keçəcəm. Nəyin bahasına olursa olsun!!!– deyərək həyəcandan özünə yer tapmayan Rəşid qapıya doğru cumarkən qapı taybatay açıldı və təcili yardım maşını bayıra şütüdü. Rəşid özünü maşının qabağına atdı. Sürücü cəld tərpənib əyləci basdı və qışqırdı – “Çto s toboy...” Rəşid sürücüyə əhəmiyyət vermədən qarşıda oturan ağ xalatlı, ağ papaqlı həkimə - “ Çto sluçilos s Eldaram?” – dedi və cavab gözləmədən maşının arxasına cumdu, qapıları taybatay açaraq içəri baxdı... Xərəkdə ağsaçlı, ağ saqqallı bir nəfər uzanmışdı və çətinliklə nəfəs alırdı. “Feldşer” isə onun qoluna qoşulmuş sistemə nəzarət edirdi. İki gün yuxusuz, 6 saat ayaq üstdə ac-susuz qalmış Rəşidin gözləri qaraldı: “Ay Eldar, bir günün içində səni nə hala saldılar”,– qışqırıb özünü xərəyin üstünə atmaq istərkən arxadan onu qucaqladılar. Bu qucaq ona isti, doğma gəldi. Dönüb arxaya baxarkən gülümsəyən Eldarı gördü. “Eldar, sənsən?!”– təəcüblə soruşdu. Eldar gülərək. –“Yox Eldar deyil, elmlər namizədi, alim Eldar Məmmədbəylidir”– dedi...

Elman RÜSTƏM,
Yazıçı- publisist
28.11.2024

Biləsuvar rayonu Mərkəzi

Kitabxanasında

Esmira Günəşlə görüş keçirilib

2026-cı il yanvarın 23-ü tarixində Biləsuvar rayon Mərkəzi Kitabxanasının "Şairlə görüş" layihəsinin qonağı Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident mükafatçısı Esmira Günəş olub. 32 kitabın müəllifi olan şair Esmira Günəşin kitablarından 28-i Şəhidlərin xatirəsinə həsr olunub. Tədbirdə şəhid ailələri, şairlər, məktəblilər
və kitabxana kollektivi iştirak edib. Tədbir Şəhidlərin xatirəsinə bir dəqiqəlik sükutla başlayaraq, qonaqların bir-birindən maraqlı çıxışları ilə davam edib. Şəhid Orxan Əkbərov adına Uşaq İncəsənət Məktəbinin şagirdi Humay Quluzadənin canlı ifaları tədbirə daha da rəng qatıb. Şair Esmira Günəş şəhid Azər Məmmədovun və Əkrəm Kəlbiyevin tədbirdə iştirak edən ailəsinə kitablarını hədiyyə edib. Tədbirin sonunda şəhid analarına və şairə kitabxana kollektivi tərəfindən gül buketləri təqdim olunub. Xatirə şəkilləri ilə yekunlaşan tədbirdən sonra Esmira Günəş şəhid Azər Məmmədovun ev muzeyini də ziyarət edib.

Eldar müəllim,

100 yaşa


Bu ilin yanvarında Qərbi Azərbaycanın sayılıb-seçilən ziyalılarından olan fizika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Eldar Qarayevin 70 yaşı tamam olub. Onun yubiley işığına dostları, doğmaları, iş yoldaşları, mənsub olduğu Qafan Rayon İcmasının fəalları yığışıblar. Reportajımıza keçməzdən əvvəl oxucularımızı Eldar müəllimlə tanış edək:

Eldar Səməd oğlu Qarayev, 1956-cı il yanvarın 18-də Zəngəzur mahalının Gərd kəndində dünyaya gəlib. İbtidai sinfi öz kəndlərində, orta məktəbi isə Bakı şəhər 1 saylı ingilis təmayüllü orta məktəbdə oxuyub. 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) fizika fakültəsinə qəbul olub. 1978-ci ildə universiteti bitirərək təyinatla AMEA Fizika İnstitutuna elmi işçi göndərilib və bir il Biomərkəzdə işlədikdən sonra Sovet Ordusu sıralarına çağrılıb və 1979-1981-ci illərdə zabit kimi həqiqi hərbi xidmət keçib. Tərxis olunanadan sonra 1982-cı ilin əvvəlindən doğma universitetə qayıdaraq Fizika fakültəsində – “Ümumi fizika” kafedrasında çalışıb, aspiranturanı oxuyub və elmi dərəcə qazanıb. Xeyli müddət fizika fakültəsində tədris işləri üzrə dekan müavini işləyib. 150-dən çox məqalə və tezisin, 8 dərs vəsaitinin müəllifidir. Ən əsası gözəl ailə başçısıdır, 3 övladı, nəvələri və sevimli tələbələri var.

Bu fikirlər yubiley törənində də səsləndirildi. Tədbirdə əvvəlcə Eldar müəllim hamıya xoş gəldiniz deyib, BDU Fizika fakültəsinin “Ümumi fizika və FTM” kafedrasının, Mexanika-riyaziyyat fakültəsinin əməkdaşlarının adlarını çəkərək qohumlarla tanış edib. Sonra professor Nadir Qəhrəmanov, kafedra müdiri Rəhim Rəhimov, universitetin müəllimlərindən professor Yusif Nurullayev, dosent Arif Orucov, dosent Cabbar Cabbarov və digərləri Eldar Qarayevin qohumlara, ailə üzvlərinə bəlli olmayan cəhətlərindən, onun iş prosesində, universitetdə, tələbələrə münasibətdə qazandığı nüfuz və hörmətdən söhbət açıblar. Qeyd ediblər ki, 40 ildən çoxdur ki, Eldar müəllim universitetdə elmi-pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur. Bu müddət ərzində kimsə deyə bilməz ki, Qarayev kiminsə xətrinə dəyib, ya birinin qəlbini qırıb. Bütün bunlar onun şəxsi xarakterinin, əhatəsində olan insanlara xoş münasibətinin nəticəsidir. Təbiətcə sakit, xasiyyətcə mülayim, ruhunu xeyirxahlıq üstə köhləyən belə insanları indiki dövrdə tapmaq çətindir. Hamımız fəxr edirik ki, onunla həmkar, iş yoldaşı və dostuq.
Beləcə universitet kollektivi Eldar müəllim, sizinlə qürur duyuruq, -deyərək gətirdikləri plaketləri, suvinerləri yubilyara təqdim ediblər.
Şair Seyfullah Abbasov Qafan Rayon İcmasının sədri professor Eldar Abbasovun yubilyara ünvanladığı təbrik məktubunu oxuyub:
Hörmətli Eldar müəllim!

Siz, hər birimiz ücün müqəddəs olan Zəngəzur elinin özünəməxsus vətənpərvərliyi, cəfakeşliyi, doğma torpağa bağlılığı ilə seçilən, sayılan ziyalılarından birisiniz. Ömrünüzü minlərlə tələbələrinizin maariflənməsinə həsr edərək onları uğurlara aparan yola mayak olmuş, mühazirələrinizdə elmlə yanaşı, həm də həyat dərsi aşılamısınız. Qafan Rayon İcmasının təşkilatlanmasında, formalaşmasında fərqli aktiv fəaliyyətiniz və təmənnasız xidmətləriniz danılmazdır, təqdirəlayiqdir. Qafan Rayon İcmasının rəhbərliyi sizi 70 illik yubileyiniz münasibətilə səmimi qəlbdən təbrik edir, möhkəm can sağlığı, ailə xoşbəxtliyi, yaradıcılıq uğurları, həmçinin qəlbimizdə nisgilə cevrilən vətən həsrətinə son qoyulmasını arzulayır...

Eldar Abbasov təbrik yazılmış plaketi yubilyara təqdim edərək öz ürək sözlərini söyləyib, onu bir daha səmimi qəlbdən təbrik edib. Qeyd edib ki, Eldar müəllim, 70 yaş ömrün keçid dövrüdür. Siz bu günə qədər şüurlu həyatınızı xalqımıza, millətimizin tərəqqisinə cəmiyyətimiz üçün ləyaqətli vətəndaşlar, ixtisaslı kadrlar yetişdirməyə həsr etmisiniz. Belə vaxtlarda insan özünə, şəxsi həyatına, sağlamlığına elə də fikir vermir. Ömrün bu yaşından sonra bir az da özünüz üçün yaşamağa vaxt ayırın. Mənim sizə ən ümdə arzum elə bütün icmamızın arzusudur. Arzu edirik ki, illərdi həsrətini çəkdiyimiz dogma yurdumuza, doğulduğunuz Gərd kəndinə qovuşmaq nəsibiniz olsun. Nəvələrinizin əlindən tutub babalarının yurdunda gəzdirəsiniz.

Fizika-riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru Rauf Tağıyev üzünü alim həmkarına tutub dedi ki, Eldar müəllim, əgər 70 yaşın hesabatını versəniz alın açıqlığı ilə dönüb geridə qalan illərinizə baxa bilərsiniz. Çünki bu illər ərzində çox şeyə nail olmusunuz. Elmi fəaliyyyətiniz barədə iş yoldaşlarınız dolğun məlumat verdi. Bununla belə, siz gözəl ailə başçısı, qayğıkeş ata, şəfqətli-mərhəmətli baba, ən əsası mehriban qonşusunuz.
Bir vaxtlar Eldar müəllimlə qonşu olduğunu söyləyən Rauf müəllim o vaxtların şirin xatirələrini də bölüşüb.

Qardaşları Baloğlan, Faiq Qarayevlər və digər qohumları Eldar müəllimi təbrik edib, xoş arzularını bildiriblər.
Gərd Kənd İcmasının fəallarından Pənah Həmzəyev, ağsaqqlardan Bayram Mönsümov, Akif Quliyev, Rəsul Vəliyev, Xeyrullah Əliyev və digərləri kəndlərinin yetirməsi haqqında qürurla, ürəkdolusu danışıblar. Qeyd ediblər ki, Eldar müəllim uşaqlıq dövründən bu günə qədər – gəncliyi, müdriklik dövrünün hamısı gözlərimizin önündə keçib. O, zəhməkeş olduğu qədər də təvazökar, istiqanlı, mehriban, qohumcanlı oğuldur. Onun xarakteri Qərbi
Azərbaycanın qədim və füsunkar guşəsi olan Gərd kəndinin gözəllikləri içində formalaşıb. Ona görə də o ruhu, bütün varlığı ilə ata yurda, dogma ocağa bağlıdır. Biz fəxr edirik ki, o sadəcə o torpağın, doğulduğu kəndin övladı deyil. Respublikamızın hər guşəsindən toplaşan ziyalıların onun haqqında dedikləri sübut edir ki, Eldar Qarayev bu 70 ili havayı verməyib. Həyatını kainatın sirlərinə, laboratoriyalarda elmi axtarışlara həsr etsə də insanlığını hər şeyin fövqündə tutub. Hər zaman sadəliyini qoruyub, humanizm ideyalarına sadiq qalıb, tələbələrinə ata qayğısı göstərib, ətrafındakılar ondan həmişə müsbət enerji alıb. İndi 70 yaşın zirvəsindən keçən şərəfli ömür yoluna baxdıqca eloğlu kimi biz də qürur duyuruq.

Əziz Eldar müəllim, sizə möhkəm cansağlığı, tükənməz həyat eşqi arzulayırıq. Bir də arzu edirik ki, 80, 90 illik yubileylərinizi beləcə, əzizlərinizin və sevənlərinizin əhatəsində qeyd edəsiniz. Bir də icmamızın üzvləri arasında ünsiyyət yaradılması sahəsindəki fəaliyyətinizə görə sizə minətdarlığımızı bildiririk.

Xoş ovqat, yüksək əhval-ruhiyyə şəraitində keçən yubiley tədbirində iş yoldaşlarının, qohum-əqrəbalarının, ellilərin əhatəsində bütün qayğılardan uzaq düşən Eldar Qarayev sanki özünü 70 yox, 7 yaşında kimi hiss edib, başına toplaşan nəvələrlə də əylənməyə vaxt tapıb. Halal süfrəsinə yığışan qonaqların hamısına yüksək diqqət göstərib, hər birinin stolunda əyləşmədən keçməyib. Bu da yüksək həssasiyyətin, nəzakətin və ziyalılığın bir başqa əlamətidir.
Sonda Eldar Qarayev üzünü qonaqlara tutub hər birinə təşəkkür edib, minnətdarlığını bildirib:

Əziz dostlar, 70 illik yubileyim münasibətilə məni təbrik edən, xoş sözlərini, səmimi arzularını əsirgəməyən, eləcə də bu münasibətlə keçirilən tədbirimizdə iştirak edərək sevinclərini mənimlə bölüşən hər kəsə dərin minnətdarlığımı bildirirəm. Xüsusilə də uzaq-yaxın demədən tədbirə qatılanlara sonsuz təşəkkürümü bildirirəm. Sizin diqqətiniz, ehtiramınız və mənə göstərdiyiniz dəyər bu günü mənim üçün unudulmaz etdi. Allah hər birinizə möhkəm can sağlığı, uzun ömür, ailə səadəti və ruzi-bərəkət nəsib etsin. Birliyimiz, həmrəyliyimiz daim olsun!

Qafan Rayon İcmasının mətbuat xidməti

Uğurlu tədbirin

uğurlu tarixi - FOTOLAR

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, professor Mahirə Hüseynovanın təşəbbüsü ilə yaradılmış “Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzi” və “Müvəkkil Hüquq Mərkəzi”nin birgə təşkilatçılığı ilə Beynəlxalq Avrasiya Fondunun ofisində Şurnuxu kəndinin işğaldan azad olunmasının 5 illiyinə həsr edilmiş “Şurnuxu Zəngəzurun giriş qapısı” adlı tədbir keçirilmişdir.


Azərbaycanın tarixi-coğrafi məkanları arasında mühüm strateji və mədəni mövqeyə malik olan Şurnuxu kəndi tarixən Zəngəzurun giriş qapısı kimi tanınmışdır. Bu ərazi yalnız coğrafi mövqeyi ilə deyil, həm də zəngin tarixi, mədəni irsi, etnoqrafik xüsusiyyətləri və milli yaddaşda tutduğu yerlə seçilir.
“Zəngəzurun giriş qapısı Şurnuxu” mövzusunda keçirilən elmi-mədəni tədbir məhz bu tarixi həqiqətlərin elmi əsaslarla təqdim olunması, ictimai şüurda möhkəmləndirilməsi və gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Tədbirdə ADPU Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, Qərbi Azərbaycan İcmasının idarə heyətinin üzvü, professor Mahirə Hüseynova, Prezident kitabxanasının direktoru, professor Afət Abbasova, professor Sayalı Sadıqova, Elm və Təhsil Nazirliyinin Ümumi və Məktəbəqədər Təhsil Şöbəsinin baş məsləhətçisi Əhliyyət Adıgözəlov, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının, Beynəlxalq Rəssamlar Fondunun üzvü, xalçaçı rəssam, əməkdar mədəniyyət işçisi, Fazil Abasquluzadə, Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun rəhbəri Umud Mirzəyev, İnformasiya və Sosial Təşəbbüslərə Dəstək İctimai Birliyinin sədri Cəsarət Hüseynzadə, jurnalist Rəsul Mirhəşimli, “Bütöv Azərbaycan” qəzetinin baş redaktoru Tamxil Ziyəddinoğlu, Gorus Rayon İcmasının sədri Etibar Həsənov, hüquqşünas Səməd Vəkilov, “Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzi”nin müdiri, fəlsəfə doktoru Leyla Calalova, “Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzi”nin baş mütəxəssisi Möhübbət Məmmədov, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti Xarici Dillər Departamentinin baş müəllimi Natəvan Ağayeva, “Müvəkkil Hüquq Mərkəzi”nin Könüllülər Departamentinin gəncləri Cavid Vəkilov, Fatimə Süleymanlı, Cəfər Əliyev, Əkbər Əliyev iştirak etmişlər.

Professor Mahirə xanım Hüseynova və professor Afət xanım Abbasovanın elmi yanaşması tədbirin akademik səviyyəsini yüksəltmiş, mövzunun dərin və sistemli şəkildə təqdim olunmasına şərait yaratmışdır. Prof.Mahirə Hüseynova tədbirdə çıxışı zamanı bildirib ki, yalnız şəxsi maraqlara xidmət edən yolda ümumi mənafe ola bilməz: bütün müharibələrin sonu sülhlə bitir. Biz heç kimin torpağında iddialı deyilik. Biz sadəcə ora qayıtmaq istəyirik. Orada doğulmuşuq və ora da qayıdacağıq. Erməni qalmaq istəyərsə, bu, onun öz işidir. “Biz belə bir yolun tərəfdarı deyilik və bu mövqeyimizdə israrlıyıq. Dədə-baba torpaqlarımıza qayıtmaq bizim mənəvi borcumuz, göylərdə olan ruhlara qarşı sədaqətimizin ifadəsidir. Şurnuxu, Dərələyəz, Göyçə və İrəvan bölgələri ilə bağlı 2025-ci ildə cənab Prezident çıxışlarında bu məsələyə doqquz dəfə toxunub ki, bu da az məsələ deyil”.
Tədbir çərçivəsində Şurnuxunun Azərbaycan tarixindəki rolu, onun qədim yaşayış məskəni olması, toponimika, mədəniyyət və mənəvi irs baxımından daşıdığı dəyər elmi faktlar əsasında diqqətə çatdırılmışdır. Müzakirələr zamanı vurğulanmışdır ki, Şurnuxu təkcə bir kənd deyil, Zəngəzurun tarixi yaddaşını özündə yaşadan mühüm mədəni-coğrafi mərkəzdir. Bu cür tədbirlər elmi araşdırmaların cəmiyyətə inteqrasiyası, milli-mənəvi dəyərlərin təbliği və vətənpərvərlik ruhunun gücləndirilməsi baxımından mühüm rol oynayır.

Tədbirin yüksək səviyyədə təşkili və məzmun baxımından zənginliyi ilk növbədə təşkilatçıların elmi məsuliyyəti və peşəkarlığı ilə bağlıdır. Eyni zamanda, Müvəkkil Hüquq Mərkəzinin rəhbəri Səməd Vəkilovun tədbirə verdiyi dəstək və fəal iştirakı hüquqi və ictimai baxımdan məsələnin aktuallığını ön plana çıxarmışdır. Onun çıxış və mövqeyi milli irsin qorunması, tarixi həqiqətlərin müdafiəsi və ictimai məsuliyyət anlayışının gücləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşımışdır. Tədbirin uğurla keçməsində iştirakçıların elmi marağı, fəal müzakirələri və mövzuya göstərdikləri həssas münasibət də xüsusi qeyd olunmalıdır. Alimlərin, ziyalıların və ictimaiyyət nümayəndələrinin bir araya gələrək Şurnuxu kimi tarixi məkanın taleyini elmi müstəvidə müzakirə etməsi milli yaddaşın qorunması baxımından çox dəyərlidir.

Nəticə etibarilə, “Zəngəzurun giriş qapısı Şurnuxu” mövzusunda keçirilən bu elmi-mədəni tədbir Azərbaycan tarixinin mühüm səhifələrinin araşdırılması və təbliği istiqamətində əhəmiyyətli addım olmuşdur. Bu cür elmi təşəbbüslərin davamlı olması milli-mədəni irsimizin qorunması və gələcək nəsillərə elmi əsaslarla çatdırılması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Mürvət Şərifovun

xatirəsi yad olunur

Şərifov Mürvət Rəhim oğlu 1932-ci ildə indi Ermənistan adlanan Qərbi Azərbaycanın Qafan rayonunun Müsəlləm kəndində anadan olmuşdur. Atası Kazımov Rəhim Şərif oğlu 1941-1945- ci il müharibəsində vəfat etmiş və Latviyada “Qardaşlıq”qəbirstanlığında dəfn edilmişdir. Yetimçiliklə böyüyən Mürvət uzun müddət - 36 il Zəngəzur Mis-molibden Kombinatında, ağır şəraitdə işləmişdir. O, bütün çətinliklərə baxmayaraq Roza, Bayram, Əsmər, Kifayət, Nəzakət, Məlahət və Səadət adında 7 övlad böyüdüb boya-başa çatdırmışdır.
1988-ci ildə erməni quldur dəstələrinin silahlı təcavüzü nəticəsində azərbaycanlıların kütləvi şəkildə Ermənistandan qovulması səbəbindən doğma yurd-yuvasından didərgin düşmüş və Bakıya pənah gətirmişdir.
1990-cı il yanvarın 20-də keçmiş SSRİ silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın paytaxtı Bakıya və respublikanın digər rayonlarına hərbi təcavüzü zamanı yüksək vətəndaşlıq nümunəsi göstərərək Şəhidlik zirvəsinə ucalmış və Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir. Elə həmin vaxt həyat yoldaşı Hüseynova Nazpəri İbrahim qızı da ayağından yaralanmış, daha sonra 2008-ci ildə vəfat etmişdir.
Qanlı Yanvarın növbəti ildönümündə Qafan rayonunun Müsəlləm Kənd İcması bütün şəhidlərimizin, o cümlədən də Mürvət Şərifovun xatirəsini ehtiramla yad edir.
Qafan Rayon İcmasının mətbuat xidməti

Adını yaşadacağam,


Mübariz Dərələyəzli...

Arpa çayın saf suları ağlayır,
Mübarizin üreyini dağlayir.
Vallah məni o yerlərdi saxlayır,
Bir elin həsrəti o diyardadır.
Atam Mübariz Dərələyəzli el-obasının həsrəti ilə yaşayan, hər dağda-dərədə, hər güldə-çiçəkdə öz yurdunun nişanəsini axtarırdı. Gecələr yuxusunda, gündüzlər xəyallarında getdi doğma Vətəninə. Hər sözünün, cümləsinin başında Vətən həsrətini hiss etmək olurdu. Özünü ovundurmaq üçün qələmə, dəftərə sığındı, çünki qəlbindən keçənləri qələmə aldıqca ruhu dincəlir, bir hüzur tapardı...
Adı kimi özü də Mübariz olan, həyatın bütün çətinliklərində əzmlə sinə gərən, vüqarla çalışan, heç kəsin qarşısında əyilməyən, hər zaman əməyinin çörəyini yeyən məğrur duruşlu idi mənim atam. Dəyərli nəsihətləri, sözləri, şeirləri ilə böyükdən kiçiyə hər kəsin qəlbini fəth edərək, səni sevənlərin ürəyində əbədi olaraq yaşayacaqsan, ata. Bəzən atadan övlada böyük bir miras qalar və hamı onu soruşar. Mənə görə ən böyük miras atanın qoyub getdiyi addır. Hara baxarsan, hara gedərsən get hər kəs atan çox yaxşı bir insan idi deyirsə, bax ən böyük miras budur...
Elə xatirələr var ki, zaman belə onlara toxuna bilmir. Bəzən gecənin səssizliyində, bəzən bir musiqidə o xatirələrə boylanıb baxarsan. Sənə olan həsrətimlə sənə sarılıb, xatirələrinə sığınıb sənə qovuşmaq istəyirəm, ata. Boylandığım bütün yollardan sən keçərsən deyə addımlarımı yavaşladıram. Bəzən bir qoxu gələr burnuma, sanki səni hiss edərəm yanımda. Bəzən də üzgün olanda bir əl hiss edərəm saçlarımda, sanki sən sığal çəkirsənmiş kimi.
Danışmaq istədiyim o qədər şeylər varki, ama düyünlənib qalar boğazda. Və sən bir həmdəm axtararsan. Üz tutarsan həmişəki ünvana, biraz danışmağa, biraz da hüzur tapmağa. Döyərsən o qapını və gözləyərsən. Qapı açılar ama görmək istədiyin insan ünvanı dəyişib deyərlər. Sən də sakit-sakit yeni ünvana doğru addımlayarsan. Getdiyin o yer elə sakit, səssiz olar ki, sən danişarsan o dinləyər, sən danışarsan o baxar. Ama o danışmaz, o dinməz. Sakitcə qucaqlayıb başını söykərsən soyuq məzarına. Saçların sığal istər, sonra bir meh əsər üşüyərsən isti qucaq istərsən. O an gözlərindən axan yaşlarınla sakitcə pıçıldayıb deyərsən ki, qızın çox darıxıb, ata…
Sən mənim bu həyatdakı ən güvəndiyim sirdaşım, ən etibarlı dostum idin. Bir ömür sənin övladın olmanın xoşbəxtliyi ilə yaşayacağam, ata. Və sənə söz verirəm ki, sənin adını hər zaman yaşadacağam, Mübariz Dərələyəzli...


Redaksiyadan: Yanvarın 14-də Jurnalist həmkarımız Afaqın atası Mübariz Dərələyəzlinin vəfatının ikinci ildönümüdür. Afaq xanım iki ildir nəfəsinə, hənirinə, nəvazişinə həsrət qaldığı atasını öz ürək sözlərilə anır, xatırlayır. Biz də şeirlərini oxucularımıza təqdim edərək, dogma yurdundan aralı düşən, vətən həsrəti ilə yanıb yaxılan soydaşımızın ruhuna ehtiramımızı bildiririk:

Ürəyim
Hər sözə alışıb, hər sözə yanır,
Dünyanın dərdinə yanan ürəyim.
Zamanın zalımın özün axtarır,
Dəmirçi kürəsi sanır ürəyim.

Nə qədər dərd çəkir, sayı bilinməz,
Dərs verir hər yandan gözə görünməz.
Quruyub dilim də olmuşam dinməz,
Buz tutub elə bil, donur ürəyim.

Dərdimi açmışam deyim fələyə,
Qoymaram yad duyğu girsin ürəyə,
Bu dünya dərdimə dərman eləyə,
Quş kimi çiçəyə qonur ürəyim.

Canımda hər şeydən qiymətlisən sən,
Sirrimin sözümün açarısan sən,
Tükənməz qüdrətli bir dahisən sən,
Çəkicə, zindana dönən ürəyim.

Mübariz də hər dərdimə dözəndi,
Enişi, yoxuşu düzü görəndi,
El yolunda istəsə can verəndi,
Borana, tufana dözən ürəyim.

İstərəm
Yenə tül çəkibdi bulud üzünə,
Kədəri dünyadan qovmaq istərəm.
Nur səpilib sanki dünya gözünə
Belə bir dünyada qalmaq istərəm.

Kövrəlirəm, hərdən gözlərim dolur.
Dağların döşündə güllərim solur,
Bu qara küləklər saçımı yolur,
Özüm öz saçımı yolmaq istərəm.

Meşəsi, çəməni gül- çiçək ola,
Həsəd aparardım ağaca, kola,
Gözlərim yorulub baxmaqdan yola,
Boşalan buludam, dolmaq istərəm.

Gəzəm asta-asta çatam çeşməyə,
Doyunca su içib enəm meşəyə,
Xınalı kəklik də uça güneyə,
Doyunca o yurda baxmaq istərəm.

Mübarizəm, saçlarım ağarıb tək-tək,
Dünyanı özündən keçirir ələk,
Elə bil mənə də göz qoyur fələk,
Ay Allah, sıradan çıxmaq istərəm.



Diz qoyub bulaqdan içmək istəsən,
Onda bilərəm ki, dağlar oğlusan.
Kəhəri yəhərsiz minmək istəsən,
Onda bilərəm ki, dağlar oğlusan.

Nərgizi sübh tezdən dərmək istəsən,
Yarpızı, yemliyi yumamış yesən,
Lalə yanağından öpmək istəsən
Onda bilərəm ki, dağlar oğlusan.

Qantəpər, baldırğan, səhlabı dərsən,
Güneydə kəkliyi balalı görsən,
Sevdiyin gözəli-maralı görsən,
Onda bilərəm ki, dağlar oğlusan.

Cığırdan bulağa enmək istəsən,
Qürbətdən vətənə dönmək istəsən,
Mübariz, o günü görmək istəsən,
Onda bilərəm ki, dağlar oğlusan